alangalangkumitir

Javanese Manuscripts

SERAT SULUK KAGA KRIDHA SOPANA


ANGGITANIPUN RADEN SASTRA DARSANA

PUPUH I
PANGKUR

  1. Ranguringa wus kawuntat, denira yun ngayoni ngiket kehing, sasmita tama mamayu, trajuning kasunyatan, darpa adreng kadereng berung andarung, saru siku tan rinasa, nawung serat suluk rawi.
  2. Pratistha dhinapur kaga jajagongan mardi, mardaweng budi ngarah rehing wasitayu, yowana kang pinudya, gya bangkita bangkat, papangkatan layu karti titis putus tatas tataning mangolah ngelmi.
  3. Mangkana purwaning gita, duk ing nguni wonten kukila katri, anggepnya sami nyadulur, lir nunggil yayah rena, wit sinangkan saking sarahsaning kawruh, dhasare nunggal pasaban, saba warih ngupa bukti.
  4. Yeka bango walang kadhak, katri cangak panuju sajugari, neng tepi narmada kumpul kempal soring mandira, dhasar papan ayom ayem tur samun, magkana bango lingira lah iya ta sanak kadwi.
  5. Kaya paraning wekasan, yen manggunga mangkene sabenari, riwa-riwi sabe ranu, nurut paraning mina, met lenane gya linenan tanpa luput, mung karya sining padharan, nelek pulih ngelih malih.
  6. Baya ta tanpa pangrasa, tindak siya cidra karya papati, wewalese tan pinetung ketang amurang tata, urip pisan nguja harda tyas laku dur, dur tapa karti duraka, dosa mring samaning urip.
  7. Uripe sepisan rusak, lalu linglung pikire ting saluwir, wigar kotamaning laku, karem keramat sepat, saya lamun yen kapethuk kuthuk ngantuk, o ya allah kang sipat rohman lan rakim.
  8. Mugi tuwan aparinga enget, nadyan amba tinitah peksi, bok inggih sampun kadlarung, tan wikan wosing gesang lah tedahna dadalan dadining ngayu, kayuwananing jiwangga, gayeng ngalam kabir sahir.
  9. Walang kadhak lon delingnyo, bonggan sira ayun dumadya peksi, wus jamak sagunging manuk, tinitah sabeng tirta pan pinanci, papancan mamangsanipun, mina sen-isen narmada, mangkono uga sujanmi.
  10. Mung patrape bae beda, dadalane kang mrih kena binukti, wit janma sinungan, kawruh becik lan ala, bango mbengok eh walang kadhak wuwusmu, sanadyan tinitah kaga, yen eling luwih utami.
  11. Wit sasug sipating gesang, kang tumitah winenang nampik milih, wus ginelar ala ayu, para sarjana wewarah kang sapyarsa ngangkah ngungkih wahyu luhung, ya tinggal catur prakara, lalabuhan kang mangka wite.
  12. Juga betah tapa brata, dwi legawa rila kang nrusing batin, tri sumingkir pakarti dur, catur mantep ing karsa, mapan ana ing nguni caritanipun, wong ngagung ana ing ngeksiganda, Panembahan Senapati.
  13. Ing lair rada dupara, yen bangkit tau madeg narapati, ing Pajang ratu pinunjul kasub kalokeng jana, ya pa gene turune tan madeg ratu, wit sing adiling Pangeran sing sapa nemen-nemeni.
  14. Wong ngagung ing Ngeksigandha, duk lagine durung jumeneng aji kyat tyas bratane sineru, prapteng bawani bwana, maksih maksa paksa,mamasuh anggayuh wadyaning wahyu karamat, tumerah turuning wuri.
  15. Widodo prapteng samangkya mapan iku Yogya karya palupi, lupiya wenang tiniru, ruruba mring Hyang Suksma, walang kadhak megat catur wuwusipun, mbok ya wis salin salaga, mundhak gagal kang denpikir.
  16. Mikir reh wus padha tuwa, wajibing laladan doningpati, mati titis ya kalimput, pupuntoning kasidan den waskitha wawasan praptaning dunung, lah mara aku carita rang-erangte pra winasis.
  17. Silah-seleh ing palastra, darajating jisim pitung prakawis, juga mati bosok luluh, dwi wetah dadya sela, katri sirna kang layon datan kadulu, catur sirna dadya tirta, panca layon santun warni.
  18. Dumadya manik musthika, kanem layonmalih warna memedi, kasapta praptaning layu, dumadya sato kewan lah ta paran mungguhing sanyatanipun, banget ribeding tyasingwang, tan gadug gayuh ambudi.
  19. Wit cengkah lan dalil ira, ingkang muni kayun pidaraeni, lire langgeng uripipun, ing kene kana gesang, teka dadak ana sirna wutuh luluh, leash basah dadi kisma, mara pikiren kang malih.
  20. Bango mesem lon delingnya, bener temen walang kadhak sireki, tan siwah lawan dhapurmu, darbea pikir nglungka kawruhana, mungguh peperanganipun, jro urip mengku kalih dat, dating kawula myang Gusti.
  21. Dumadya dadya sajuga, keket pliket karaket mujud siji, de binjang yen prapteng layu, lagya apipisahan dating Gusti mulya mulih pulih wangsul, wangsul mring asaling lama, yeku jroning ngalam gaib.
  22. Jumeneng lan pribadinya, dene lamun datira mesthi mati, beja bali asalipun, nganasir catur warna, cilakane ingarad dening lelembut, dadi dhanyang penyenyengan, anggung gawe sok nyalahi.
  23. De darajat sapta warna kang ginusthi panggih ing ngalam pati, yekti sing labuhanipun, lalabet jroning gesang, pan mangkene warahe kang wus amangguh, yen lena bosok kang angga, yeku pratandha duk urip.
  24. Jigar-jigur ambaruwah, tebih laku nyunyuda lan sisirih, suka kasukan linantur, de suksmane ngelambrang, ing saparan ngulandara tanpa dunung, yen mati wetah tan omah, bebegeg nyangari siti.
  25. Yeku duk kala gesangnya, nglantur brata tinggal dugu prayogi, suksmane korup lelembut, dumadya dadya dhanyang, swara bumi tunggu pereng jurang punthuk,yen mati sirna layonnya, yeku duk lagine urip.
  26. Nglantih nglantur cegah nendra, ari ratri tan nganggo winatawis, layon mijil saking kubur, kranjingan bekasakan, gara godha memedeni angreridu, suksmane nitis mring kewan, de yen dadya warih.
  27. Yeka duk maksih gesangnya, tinggal sahwat tan mawi dugi-dugi, layon sirna mor mun-amun, suksmane ngumladheyan, nempel manjing sela tanapi, wreksa gung myang dadya saleh gandarwa, caluthak sring nyidra resmi.
  28. Yen layon dadya musthika, sotya retnamaya tanapi manik, yeka duk ing gesangipun, mahambeg paramarta, sabar rila legawa budi ayu tulus tepa tresna mring sasama, ngadat lupiya kang uwis.
  29. Rahsa jiwangga nir mala, kukut keket kempal kahanan jati, sajatine kang amengku, kukubaning bawana, lah pikiren walang kadhak, apa mathuk gathuk sunduk prayoganya, walang kadhal lon nauri.
  30. Kaya akeh emperirara, sira bango apa iya ngecupi, aku arsa melu payu paran kang kok piliya, prayogane milih wutuh dadi watu, mesthine bakal pinuja sajen kembang boreh wangi.
  31. Saben ri Sukra ngadhepan, den pepetri sinugun keh sujanmi, kang minta idi pangestu, saba paran wruh sabarang, tan nana kang mamanceni.
  32. Cangak nyanguk nyaru nyentak, lah ta walang kadhak teka daleming lamun mangkono tekadmu, paran perlune pada saraseyan gulang ngelmu medhar kawruh, bok ya pasrah kewala labuhan kadaring urip.
  33. Uripmu kapulet hawa, hawa awan sing benter ring Hyang Rawi, wiji wujud tuwuh wuwuh wimbuh ngombra rembaka, lali lamun donya donadon nyakuthu, thikil-thukuling markada, dumadya ngudi taruni.

PUPUH II
S  I  N  O  M

  1. Lah ta bango walang kadhak, delingna carita mami, warah wasitaning kuna, mungguh sajatining urip, urip sangkaning sepi, sayekti mulih mring suwung, sirna rata rumangsa, de kahananing dumadi, wujudingwang anane ana priyangga.
  2. Sinartan pamoring hawa, sing sudama ditya kartti, lirnya sudama: Hyang Wulan, Ditya: iyeku Hyang Rawi, kartti: karti kayekti sarining Sang Hyang Sutengsu mahyakken tirtamaya, Hyang surya mahya kang ani, taranggana mahya sari samirana.
  3. Pamoring sari titiga, yeku ingaran Trimurti kang mangka warananira Sang Hyang Wisesa sayekti, marmanya Hyang Trimurti, winenang gelarangukut, madhem lan nguripana sagunging sarwa kumelip, de yen pisah yekti dadya panguripan.
  4. Binjang lamun prapteng mangsa, yekti pulih mulih malih, ajal kamulaning ana mor wit sangkanira nguni,marma ing dalem urip, tri lekat wajib ginelung Purba, Wasesa, Esa lire Purba: witing nguni, wasesa, pan wenang, esa, yekti tunggal.
  5. Katri iktekat, yen katrima ing pangesthi binjang praptaning delahan, wenang mang nunggil lawan wit, wit wijinya dumadi dadining kahanan sagungm gung alit inggil andhap, tan beda tembe anunggil nging reh titah adhakan keneng rubeda.
  6. Dadalan mekaring hawa, winantu pikir tan neling lama-lama saya ngreda, dadi kembanging bilai kalimput warni-warni wawarneri kang mrih kajlungub jujurang curi carang, yen mangkono papan yekti wurung mulih sida malih dadi kadhal.
  7. Warnanen kang mesu brata, neng ngerong perenging kali, kakasih sang Resi Kadhal kagyat dening ra miyarsi, gya mudhar brata mijil sing rong arong alon wuwusipun, heh heh paran ta sanak sira dahat mejanani ingkang aran Resi Kadhal iya ingwang.
  8. Pa gene ta sira padha, ngremehaken sameng dumadi,sagung titahing suksma, liyan bangsaning sujanmi, kabeh pan sami ugi, darajat golonganipun sira, kalawan ingwang, pangkat lan darajate nunggil lah engeta papangkatan cara Buda.
  9. Yeku mina, sato: janma kacatur pra dewa-dewi, wijang unggah-udhunira wus kinodrat dening Gusti, kodrat iyeku pasthi, prandene sih owah santun karananing iradat, wruhanta heh sira katri pangwasanya kang sastra jendrahayuningrat.
  10. Mina bangkit dadi cangak, bango pan dadi sujanmi, manungsa awor lan dewa, de mungguh kawruhing ngabi, yeku kalimah kalih sahadat jatiranipun, pan niku langkung gawat, datan kena gina gampil, yen pinuja jagad iki yekti sirna.
  11. Nging aywa kaliru tampa, kinira kang jagad alit, lire alit kang gumelar, karuwan doh pernahneki, balik kang ngong arani, jagad agung tegesipun iyeku jagadira, kang ngalangut tanpa tepi, pinusthia pan sirna suci sampurna.
  12. Marma sira den weweka, aywa sok gegampang angling, yeku begalane ilat, kapleset dhawah yomani, utawa den arani wot sirotalmustakimmu, iyeku antaranya kang lambe ngisor lan nginggil, mung sakecap yen tan bener dadi beka.
  13. Apadene tingkahira kathoprakan ting bathithit, karetek nuthuk kenthongan, kothekan tharik narit hik mathuk den othak-athik, pethuk gathuk manthuk-manthuk, cekat-ceket acukat, cancut kang swara melingi lagon lagu pasemone nut irama.
  14. Peksa sagayuh gagana, akarya buwana balik, kirap elarnya binabar, lah mangkono ngong dugi pan niku durung mathis pamanthenge datan  gathuk lan pathokaning rasa, wimbuh ulesmu mesmubrit, abang hawa adreng kadereng driyarda.
  15. Yen arsa gayuh kang nyata, nyatakna ingkang permati, titis awasing pamawas, wosing wasana denesthi, kanthi lepasing budi, sarat sarana kang cukup, cakep lair batinnya, dadalane mrih gunasti, andhap asor wani ngalah myang darana.
  16. Samana sang Resi Kadhal karya coba memedeni, mathak mantra triwikrama, jleg angga sawukir agni, mubal ngebat-ebati, tutuk mangap ngisis siyung, waja angapurancang, lir tikswaning braja lungid swara anggreng gumarunggung lir gurnita.
  17. Eh cangak sira den yitna, tontonen kadibyan mami, pan iki durung sapira, yen sun ngetog mesu budi, sayekti jagad iki, sirna saisi katunu, de sira teka dahat, nyenyampah si kadhal nisthip, ing tegese sira nyamah kodrating Hyang.
  18. Ya ta kocapa tri kaga, sakala kalangkung tistis, miris-maras sru katresan, ngerpepeh dhekemne siti, matur angasih-asih, dhuh-adhuh sang sudibyanung kukuten krodhanira, racuten duka sang resi, yen kalajeng ambar tri tan wande brastha.
  19. Kether kuthuk kathetheran, nyathethet miyat sang resi sen-isening tri lokaya, langka bangkita nimbangi marma gunging aksami, mili lir robing kang ranu, tumerah ambring amba badharing kang tulah sarik ruwet ruwat, puwara luput sing papa.
  20. Papa pantaka druhaka, karana tan wruh ing westhi, samana rinacut sigra, pulih kadya wingi nguni cangak umatur aris dhuh adhuh Sang Maha Wiku kula dahat tan nyipta wit salami dereng uning, ukur kewan bangkita dadya mangkana.
  21. Cangak kang tinitah janma mangsa manggiya kakalih mung nguni Sang Prabu Kresna, jer punika Wisnumurti wangsul paduka resi, ilang triwikramanipun, marma mbra sru narima suka sokur mring Hyang Widhi, kalilana amba nyuwun muruhita.
  22. Sang Resi Kadhal lingira, iya sira sanak katri wus ya akeh kang karasa, balik gyan tapa dha mikir kawruh wekasing pati, patitis paraning tuju, lah ta mara tutugna, bango tumatur wotsari, dhuh Sang Wiku kang kadyatekading cangak.
  23. Nyepenken kang pasthi ana yen amba dereng kadugi mangeran sipat kang wadhak, kartika: baskarasasi wit punika pan maksih datan langgeng wonenipun dene dadining ana, yekti ana kang akardi, wangsul pundi kang langgeng tatap ananya.
  24. Kalamun angukuhana, yen Allah ana sayekti, kasbut sipat kalih dasa, lan cihna sagung dumadi, ulun dereng nate wrin, marma mangke kang kulesthi, baya lamun tumindak tinaking kathah.
  25. Ngrungkebi sarat sarengat, saingane ahlul dini, kadya gampil linampahan tan amikir ika iki, karana jroning kadis, wus wonten wawarahipun kang sampun kabyawara, layak jipuk makripati, minal ilmi dakai kade jarwanya.
  26. Menggahing ahli sarengat, tan perlu kedah ngrawuhi, kawruh ingkang lembat-lembat, cekap pracayeng Jeng Nabi, tur ta kenging sinambi, saba sabin ngupa welut, wangsul saking pasaban, wus wulu ngiras ing kali, prapteng wisma jujug langgar salat ngisa.
  27. Lamun kasep kenging kala enjinge dipunsauri, makaten sampun manpangat, de rukun kang catur warni, sahadat wus nyarengi, wedal salat wektunipun, jakat kaji punika, yen kaleres anggadhahi, siyamipun ing ngangkah amrih sambada.
  28. Kikisan kawruh kanyatan sawawrating peksi jawi, sarana gayuh sawarga, gandhulan salat prayogi ginulung lamun bangkit bangkat patemonHyang Ngagung, ngegungken kemat rukyat jro takbiratul ihrom, plenging cipta rasa nunggal Hyang Wisesa.
  29. Walang kadhak nambung sabda, lah ta bango teka gampil pangancasmu kang mrih pana, papan kang sira parani apa sireku lali lupiyaning para jamhur ruhuring ahli srengat, yeku mung lakuning dhiri, wulu tirta lelabet obahing raga.
  30. Gagaran jro kalairan, runtuting yuda nagari balike kekate iya, kudu nggayuh ngelmu batin mestu kang wus kawarti, Ud uni istajiplakum bagya lamun bangkita macung dhewe mring Hyang Widhi karan mokal jisimmu bangkit papanggyan.
  31. Wit kahananing Hyang Suksma sayekti kalangkung gaib, tontonen para ngulama mukminin kang ahluldinni ing jero batine pasthi lan pra ahlul ngilmi mathuk gathuk othak-athiknya, nyatane Hyang Maha Suci caritane ngong beber sira rungokna.
  32. Sun nguni praja bintara karatoning wali mukmin, mardi mardaweng sarengat kang tumrap kawula alit, nuli mring pawarti, Siti Jenar murang mungkur, ngungkurken tindak sarak saking wus padana empaningkaweningan wanuh wani.
  33. Marma sigra ing ngandikan, umarak mareg sangaji, jinanji babar kawignyan lan sagung para wali mukmin, Sunan Giri murwani, buka pangawikanipun tandya gantya gumantya, medhar kawruh kang pininggit, wingit rungsit rerasane beda-beda.
  34. Ana kang angesthi mring dat, ana rasa denrungkebi, cipta: Atma pinangeran weneh anggandhuli gaib, ngen-angen sengguh Gusti, sarenget singset kinandhut, nging mung karya warana nulya Seh Siti Jenar gumanti kanthi miyak warana melo ngalela.

PUPUH III
K I N A N T H I

  1. Seh Siti Jenar lon muwus, lah ta sanak para wali kula mriki ing ngandikan, ujare kinen ngempali saraseyan abawara warane kawruh kakiki.
  2. De jengandika sadarum, teka taksih mindho kardi paran anane sanyata, teka tansah aling-aling, kalingan sunar papadhang, padhang ingkang ngapirani.
  3. Niru kalestu tan ayun kayungyun sipat kawadis, lair batin kula ngadam, lah piyarsakna suwawi Siti Jenar iya Allah, Allah sayekti Seh Lemahbrit.
  4. Karo karone wus jumbuh, jumbuh rasa rupa warni, lire rupa: urup nyata, urup: sing urip sajati, de warna: yeku warana jisim warananing Widdhi.
  5. Kang ran mukamad yeku nur, cahya kang mirdaweng dhiri, rasul: rasaning dat mutlak kadim ngalam kabir sahir kurub dwi astha isthanya punika kang kang kula cupi.
  6. Sunan Giri tan pamuwus, wit wose sampun kapusthi, Siti Jenar tuhu lebda wasana lon denirangling, tan sisip mapan mangkono tan kenil.
  7. Kena laranganing ratu tundon ngrusak yuda nagri, gering masjidira komplang kamplung tataning agami, agama busaneng praja, jamak wruhala lan becik.
  8. Seh Maulana sumambung, lah Siti Jenar sireki lamun yekti ngaku Allah, pa gene ya sira maksih katon lumprah ing manusa neng donya paran kinardi.
  9. Seh Jenar mesem sumaur, alah sira mindho kardi donya kerat, darbekingwang awal akir duwek mami, mapan ingsun tan babakal lan kariya para wali.
  10. Lulusna agamanipun, sarengat mukamad nabi ingsun nuli arsa mulya, mulih: mulih – ya: sayekti temen mulih asalingwang yeku ngalam nukhat gaib.
  11. Marma bango ya sireku, kukuh uger solat mahrib subuh: luhur: ngasar: ngisa lan catur rukune sami wekanana jro sarengat saringane mengku Wadi.
  12. Dulunen duk sira wulu, niyat tumandanging dhiri, rukuk: sujud: lungguh ekram, ngadeg tepungna kang yekti, yektekna lan ananira rarasing rasa sajati.
  13. Bango anauri wuwus, wuwusmu teka lir kyai, nganggo lapal murad makna, narik jamaning pra wali, jaman mangkya yekti beda, dadalaning ngolah ngelmi.
  14. Wit kadheseg ngupa butuh, kudu betah anglelantih, ngidak tatanan rekasa, sanityasa tyas kumitir, gumeter yen tan kaduman, melik atemah ngalikik.
  15. Titirah rawa sinerung, memet mina dipunmeniti kali blumbang jinaganan, nanithik rinuji wesi, sisikune wus liniga, yen kasep ginusah wani.
  16. Parandennya bangkit tuwuk, kadhang durung tuk sawiji, kasusu selakke jaman, mundur sarwi brebes mili, milang miling melang-melang, tan kapethuk wader bungkik.
  17. Temah ngelih ngelak ngelu, ngeluh padharan ngalikik, kang mangkana paran baya, bangkit tungkul mungkul ngelmi, srengat bae kerep gothang, nyethanthung sing pegat bukti.
  18. Beda lan dhek jaman mau, gampange ngupaya melik tan ana peksi ngresula, inguja tan denwaleri, kukila lit sami suka, ayem tentrem tyas basuki.
  19. Cangak mlengak sarwi muwus, bango pa gene sireki, sira teka bangkit ngucap, met darsana myang palupi, lupiyan lelabetannya, Sri Bupati Matawis.
  20. Betah lapa budya tulus, mantep ing karsa tan wigih, panggah rila myang legawa, rila: pasrah lega: sepi, wa: napsu hawa lirira, pasrah tan adarbe runtik.
  21. Pa gene tabangkit tiru, grenengan kacuwan bukti, bango mangsuli lah cangak yeku mung karya palupi kang yogya sinudarsana, nging aku moral bangkit.
  22. Bangkat ngangkt mikat wahyu, jer dudu trahing mertapi, jamak akeh bangkit kandhan, abote yen anglakoni, de niyatku mono iya arsa macung mring Hyang Widdhi.
  23. Widadangreh mring sedyayu, rahayu ing lairbatin nanging gek kepriye mara, teka akeh kang malangi, papalang dadya rencana, nanangi manah tan yukti.
  24. Tiwas pamawasing butuh katutuh anak rabi, bingung bungleng tyas ruhara, de uru arebut melik, lalu langlang salang tunjang, nunjang palang ngreregoni.
  25. Cacak kang tinitah manus, jaman iki arang bangkit, tandhane dhek wingi ana, aku krungu rerasaning janma mlaku bayak-bayak, wurine resi singngiring.
  26. Sajake kaya wong dhusun , ingirit marang nagari, ririh denira rerasan, risi rinoda bab dhuwit, geya pakaryan omahan, pananggalan tegil sabin.
  27. Samarga-marga gumrumung weneh nyebut priye iki uripku teka nelangsa, saben ari denring-uring, anak semah myang parentah dupara bangkita mikir.
  28. Kawusananing uripku kudu-kudu aprang tandhing, dahuru reh aruhara, saben jam pikiran salin, ngrembug iki kono kurang, kana meksa: kene nangis.
  29. Rewange nyambungi sendhu, alah sih begja sireki, nadyan kurang jer wus garan, balik aku sepa-sepi, kana durung kene boya, mokal yen antuk kamanis.

PUPUH IV
DHANDHANGGULA

  1. Resi Kadhal megat wacanaris, lah ta sanak semono kendela, genira rerasan kuwe, bok jugar kang katuju, balik mara dugekna sami mardawa mardi rasa, ngrarasyuning layu, bango: cangak: walang kadhak, pareng nembah katrinya umatur aris, dhuh dhuh adhuh sang dwija.
  2. Amba katri pan wus tan kadugi, gayuh gothek geyonganing rasa, sing pepet cupet pikirane, tar yen amba tri nyuwun sih padhuka mareng namuli, amba tri muruhita, ing pada sang wiku, srah jiwangga prapteng  lena,tan garantes mring reh kang mamrih utami, tama prapteng delahan.
  3. Resi Kadhal mesem anauri, lah ta iya sanak-sanak ing wang, yen dhasar dadi karepe, bagya lamun sarujuk, jroning urip winenang samimarmakrup nai mungkar, lah pa yo sireku, lungguh cerak kene padha sun jateni jatine ingkang kakiki, kikisane kasidan.
  4. Sun tan wani wanuh memanceni, myang memancah pamanggihmu iya, wit kabeh padha benere mung gumantung ing kayun, pundi paran kang denantepi nging mungguh prayoganya, ywa kongsi kalimput, luputmlumpat paugeran, catur warga yeku dalil lawan kadis tanapi ijmak kiyas.
  5. Lyan kadyeku ywa kleru panampi, pipintaning ngelmu pangancasnya, yeku iku dhewe-dhewe, lire ngan ngelmu sepuh, ngelmu rasa ngelmusejati, ngemu gaib tan beda, de kang ngelmu sepuh, dunung wajibing pra wreda, wit taruna arang, kabangkat nanggapi pijer kaduwa hawa.
  6. Basa sepuh kang dhingin, dihin nyata datan kadhinginan, anane kang gumlar kabeh iyeku Hyang Maha agug, marma wajib kudu meruhi dat: sipat: asma: Apngal denkongsi kapangguh, panggubah rarisikanya, nyata kena ananing sakalir yeku ran ngelmu tuwa.
  7. Ngelmu rasa: pambobot sayekti, putusing reh sagung lelungidan, datan samar pamawasem wiji sing marga catur manrus marang betalmakmuri,lumarap graning jaja, rahsa tanggap tangguh, agal lembat datan samar, yamarmane tri bawana denbawani, tuhu ta jalining hyang.
  8. Dene ingkang ngran ngelmu sajati, sajatine murni tan kaworan, kalawan langgeng anane, ing nguni prapteng besuk, beda lawan jatining lair, pan maksih ebah ewah mangkana liripun, samangke mulya wibawa, mulya yekti: nanging durung temtu lestari, terkadhang binjang papa.
  9. Ngelmu gaib: samar jarwanireki, nanging dudu samaring sumelang nging samar kurang apane, ananira Hyang Agung yen dinayan dayaning ngati,pan durung bangkit bangkat liyan manahenkung kongasing sudira brata, marma gaib tuhu dutaning Hyang Widdhi sing sapa bangkit tampa.
  10. Sasat bangkit patemon lan Gusti, lah ta sanak padha rasakena, beda-beda trap lungguhe, yen sireku wus nyakup kukubane wajib meruhi, mujah lawan mudarah, mungguh bedanipun paran kang kadim kang anyar, de samengko wus jumbuh dadi sawiji, jumeneng kamil insane.
  11. Pa karane sira bangkit urip, mobah: molah mabur lan lumampah, sing endi iku purwane kawruhana puniku, kayat kadim mong kata jali sipat jalal myang jamal, kahar kamal iku iyeku dating pangeran kang gung elik misesa sampurna yekti langgeng ing kene kana.
  12. Jisimira asal sing nganasir, catur warna marma tan bodaya, yen tan kalawan khayune, yen sinar tan dening nur rahsa: Atma: nepsu lan budi: yeku mangla sarana jumenengt Hyang Ngagungm marma ywa semang sumelang ananira yekti sing kodrating Widdhi nglairken sipat nyata.
  13. Nyata lamun kawula lan Gusti, liru lambang surup-sinurupan pamoring rupa: warnane marma denawas enut, met sangkaning durung dumadi, dumadya bangkit wruha wenang wijibipun kang nyembah lan kang sinembah, dikir solat: beda tan kena sinami nut nenang papangkatan.
  14. Sembah catur jro kitab wawarti kaji: kusta: daim: mualimnya, puji satari ahmade satari alapipun, barjah tuwin jalalah raning iyeku puji pana, epakna kang mathuk thuthukane ywa sulaya, yakin nyata-nyatane ingkag amuji, muji dhiri priyangga.
  15. Mangkya kocapa pangkating pati, panca warna juga mati, mrayang mor amun-amun suksmane, saparan-paran nglangut lir himawan katiyup angin, kandhela tanpa soca, cadhok numbuk bentus, dwi ngaran pati duraka, dura: ala, ka: panggonan kang dengoni, manggen ing papan cacat.
  16. Upamane asal sing sujanmi, murut manjing uriping mahesa, yeku papan cacad rane, tri pati narakeku nara: manus ka: papan yekti, titising urip marang pulih manjing manus dadi banyu nuting wadhag, bagya lamun dumadi dadi jalma lwih kadhang kaplorot ngandhap.
  17. Caturira patining sawargi, de sawarga yeku tegesira kasasira sarwa gedhe dadyan wangsul mring manusa, yekti dadi pandhita luwih tanapi madeg nata panca patining sampurna, yeku pulih mulih asalira nguni mengkoni tri bawana.
  18. Karanane papangkating pati beda-beda: nuting lelabetan kang kalakon duk uripe dene Hyang Kang Mahagung wus sumarah tan darbe kapti ala becik ginelar mrih utamanipun, banggan kang dhemen kasasar, de Hyang Suksma tan lingsem manjing mring alit, nistha tanapi kewala.
  19. Marma sira mumpung taksih urip, rektenana dalaning kasidan, dumadya lanyahing tembe jro dalil wus kasebut, ida jaa ajalluhummi la yaktakkirisaat mangkana liripun, binjang praptanira mangsa nadyan amung sanapas tan ana wanci yen arsa semoyoa.
  20. Ya mulane pundhuhna samangkin, kala mangsa sasadoning gesang, adunen lawan uripe panengeran kang tuhu, tuhu datan kena sinalin lawan anggawe setan, yen sira durung wruh lah mara padha nyeraka tampanana karna kering kang permati yaiku sajatinya.
  21. Poma-poma simpen dene gemi, gemetana andharan gelaran, yeku mangka parabote lan mangka saksinipun kanyatahan ingkang kakiki, upama ananira lan donya puniku lan samono wus prayoga sabobote kukulia pan wus nyukupi, beda mungguhing janma.
  22. Wus tinampan wulanging Sang Resi, bango cngak lawan walang kadhak, byar tarawangan pikire narawang lir kadulu, dadalaning kamuksan jati, katon doning wiwara, rarasing swargagung, tri kaga dahat karenan sing sangeting suka atemahan nangis, dhuh dhuh Sang Yogiswara.
  23. Raos amba pan kadya angimpi, de makaten pupuntoning gesang, yen mangkono donya kiye yektine aru biru, gung rubeda angriribedi, lah mangke pinarenga mugi sang Ngawiku paring sarananing marga, andhingini pulih mulih papan nguni neng donya natan krosan.
  24. Mumpung wonten ngarsaning Sang Resi, sasampurnakna ywan mantuk mring wisma, mindhak kabesturon dene tangising semah sunu nagih nipkah sarana bukti, Resi Kadhal wacana, lah sanak katelu, lumprah kaprah pra kukila, lamun lagi katemben miyat miarsi, sagunging barang anyar.
  25. Kumacelu kudu andarbeni, balik iki ginege tan kena, yogya nut kala mangsane, ya marmane sireku, sanityasa nanetah teki, kang supadya kalisa, sing sedya tanayu, lawan malih kawruhana, binjang lamun praptane ing dina pati, ing kna keh rencana.
  26. Mapan iku wajib den kawruhi, ilangena begalaning marga, margayun jarah imane, binjang bae sireku, sun tuturi pra pangolahi ing mangko sampun mangsa, Sang Hyang Rawi surup, lah payo padha bubaran, katri kaga ngaras pada nyuwun pamit, byar miber sowang-sowang.

PUPUH V
MASKUMAMBANG

  1. Rarasing rasa mengeti rerasan duk nguni arsa, mara marak mring gurune kang subrata ing ngasrama, erong tepi narmada, pereng soring mandiragung, kasusra Sang Resi Kadhal.
  2. Wit ing nguni wus wineling, ing tembe arsa winarah, rasa rahayuning layon, marmarira tri ginagas ge-age anyakupa, tyasnya dahat kelu kenyut, kasor langening dyah tama.
  3. Samana ing sajuga ri ri sedhengireng papanggyan, walang kadhak, cangak, bango, neng pasaban saben saba, ya ta bango ris nabda, lah ta dwi sanak sireku, paran supe patembayan.
  4. Tembayaning guru nguni tanggap cangak walang kadhak, yen aku kadwi ta supe, sarira tri ngarsa-arsa, wahyaning gyanta marak, sayekti aku tumutur, dupara purun kantuna.
  5. Sayektine ngong tut wuri, teken janggut suku jaja, janji maksih urip bae, lah samengko kadi paran yogyane linaksanan, sareng sowan mring Sang Wiku, sokur panuju ri sukra.
  6. Menyan sekar ngong wus cawis, kari mori pisang sanggan suruh ayu jambe wangen, gampil mengko angupaya, padesan datan kurang, de rasul lan sekul wuduk, opor sawung bulu seta.
  7. Iku kalebu tan gampil, pangupaya myang pangolah, marma yen dhangan yogyane, pinasrahna mring sang tapa, harta tri semat sewang, mangka saratrebut cukup cakep jangkeping mruwita.
  8. Bango tanggap lonnauri, mangkono ya wus prayoga, binobot lawan perlune, lah ta iki mumpung injang payo nuli budhalan, menek pasar selak kukut, koncatan tan tuk perlunya.
  9. Tandya budhal kukila tri, sesarengan jumantara, sereng sineru ibere, reyongan samarga-marga, kandheg kampir ngupaya mamrih kacakuping butuh, cacawis sarat sarana.
  10. Tebih-tebih den ayahi, saha wrat-awrat sinangga sing dereng kadereng karepe,pakantuk kawruh kang nyata, nyatane gesangira, mestuti kadis kasebut jaetun samanuljanah.
  11. Laku dadi pitukuning pancadan anggayuh swarga, mangkana dungkap praptane, ngasrama gya ngiyup sigra, anjog soring mandira milang miling mingak-minguk, ngungkak-ungkak don gothak.
  12. Samana Sang Kadhal Resi wosing paningal wus wikan, yen arsa tamuwan mangke marma wit injang sanega, ngaglah neng pamidikan, kukusing dupa kumelun, kongas gayuh ngantariksa.
  13. Praptane wiwara sami, tri kaga gya uluk salam, dhekem nalosor janggane, mring Sang Resi sinauran wangalaekum salam, lah padha manjinga gupuh katri kaga dharakalan.
  14. Nusup manjing wiwara glis, prapteng ngarsa ngaras pada, Sang Resi Kadhal delinge bageya sanak katiga, ing laku praptanira, myang wuri padha rahayu, manembah tri kaga turnya.
  15. Sing pangastawa Sang Resi sadaya sami raharja, semah atanapi rare, makaten ugi ang tapa tetep basuki suka,Sang Resi mesem nabda rum, sayekstine ya mangkana.
  16. Parandarunane sami kongsi lama lagi prapta wus dahat kangen tyas ingong, tri kaga nembah turira, dhuh dhuh sang dwijawara mugi ywa kirang pamengku kuciwa kiranging setya.
  17.  Amba tan bangkit atur wrin raribed witing daruna, nanging sang tapa yektine dupara yen kasmaran, mesem sang Resi Kadhal, iya sayektine ngong wus wikan witing kang daruna.
  18. Nanging yogya karya lamis tembung tan dingini karsa meneke siku dadine, andheku kang katri kaga leres sabda sang tapa marma mba tri kongsi dangu, dereng marak sang pandhita.
  19. Wit saking lam ngupadi linturing sarat sarana, lagya punika antuke kirang langkepe sumangga srah paduka sang tapa, mung sapala rebut cukup, cekape gathuk tan gothang.
  20. Gya gelaran sekar mori tanapyar nawa semat, sinrahken aneng ngarsane Sang Pandhita kagyat jola, lah iju paran baya raruba dadining dudu rerged temah rubeda.
  21. Sira kabesturon dening di adining muruhita, tinata tata sarate, saloka denwurudena, wus jamak kewankathah, napak tilas kapi yuyu, wahyu ginayuh lan arta.
  22. Piyarsakna ngong tuturi, tuture para sarjana, keh guru: dhukun paguron paring wawarah wasita, sarat sarana bandha, yeku saka salang surup, ki murid kang tan grahita.
  23. Salang-salang den surupi, nlusup kacanthel kantongnya, garegel gigal semate, sing tn wikan wosing karsa, cipta uger antuka,wawarah wadining kawruh, wekasan dadi durhaka.
  24. Keh kyai guru kapipit kapepet keneng pidana, saka murid jalarane, marma padha kawruhana kang kocap sarat srana, nisbat budi labetipun, pupunton tekat utama.
  25. Srana: prabot, sarat: kanthi ngelmu laku gegandhengan mangkene mungguh jatine klasa: iyeku gelaran, gelaring kawruh nyata, nyatakna den kongsi bentus, nglenggahi liring wasita.
  26. Sarat siriking kag ngelmi dinugi saprayoganya wenang wajibe linakon, mori: pamoring kang rasa ki guru lan muridnya, ing lair batine jumbuh jejeg jodho jero-jaba.
  27. Yayah rupa jroning carmin, de kang sekul wuduk miwah, ulam sawung seta lire, wuduk pan gurih mirasa rasane rasakena, sawung: sawangen lan kalbu, mulus: suci pethak memplak.
  28. Suruh ayu temu rosing weruhana becik myang ala mrih temu wose kang ros jambe: mapan yeku wohan, wohe wasita tama, nrus narawang tan kawaranan.
  29. Ana maneh aran tindhih, semat loro dhep adhepan, tindhih: pikukuh wredine pikukuh ing kawruh nyata, semat: sengseming prana ematna aywa kaliru.
  30. Mangkono ingkang kawarti, wasitane guru kuna, ngong cakep sapakolehe, marma ywa dadi tyasira sagunging kang ruruba, sawise ngong tampa laju gawanen bali sinungna.
  31. Rabia tanapi siwi, ngong wus bungah lamun sira bangkit nyakup sarahsane, ya ta kang katri kukila anembah anuraga, wali-wali ngaras suku, dhuh dewaning dwijawara.
  32. Mugi ywa kirang aksami, sing copet cupet tyas amba, tan wikan wosing oasemon, katetah duk muruhita, tataning ngolah rasa, sarat saranan kantun, tan wikan lamun mangkana.
  33. Resi nabda lah ta katri malih den oadha weweka, guru muri samya bote, lire yen guru tan nyata, kawruhe mung kinarya waton muluk mlarati dadi mamala.
  34. Malah dadya daru beksi, mring murid kang setya tama, temahan manggih kadudon, dudukane yekti bakal, ki guru kang anyandhang, marma guru aywa limut, mengeti wawarah kuna.
  35. Ugering guruginusthi, gagaran astha prakara, kang kontap kotamane, juga: tedhaking ngawirya, kadwi: bangsa agama, tri: terahing tapa wiku, catur: turasing sarjana.
  36. Panca: paramagunasti, sad: golongan wirotama, sapta: sugih kabegyane, astha: terahing supatya, yeku tani temenan, de wajib gen-anggen guru, ugere uga tan beda.
  37. Dadalan astha prakawis, sajuga: paramasastra, limpat ing kasusastrane, dwi: paramakawi basa, katri: ulah ukara, catur: kang mardawa lagu, kapanca: awicarita.
  38. Sad: lebda lagoning lungid, sapta: para nawung krida, astha: sambegana lire, lantip pasanging grahita, de pambeging kang dwija, jejeg ugere ginelung, gelengan astha prakara.
  39. Juga tresna asihmring murid, inganggep putra sewala, dwi: titi atul talaten, tri: sungkang pamrih pasung lyan, catur: sasmita tanggap wikan pasemoning semu, panca: sepen panggrayangan.
  40. Sad: lebda barang saliring kagunan len pangawikan, sapta: tan ngendhak gunane, nyamah nyeda ngesorken lyan, astha: datan aleman, mire merang yen ginunggung, anggung anor anuraga.
  41. Jatmika solah marak ati, mantep ing sabarang karya, alus luwes wicarane, ambeg rila paramarta, tama traping susila, yen sepi saking kadyeku, babasan guru ugungan.
  42. Murid den taberi mardi, mardawa laku myang jakat, yeku mangka dhadhasare wit iku dadi busana, gon-anggon kawruh nyata, laku pan dadi panuku. Lah mangkene piyarsakna.
  43. Murid den taberi mardi, mardawa laku myang jakat, yeku mangka dhadhasare, wit iku dadi busana, gon-anggon kawruh nyata, laku pan dadi panuku, lah mangkene piyarsakna.
  44. Ngingirangi ngunjuk bukti, cegah yen tan ngelih ngelak, dene angirangi sare, ywa nendra yen tan karipan, acegah pangandika, mangsakala lamun muwus, kawawas wosing perlunya.
  45. Ngingirangi langen estri, ywa karem karamat sahwat, lamun tan banget kangene, anyunyuda napsu hawa, lire ywa ngumbar karsa, sabar sareh den kaemut, de jakate kawruhana.
  46. Wajib jakating kang jisim, den wani ngesorken raga, budi: narima jakate, napsu: rila myang legawa, den eroh: jakatira, tepa samaning tumuwuh, ywa dahwen lan munasika.
  47. De jakate rahsa: yekti eling kalawan waspada, cahya: trang wening jakate, uripe: langgeng kacipta, lah iku lakonana, kalkone gayuh wahyu wahya sing pamesu brata.
  48. Mangkan kang kukila tri sakaman tyas trusthanira, katresan dening sabdane, sang pinundhi pinandhita bango alon turira, dhuh dhuh sang dewaning wiku, kukuwunging pra nastapa.
  49. Don papan panembah yekti, sayekti amba nyenyet panyana tan darbe sing dahat gung punggung mudha, katunan saniskara, marma tan lyan ngebun-ebun, wahyaning kang sabda tama.

PUPUH VI
M  I  J  I  L

  1. Dhuh Sang Resi paran amba katri, yen temah kadudon dahat we ya tan wikan wekase, wasananing urip prapteng pati, pati kang patitis,tetes tatas putus.
  2. Titis: leres lepasing pangesthi, kang kesthi mulyeng don tetes: mulya pancering tujune, tata suci sampurna ing pati, putus: wangsul pulih, mulih malih rampung.
  3. Lah tuntunentuduhna margi, marganing kang anjaga kasampurnan jati, satuhune aywa kongsi kalimput ing binjing, jala jajil jail ngajak manjing limut.
  4. Lumut-lumut limit dening dhemit, dhedhet aneng panon, yen kadhadha temahan maleset, mesem alon ngandhika Sang Resi, luwih sihing Gusti, purbane mring makluk.
  5. Darunane wikanana dhingin, parang kag dadya wus pikir kesit hur angenangene, kang kalumprah jamaking keh urip, wit kadhesek saking kikirangan butuh.
  6. Kurang betah duwa ngamal lair, sagung katon melok tur ta iku rencana yektine, lamun datan kawawa nyelaki, nyelak-nyelak yekti, dadi aru biru.
  7. Kang mangkono yogya denrekteni, paran kang binobot madhep atanapi ngungkurake, lamun sira yun bangkit nambahi, reregeding lair den santosengkalbu.
  8. Bubukane sabar nrimeng batin, tan penginan aron barang pelag elok suwarnane, rila donya tega marang pati, sisip densinggahi cipta maharjayu.
  9. Nanging iku pan kuciwa maksih, mamrih karahayon, wit mung nyipta mulyaning dheweke mungkur mikir marang anak rabi, gothang rumeksaning wajib lairipun.
  10. Marmanira kang luwih prayogi. Kacakupa karo lair suka tentrem ing batine, butuh anak rabi tan ngregoni, cipta temah wening wenang gayuh wahyu.
  11. Bango matur dhuh Sang Maha Resi,ing sabda tan linyok, nanging paran dadya jalarane, andupara lamun amba katri, tuk rijeki luwih tumrap semah sunu.
  12. Sang sangsaya pangupayeng melik, keblat catur padon pan jinagan ing ari ratrine, pager kala rinakit narithik rawa kalen kali, samodra sinerung.
  13. Ngupa boga tyas asangga runggi, dalan jenak neng don kadhang dereng pethuk wader pece, wus ginusah binalang ing janji, janji yen tuk melik melok minta pandum.
  14. Jele bosen tiwas wira-wiri, turut galeng blethok, Resi Kadhal mesem lon delinge, kang mangkono wus jamaking urip, rebut met pakolih, liru asor unggul.
  15. Tur yektinekeh kahanan iki, nemu sarwa dados pepak gumelar Yang Widdhi karsane, gunging ngumat anggandhuha sami tan wenang ngebeki liya Hyang Mahagung.
  16. Nging reh mengko tataning pra peksi, remen apadudon, dhaku wenang ngecupi adarbe, sengguh kaya yasane pribadi sing ngaringkih kandhih kang santosa ngukup.
  17. Ya marmane sayoga sireki, padha nrimeng batos,eklas pasrah nyuwun mring kang darbe, papanduman kanthi masuh dhiri, nyadhang sihing Gusti, wahyaning wahyugung.
  18. Lamun mantep pangidhepireki, yekti sido dados, Hyang Wisesa tan nisih adile, sapa nrima katarima yekti, weruh denweruhi, jrih sinihan tamtu.
  19. Nanging kudu sinartan ing teki, mrih tekan kalakon, puja iku lan brata kanthine, walang adhak majeng nyela aris, inggih kyai mugi keparenga uluk.
  20.  Nyuwun wulang rehing laku brangti, kang kedah linakon, amba dahat kumacelu mangke, tampi sih nugrahaning Hyang Widdhi, tuwuk tirah bukti mleber semah sunu.
  21. Sing salama cingkrang sarwa sarwi, ri ari angloyong mung lumayan antuk jampi luwe, marma angga lalu alum agring, wulu elar brindhil brondhol lesah lesu.
  22. Beda lawan bango cangak sami lema seger tinom, wit nariah pangan saantuke, keyong kraca besusul binukti, yen amba tan sudi apes kedah welut.
  23. Bango nambung alah sira iki, bisa angacemong lawan guru matur tanpa gawe wirang ngesorken sasami, nung murih densihi, mangkono tan patut.
  24. Cinelakken ngrembug bareng kardi, ingkang cangak gawat wados, cangak nyela banggansira dene paribasan cedhak sarpa mandi, wurung nyakut yekti nyelah sida nyembur.
  25. Yen rembugku ginusaha nuli, dimen mentar adoh yentan saguh mareni watake, walang kadhak biyas mundhur nulu dhekem neng wurining, bango sarwi jetung.
  26. Ngucap alon lah sanak, ywa dadi ing tyasira karo aku datan nedya salah gawe, dene mau ngong matur mring kyai, saking pikir lali ge-agea ngundhuh.
  27. Reh wewarah pangupayeng bukti, kang gampil linakon wit akbutuh kaluwen wus suwe, ya ta Resi Kadhal nabda aris, wis kendela sami bali kang rinembug.
  28. Lamun sira yen gayh wahyaning, wahyu sing Yang Manon, wiwitana sawatara rine ngungurangi cegah nendra bukti, nebiha mong resmi lan eklasing kalbu.
  29. Gya nglekasi ngalaya ing ratri, wit surya tan katon nuju marang kang sepi papane, pasa: mbisu tyas kang eneng-ening ngeningken kang kesthi, paran kang kinayun.
  30. Den tatali ing cipta ywa lali, inggaling satemon, praptaning byar raine sirage, siram marang tempuraning kali, poma saben ratri den kalakon lamun.
  31. Dungkap kawandasa ratri nuli, yan wayah sirep wong denwaspada sira ngulatake ing wawarnan tanapi swarnaning peksi gunem pikir kang karaseng kalbu.
  32. Ngadat datan kongsi satus ratri, tinrimeng Hyang Manon paring ilham pilih ing margane, kang cinipta luwih sihing Widdhi, de yen wus antuk sih tyas den suka sokur.
  33. Katri kaga embah matur raris, mugi denkalakon amba bangkit ngluhurken warahe, bangkat gayuh papasihing Widdhi, iya ngong amini den kongsi kapangguh.
  34. Mangke yogya dumugekken malih babaganing layon kang wus masthi linakon ing tembe, sagung umat datan kena mungkir, sumingkir sing pati ing kitap kasebut.
  35. Bubukane kawruhana dhingin, trap pangulah layon, yektekena pangeran kodrate, sing amantep tetep pan sinung wrin, wikan wahyeng wanci wataraning layu.
  36. Pra sarjana ahlul olah ngilmi, wus karya pasemon, binjang lamun wus perak praptane, ri kiyamat Gusti Allah nuding, malekat Jabrail mring donya tumurun.
  37. Kinen mundhut drajad, dasa warni mangkene kacariyos, juga mundhut barkating bumine, kadwi: mundhut adiling narpati, tri: tapaning resi dene kaping catur.
  38. Kinen mndhut drajading kang ngelmi, pan kinarya asor, ping nem wiku wigar sutapane, sapta sanakkadang kang tresnani, ping astha: winarni apan kinen mundhut.
  39. Ing wirange pra peksi pawestri, kakung kadya wadon, anggepira pan wus datan pahe, kaping nawa: kinen mundhut maning imaning para mukmin, dene ping sepuluh.
  40. Mundhut sastra rahseng kitab suci Al kuran cinoplok yen wus iku nulya tumedhake, keh babaya bebendu nekani, nir wateking peksi kewan saminipun.
  41. Kang kadya kakawruhana yekti, yekstine wiraos yeku pralampita satuhune kang kajarwa jarwane kakiki, kikising dumadi dene wredinipun.
  42. Ri kiyamat: kiyamating dhiri, yun andungkap layon, juga: yeki ngibarat anane owah ing rupa warna cahyeki, nguni ayu pekik temah pucet sayub.
  43. Dwi: ngibarat bunaring pangeksi, bureng bawur mawo arum arus tan beda gandane, swara sora lamat-lamat myarsi, de kedaling lathi, kithal grathul-grathul.
  44. Tri ngibarat kang jatmika kontit, ngen-angen tempuh wor, kawur-kawur kaworan marase, kaping catur: yeku ngibarating epeh ingkang budi, budayane kukut.
  45. Kaping panca: ngibarat ciptaning kekeraning batos, kang kaping nem: yeka ngibarate mur kang karasing napsu wahyaning tandha dungkap wanci badhe sidhemipun.
  46. Kang kasapta: ngibarat kuwuring ciptanira dhompo, supe marang ing kahanan kabeh, kaping astha ngibaratireki pangrasa ngincati, wit roh renggang sampun.
  47. Kaping nawa: yeku ngibarating nir raos rumaos, tan pangrasa wit ginggang rahsane, ping sadasa: yeku ngibarating pramana cahyeki surem sirep surup.
  48. Marmanira den samya marmani, dadining waspaos, wosing bengran ing lair batine, tengran batin yen sirangsa uning, jroning eneng ening ngalelu kadulu.
  49. Dadalane sing rupa pribadi, rupa: urub yektos, urub: saking urip tan nalyane, mung sajuga yeku pribadining jroning donya iki nadyan kathah manuk.
  50. Bango cangak walang kadhak anging warna tan adhompo, mapan iku dadi paseksene, de patrape yen sira yan panggih, kang panggah ywa wigih lenggah sila timpuh.
  51. Datan pahe lenggah ing solati, cipta maya mawor, gumulung neng pancering rasane, musthi rupa warna pribadining iyeku ananing uni nong ananung.
  52. Ana maneh trapsileng samadi, lenggah sing gadhodhok, dwi suwiwi angrangkul jengkune, dhengkul rapet tapus ing dariji, sanipat mor siki, tepung pucuk cucuk.
  53. Jroning eneng-eneng awas eling, jumbuhna ywa keron, sastra cetha luluhna rahsane, yen wus mempan ngadat bangkit panggih, de tengran kang keksi kasat ing pandulu.
  54. Jaga: lamun sira wus ningali, barang warna elok, lire: ilu-ilu ilat mele, sabangsane ingkang wanci, pan kirang sataun.
  55. Kono yogya sami amiwiti, nata traping batos, mindeng brata lan sabar rilane, narimeng tyas mrih temen utami, pakareman pinrih sirnane sadarum.
  56. Dwi: kalamun sira wus miyarsi, swara kang kawiyos ing salama during mirengake, kayata: kang sware setan myang jin berkasakan sami bangsaning lelembut.
  57. Yeku kirang samadya warseki, kikising kang layon, yogya sami ngegungna kurmate, myang tilasal mrih tindak utami, titi ngati-ati marang gesangipun.
  58. Kang kaping tri yen wus santun warni, wawarnen kang tinon, non ngawiyat nuju ing wulane, sura sapar kawistara abrit ing rabingulakir, miwah wulan mulud.
  59. Yng basonta meles cemeng keksi, de kang lamun anon Hyang Sudama nuju ing wulane, jumadil awal jumadil akir dumeling kaeksi kresna siratipun.
  60. Wulan rejeb myang arwah yen meksi, tirta brit sumorot siyam sawal mayat wayangane ing pribadi wus dadi kakalih sela sakban sasi langking kanang latu.
  61. Yeku kirang dwi candra kang jangji, yogya kang linakon, awasiyat riwayat tegese paring warah wuruk myang weweling liring wasitadi dining suci hayu.
  62. Yen tinekuk panungguling driji cakarira karo, mepet rapet neng ngepekepeke, gya ingangkat kang jajenthik manis, yen kangkata kongsi tandha kaping catur.
  63. Yeku kirang catur dasa ari dungkap prapteng layon, sedheng samya gelar aksamane, myang aminta aksamane sisip marang kang sakserik pinrih eklasipun.
  64. Panca lamun driji cakar kalih, kawawas wus kalong, miwah pegat ugelugelane, yeku kirang sacandra kang janji, sedheng nrapken ngelmi kasampurnanipun.
  65. Sad kalamun myat warna pribadi, temuwa patemon kirang madya candra antarane, yogya nuli pinuja ing puji saben arsa guling, kalanireng dalu.
  66. Pinrih lulut luluh dadya siki, suci sampurna mor nunggal lawan pancering nguripe, kaping sapta sepen napsu bukti, nir wus datan pengin temah titatudhuk.
  67. Yeku amung amung kirang pendhak ari rasa sru kaleson, mangka nuli tobata denage, gayeng saben pendhak wungu guling, nalangsa mrih suci socaning datipun.
  68. Astha lamun keketeg keduting, cakar wus tan traos netra kanakaning pramananeng, pamiyarsa sirna garebeging, srep pucuking parji, jangli pan wus tutug.
  69. Dungkap mancat praptaning kang ari, kiyamat den tanggon, gya nucekken sagungan sire, agal lembut kinemat mong siki, kukut sarahsaning pul lan gesangipun.
  70. Gugulungan pikekahing ngelmi, kukut-ngracut-temon, tobat-ngematnucekken rahsane, mbaba-pasrah-nalangsa mring Widdhi, iki ngong wijeni wijang jatinipun.
  71. Gya tri kaga majeng ngarseng resi, manglong semu mengo, karna kiri gung anelingake, cipta tanggap dumeling kang pyarsi, rahseng wasitadi dining luluh layu.
  72. Byar narawang kawangwang uwosi wahyu kang kawiyos, katri kaga angles nrus diyane, tanpa krekat supe sakaliring, wawarnan kang keksi sanak semah sunu.
  73. Sing kapranan kangprana tampi sih sasihing Hyang Manon, ngaras pada sarwilon ature, dhuh sang dwija amba ngaros yekti, terus wus asuci mulya jatinipun.
  74. Sirna sagung rarasan jro urip, sirep tan araos mapan namung nikmat munpangate, mesem alon ngandika sang Resi, bagya sirantuksih sihing Hyang Maha Gung.
  75. Nging ywa agegancang anggagahi, agahan salah ton, mung katongton enak kapenake, begalane tan den kawekani, binjang yen praptari sakaratil maut.
  76. Kono kathah rencana kang prapti, wit sing napsu dados neka warna warah-pangarahe, ana katon guru-yayah-wibi sanak-semah-siwi weneh putri ayu.
  77. Ayun jarah iman pinrih lali, linglung lalu keron kang kadyeka paran wekasane, bok kongsia tinggal awas elinh, yekti korup eblis kablusuk mring pocung.

PUPUH VII
P O C U N G

  1. Marmanipun dhihin wajib wruh sireku, pangruktining angga gayeng tepung lan pangesthi, esthanira tan beda lan mesu puja.
  2. Jangjinipun yen wus kraos dungkap layu, luyuting jiwangga, liyeping netra mekasi, sira nuli met papan mapan sareyan.
  3. Mepet napsu sidhakep tunggal kang suku, suwiwi kalihnya tumumpang jaja, madyaning sipat grana tepung pucuk cucuk cakar.
  4. Buntut turut cucuk mingkem den agathuk, ereming kang netra wahyaning uswa den ririh, ngarah-arah panarike ywa rekasa.
  5. Napas-nupus-anpas-tannapas ginelung gulung dadya juga, tinarik ambal kaping tri, yen wus kempal kumpulna neng lintang johar.
  6. Ywa kasusu supadya tan kongsi kungsul, yen wus sareh tata tarikken minggah manginggil, prapteng jaja jenakna ywa kongsi ura.
  7. Tyas den emut, mating rhsa kang kinukuy ing panyidhikara, rarasing mangulah jati.
  8. Uswanipun unggahna neng baetalmakmur, mor lawan pramana, poma den yitna sireki, iman-tokit-makripat-Islam esthia.
  9. Aywa keguh tyas kang tangguh, panggah puguh den gagah bregagah, teteg tatag den gumingsir, ngliga sara sarana sarat pangruwat.
  10. Wit ing ngriku nedheng praptaning ru giru, ngrubung gara gadha anggegiro memedeni amemengin- amndaya- mamrih-miluta.
  11. Mrih kalimput kalempit kelu kalunglun, kalaping paparang, jro urib datan methuki, beka begal bebaya gawat kadyeka.
  12. Ywa kaliru pana pamawasing laku, pambukaning wrana, panakna ywa kongsi lali, lah delingna sira sun tuturi padha.
  13. Kang rumuhun anu nong uning ananung kang mangka pangruwat, ruweting rasa sakalir, nuli uning ananing ana sajuga.
  14. Lah ya iku lan sastra jendra martayu, dating Hyang suksmana cinitreng angganirelu, ywa tepungna lan rahsaning dwi kalimah.
  15. Apan iku jati ananing uripmu, kang kurup dwi astha isthanen ananireki, yen wus luluh linawed dadya sajuga.
  16. Juga wujud kang alip mutangalimun, wakid wahyuning yang jejeg jruning anur singgih, wulu auku dadya tekad kang sanyata.
  17. Wus kacakup sagung wawarah sang wiku, kumandhang neng dhadha ngandika malih sang yogi, kawruhana yen uswa rasa pramana.
  18. Wus put-kampul samadyaning baetal makmur, sing suku kanangrah ginulung minggah manginggil, pating griming lir likaten rasanira.
  19. Wit jalimpit kang rasa dereng kinukut raket tan witira, mulih mring wasesa jati, lah mangkene patraping panyidhikara.
  20. Iya iku poma ywa kongsi kaliru maneh kawruhana, yen wus dungkap pantaraning mangsa kala oncating atma sing raga.
  21. Gya kadulu praptaning kang aru biru, tahya manca warna, genti-genti anglimputi, pwara nunggal kahanan lan nahya mulya.
  22. Mulya wangsul pulih sangkaning duk wau, jumaneng pribadya jroning ngalam nukat gaib, nukat: wiji, gaib, samar jarwanira.
  23. Wus amengku ananing kahanan sagung, lah padha ngaso dhingin, iki wus meh anggagat bangung raina.
  24. Menyang pungkur kana ana balumbanggung, padha meta mina, sira tri den enak bukti, aywa taha tampi sugata manira.
  25. Yen wus tuwuk, balia mrene ngong wuruh witing ananira, sangkang purwaning dumadi, kang supadya tan samar papaning lama.
  26. Nembah dheku katri kaga, matur nuwun wus lengser gya medal mring wuri rong sapraptaning, tepi Haga arsa met manising mina.

PUPUH VIII
D U R M A

  1. Kawursita nenggih kang kaga tri, dupi prapta tepining balumbang, dahat kacaryan driyane, anon weninging ranu, dhadhasaring beji kaeksi, keh mina sami mijah, sidhat welut mungup urang-urang watang ngambang, sepat sili waderpari riwa-riwi, bandeng blanak lumembak.
  2. Walang kadhak tyas tan sangga runggi, gya agahan jegur manjing tlaga,mrih mina ing sasukane, ngiwa manengen nucuk saking luwe wus lungse wanti, wit wingi datan nadhah, nglantur prapteng dalu, bango miyat mesem lingnya, lah ta cangak dulunen solahireki, si premba walang kadhak.
  3. Kaya kaul dupeh den lilani, mring jeng kyai mangan tanpa kira, tinggal duga wataranem cangak ewa sunaur, dikapakna tan bangkit mari, wus dhasar pikir rucah, parandene umuk, saguh arsa tarak brata, ngungurangi nadhah, nendra piprihatin, yen nyata sida modar.
  4. Walang kadhak apitan miyarsi, enak nucuk mina nengen ngiwa, kongsi balendhang telihem bango cangak sru muwus, heh ta walang kadhak sireki, teka dahat dalua baya durung tuwuk, wadhukmu kongsi badhadhag, bok yading mina iki ngoningoning kagungan sang ngatapa.
  5. Mangan teka tan dugi prayogi, tuduh lamun kukila alasan, tan weruh praja susilane, walang kadhak sumaur nyambi nucuk kang waderpari, lah sanak den sakeca genta gunem nyatur, ngong rungokna karo nadhah, telak telih kebake kurang sathithik, dimen bangkat sapasar.
  6. Sigeg ingkang kinondha, ing tulis mangke genti ingkang cinarita kang samya kantun pantine semah tanapi sunu, biyang walang kadhak lanmalih, biyang cangak samana dahat ngayun-ayun ing praptane lakinita kongsi lama denya padha ngupa bukti, teka tanana prapta.
  7. Biyang kadwi mara mring unggyaning biyang bango wus samya papanggyan, rasan rerasan lakine kesahnya teka nglantur, marasing tyas bok wonten margi, kandheg beka begalan, baya myang pakewuh paran denira ngupaya, biyang bango alon denira nauri, biyang cangak der sabar.
  8. Pandugaku lakimu tan kongsi, yen manggiha babaya neng paran, wit babarengan lungane lawan bapakne gendhuk, jare sowan ngarseng sang resi, kadhal kang nungku brata neng sor mandira gung, adat pikirku tan kena yen kongsia ana sandhungan nekani andhingini karasa.
  9. Balik paran karepira kalih, den upaya tanapi ingantyan, ing kene kongsi praptane, biyang cangak sumaur, yen sambada ing sira kalih, mungguh panglimbanging wang, sayogya rinurah tembung tan kadaluwarsa bagya lamur neng paran sanya basuki, ywa dadya paran tetah.
  10. Biyang walang kadhak anyambungi, bener pikirira kang mangkana, lah payo budhalan age, mumpung iki sih esuk, mesakake sutanta cilik, kongsia keneng pnasm katrinya gya ngrasuk babektan perluning marga, sawusira sempat gya budhalan sami, katri ngayuh gagana.
  11. Aburira reyongan samargi repot ribed babektan myang suta, dupi surya lingsir sore, dungkap gyan kang tinuju, katri pareng maniyup sami, jujug soring mandira, gya ngulari pintu, erong samana wus panggya, biyang katri umarah tepining kori sarwi lan aturira.
  12. Kula nuwun sowan amba katri, nyuwun pirsa punapa sang tapa, kaleres wonten daleme kawarna sang awiku, pan wis wikan lamun ing jawi, wonten tatamu prapta mangkana gya metu, prapteng kori guwa nabda, lah ta payo banjura sami umanjing katrinya dharakalan.
  13. Praptaning jro wus nyata ta linggih, biyang bango kang lenggah neng ngarsa, sila dhekukul janggane, wurinira sumambung, biyang cangak jongok alinggih, timpuh amangku suta, nangis sarwi nusu dene wurinira pisan biyang walang kadhak slonjor denya linggih, dwi suwiwi saduwa.
  14. Resi Kadhal mesem sarwi angling, lah bageya katri praptanira baya padha ana gawe kang tinanya umatur, sowana mbangar sangang sasi, sing sami sru nsungkawa, ginubel ing sunu, sudarmanya samya kesah,ngupa boga apan sampun caturawi, nglantur tan ana pranta.
  15. Kongsi mangkin tyasasangga runggi, bok neng paran kasandhung babaya, mugi tuwan marengake, amba nyuwun pituduh kawontenan ingkang sayekti, yektine laki amba pernah dunungipun, papa tanpiraharja, resi nabda nut petanging iladuni, sira ywa wancak driya.
  16. Den pracaya pasrah mring yang widhi, lamun katri lakinira padha suka basuki yektine, nanging samangke durung prapteng mangsa samiamulih, taksih sinegker ing Hyang tembe kalamun wus dungkap prapteng mangsa kala, ywa sandeya tya sira sun kang nanggupi ngupaya panggihim.
  17. Marma sira den saranta sami, aneng kene kongsi praptanira, ngiras padha ngasokake, labet mentas lalaku, kapenakna gyan padha linggih, gya nyanggo taha-taha, katri matur nuwun, biyang bango lon turira, nuwun kyai sasambe ngiras ngentosi, ambarsa nyuwun berkah.
  18. Sarat sarana ugening alaki kang suoadya bango laki amba, bangkit jenak tungkul tyase, ywa tansah karem ngluyur kaloyongan supe ing wanci, leres tamun kesahnya mrih cekaping butuh antuk kedhik myang kathah, bruk pthuthuk datan darbe, pikir sing sang tapa lon ngandika.
  19. Kawruh ana yen laki nireki, dadi lanang mapan wus prayoga, weruh ngenggoni sema sunu, ngupa nipkah ywa kongsi laip, prakara remen lungan, terkadhang anglantur sayekti ana witira, ya mulane den bisa sira ngrawuhi witing karananira.
  20. Lah ing mangke sira sun tuturi, yen lakimu nuju prapta lungan, sira mirapeta tindake, sandhingan yen lungguh, pernah kiwa rada kapering, ri ngatrap ing susila, kang reseping semu, jatmika sasolah bawa, sipta tanggap pasmone semu malatsih, mtih asih ing lakinta.
  21. Tyas sumarah barang reh, ywa kongsi nyengkah-duwa kang njalari cuwa, tumindaka sakarsane, katon kang bangun turut, de cawisan sira ywa lali, barang karemanira myang kasukanipun, rumangsa yen tinitah dadi wadon, wadon wresining wadi, wadining kakungira.
  22. Sira wajib rumeksa ywa kongsi kawadaka, marma ingaran pelestri iku tegese, paes: rerengganipun tri: tetelu jarwane yekti, rengganira titiga, kadarbe ing kakung, tan kena sira suminggah siyang ratri sumaoskarsaning laki, jer wus der suguhena.
  23. Basa bajo: baja denarani, baja; yeku susuguh sanyata, ana pasekcene maneh, wit kuna mulanipun karsaning Hyang, praptaning mangkin,wadon pinernah ngandhap, kakung aneng ruhur, yeku pasemon sanyata, sanyatane wadon, kawiseseng laki, tah iku rasakena.
  24. Ina sababe sira kudu wedi, lan miturut ing reh barang karsa, yeku dadi lilirune, sasanggemaning kakung, wektu ijab marang sireki kaseksen wali sanak, myang tuwan pangulu, kakung datan kena selak, ngupayakna bukti lawan angomahi, myang wajib nuronana.
  25. Lamun ana wadon mbeg kumani, saya lamun yen kakunge ngalah, parunji jarah arane, kabendon mring Hyang Agung, kapindhone dosamring laki, Pangeran tan ngapura, mring wadon kang besur, nadyan lakine narima, awit kakung winenang dadya sesulih, mengku munba masesa.
  26. Swarga nraka gumantung ing laki, marma sira ngati-ati padha, ywa gegampang sabarang reh, sun puji mring Hyang Agung, amarengna muga sireki, dadya wanadya tama, den awas lan emut, sunduking duga prayoga, lan watara kira-kira aywa lali, mangka pawitanira.
  27. Ora susah pawitan mas picis, mapan dudu adon-adonira, mrih nunggal kur batine, biyang bango umatur, nuwum inggih sabda sang yogi, berkah tuwan mugyamba bangkat liring tuduh, pitedah kang mrih utamabiyang cangak saking wuri anambungi, dhuh kyai nuwun amba.
  28. Pinaringan brekah sang ayogi, kang supadya laki amba cangak, mantunana cengkilinge sareh ywa sugih napsu, wit watete tan kaprahpeksi, putungan barangasan,lan amba sring padu, padudon rembag tan misra kang makaten jalari sudaning kang sih sihing wadon mring priya.
  29. Amba suwun lakimba den kongsi, komet kuthuk aywa sok galathak, thithik-thithik amethentheng, sang wiku mesem muwus, biyang cangak amindhu kardi, mau ngong wus sajarwa, sugerwajibipun, wadon rinengkuh ing priya, ngong wus wikan yen watekmu mula wani kumini marang priya.
  30. Dadi sira tan ngenggeni wajib, paran bangkit runtut sih siniyan, jer sirangkah mung menange, lakimu kinen nungkul, yeku ran tan wruh bener sisip, ngandelken bangkit ngucap, pikir ngeyel berung, ya ,ulane wekasing wang, marenana yen sira mrih den asihi, warahku siranggowa.
  31. Kaya wus kang kajarwa ing ngarsi,ewadene reh wus sri sulaya, yen amrih ninggal becike, nuli bangkit tut rukun, linayan aning puja puji lahkene amajua, sireku ngong wuruk, yen sira nuju pan dengar, lan priyanta mataka pramana aji, mangkene emelira.
  32. Salalahu ngala wa salami, Mukhamad Kadim Allahku nyata, kang jumeneg neng pancere, paningalku satuhu, tetep manjing mareng pancering netrane lakining wang den langgeng sihipun ing donya prapteng delahan, La ilahu mukamad rasulillahi, ya hu allahu akbar.
  33. De kang penu jinungkung ywa lali, lamun sira nuju pulang raras, ciptanen sajro carene, wawasen jroning kalbu, den kongsia cumithak dadi caplak lan warnanira lakimu sajumbuh aji iku lakonana pasa mutih tri ari pungkasan nyepi, ngebleng sadlu pisan.
  34. Nembah mundur biyang cangak sarwi matur nuwun gya bok walang kadhak, sumela maju ngarsane sang wiku sarwi matur, nuwun kyai parengna mugi paring tumbal myang supadya si dhawuk, gapuk Gerang walang kadhak, mantunana denya remen iyan pawestri, mring semah datan doyan.
  35. Kethuk kuwel kesete ngliwati, byang-ngebyangan, sukanya ngethoprak, injang mantuk bruk angorok, yenamba susul turu, den sog-osog datan ngalisik, nglilire sareng dhupak, celak datan ayun, tangi gregah dandan pangkat, jujug warung ngiras bedhange ngladasi, kranjingan tanpa wiring.
  36. Resi gumujeng guguk sarwi ngling kalingane biyang walang kadhak, ngangsa jarwa satuhene Hyang dadi tyasireku, ya marmane lakinta kongsi, mangkono trap tindaknya, sireku kang luput, jer pikirmu wangkal nglungka, datan pisan mardi wadining pawestrikang mrih reseping priya.
  37. Bener bae lakimu tan apti, nyerakana jer sira kaliwat wadhag wagu kethoh wadheh, basengat ulat sebut, crobo crabak tanpa sisirik wewalering wanita, waton doyan klebu, kang mangkono marenana, lan tuntunen kang talaten mardi sirik, besus nanging prasaja .
  38. Ana sarat yogya denlakoni, nanging saru tumrap wadon lumrah, wit mung mardi mrih nikmate, ngarah kiwul salulut, anganggoa tarekahlair, jamu sapasar pisan saben bangun esuk, ratengan barambanglanang, pentiling lo sababakan dlima sawit, myang sarem sawatara.
  39. Pinipis winor saberuk warih de tapele meta ron pulutan, jeram pecel sasawite, kedhik winoran candu tapel tepung kang kampungireki, latah bok walang kadhak talah sang awiku, wosing wawadi kawiyak, cak cek sajakane wus tate niliki, bok cangak nambung lingnya.
  40. Bener kyai dhawuhe kadyeki, jer rupamu pasmone katara, ngebreh jodheh waleh tlobeh, welu kendhoa mesum, andupara laki sireki, resepa pulang raras, jer caciblon kungkum marma nuli rektenana ngrukti raga supadya, wingwing aramping kiyat akat talang kas.
  41. Nadyan kisut kakasutireki, yekti keket kesat asai kisat, bisa kecap panggregute, biyang bango anyendhu, lah ta biyang cangak sireki neng ngarsane sing tapa teka kandhan saru, biyang cangak jongok lingnya, ya bakayu ngaran aku mung sadremi, babar dhawuh sang tapa.
  42. Magsa dadak karsa sang resi, medhar ngebla terang tur pratela, kaya ujaring ngong kiye sathithik aku urun, lir warahe guruku nguni, wus kanyatan ngong coba, tan mindho ping telu, sira ngupoyoa beras sokanandi dinar kencana myang kendhil anyar liweta sigra.
  43. Lamun arsa dungkap anyilepi gya cincinga saruhur wentisnya, sarwi kang rema ingore, maca slawat ping telu nuli donga kabul kaping tri, de kang bakal lawuhan ya saananipun, nanging kudu saratan nora ketang satrithik meta cacindhil, dheploken kongsi lembat.
  44. Mor lan rempah ywa kongsi katawis, yen wus rampung sira adandana sarwa prasaja semune rakiten cawisanmu, yen lakimu wus arsa bukti, lungguhe cedhakana awasna yen muluk, tetep pisan barengan ing kamayan esthinen sajroning batin, mangkene emelira.
  45. Bismillahi arahmanirrakim, niyatingsun barengi manjingnya kalimat jati kodrate, kamaku ya kamamu, rasaningsun rasanireki, atma-sir tetep tunggal keket langgeng kumpul la ilahaillahuwa, wus sing bukti sarana sira dhingin, mring senthong atetebah.
  46. Nguni adat kang wus klakon nuli, anututi manjing ngajak nendra, lamun denuja karepe ngerepi jaluk tanduk, tumanduking bedhornemeni, bok walang kadhak ngakak, katuju tyasipun kongsi kawiyak wadinya kawistara dhadhasar karem saresmi, dremba kakung tan taha.
  47. Ya ta alon ngandika sang resi, lah katrinya padha sumurupa, kang mangkono iku kabeh kena ngaran pangapus, papaesan sajroning ngurip, nging mungguh jatinira, wadon rinengkuh ing priya, wajib wruha sarahsaning laki-rabi, de mungguh jarwanira.
  48. Basa rabi: rahab wredinireki, de kang laki: laku jarwanira, anglankoni sabarang reh, nut sumarah ing kakung kang supadya dipunrahabi, yeku jodho ranira, kang rasa wus mantuk, neng papaning sowang-sowang, kawruhana paran wadining pawestri, tanggap karsaning priya.
  49. Lawan priya sengseming pawestri, mapan iya mulane mangkana, wit pawestri sayektine amengku rohing kakung, kang ngaranan eroh ilapi, dene priya kanggonan rohing wanodyeku, iya roh suci arannya, marma lamun priya umiyat pawestri, myang wadon miyat priya.
  50. Nepsu ebah kumudu nanggapi, yen sepena ewuh pakewuhnya, saking katarik dayane, kang roh estri yun mantuk, jro saresmi aliru pulih, marma ranpulang raras, wus samono cukup, balik iki wus andungkap mangsa kala pinareng lakimu praptilah sira meneng padha.
  51. Sunsusule bene nuli bali, ya ta sang tapa ngeningken sigra, amuntu cipta rasane, menet saliring napsu, tri bawana kinukut sami ngikut sagung jajahan, manjing ngalam limut, kang kari raga ragangan, gya sang resi nuksmeng cahya marang wuri, arsa panggih tri kaga.
  52. Kawarna kang samya ndon warih, bango cangak lawan walang kadhak, tri dahat kapiteng tyase anoncahya narawung, amrabani sakubeng rawi, sor prabeng diwangkara, dupi miyat ruhur, sang resi katon ngalelalenggah munggwing jro cahya sarwi melingi, lah ta sanak katrinya.
  53. Ingsun prapta nusul mring sireki, kawruhanta yen somahmu padha, Babarengan tri praptane, kawistara wulangun mring sireku temah ngulati katuju lampahira, ingsun kang jinujuk mangke nganti aneng ngarsa, wus antara jajagongan lawan mami, ana kang nganthi suta.

PUPUH IX
KINANTHI

  1. Wusnya ngandika sang wiku, sakedhap muksa tan keksi, ya ta kang katri kukila mutenggengen dennya meksi, sing pangrasa katresnan sami.
  2. Bango cangak mingak-minuk, walang kadhak tanpa ngudi, tyasnya bawur bunar-buyar, wusing rada enget sami, bango nebut ngudubilan minassaetonirrajim.
  3. Apa kang katon empere kaya jeng kyai lenggah jroning cahya mulya, walang kadhak anauri, mokal kalamun sang tapa yen pandugaku memedi.
  4. Utawa ratune hantu kang tunggu talaga iki, cangak nyentak wuwusira, ya bener kiramu kuwi, iki mau ratunira, sagung mina jro raweki.
  5. Yun munira balamipun, keh kalonge sira bukti, marma iku karsanira, arsa males mring sireki, utang pati nyaur pejah, wit manganmu tan dudugi.
  6. Den ngati-ati sireku, ywa selak yen pimrih lalis, walang kadhak dhelakdhelak, tyas angles luhnya dres mili, sasambat lah priye cangak mengko yen kongsi nekani.
  7. Bok ya aku minta tulung rembugmu ingkang permati, apa yogya nuli mentar mengko gek dipuntututi, yen ngong bangga mesthi kalah, ah cangak kapriye iki.
  8. Bango kapingkel gumuyu, anon mring peksi kakalih, cangak dene teka bisa, gara godha memedeni, karya marasi sasanak, marma welas aningali.
  9. Wasana lon wuwusipun, lah walang kadhak sireki, ywa dahat maras tyasira, reh wus ngrumangsani sisip, tan lyan ing samangke padha,inggal marak ngarseng resi.
  10. Ing kana kang wajib tulung sira pasrah pati urip, walang kadhak katon lejar, saman tri kaga nuli, sareng budhal arsa marak, tan adangu tri wus prapti.
  11. Ing ngarsanira sang wiku, walang kadhak lenggah wuri, pakungkungan trapsilanya, labet katuwukken bukti, telih nyengkah mayag-mayag, ulatbiyas tyas kumitir.
  12. Rasa angen-angen kukut, bubrah budayaning budi, cipta uwas semu semang, pamikire solan-salin ngene luput ngono salah, tambuh-tambuh denantepi.
  13. Lenggahnya dheku dhekukul, tan miyat ing kanan kering, rabinira jajar lenggah parandene tan udani, kang mangkono pan wus jamak, kehing para nyandhang sisip.
  14. Sirna pamawasing kalbu, kajaba pikir kang mentir, menter pangikaling nalar, ya tangan dika sang resi, ngong sawang si walang kadhak, kaya ana kang pinikir.
  15. Katara semoning semu senene angatarani, mangkana bango turira, nuwun duka sang maharsi punika pun walang kadhak, sowan atur patiurip.
  16. Rumaos lupute muput, duk wau wonten ing rawi, wikan cahya gagawangan, ing jro suwara melingi kanyana ratuning mina, tanapi kang tengga rawi.
  17. Belani mina kang lampus, yun mrih wawalesing pati kang binukti walang kadhak, mangkya sumangga sang resi pun walang kadhaksumarah, ing reh nadyan prapteng pati.
  18. Wonten ngarsane sang wiku, suka rila anglampahi, sang tapa mesem lingira, lah walang kadhak ya uwis, aywa akeh kang rinasa mung iku dadya pepeling.
  19. Kabeh satindaking laku, ywa tinggal dugi prayogi, watara myang kirakira, ywakongsi nemahi sisip, maneh sira sinaua, ana ta mikir mrih minter.
  20. Tyas kaget tan temah bingung, linglung kelangan ciptaning, apadene sira cangak, rungokna pitutur mami, prayogane akekadang, den rumeksa lair batin.
  21. Aywa cok dhemen bebidhung, kudhung lulang macan, amrih met sukaning tyas, terkadhang ngadhang-adhang antuk malih, kang melok pinalak, mangkono datan prayogi.
  22. Ngelinga wredi sadulur, sa: siki dulur: lestari tetep langgeng dadya juga sih tresnane lair batin, sepi kang rasa pangrasa, traping tepa denanggoni.
  23. Katri kaga pareng dheku, kaluhuran sabdeng resi, sang tapa malih ngandika, lah ta sanak katri kang lungguh wurimu sapa, samana tri pareng nolih.
  24.  Semahnya neng wuri lungguh, gya bage binage sami asung warta winartanan, sawusnya satata malih, bango dheku aturira, nuwun punikajeng kyai.
  25. Kang abdi pun biyang gendhuk, sembah amba nusul mriki ing mangke sumangga tuwan, kaparengipun paring sih nuntun warah wasitarja, arjeng ngawal prapteng ngakir.
  26. Ngandika sang maha wiku, luwih parenging Yang Widdhi kasembadaningsun bisa nununtun kang mrih utami, utamane rabinira lir warah ngong mring sireki.
  27. Balik nguni sun wus sanggup, arsa mbabar kawruh jati,sajatining ananira, saking wit prapteng dumadi, angin dhihin yogya padhangrembug paran deantepi.
  28. Bangi nguni sira muwus, kayungyun ngrungkebi, tatanan jen nabi mulya, mukhamad rasullillahi tumindak tindaking parak kang kalaku pra muslim.
  29. Met kadis jeng nabi rasul, mangkene luwih prayogi, paran sira wus andungkap, sarta-rukun-wenang-wajib, batal-karam-pardu-sunat suwaning agama suci.
  30. Bango gumuyu tumungkul, aturnya lan alah kyai, sacuwil pandoeng wikan, wengkuneng agama suci, ing batas mung ngarah-arah, bok pinareng anglampahi.
  31. Mangke sumangga pukulun, yogyane amba mestuti, ngluhurken agama mulya, mesem ngandika sang resi, alkamdulilah yen sira temen-temen yun ngrungkebi.
  32. Sun pupuji mring Hyang Agung, sira pinarengga mugi, lah ta mara amajua, lungguhmu ingsun jarwani, sagaduging kawruh ing wang, babagan agama suci.
  33. Mrih suci jiwangga besuk, bagya yen bangki nyakupi, orane dadya atasan, lumaya kinarya wiji, anggayuha wruh kang nyata, dhihin kang wajib denwruhi.
  34. Rukuning agama rasul, kudu-kudu denlampahi, juga sadat kadwi jakat, tri sholat gangsal wetyaki, catur pwasa wulan ramlan, panca wajiblunga khaji.
  35. De sahadat tegesipun, maca kang kalimah kalih, iya iku ashadu an, la ilaha illallahi, lawan wa ashaduanna. Mukhamad rasulullahi.
  36. Tokoting tekad jro kalbu, tah ana pangeran kalih, aliya Allah tan murba, kang akarya bumi lan langit, lawan saisi sadaya, langgeng datan owahgingsir.
  37. De gusti jeng Nabi rasul, nyata kakasing Yang widdhi, dinuta kinen mencarna, tatanan agama suci praptaning ari kiyamat, liyana saraya udi.
  38. Jakat, yeku tegesipun masung marang pekir miskin, papriman denrila eklas, myang jakat mrih dadya suci, nut panataning petangan, kalakona saben warsi.
  39. De kang sholat limang waktu, luhur-ngasar lawan mahrib, ngisa-subuh wektu pajar, parlu ngabekti Hyang Widdhi, ngrasa tinitah kawula, wajib ngerti lan jrih asih.
  40. Sahing sujud limang wektu, sayekti lan rukuning, tatanan batal myang karam, sun babare mangke wuri, de puwasa wulan ramlan, muput jangkep tri dasari.
  41. Yeku ngluluri karuhun, duk Kangjeng Panutan Nabi, mempen siyam neng jro guwa, lawase jangkep sasasi, sapisan sawal luwaran, ing satenga kaul malih.
  42. Kurmat tumuruning wahyu Al kuran saking Yang Widdhi, ana jro sawulan ramlan, tumaruntun ari ratri, sing Mekah prapte Madinah, tetep jangkep jus tri desi.
  43. Lunga khaji marang ngarbun, ing kana ngran tanah suci, pasareyaning jeng duta, lan padaleman Yang Widdhi, yeku kang ngaran betollah.
  44. Tur ngesahken tekadipun, sineksen imam Safingi, dennya nut agama mulya, ing samengko ambaleni, sarat rukuning ngibadah, kang dhihin wajib susuci.
  45. Dalem Al kuran kasebut, dhawuhing Yang Maha Suci, ya ayuhal aladina, amanu idakumtummi ila solati faksila wajuhaku waaedi.
  46. Yakum ilal marafiku wamsaku biruusikim warjulakum ilal kakba, eni de wredinireki, deneling pra mukmin padha, wektyarsa sira nglakoni.
  47. Solat kang mangka sireku, isih kadas kudu wajib, wudu susuci lan toya, padha masuha rarai, ngusap mbun-embuning sirah, masuh astanira kalih.
  48. Den kongsi prapta sisikut, malih sukuning kalih,denwarat prapteng tungkak, dene yen panuju lagi, junub mangka wajib siram, kalamun tan ana warih.
  49. Winenang siram tayamum, mangkono dhawuh Yang Widdhi, kalane neng ngalam arwah, tanapi neng ngalam janji, maran para roh sadaya, iyeku rihing pra mukmin.
  50. Para nabi lan waliyu, mukmin muslimin lyan kapir, yektyeku wus padha iman, mengeti janji duk nguni, aneng donya linaksanan, sujut ngabekti mring Widdhi.
  51. De pra kapir kupur limut, tan arsa madeg solati, tatanan Jeng nabi duta, karana rohe duk nguni, ana jroning ngalam arwah, tan mireng dhawuhing Gusti.
  52. Tungkul pijer lingak-linguk, bareng neng donya dumadi, kena sunaring papadhang, padhanging kang ngapirani, tyasnya korup karem ngiwa, kang kawangwang mung branadi.
  53. Sawenwnh ana kang manut, nanging mung katon ing lair, ing batine kang kapir kawak, yeku munapek raneki, pangrasane tan koningan, kang murba yun denapusi.
  54. Dene perlune met wulu, sepisan amsuh rai, nuceni rereged muka, den ta madhep donya iki, la den ta ningali ahyar, yeku papaesing ngurip.
  55. De kang kaping kalihipun, masuh asta kanan kering, perlu nuceni regednya, saking susuker myang najis, dennya nggondhel mring sasama, gumantung sameng dumadi.
  56. Dene kang kaping trinipun, ngusap bumbunan lan warih, kuliting sisihira, perlu nuceni labeting, dennya wus ngasorken raga, marang bendaranireki.
  57. Ping catur nuceni suku, tungkan dalamakan kalih, yeku mrih sirna regednya, ing labet bangsaning siti, tumindak nut napsu hawa, yeku budya soraneki.
  58. De kalamun sira junub, mangka sira wajib nuli, mrih sirna suci regednya, dennya wus luput nglakoni, remen mring liyaning Allah, tur ta iku amlarati.
  59. Sira dus tanapi wulu, lawan toya ta obati, nalangsa nyuwun ngapura, mring Gusti Kang Maha Suci, kang supadya ngakir binjang, ywa kalabetan sukerjis.
  60. Israh Jeng Nabi rasul, kasebut ing dalem kadis, tawataubismillah, yen tan kleru jarwanireki, lah sira padha wuluwa lan tirta asmaning Widdhi.
  61. Den taukit mring Yang Agung, tinggal banyu maksiyati, lawan banyu ywa rumangsa bisa nglakoni ngabektilan wajib nuceni asrar yeku rahsaning pamikir.
  62. Den sucekken lawan banyu, tinggal gumlaring donyeki, erohnya sinucen lawan, tan remen marang liyaning mungna mring Allah tangala, kang langgeng ing sahir kabir.
  63. Dene bataling kang wulu, sapisan lamun nglakoni gepok wadon lyan mukrimnya, kapindho ngedalken najis sing medal wuri lan ngarsa, ping tri gepok dadalan dwi.
  64. Kaping catur lamun turu kongsi katemahan lali, kapanca sirna kang ngakal, wuru-bingung-bunar-gingsir, dene munggah pangertinya paran ahlul akekati.
  65. Wanodya yekti dun yeku marma sucining kangpikir, rusak dening karem dunya, dwi wahyaning najis kalih yeku pangucap pamyarsa sabarang catur tan yukti.
  66. Lire: ngrasaning myang misuh, de batal kang tigang warni, gepok merdi nendra miwah, sirna ngakale tan eling dunung lali dikirira, tan kumambang mring Yang Widdhi.

PUPUH X
MASKUMAMBANG

  1. Apa maneh kang ngaran jatining suci, pan astha prakara, juga sucining puadi, lire: tan lyan mring suksmana.
  2. Kang kaping dwi, ingaranan suci ningsir, klawan musaadah, tegese pratela yekti, kaping tri sucining sadra.
  3. Lire: dhadha suka narima mring Widdhi, de kaping caturnya, sucining roh lire yekti, kang wedi wirang mring Allah.
  4. Kaping panca yeku, padharan sucining bukti barang kalal, myang ngedohken cidreng resmi, sad yeku sucining raga.
  5. Inggal syahwat de kaping sapta, kang suci kadwi kanang asta, ywa karya ngemek met melik, sabarang liyan bener.
  6. Kaping astha sucining lesan tan lali, dikir mring Pangeran, tanapi ing ari ratri, amaca surat istigpar.
  7. Iyeku astagapirollah harngalim, lire: dhuh Pangeran mugi paring aksami, sagunging lepat dosamba.
  8. Ngong carita nguni duk, Jaman Jeng Nabi Sayidin Mustapa Mukamad rosulillahhi, ana wong yahudi marak.
  9. Padha matur duh Gusti kula, Jeng Nabi paran darunannya, de Gusti Kang Maha Suci, ing karsane datan timbang.
  10. Ingatasing kang najis nguyuh, myang ngising cekap wudu tirta, wangsul junub merga resmi, pinajerah kudu siram.
  11. Mangka yekti lamun mani datan najis, paran karananya, amba nyuwun tedah Gusti Jeng Nabi mesem ngandika.
  12. Kawruhana bab ing nguyuh lawan ngising, suci wudu tirta karana iku kang najis, mahya sing dhiri priyongga.
  13. Lawan malih mahyane datan mlarati, balik junub ika mangkene purwane nguni, duk enyang Jeng Nabi Adam.
  14. Aneng swarga dupi dhahar wohing kuldi, kraos langkung nikmat, sumarambah ingkang sari, suku pranteng pucuk rema.
  15. Datan pahe nikmate lan pulang resmi, marma jeng nabyadam, dinukan dening Yang Widdhi, merga sing ngemat kenikmat.
  16. Kang magkono ngatase junub, pan wajib sinucen lan siram tirta tobat mring Yang Widdhi, nuceni najising badan.
  17. Lawan maneh krawuhana, lah yahudi junub winajibna, kudu-kudu siram warih karana sing tri prakara.
  18. Juga saka nikmat ahyaning kang mani lawan ngarsa suka, ing mangka dununging mani, tepus saliring anggota.
  19. Ping dwi rehning resmi sarana piranti anggota tumandang, ngetog sarosa rahsaning, marma sawusnya cumbana.
  20. Slira lesu lupa luluh kang donya nir, iku sayogyanya siram kojur kang dhiri mrih pulih kakuwatannya.
  21. Awit kanang tirta darbe daya luwih, bangkit amulihna lan nguripken kang wus agring.
  22. Kang kaping tri satuhune padha wajin anuceni raga, sakojur myang sawatawis, yen arsa umadeg solat.
  23. Rehning arsa ngadhep ngarsaning Yang Widdhi, wajib mangka kurmat anuceni lair batin, ngluhurken kan pinangeran.
  24. Bab ing adus lah kawruhana Yahudi kang mangka karana jisim anuceni jisim lair ngalam sahadah arannya.
  25. Nanging aku gagayutan bangkit narik, enget mrih sucinya, kang ngalam malakut nami alam roh rkhani nyata.
  26. Yeku jisim alus batin pnrih suci obahing raga, kang sayekti anjalari ngalam malakut ebah.
  27. Ya mulane pinardi madeg solati, solat iku lirnya obahing anggota lair ngaran tatanan sarengat.
  28. Wit kalamun jisime sun sujud bekti nadyan batiniratan prabeda anglakoni tumindak melu sembahyang.
  29. Dadi tepung lair batine sawiji, tumindak sarengat, tarekate anglakoni, kakekat, makripat uga.
  30. Pan mangkono linakon, pra mukminin, upama sarengat atinggala akekati, iku solat suwung rannya.
  31. De tarekat kakekat myang makripati, yen tanpa sarengat pan iku batal sayekti, tur binendon mring Yang Suksma.
  32. Kang prayoga antuka ing lair batin, ya agama Islam, dadi pakumpulan yekti yektining catur iktikat.
  33. Marma wulu siram tayamum, mrih suci ing lair batinnya, wajib kudu denlampahi, wit iku praboting solat.
  34. Andikeng Yang kasbut ing Kuran wala in jahadu pinala nahdiyanahum subulin, dene jarwane mangkana.
  35. Kabeh umatingsung kang temen nglakoni, miturut parentah mangka Ingsun paring margi wruh marang agama nyata.
  36. Ya ta walang kadhak sumela nyelani, lah bango sanyata bener dhawuhe Jeng Kyai kalamun agama Islam.
  37. Pan kawengku ing limang wektu solati, cocog caritanya, mitraku si cabak nguni, de paseksen kang pratela.
  38. Lah nulisa sira nganggo sastra latin, Isa-Subuh lawan Luhur-asar tuwin Magrib, jangkep solat limang mangsa.
  39. Kabeh sastra kang ngarsa kumpulna siki aksara I S L A M wacanen nuli mesthi bener muni Islam.
  40. Sang Pandhita mesem angandika aris, lah ya walang kadhak kandhamu iku tan nlisir bener yen mungguh ing cabak.
  41. Nyabak-nyabak aksara denothak-athik nging mungguh yektinya, basa Islam datan gampil nora uger anggung solat.
  42. Limang waktu yen batin mringkilmu thakil tan antuk perlunya, malahmalah milalati Islam salamet wredinya.
  43. Akeh bae pra bangsa kang sugih singgih, datan kukurangan tan kaenthok ika-iki, slamet seneng ananira.
  44. Apa iku kena ran slamet Islami, mapan datan kena wit mung slamet ingkang dhiri, dhene mungguh kakikinya.
  45. Basa Islam yeku kang jrih mring Yang Widdhi, nut sagung parentah tumindak ing lair batin nyegah kang tan dadi karsa.
  46. Ari ratri cipta eling datan lai, cangak nyambung sugal hara kepriye sireki, kawruhira walang kadhak.
  47. Jer kawruhe cabak kok aturna kyai, mulane sok aywa clula-clulu anambungi wicara kang durung nyata.

PUPUH XI
DHANDHANGGULA

  1. Sang maharsi wacana rum manis, walang kadhak iya kabenernya ngiras-ngiras mintakake, kawruhe bok sarujuk balik mangko ingsun baleni, babagan ga mamule sarak kangjeng rosul, kadwi wulu yeku lirnya, juga toya tumrap lairanuceni, keh najis kang katingal.
  2. Dwi kang wulu batin anuceni, roh rohani ing pikir kang salah, sucining dosa lupute, suci sing godhanipun, kewan setan sabangsaning jin, kumpule kabeh ika, supe mring donyeku, mung enget madhep mring Allah, maca takbir yeku kang ran solat daim, daim langgeng tegesnya.
  3. Muji sukur ngluhurken Yang Widdhi, ora ana pangeran sinembah, kajaba mung Allah dhewe kang agung kratonipun, murah donya ngakerat asih, kang adil kukumira de lapal: wajahtu wajhiya ing terusira nuli: lilladi patarossamawati wal arli jarwanira.
  4. Pikiringsun madhep mring Yang Widdhi, kang ngratoni sagunging tumindah, kang karya bumi langite saisine sadarum, ing tegese : nedya nglakoni sabarang reh parentah, dene dhadhaningsun myang rarai madhep keblat, marang Mekah iyeku ing betullah padaleman Hyang Suksma.
  5. Ingkang lapal: kanipan muslimin wama anna minal musrikin, yeku mangkene jarwane condhanging pikiringsun wus sumungkem tan nolah-nolih, sujud ngarseng Pangeran nut parentahipun, tan nedya nyulayanana myang nyakuthu, maido lan mamadoni, mamancah myang anyeda.
  6. Kang: inna solatti wa nusuki wamakhyaya wamamati lilla hiya robilngalamine yekuing jarwanipun satuhune gonsun solati, ngibadah lan uripwangkagungan Hyang Agung dene sun bangkita solat mobah molah urip suka lan prihatin, begja tanapi papa.
  7. Yekti awan kodrating Yang Widdhi, la kaula wala kuwatta illa billah alliyilngalime, anane titah sagung, datan ana ingkang darbeni, daya myang kakiyatan, mung Hyang Maha Ruhur kang lapal: la sarikala huwa bidalika umirtu wa nami nalmuslimin jarwanya.
  8. Sagung umat tuwan kang samyeling, datan ana purunnya kuthuwa, yeku ngloro paningale, kodrat myang ruhuripun, amung tuwan Kang Maha Luwih, amba nut ing satitah, de terange iku Allah andadekake umat kinen laku ngibadah kang mupangati marang dhiri priyangga.
  9. Marmanira deneling ywa lali, ari ratri amacaa lapal ngudubillahi minassae tonirojimi yeku amba nyuwun pangreksa Gusti, saking panggodha setan rencananing napsu kang ngajak pandamel sasar, bismillahi arrohmanirokimi jarwane ya mangkono.
  10. Ingsun solat lawan asmeng Gusti ingkang Maha Ruhur myang Kawasa, mirah lawan welasing sihe sipat rohman liripun Gusti ingkang paring sandhang myang bukti marang sagung kawula, Islam myang kapiru, sipat rokimi lirira, Yang Mahagung paring pituduh agami Islam ingkang sanyata.
  11. Ingkang lapal: alkamdulillahi, jarwanira sagung puji ika, kagungane Allah dhewe, kang sipat agung ruhur, kang kawasa angasta adil, yeku sipat sampurna, kagungan Hyang Agung, de Gusti Allah wus karsa, paring eling mring kawula sami bekti, ngadoh saking makisiyat.
  12. Robilngalaminajarwanireki Allah ingkang ngratoni ing ngalam sahir miwah ing kabire sarta kang paring wahyu mring kawula kang denremeni, derajating kadonyan len ngakeratipun, lire: kang ahlul sarengat kang saweneh para ahlul makripati, kabeh pan sinung rohmat.
  13. Lapal: arohmanirrokim yeki Gusti Allah paring pitulungan nalika manggya apese lan wektu lali nuju, mangka nuli paparing eling, sakit sinung waluya ing sasaminipun, lan Gusti Allah ngarsakna pra tumitah dadi juru paladening myang nampi dhawuhira.
  14. Ingkang lapal: maliki yaumidin, Gusti Allah kang sipat kawasa, kang jumeneng ratu gedhe ing ri kiyamatipun ing tegese: punika binjing aneng ngalam ngakerat mangka Hyang Mahagung angukumi myang angganjar.
  15. Kang iyakanakbudu lan malih wa iyakanastangin jarwanya mugi tuwan marengake paring wewah pitulung ing prakara kang mupangati, mring amba menggah tuwan yeku tegesipun sumungkeming para umat iya amung lawan karsaning Yang Widdhi nut prentahing agama.
  16. Kang ihdinassirotolmustakim, dhuh Pangeran mugi aparinga istikomah agamane, leres jejeg myang turut kang prayogi menggahing Gusti, istikamah jarwanya, yeku nyawanipun, teteping ahlul sarengat, lair nurut parentah de batin pasthi, rila narima mring Hyang.
  17. Lapal sirotolladina tuwin ari ngamta ngalaihim jarwanya agama kang jejeg rane yeku kang kalaku dening para nabi myang wali, tan lyan nikmat manpangat, marma pra mukmin ing wektyeku maca layat, batin nyuwun rahmat pinarengna binjang kumpul wali drajadnya.
  18. De kang lapal gaerilmahlubbi ngalaihim waladlolin lirnya agama jejeg tuhune yeku kang tan tuk bendu myang tan sasar menggahing Gusti, dene mungguh terangnya Allah amba nyuwun pitedah agama nyata, sampun ngantos kados kang tuwan bendoni wit tindak gama sasar.
  19. Cangak nyambung nuwun kula kyai, nguni mireng pawartos pasaran kang ran sasar agamane, myang gama kang tuk bendu, ran Nasara lawan Yahudi punapa inggih nyata sang resi nabda rum Allah ingkang luwih wikan, mangsa borong para kang gelem mastani, yen aku tan kaduga.
  20. Becik mikir kang wus dadi wajib, aywa gepok ing butuhe liyan, mundhak tan becik dadine, terkadhang dadi padu, Gusti Allah datan marengi, nacad panggawe liyan engeta sireku, kitab usulodin warta, sapa nacad mamancah, marang liyane, sasat moyok Hyang Suksma.
  21. Walang kadhak genti anyambeti, jer kyai amba nyuwun pirsa, pitedah ing satuhune sawenehing pra kaum, criyos lamun agama suci, sarak nabi Mukhamad, menggah ing pra kakung, winenang wayuh sakawan bab puniku pancen amba impi-impi, yen sarak amenangna.
  22. Amba sampun tuk padikan estri, baku damel tur saradi kaya, cekapan mur-umurane sang wiku manabda rum walang kadhak wruha sireki, ujaring kang mangkana, pan ana liripun, bener tumrap lairira, ing karsane jeng nabi panutan nguni tumraping tanah Ngarab.
  23. Wadon datan ana nambut kardi, mbar-umbaran medal saking wisma, tan lawan kakung idine tur Gusti Kang Mahagung wus manceni cacahing janmi, keh tinitah wanita yen tinimbang kakung saka sabab kang mangkana Gusti Nabi rumeksa marang pra estri aywa kabutuh betah.
  24. Yen kongsia tan ana kang mikir, sayektine lama-lama bisa, tumeka salah lakune, de mungguh batinipun, sipat kakung menang ngrahabi, wayuh patang prakara juga sarengatipun, dwi tarekat tri kakekat, caturira makripat mring dattullahi, ngaran kakung nyata.
  25. De sirarsa niru cara ngarbi, sayektine pan kurang prayoga, jalaran manut ing kene, estrine tan winengku ing tatanan sarengat nabi padinan mbar-umbaran mring pateban mabur angupa boga priyangga, kapindhone kalamun sira lan bangkit netepi janji sarak.
  26. Tan wun dadi jalaran prakawis yekti sira dhumawah ing salah, kakung datan wruh wajibe, ngong wikan de sira yun arsa rabi papat nuruti arsaning napsu suka langen wanodyeku, pangan ngupaya priyangga, sokur bisa mring butuhmu anyukupi, paran bangkit becika.
  27. Walang kadhak gumuyu ambelik, dhuh jeng kyai dene teka gawat, wayuh sanget bot sanggane, tiwasan amba sampun andhedheki randha kalimis tur sakinten ambangkat nyadhong ses sarutu, bango mengo sarwi ngucap, walang kadhak sida kabanjur daleming mangkono denucapna.
  28. Pangrasamu apa iku becik, dadi lanang dhemen nampa ruba, saka wadon pawewehe bangsaning cangkem karut, baya durung kapok sireki, mrana-mrene cinacad, mbeg besur balubut, karem dinulang wanodya yen wus ora leh-olehan gya sumingkir aliyan luru liya.
  29. Wadon ingkang durung luru warti, labuhamu sayektine iya kena kokrogoh kanthonge wit karoban ing catur, ombak anggung saguhmu dhrindhil, sang resi lon ngandika, wus aja kabanjur, samana cukup kinarya mangka warah walang kadhak mrih mareni labetan kang tan yoga.
  30. Cangak nembah aturira aris, kyai leres pun bango turira, boten saking panas aten jer saweg ngrembag ngelmu, teka nyela anggunem rabi sanadyan makatena yen dinugi patut, patut saged suka nipkah, jer pun walang kadhak kang pinrih mung melik tan ngraos yen dhaplokan.
  31. Kula supe dereng matur kyai, duka ing nguni nate muruhita, marang guru pun cathethet, prapteng mangke tan gayuh, kang wawarah kalantur lali, wulangnya mung saloka, plambang benjang kukut, wredine kinen ngupaya, kula mubeng datan antuk kang jarwani, mekaten kang saloka.
  32. Pra undhagi kang samya mumpuni, pangulahing jati kayuwanan tan kewran pancing surupe, ing saesthi jinurung sesikune perlu denwruhi, mantheng mring kabg jinangka, yeku dhawah ing nur mrih sucining socanira, wusing pethel mor pisah manunggal jati tita sipate sirna.
  33. Walang kadhak sumela nauri, dhuh mitrengwang cangak, dene teka sus nyekel kawruh gagamben, sanadyanan durung wruh ing wredine wus krasa ngati, rasane mesthi nyata, katitik nganggo nur, wah kang basa kayuwanan myang mrih suci mor, pisah manunggal jati, titike kawruh nyata.
  34. Bok ya biyen kandhana mring mami, blinyak-blinyak suntuturi sira, surasane ingkang waleh, bango ewa sumambung, walang kadhak teka kumaki, ngaku wikan wredinya basa mangkoneku yen nyata mara babarna ing wredine mengko rasane densaring ing kene kanca tiga.
  35. Walang kadhak noleh sru nauri, lah ta bango dene pikirira, kethul tan ngrasa rasane terange kawruh iku salokane para winasis kang pana mring kasidan, patrape tan ewuh marang paran kang sinedya, tan pisah mor wus suci manunggal jati, jisime melu sirna.
  36. Lah pikiren goningsun jarwani, bisa mencok utawane ora, cangak bango lon saure, mangkono rada mathuk amung isih ana tan pikir, iki mung lugu kandha, endi kang ran ngelmu sathithik tanakarasa kang tinurut la kang patut denlakoni, ya mulane yen ingwang.
  37. Angarani sih kuran patitis, dene aku dhewe durung bisa nyandhak kang ceples rasane becike basa iku ingaturken marang jeng kyai, nyuwun jinarwanana rasane kang tepung, cangak nauri matur, dhuh jeng kyai amba katri nyuwun jinarwanana.
  38. Basa ingkang puniku lwih rungsit, amba katri datan bangkit dungkap, kang ceples menggah wredine, sang wiku mesem wuwus kawruhanta sanak ngong katri, iku dudu saloka, cangkriman ranipun, jarwane si walang kadhak ing laire iya bener nging batin, yektine tan mangkana.
  39. Piyarsakna sun babare mangkin, basa undhagi mumpuni marang yeku mangkene tegese, tukang kayu kang punjul de kang basa jati jarwaning ya wit jati balaka kayuwanan iku kayu kang tuwuh ing wana, datan tewran ing panjing suruping liring tan ewuh don-adonnya.
  40. Arsa gawe usuksunduk kili, saka blandar pangeret midhangan, meja kursi lemarine dadi sasenengenipun, de sesiku perlu denwruhi, lire: panggarapira perlu nuting siku jejeg miring kang jinangka, lire tapaking jangka ywa kongsi owah.
  41. Dhawahing nur: kenur ya tatali kang pinanthemg dhawah tilar tapak yaiku sipat arane mring suci socanipun ing tegese suceku resik milih selaning soca wusing pethal-pethel iku lirnya wiwit methel moring sah manunggal jati tegese kang mangkana.
  42. Mor: pamoring sah: pasah wredining wusing methel ywa wiwit amasah, pamoring pasah: landhepe manunggal jati, landhepe mring wreksa ngeneni, tita sipating sirna yeku tegesipun wusana tapaking sipat kena pasah sirna wus datan kaeksi mara sira rasakna.
  43. Lamun luput ing pambatang mami, lah ta sanak ya mangsa bodhoa sang katri myarsa sabdane, jetung sami tumungkul ingecupan plambange mathis, samana tyasnya cangak sanget kami duwung alon matur mring sang tapa, dhuh jeng kyai amba sanget tan andugi yem makaten jarwanya.
  44. De punika mung badhekan yakti ngudi pun cathethet teka bisa bibisikin pamejange tur mawi sekul wuduk, abon-abon rong semat tindhih, sangresi angandika wus aywa pinetung mung binjang dena waspadh, marang guna kang nyata myang mamrih melik balik mangko rungokna.
  45. Ngong terusken babing ahluldini, wusing walallolin gya aminnya, yeku kang amin jarwane narima suka sokur wus pinareng madeg solati nembah nga5rsane Allah saking sih Hyang Agung, yogya wajib wedi padha lan narima=nalangsa tinitah laip marma jro rukuk iya.
  46. Maca lapal kang: subkana robil ngalim wabikamdihi lirira, Pangeraning ngalam kabeh datan lyan Hyang Mahagung, Maha Suci ingkang pinuji lawan kaluhurannya yeku tegesipun sagung puji lawan kurmat pan dumunung luhurken asma Yang Widdhi lan rumangsa jrih wiring.
  47. Dug lagine ngadeg ngarsaning Gusti, mobah molah ngucap lan pratingkah sing rumangsa sor yektine ing sawusira rukuk ngadeg jejeg mangka amuji samingallahuliman kamidah liripun Gusti Allah anarima lan angganjar mring umat kang padha muji lan ngadegaken solat.
  48. Gya robbana lakal kamdu yeki sagung sipat mulya lan sampurna, kagunganing Allah kabeh Gustine titah sagung, gya lapal mil ussamawati wa mil ul ardi nulya wamil amsiatu min suin bakdu jarwanya kang ngebaki pitung langit pitung bumi ing kursi lawan ngaras.
  49. Kabeh-kabeh kagungan Hyang Widdhi, ya mulane sajrone iktidal ngucap ahlassanaine gya walmajdiakakhku nuli lapal ma kola ngabdi gya wa kulanaka ngabdu jarwanipun kang pinuji kang kawasa kang kagungan tan lyan, dan kang Maha Suci ing tegese samangkana.
  50. Gunging titah kang sarwa kumelip, ingkang ngucap ebah-ewah molah, tan lyan dadi sing karsane Gusti kang Maha agung, karenteging lair myang batin, yekti parentah tuwan, ya marmane kudu, sgunging para tumitah, suka sokur rumangsa wajib nglakoni, ing reh lawan narima.
  51. Lamaningalima angtaetti wa la mungtilimamanangtanya yeku mangkene jarwane, ing ngarsa tuwan sagung mring pra umat barkah paparing tan wonten kang kawawa anduwa mrih wurung, de sagung kang tuwan cegah, datan wonten sawiji-wiji kang bangkit nglunturaken sih tuwan.
  52. Lapal, wa yanfangudaljadi minkaljudu: gajege wredinya ananing raja branane kasugihan sawegung, yekti datan mupangati mring mungguhing Gusti Allah de tegese iku kadunyan tan bangkit mulak, myang anduwa siksane Yang Maha Suci lyan reh laksita tama.
  53. Solat subuh iktidal kaping dwi sunat maca donga kunut lapal Allahuma ahdinine gya piman adaetu wa ngapini piman ngafait jarwane mugi tuwan amarengna kumpul ang amba lan titah agama suci lan kang wus tuk ngapura.
  54. Tawalanni piman ngawalait wajib li piman angtaeta mangkono mungguh jarwane, dhuh Pangeran kang Agung, maring amba mugi paring sih kadi mring titah tuwan kang wus tuk pitulung lan tuwan amberkahana maring amba berkate ingkang rijeki ingkang tuwan paringna.
  55. Wakidi saromakotaetti fainnaka takti wala yukta ngalaeka ing jarwane, dhuh Gusti Yang Mahagung aparinga pangreksa mugi ang amba tinebihna tindak kupur, donya praptaning delahan amung tuwan kawasa wajibngukumi tan kenging ingukuma.
  56. Wa innahu la yadillumanni walaeta wala yangijuman ngadaeta ing jarwane kaluhuran Hyang Agung maring titah kang tuwan sihi, tan bangkit asor lirnya yekti mulya lulus paran kang tuwan tan rena, myang sinatru sayekti asor pinanggih dupara bangkit mulya.
  57. Lapal tabarokta robbaneki tawangalaeta falakalkamdu ngalapakotaete astagpiruka wa ku builaeka wredineki, dhuh pangeran kawula tuwan punikestu kang paring leres myang cacad, angukumi ing dosa kalayan adil tobat kula mring tuwan.
  58. Ing tegese: Gusti Maha Suci, sipat kodrat kang wenang sung cacad, myang ganjaran mring titahe, iman tanapi kupur, ing kukume bener myang adil, kalawan kaluhuran, myang barkah Hyang Agung, marmayogya densukura, mring Pangeran titah, kang wus denberkahi, elinga nyuwun tobat.
  59. Wa solallahu ngala sayidi mukhamaddin nabiyil umiya gya wangala alihine wasakbihi salammu, dhuh Pangeran kang Maha Suci, mugi amewahana berkat mring jeng rosul nabi kang tan bangkit nurat, myang amaca lubering rohmat nartani, mrig sabat kulawarga.
  60. Jroning sujud lair trusing batin, maca lapal subkana robiyal angla wabikamdihine Gusti kang Maha Agung, yekti tebih saking ing ngalit, Maha Luhur tan kirang kaluhuranipun maha suci dat tan cacad, maha mulya tan kurang sawiji-wiji, mengku kodrat iradat.
  61. Marma sujud rumangsa yen wedi, myang ngluhurken marang asma tuwan, kang kawasa nitahake, sagung gumlaring makluk, lawan away ngrasa darbeni, ing kabecikan miwah kabagusanipun, nadyan uripira pisan, amung Gusti Allah kang wajib ngukumi, donya prapteng ngakerat.
  62. Wosing lungguh nuli maca lapal, robigpirli warkamni wajburna yen tan kleru ing jarwane dhuh Gusti Yang Mahagung, mugi tuwan karsa nambah sagunging kamlaratan kikirangan ulun lawan sih pitulung tuwan anembeli ing bingah suka basuki, kang turut lan agama.
  63. Nuli lapal warpangi warjugni wahdini wa ngapini lawan wangafungani ing jarwane dhuh pangeran kang agung, aparinga berkating rijki, lawan paring pitedah margi kang satuhu lan mugi angicalana sakathahing najis reregeding pkir mring amba menggah tuwan.
  64. Atakiyatul mubarakatis salawatuttayibatulillah mangkene mungguh jarwane, kang solat limang wektu aruruba myang ngamal suci, barkah lan kaluhuran kaagunganipun kasuciyan pakurmatan, kabeh iku kagunganira Yang Widdhi, de tegese mangkana.
  65. Aywapisan ngrasa andarbeni, ngamal solat miwah kabecikan, kapinteran apadene balik gonira sujud, lan pangerti mung atas saking, paring pitulung Hyang Suksma, sing lantaranipun Gusti Jeng Nabi panutan, ya marmane wajib tur salam sireki, ngaturken suka nrima.
  66. Assalamu ngalammu ngalaeka malih ayuhanabiyu wa rahmata llohi wa barakatuhe, gunging panggawe hayu rohmat lawan berkating Gusti, mugi tuwan paringna mring jeng nabi rosul, tetep santosa salama ngasta iman jumeneng panutan yakti, ngayomi pra taruna.

@@@

SERAT WALISANA II


Anggitanipun Kanjeng Sunan Giri II
Penerbit : TAN KHOEN SWIE – Kediri 1938

PUPUH XVIII
K I N A N T H I 

  1. Makaten wiraosipun │ eh sira duta kekalih │ ingsun mengko tinimbalan │ ing ngarsa Jeng Sunan Giri │ matura yen nora nana │ kang ana Pangeran Jati│
  2. │Sakala kawula rengu │ paran kang dados pamanggih │ dene angaken Pangeran │ ulun nunten den wangsuli │ sira iku mung sadarma │ ngaturake ala becik│
  3. │Wau sapamyarsanipun │ legeg Jeng Suhunan Giri │ jajabang mawinga-winga │ dadya age den tedaki │ rinapu pra auliya │ duh Sang ambeg wali mukmin│
  4. │Den sabar panggalihipun │ inggih katonda rumiyin │ kakencengane ing tekad │ gampil pinanggih ing wingking │ yen sampun kantenan dosa │ kados boten bangkalahi│
  5. │Leleh ing panggalihipun │ myarsa sabdaning pra wali  │ Jeng Sunan ing Giri Gayjh │ duta kinen wangsul malih │ animbali seh Lemahbang │ ujare kinen nuruti│
  6. │Jangji seba ngarsaningsun │ ujanen ywa mindo kardi │ duta lajeng nembah mesat │ sampun prapta ing Sitibrit │ panggih lawan seh Lemahbang │ nandukken dennya tinuding│
  7. │Mring Sunan Giri kedaton │ Pangeran dipun timbali │ sarenga salampah kula │ Pangran Sitijenar angling │ mengko Pangeran tan ana │ ingkang ana seh Sitibrit│
  8. │Duta tan saleweng wuwus │ sarehning sampun wineling │ inggih mangkya seh Lemahbang │ kang wonten dipun timbali │ ngandika seh Sitijenar │ Pangeran tan amarengi│
  9. │Awit seh Lemahbang iku │ Wajihing Pangeran Yati │ nadyan sira ngaturana │ ing Pangeran kang Sajati │ lan seh Lemahbang ora │ mangsa kalakon yekti│
  10. │Duta ngungun lajeng matur │ inggih kang dipun aturi │ Pangeran lan seh Lemahbang │ rawuha dateng ing Giri │ sageda musawaratan │ lan sagung para Wali│
  11. │Pangran Sitijenar nurut │ lajeng kering duta kalih │ praptane ing Girigajah │ pepekan kang para wali │ Pangeran ing Sitijenar │ anjujug Jeng Sunan Giri│
  12. │Lajeng ingandikan arum │ bageya Pangran kang prapti │ rawuhe ing ngarsaningwang │ Pangran Sitijenar angling │ duh pukulun sama-sama │ tumeka suka basuki│
  13. │Jeng Sunan ngandika arum │ marma sanak sun aturi │ kasok karoban ing warta │ yen andika teki-teki │ makiki nengkar ngelmu kak │ dadi paguron sabumi│
  14. │Ngasoraken wali wolu │ mandar bawa iman suci │ datan asuci Jumungah │ saestu ngong anjurungi │ pira-pira sira bisa │ ngalim ngelem para wali│
  15. │Pangran Sitijenar matur │ nggen amba purun mbawani │ medar gaibing Pangeran │ awit Allah sipat asih │ asih samaning tumitah │ saben titah angragoni│
  16. │Nganggowa ugering ngelmu │ kang abuntas den patitis │ sampun ngantos selang sebat │ mindak ambibingung pikir │ amet Ansar dadi sasar │ sarana kirang baresih│
  17. │Pedah punapa mbibingung │ ngangelaken ulah ngelmi │ Jeng Sunan Giri ngandika │ bener kang kaya sireki │ nanging luwih kaluputan │ wong wadeh ambuka wadi│
  18. │Telenge bae pinulung │ pulunge tanpa ling-ling │ kurang waskita ing cipta │ lunturing ngelmu sajati │ sayekti kanti nugraha │ tan saben wong anampani│
  19. │Pangran Sitijenar matur │ paduka amindo kardi │ ndadak amerangi tatal │ tetelane ing dumadi │ dadine saking nugraha │ punapa mboten ngulami│
  20. │Sunan Giri ngandika rum │ yen kaya wuwusireki │ tan kena den nggo rarasan │ yen gebreh amedar wadi │ Pangeran nora kuwasa │ anane tanpa ling-aling│
  21. │Endi kang ingaran luhur │ endi kang ingaran gaib │ endi kang ingaran purba │ endi kang ingaran batin │ endi kang ingaran baka │ endi kang ingaran latip│
  22. │Endi kang ingaran besus │ endi kang ingaran birahi │ yen baka babar balaka │ bakal bubur tanpa bibit │ mangka Pangeran kang nyata │ nora kena den rasani│
  23. │Lan nora kena dinumuk │ anane wahana gaib │ matur Pangran Sitijenar │ sedya purun amabeni │ bantahan masalah rasa │ sinapih kang para wali│
  24. │Duh sanak sakalihipun │ ywa tansah aben prang sabil │ prayogi kanyatakena │ wonten ing nggen kang asepi │ sampun sepen sepi hawa │ sarahsa saged anunggil│
  25. │Wonten kawekasanipun │ yen mukid yekti karadin │ Jeng Sunan ing Girigajah │ wrin kedaping sambang liring │ sabdaning para uliya │ lajeng angandika aris│
  26. │Eh seh Lemahbang sireku │ aja pijer amadoni │ mbesuk ing ari Jumungah │ pada musawarat batin │ yekti katonda kang nyata │ lelere asmareng Ngelmi│

PUPUH XIX
ASMARANDANA

  1. Seh Lemahbang nayogyani │ prapta ing ari Jumungah │ nuju Ramelan wulane │ marengi tanggal ping lima │ kumpul para Oliya │ anedeng kalaning dalu │ ngrakit papan kang prayoga│
  2. │Sakathahing para wali │ samya paguneman rahsa │ ing Girigajah enggone │ kang karsa musawaratan │ ing bab masalah tekad │ den waspada ing Hyang Agung │ wajib sami nyatakena│
  3. │Kang samya angulah ngelmi │ lamun bijaksaneng driya │ dadi wejang sayektine │ tan beda lan puruita │ mungguh rahsaning rasa │ pralambanging pasang semu │ tan liya saking punika│
  4. │Nadyan akeh kang wiwisik │ wosing wasana wus ana │ mung kari met pratikele │ ing sawusira pepekan │ Kangjeng Sinuwun Benang │ ingkang miwiti karuhun │ lan Sinuwun Kalijaga│
  5. │Sunan Carbon myang kang rayi │ Pandanarang seh Lemahbang │ lan Suhunan Majagunge │ Suhunan ing Banten lawan │ Suhunan Girigajah │ samya agunem ing ngelmu │ Jenging masalah tekad│
  6. │Jeng Sinuhun Ratugiri │ amiwiti angandika │ he sanak manira kabeh │ pratingkahe wong makripat │ aja dadi parbutan │ dipun sami ngelmunipun │ padha peling-pelingan│
  7. │Wong wowolu dadi siji │ aja na wong kumalamar │ dipun rujuk ing karepe │ den waspada ing Pangeran │ nenggih Sinuhun Benang │ ingkang miwiti karuhun │ amedar ing pangawikan│
  8. │Ing karsa manira iki │ Iman Tokid lan makripat │ weruh ing kasampurnane │ lamun maksiya makripat │ mapan durung sampurna │ dadi batal kawruhipun │ pan maksih rasa-rinasa│
  9. │Sinuwun Benang  ngukuhi │ sampurnane wong makripat │ suwung ilang paningale │ tan ana kang katingalan │ iya jenenge tingal │ mantep Pangeran kang Agung │ kang anembah kang sinembah│
  10. │Pan karsa manira iki │ sampurnane ing Pangeran │ kalimputan salawase │ tan ana ing solahira │ pan nora darbe seja │ wuta tuli bisu suwung │ solah tingkah saking Allah│
  11. │Sinuwun Benang anuli │ ngandikani wali samya │ eh sanak manira kabeh │ punika kekasih ngalam │ yen mungguhing manira │ jenenging roh semunipun │ ingkang roh Nabi Mochamad│
  12. │Nora beda ig roh iki │ yen nedya mutabangatan │ tan beda ing panunggale │ dadya paran karsa ndika │ matur wali sadaya │ boten sanes kang winuwus │ sampun atut sabda tuwan│
  13. │Pundi ingkang aran Nabi │ jenenging roh ing semunya │ mapan iku kekasihe │ sadurunge dadi jagad │ mapan jinaten tunggal │ den dadekaken karuhun │ kang minangka kanyatahan│
  14. │Sinuwun Majagung nenggih │ amedar ing pangawikan │ ing karsa manira dene │ Iman Tokid lan Makripat │ tan kocap ing ngakerat │ mung pada samengko wujud │ ing ngakerat nora nana│
  15. │Nyataning kawula Gusti │ iya kang muji kang nembah │ apan mangkono lakune │ ing ngakerat nora nana │ yen tan ana Imannya │ tan weruh jatining ngelmu │ nora cukup dadi jalma│
  16. │Jeng Sunan ing Gunungjati │ amedar ing pangawikan │ jenenging makripat mengko │ awase maring Pangeran │ tan ana ingkang liyan │ tan ana loro tetelu │ Allah pan amung kang tunggal│
  17. │Jeng Sunan Kalijaga ngling │ amedar  ing pangawikan │ den waspada ing mangkene │ sampun nganggo kumalamar │ den awas ing Pangeran │ kadya paran awasipun │ Pangeran pan nora rupa│
  18. │Nora arah nora warni │ tan ana ing wujudira │ tanpa mangsa tanpa enggon │ sajatine nora nana │ lamun nora nana-a │ dadi jagadipun suwung │ nora nana wujudira│
  19. │Seh Bentong samya melingi │ amedar ing tekadira │ kang aran Allah jatine │ tan ana liyan kawula │ kang dadi kanyatahan │ nyata ing kawulanipun │ kang minangka katunggalan│
  20. │Kangjeng Molana Machribi │ amedar ing pangawikan │ kang aran Allah jatine │ Wajib’ulwujud kang ana │ seh Lemahbang ngandika │ aja na kakehan semu │ iya ingsun iki Allah│
  21. │Nyata ingsun kang sejati │ jujuluk Prabu Satmata │ tan ana liyan jatine │ ingkang aran bangsa Allah │ Molana machrib mojar │ iku jisim aranipun │ seh Lemahbang angandika│
  22. │Kawula amedar ngelmi │ angraosi katunggalan │ dene jisim sadangune │ mapan jisim nora nana │ dene kang kawicara │ mapan sajatining ngelmu │sami amiyak warana│
  23. │Lan malih sadaya sami │ sampun wonten kumalamar │ yekti tan ana bedane │ salingsingan punapa │ dening sedya kawula │ ngukuhi jenenging ngelmu │ sakabehe iku padha│
  24. │Kangjeng seh Molana Machrib │ sarwi mesem angandika │ inggih leres ing semune │ punika dede wicara │ lamun ta kapirsa-a │ dening wong ngakatah saru │ punika dede rarasan│
  25. │Tuwan ucapna pribadi │ aja na wong amiyarsa │ anuksma ing ati dewe │ punika ujar kekeran │ yen ta kena-a tuwan │ amalangi jenengingsun │ mbok sampun kadi mangkana│
  26. │Neggih Jeng Sinuwun Giri │ amedar ing pangandika │ pastining Allah jatine │ jujuluk Prabu Satmata│ sampun pancas wicara │ tan ana papadanipun │ anging Allah ingkang tunggal│
  27. │Ya ta sakathahing wali │ angestokaken sadaya │ mapan sami ing kawruhe │ namung sira seh Lemahbang │ tan kena pinalangan │ cinegah wali sadarum │ tan owah ing tekadira│
  28. │Angandika seh Sitibrit │ pan sampun ujar manira │ dennya nututi kapriye │ dasare ingkang amedar │ pamejange maring wang │ punika wuruking guru │ datan kenging ingowahan│
  29. │Ameksa tan kena gingsir │ sinuwulan ing ngakathah │ tan kena owah tekade │ sampun ujar linakonan │ pan wus jangjining Suksma │ Sunan Carbon ngandika rum │ sampun ta tuwan│
  30. │Punika ujaring jangji │ yekti tinuduh ing kathah │ nenggih sampun ing kukume │ wong ingkang angaku Allah │ ngadika seh Lemahbang │ Lah mara tuwan den gupuh │ sampun ngannge kaloreyan│
  31. │Dasar kawula labuhi │ ngulati pati punapa │ pan pati iku parenge │ parenging sih kawimbuhan │ pan tansah kawisesa │ kang teka jatine suwung │ ana kadim ana anyar│
  32. │Ngulati punapa malih │ nora nana liyan-liyan │ apan apes salawase │ anging Allah ingkang tunggal │ ya jisim iya Allah │ Tokid tegese puniku  │ apan tunggal kajatennya│
  33. │Sakathahing para wali │ pra samya mesem sadaya │ miyarsa ing pamuwuse │ kukuh tan kena ingampah │ saya banjur micara │ amiyak waranipun │ nora nganggo sita-sita│
  34. │Angaku jeneng pribadi │ andadra dadi rubeda │ngriribedi wekasane │ nerang anenerak sarak │ rembuge angaliga │ mawali pra wali wolu │ winulun kurang walaka│
  35. │Lajeng abubaran sami │ kang para wali sadaya │ kondur marang ing daleme │ mung Jeng Sunan Girigajah │ kang kawogan anglunas │ kang murang saraking ngelmu │ mumpung dereng ngantos lama│
  36. │Jeng Sunan Giri nyagahi │ ing sirnane seh Lemahbang │ yen sampun prapteng mangsane │ adeging nata ing Demak │bedhahing Majalengka │ sadaya samya jumurung │ lajeng samya pakumpulan│
  37. │Sagunging kang para wali │ mrih bedahing Majalengka │ dene kang jinago-jago │ sira wau raden Patah │ Lembupeteng Madura │ lan sakulawarganipun │ kang wus samya tumut Islam│
  38. │Jeng Sunan Ngampel mambengi │ mring para wali sadaya │ lawan putra sadayane │ rehning Prabu Brawiyaya │ among sasedyanira │ mring para wali sadarum │ pinardikaken kewala│
  39. │Raden Patah matur aris │ inggih nadyan makatena │ jer tan nunggil agamine │ pangangkah kula ing mangkya │ inggih sanuswa Jawa │ sampun ngantos owor sambu │ sageda nunggil agama│

————————————————————————————————————-

P  R  O  S  A

Kacariyos Kangjeng Sunan Ngampel seda, kasarekaken ing sa eler masjid Ngampel; Dene ingkang nggantosi dados Imam Mulya. Inggih punika Sunan Ratugiri, kaliyan Sunan Benang. Sunan Ratugiri karsa jumeneng nata, inggih jujuluk Sunan Ratu, saha sampun sinuyudan ing ngakathah. Dene ingkang dados papatihipun inggih punika anakipun dipati Terung, ingkang wonten ing Tandes gantos nama Pangeran Palembang.

Sunan Benang sareng mireng pawartos manawi Sunan Giripura jumeneng Nata wau, panggalihipun boten sakeca. Wusana lanjeng tindak dateng ing Tandes, pinanggih kaliyan ingkang rama paman (Pangeran Patih ing Tandes ingkang mundut putra dateng Sunan Girigajah (-pura). Sunan Benang anetah dateng ingkang paman, dene Sunan Giripura jumeneng ratu ingkang sanes mestinipun, makaten : Boten dipun elikaken. Aturipun Sunan Benang wau kanthi pangundat-undat, makaten :

  1. │Lamun saestu mangkono │ kula pan sewu ngamini │ jangji mantep rehning sedya │ nanging kang ulun calangi wonten daredah wingking │ kocapane langkung saru │ wus aran Waliyollah │ ngulama bangsaning ngalim │ temah lali kalingan ing solah salah│
  2. │Melik mbalela ing Nata │ destun temen den arani │ wiku-wikuning ngatigan │ putih nyaba ing jro abrit │ yen sisip-sisip sembir │ damel pamurunging laku │ lelakon kacugetan │ maring ingkang adarbe bumi │ dados ndadra ngembeti daging awaras│

———————————————————————————————————-

Dawuh wangsulipun  Pangran Patih, inggih boten kirang-kirang anggenipun ambebolehi. Ananging sarehning Sunan Girigajah sapunika saweg jinurung ing Pengeran saha ageng mangunahipun, dados tanpa damel. Mila Sunan Benang kadhawuhan kapanggih kaliyan Sunan Girigajah piyambak, saha inggih sampun kalampahan kapanggih. Sunan Benang matur kaliyan ingkang raka, kadospundi nalar-nalaripun dene karsa jumeneng Nata punika. Di nalar-nalaripun dene karsa jumeneng Nata punika. Sunan Giri ngadika bilih anggenipun jumeneng Nata wau saking karsaning Allah. Sunan benang boten ngandel sarta nyuwun seksi ingkang nyata. Sunan Giri anyagahi. Sunan Benang lajeng dipun ayak dateng Mekah, anerangaken saksi wau lajeng dateng Ingkang Maha Suci, ngenengaken eneng, wonten ing Bet ‘Ullah. Sunan Benang nderek kemawon. Tindakipun lajeng mampir ing Malaka., sowan dateng ingkang eyang seh Molana Iskak. Ing ngriku Sunan Giri dipun dangu saha matur balaka. Wasana seh Molana dawuh supados kalih-kalihipun sami wangsul dateng tanah Jawi kemawon, boten susah mendet saksi dateng Mekah (Bet’Ullah), cekap piyambakipun kemawon ingkang ndadagi dados seksinipun Pangran (Molana Iskak). Wasana Molana Iskak lajeng angandika manawi anggenipun Sunan Giri jumeneng ratu wau, amung minangka sarat amrih rahayunipun ingkang bade anggentosi Nata ing wingking-wingking; tegesipun ingkang bade nggentosi jumeneng nata wau sampun ngantos katawis manawi anggentosi ratu kapir. Sunan Giri kaliyan Sunan Benang sami mituhu. Malah sunan Benang inggih lajeng nyuwun Idi jumeneng nata angembari ingkang raka (Sunan Giri). Seh Molana inggih amarengaken Sunan Giri kadhawuhan angratoni para ngulama. Sunan Benang kadhawuhan angratoni agami tuwin ngelmi. Sunan kakalih lajeng kondur Ngajawi dateng dalemipun piyambak-piyambak. Sunan benang lajeng jumeneng Nata ing Ngampel, sisilih asma Prabu Nyakrakusuma, paparab Ratu Wahdat.

Kacariyos ing tanah Majapahit pailan (musibah) ageng,  kathah ingkang pejah. Sang Prabu lajeng utusan Kyai Bubak kalih Jenal Ngabidin, nyuwun sarat dateng Sunan Ratu Girigajah, nanging Jeng Sunan Giri mboten rena panggalihipun. Dhawuh pangandikanipun : manawi Prabu Majapahit sowan piyambak saha amasrahaken kaprabonipun, inggih karsa nyarati, awit sampun karsaning Pangeran, manawi kaprabon wau kedah sinerenaken (dateng Giri). Kyai Bubak lajeng enggal-enggal matur daten Sang Prabu Brawiyaya, punapa ingkang dipun pangandikakaken Sunan Giri wau. Dene Jenal Ngabidin taksih kantun wonten ing Giri, titindihipun nama Arya Leka. Arya Leka sakawit menang perangipun. Sunan Giri lajeng nyipta kalam dados keris, saha ngamuk punggung piyambak. Keris wau dipun wastani Kalamunyeng. Arya Leka kaplajeng matur sang Prabu Brawijaya. Keris Kalamunyeng cinipta dados kalam malih dening Jeng Sunan.

Kacariyos Prabu anom ing Palembang inggih punika putranipun Adipati Pecatonda, ingkang kala rumiyin kaangkat dados papatihipun Kanjeng Sunan Giri, sapunika dateng Tandes malih akanti wadya sawatawis. Kangjeng Sunan Giri midanget wartos saha lajeng tinimbalan. Ananging sang Prabu Anom semu mbalela. Atur wangsulanipun : Inggih purun ugi sowan ing ngarsanipun Jeng Sunan, ananging nyuwun lenggah satata. Kangjeng Sunan Giri duka nanging sinamun, mila prabu Anom inggih dipun lilani satata lenggah saha tinimbalan tumunten. Cekakipun sampun kalampahan sowan, saha inggih satata lenggah kaliyan Kangjeng Sunan. Kangjeng Sunan Giri ing ngriku duka sanget. Prabu Anom dipun uwus-uwus. Prabu Anom androdog mboten mangsuli punapa-punapa, malah lajeng mlorod saking palenggahanipun, saha sumujud. Wasana Prabu Anom lajeng kapundut putra kaliyan Kangjeng Sunan, saha malah dipun tresnani sanget, kaanggep putra sepuh piyambak, saha kaparingan paparab Sang Prabu Anom Suradireya.  Prabu Anom matur kaliyan ingkang rama, nyagahi angrurah mumukul dateng para kapir, nanging Kanjeng Sunan Giri mboten nyondongi, amargi rumaos dede kuwajiban, saha dede warisipun. Dados ajrih sisikuning Pangeran. Prabu Anom nyuwun pamit mantuk dateng Palembang. Kangjeng Sunan  inggih anjurungi, malah dipun paringi kanti Pecatonda (sesepuhipun ing Surawesti). Pecatonda wonten Palembang lajeng ginanyar tanah maospura tuwin Balitung. Ingkang makaten wau dipati Terung (Ramanipun Prabu Anom) inggih sampun midanget wartos; mila inggih sakalangkung karenan ing panggalih.

Kacariyos ing tanah Pati mbalela ing sarak agami malih. Kangjeng Sunan Giri lajeng utusan ki Pangsang; anyirep ananging ki Panangsan karoban tanding, lajeng keplajeng dateng Giri. Kangjeng Sunan lajeng dhawuh supados ing Pati kakendelaken rumiyin, awit ing wektu punika dereng mestinipun dumawah ing apesipun; mila mundak tanpa damel.

Kacariyos malih dipati Tuban kaliyan Daha, mbalela ing sarak ugi. Ki Panangsang lajeng dipun utus Sunan Giri anglurugi. Tiyang Tuban sarehning rumaos karoban tanding, boten purun nglawan malih dipati Tuban lajeng utusan dateng Giri ngatureaken panungkul. Sunan Giri kalangkung suka. Ki Panangsang lajeng kadawuhan wangsul, pinapag ing bujakrama, saha jinunjung Ariya. Mila lajeng nama Ariya Panangsang.

Kacariyos Sunan Giri Seda, ugi kasarekaken ing Giri. Saking karsanipun Jeng Sunan Benang, sasurudipun Kangjeng Sunan Giri, ingkang kakarsakaken anggentosi putra ingkang sepuh piyambak, asma Pangeran Dalem lajeng gantos asma nunggak semi : Sunan Giri kaping kalih.

Sang Prabu Brawijaya midanget wartos, manawi Sunan Giri sampun seda saha ingkang gumantos putranipun. Sang Prabu lajeng duka, dene rumaos dipun singkur kaliyan Sunan Giri kaping kalih; tandanipun ing runtek runtengipun Giri boten atas saking kauninganipun Sang Prabu, dados kaanggep tansaya kiyat pangramanipun. Mila lajeng dhawuh nglurugi. Ingkang dipun utus arya Gajah Pramada. Cekakipun Sunan Giri kaplajeng dateng gisiking saganten, kaliyan sakaluwarganipun, saha wonten sakabat nama Wanalapa keplajeng dateng wana Krendhawahana, lajeng dedekah wonteng ing ngriku. Sareng Giri sampun suwung, griya-griya lajeng dipun obongi dening Gajah Pramada, malah pasareyanipun Kangjeng Sunan Giri I kadhawuhan ndunduk, nanging mboten wonten ingkang saged, awit lajeng sami semaput.

Ing pasareyan ngriku wonten tiyang Giri kakalih satunggalipun ina, satunggalipun pincang. Tiyang kalih wau dipun peksa kaliyan Gajah Pramada, supados nduduk pasareyanipun Kanjeng Sunan. Sarehning tiyang wau ajrih manawi pinejahan, mila inggih nurut. Pandudukipun mboten wonten sangsayanipun. Sareng blabagipun sampun katingal, lajeng medal tawonipun awendran yutan saking pasareyan ngriku; tawon ngentupi saha mbujeng dateng tiyang Majapahit. Sadaya sami lumajeng dateng Majapahit, nanging tawon wau inggih nututi, malah Sang Prabu dalah putra santana sa-abdi pisan inggih dipun bujeng-bujeng dening tawon. Cekakipun Sang Prabu lajeng lolos dateng Wirasaba. Kadaton kasuwungaken.

Kacariyos Kangjeng Sunan Giri II, sareng Giri sampun tentrem lajeng kondur Naging sarehning griya-griya telas sami kobong, mila dhawuh ngusungi griya-griya saking Majapahit ingkang suwung. Cekakipun inggih kalampahan, Giri sampun reja malih. Sang Prabu Brawijaya sareng tawon sampun ical, inggih lajeng kondur angadaton. Paseban tuwin griya-griya sanesipun ingkang dipun usungi dateng dateng Giri dipun santuni. Ing ngriku inggih lajeng tata tentrem malih.

Para wali tuwin putra Majapahit, Prabu Jaranpanolih ing Sumenep, Sri Lembupeteng ing Madura, Dewakethut ing Bali, Batara Katong ing Panaraga sami pepakan wonten ing Bintara, rembagan badhe mbedah Majapahit. Ingkang dados pangaJjng (Senapati) Kangjeng Sunan Benang. Dipati Bintara namung kangge narendra. Sang Prabu Bintara lajeng utusan mbekta serat dateng Dipati Terung. Caraka sampun mangkat. Sapengkeripun ingkang mbekta serat, para wali lajeng karsa yasa masjid, saha bubuh-bubuhan, Sunan Kalijaga kabubuhan saka satunggal, nanging dereng sadiya, mila Kangjeng sunan lajeng nglempakaken tatal sinabda lajeng dados saka. Cekakipun masjid sampun dados, nanging para wali sami kewran  kuwatos manawi mboten cocok keblatipun kaliyan Kakbat’Ullah ing Mekah. Kangjeng Sunan Kali mbenggah astanipun ingkang satunggal ngasta Kakbat’Ullah Mekah, satunggalipun ngasta masjid enggal, lajeng kaleresaken keblatipun sampun leres. Para wali lajeng sami sembahyang. Sareng enjing, ing masjid ngriku wonten barang gumantung tanpa cantelan, lajeng dipun pendet kaliyan para wali. Sareng dipun buka, jebul wujud rasukan takwa, saha wonteng cirinipun, manawi rasukan wau kangge Kangjeng Sunan Kalijaga. Mila Kangjeng Sunan inggih sakalangkung sukur ing Pangeran. Sunan Benang dhawuh manawi rasukan wau tilas pasalatanipun Kangjeng Nabi Muhammad, nama Antakusuma, saha ingkang pantes gadhah inggih punika sinten ingkang dados ratunipun tanah Jawi.

Sunan Ngudung tinedah mucuki nglurug dateng Majapahit saha sampun sinadiyan bala, kempal ing Surabaya. Dipati Terung dipun rencang-rencangana sawetawis. Cekakipun Sunan Ngudung pangkat, mbeto kyai Antakusuma (Kyai Gondil). Prabu Braiwijaya sampun mireng manawi dipun lurugi, lajeng dawuh metukkaken dateng Patih Gajahmada.

Kacariyos dipati Terung sampun anampani serat saking Kangjeng raka : bab badhe panggebagipun dateng Majapahit. Dipati Terung inggih anjurungi saha badhe amengani kori, namung tindakipun makaten badhe sinamun, supados boten ngatawisi. Aturipun dipati Terung ingkang makaten wau ndadosaken kiyat saha bingahipun Jeng Sunan Benang, mila inggih lajeng ambidhalaken bala saking Demak.

Dipati terung tampi dhawuh saking Prabu Brawijaya, kadhawuhan mapagaken mengsah, dipun kanthi ingkang putra pambajeng nama Prabu Anom Atmawiyaya; sampun sowan lajeng pangkat. Cekakipun : Kangjeng Sunan Ngudung lajeng perang ayun-ayunan kaliyan Dipati Terung. Kangjeng Sunan kalindih, lajeng seda, layon sinarekaken ing kilen masjid Demak. Dene ingkang mbanjarel dados tutungguling perang : Kangjeng Sunan Kudus, dipati Bintara sakadangipun inggih tumut dateng Surabaya. Ing ngriku lajeng sami tata-tata ngrampit Majapahit. Dipati Bintara sakanca pinrenah jagi pasisir ler. Kangjeng Sunan Benang tuwin para Uliya sisih kilen. Narendra Panaraga (Sri Bathara Katong) tuwin Prabu Dewaketut wonten sisih kidul. Sri Lembupeteng Madura tuwin Prabu Jaranpanolih wonten ing sisih wetan. Sang Prabu Brawijaya dhawuh amepak bala para pinunjuling prang, sami dados pangajeng. Cekakipun lajeng kalampahan perang campuh. Dipati Bintara lajeng mbeber serban wasiyat saking Sinuwun Gunungjati, lajeng medal tikusipun awendran. Tiyang Majapahit lajeng sar-saran. Let sadinten lajeng ngedalaken keris Kalamunyeng, wasiat saking Giri. Saking ngriku lajeng medal tawon, ogi wendran, ngentupi dateng mengsah. Lajeng ngedalaken pethi ingkang saking Palembang, lajeng mungel jumegur kados baledeg, ngedalaken bayubraja, bumi dados gonjing. Kanjeng Sunan Benang lajeng ngedalaken ecis, saking ngriku lajeng medal gagaman, ugi wendran, saha ngamuk piyambak. Pethi saking Palembang wau lajeng medal lelembatipun anggigili, neluh tiyang Mayjpahit. Tiyang Majapahit sami kaplajeng. Sang Nata lajeng lolos dateng Panaraga. Wonten ing ngriku angirupi para tiyang ingkang celak ing ngriku, saha ngempalaken bala ingkang sami sar-saran.

Dipati Bintara sarembag kaliyan Prabu Panaraga, ngaturi serat saking rama, suraos dipun aturi kondur ngadaton, dipun aturi mukti dados pupunden. Samantara wau manawi karsa malik Agami. Manawi mboten, amung nyumanggakaken. Sang Prabu nampi seratipun dipati Bintara makaten wau, dukanipun saya sanget. Cekakipun lajeng kalampahan perang malih. Tiyang Majapahit karoban tanding. Sang Prabu kaplajeng, pisah kaliyan garwa putra, sami sar-saran, angungsi gesang piyambak-piyambak. Dipati Bintara terus angulad ingkang rama; wasana wonten ing margi kapethuk ingkang Ibu Putri Dwarawati, nedha gesang. Sang Putri lajeng binoyongan dateng Benang. Sang Prabu Brawiyaya kantun piyambakan; puteking galih tansah ngranuhi wasana lajeng ndelik dateng Redi Sawar. Ing ngriku akarsa ngukud jagad, lajeng seda saha mawa prabawa tidem angemu truh tuwin mawa cahya manter. Cahya wau dipun purugi dening dipati Bintara. Sareng uninga manawi ingkang rama seda, lajeng ngrungkebi asambat. Wasana lajeng kauningan Sunan Benang. Sang dipati dipun rerapu. Lajeng kadhawuhan nyarekaken dateng Demak, saha inggih kalampahan. Ingkang mikul layu wau : Kangjeng Sunan Benang kaliyan dipati Bintara piyambak. Pasareyanipun wonten ing Demak lajeng kangge pupunden. Sasampunipun layon kasarekaken, para wali lajeng kempalan. Dipati Bintara kajumenengaken Nata Krayan Demak dipun elih nama Ngawitanipura. Nanging kangge sarat : Kangjeng Sunan Giri II kajumenengaken Nata rumiyin 40 dinten, perlunipun kangge nyelani ratu kapir kaliyan Islam. Sareng sampun tetep 40 dinten, Kangjeng Sunan Giri lengser kaprabon, lajeng dipun gantosi dipati Bintara, jujuluk Sultan Sah Ngalam Akbar Brawijaya Sir’Ullah Kalipatu Rasulullah Waha Amiril Mukminin, Tajuddin Ngabdul Kamitchan. Dene ingkang dipun dadosaken patih, putranipun : Ki Ageng Wanapala, nama Patimangkurat. Ingkang dados pangulu Kangjeng Sunan Benang. Dene para Wali sanesipun jumeneng pujangga. Kangjeng Wanapala dados yaksa pradata.

Kacariyos garwanipun Sang Prabu Brawijaya Dewi Erawati seda ngenes, saha lajeng kasarekaken ing dusun Karangkajenar dening para Wali.

Kacariyos malih Prabu Anom Atmawiyaya (Putra Brawiyaya) ambalela malih, kait kaliyan dipati Terung, lajeng dipun lurugi Sunan Kudus. Prabu Anom Atmadiwirya kaplajeng lajeng mandita wonten ing redi Lawu, santun jujuk Ki Ageng Gugur. Dene Dipati Pecatanda ing Terung lajeng nungkul, terus sowan dateng Bintara, dipun irid Kangjeng Sunan Kudus. Salajengipun katetepaken dados dipati wonten ing Terung, ugi amencaraken Agama Islam.

Anakipun Dipati Terung Ayu Linuwih kapundut ing Sang Prabu, lajeng kaganjaraken dateng Sunan Kudus, saha ugi sampun atut.

Kacariyis ki Ageng ing Sela. Ki Ageng Sela wau putranipun Seh Ngabdullah ing Getaspandawa. Ki Ageng Getaspandawa punika putranipun Lembupeteng ing Tarub. Dene Lembupeteng putranipun Sang Prabu Brawijaya, patutan saking Pandankuning. Dados Ki Ageng Sela saweg turunan ingkang kaping 4 kaliyan Sang Prabu Brawijaya. Kyai Ageng Sela saderekipun wonten kalih welas, kados ta :

  1. Ki Ageng Ngadullah ing Tarub.
  2. Ki Ageng Sela (Paneggak).
  3. Nyai Ageng Amadanom ing Purna.
  4. Medal priya lajeng seda, (saderek sanes ibu turun saking Sukawati).
  5. Nyai Ageng Jayapanatas ing Kare (Idem).
  6. Nyi Geng Wiradi (idem)
  7. Nyai Ageng Sampudin ing Bongkang (Id)
  8. Nyai Ageng Wangsaprana ing Bali (id)
  9. Nyai Wirawangsa ing Bongkang (id).
  10. Dereng nama (Seda timur ) (id).
  11. Nyai Ageng Mukmin ing Ngadibaya (idem)
  12. Naskah asli hanya menulis 11.

Saderek samanten wau sami ngayum dateng Ki Ageng Sela sadaya. Dene sambenipun Ki Ageng namung tani.

Anuju satunggaling dinten Ki Ageng Sela nyepeng tiyang nini-nini wonten sabin, lajeng katur Kangjeng Sultan Demak, sarta lajeng kinunjara. Boten dangu lajeng wonten tiyang nini-nini malih dateng pakunjaranipun nini-nini ingkang rumiyin, mbekta toya, wusana lajeng wonten suwanten jumegus, saha nini-nini kakalih wau sami musna. Wiwit punika Kyai Ageng Sela lajeng kawentar saged nyepeng gelap.

Kacariyos, wonten dalang saking Demak nama Kyai Bicak, bojonipun langkung ayu, dateng ambarang dateng Tarub. Bojonipun dalang wau dipun karsakaken kaliyan ki Ageng Sela. Kyai dalang dipun pejahi, dados prabotipun ngringgit, inggih lajeng dados kagunganipun ki Ageng Sela. Ki Ageng Sela kasengsem sanget dateng kempulipun, malah lajeng kasupen dateng tiyang estri wau. Kempul wau lajeng dipun nameni Kyai Bicak, malah lami-lami lajeng dipun astreni kaliyan Kangjeng Sunan Kalijaga, manawi bendhe wau dados pratandaning perang. Manawi dipun tabuh taksih ngangkang, punika pratanda badhe unggul perangipun. Dene sinten ingkang gadhah punika, benjing saturunipun badhe anurunaken ratu, ngereh tanah Jawi.

Kacariyos, putranipun Ki Ageng Sela wonten 14, inggih punika :

  1. Nyai Ageng Lurungtengah ing Wanasaba,
  2. Nyai Ageng Sungeb ing Wanasaba, lajeng pindah dateng Pakeringan, karan Nyi Ageng Pakeringan.
  3. Nyi Ageng Mondalika ing Bangsri.
  4. Nyai Nur Muhammad ing Jati (karan Nyai Ageng Jati).
  5. Nyi Ageng Suleman ing Patanen (karan Nyi Ageng Patanen). Angka 1 -5 punika turun saking garwa sepuh, asli Wanasaba).
  6. Priya seda timur.
  7. Nyai Ageng Jakariya ing Pakis dadu.
  8. Nyi Amatkahar ing Pakisdadu.
  9. Nyi Ageng Mukibat ing Pakisaji.
  10. Bagus : Anis, krama angsal ing Sela ugi
  11. Estri seda timur.
  12. Seda Timur
  13. Seda Timur
  14. Wuragil medal kakung nama Bagus Bayi, medal saking garwa enem kang saking Warung, sareng diwasa sisilih asma Kyai Ageng Pasuson.

PUPUH XX
S  I  N  O  M

  1. Nian gantya kan winarna │ wonten panjenengan wali │ alul ing ngelmu makripat │ sarana sarak den sirik │ kasukbireng wawangi │ anenggih Pangeran Panggung │ kadangira panenggak lan Sunan Ngudung ing nguni │ atmajaning kalifah Kusen ing kina│
  2. │Dadya paguroning kathah │ winuruk ngelmu sajati │ tebih ing sembahyangira │ mung winulang salat Daim │ sembahyang jroning batin │ keh samya mangsud ngguguru │ darbe ameng-amengan │ para kirik cilik-cilik │ pan kinarya sasmita anteping tekad│
  3. │Satunggal nama pun Iman │ satunggal nama pun Tokid │ kakalih saged anjilma │ tan keneng sah sari-ari │ sareng ing lami-lami │ saya kasusra misuwur │ kapiyarsa saking Demak │ tinimbalan mring nagari │ Pangran Panggung wus amarek Sri Narendra│
  4. │Njujug kamar pamidikan │ kapareng ngarsa Sang Aji │ Jeng Sultan alon ngandika │ he kisanak paran kapti │ dene kula miyarsa │ yen andika dados guru │ ngririsak rukun Islam │ ngorakaken saraking Nabi │ lah jawaben paran ta anteping tekad│

Tekadipun Pangeran Panggung :

  1. │Kula dipun sulangena │ Pangeran Panggung duk miyarsi │ sabdaning Nata mangkana │ sumungkem umatur aris │ ulun tadah ruruntuk │ makaten saestunipun │ inggih kauningana │ mila mbucal sarak Nabi │ wit ki murid met jatining susurupan│
  2. │Patrape ing sangkan paran │ tajehing tanajultarki │ kang kocap dalem hidayat │ amung sajatining ngelmi │ mrih santosaning ati │ nggayuh geyonganing kayun │ yen mbicara sarak │ saengga paksi sulindit │ tiwas polah salah pakolih ing nalar│
  3. │Karananing solah salah │ pan sarak punika inggih │ dumunung sorah papalang │jyatining ngelmi kang pundi │ marma yen pinarsudi │ cinundukaken ing ngelmu │ amanggung salawana │ prapteng jangji mbalenjani │ tan tuwajuh tyasira uwas sumelang│
  4. │Wateking tyas sumelangan │ ancasing ka-anan jati │ dadi ratuning rancana │ rubeda angriribedi │ embuh-embuh den rukti │ wedi lamun nemu dudu │ dedalaning delahan │ terlen anetepi jangji │ sadayanya pinuja mrih don asmara│

PUPUH XXI
ASMARANDANA

  1. │Jagad sakurebing langit │ salumah ing bantala │ saisen-isene kabeh │ pan amung cinipta tunggal │ tan nganggo karoneyan │ lair batine kawengku │ mantep anetepi tekad│
  2. │Gumilang tanpa ling-aling │ pineleng telenging nala │ teleng tan kena kalalen │ Ngadika Sultan Bintara │ kalamun makaten │ anteping tekad saestu │ kula nuwun cuculikan│
  3. │Nenggih sarahsaning ngelmi │ caritane Kitab Kuran │ kang ewed rapal murade │ punika den pajarena │ tekeng rasane pisan │ punapa jumbuh ing kawruh │ pangrasa krasa ing karsa│
  4. │Pangran Panggung matur aris │ duh Sultan ing bab punika │ pan gampil minangka angel │ gampil yen sampun nugraha │ angel yen tan kabuka │ ing pralambine ing ngelmu │ kang kangge ing kene kana│
  5. │Mung rasa maknaning ngelmi │ miwiti wruhing sarira │ sapisan wruh ing ajale │ wekasan marang kamulyan │ kapindo wruh sangkannya │ ananira kang satuhu │ anane pan saking ora│
  6. │Orane kang pasti dadi │ dadine kinarya tlada │ wujud mokal pratandane │ minangka paesan wrana │ warananing dunya │ kang pasti Datira suwung │ sapisan pan nora nana│
  7. │Lan aja angaku yekti │ narimaha dene nora │ iku pakone kang gawe │ wong tinitah aneng dunya │ mung siji pakewuhnya │ tan wenang darbe  karseku │ mung ngarah rilahing Allah│
  8. │Den eling-eling sayekti │ sakatahe kang tumitah │ mokal yen ana-a dewe │ wujude kalawan Suksma │ badan kalawan nyawa │ puniku warana agung │ sipat cahya roh lan jasad│
  9. │Kang tan wruh tata kakalih │ puniku sanget cidranya │ amung sawiji kawruhe │ kaliwating sang utusan │ kawruhe isih bakal │ mokal den arani setu │ uripe den aku Allah│
  10. │Sampun ta urip puniki │ tan kena ingaku Allah │ Suksmaning urip ta mangke │ kupur yen ingaran Allah │ kupur yen ngorakena │ Suksma lawan uripipun │ tan antara lawan Allah│
  11. │Sultan Demak duk miyarsi │ paturan ingkang mangkana │ pakewed angrusake │ wasana alon ngandika │ yen makaten kisanak │ kula ngudi babaripun │ salat kang mungguhing badan│
  12. │Dununge sawiji-wiji │ cunduke lawan ngelmu khak │ teka kathah ricikane │ Pangran Panggung aris mojar │ menggah wektuning salat │ cunduke ngelmu linuhung │ mangke tuwan piyarsakena│
  13. │Salat luhur kang rumiyin │ marmane patang rekangat │ duk sira dinadekake │ tangan suku papat pisan dene ta salat ngasar │ sakawan rekangatipun │ inggih kadadehanira│
  14. │Tangkep padha kalih │ pan talaga kalkaosar │ lawan gigirira karo │ gigir kering lawan kanan │ Salat Mahrib punika │ ulun jarwa dunungipun │ marmane tigang rekangat│
  15. │Elenging grana kakalih │ miwah ta elenging lesan │ jangkep titiga dununge │ ana dene Salat Ngisa │ mila rekangat papat │ ulun jarwa dunungipun │ inggih dumunung ing karna│
  16. │Kalih pisan bolongneki │ kalawan paningalira │ jangkep papat rekangate │ dene Salat Subuh ika │ mila kalih rekangat │ dadine badanireku │ kalawan nyawa rochayat│
  17. │Ananing Sunat talwitri │ punika sunat mupangat  │ tan kena atinggal reka │ kakalih rekangatira │ dadi kang winicara │ tukule alis punika │ alis kanan alis kiwa│
  18. │Sunat rakaatawitri │ jayedun kadibunira │ mangkyamba amayarake │ dene kang neptu lilima │ punika den waspadha │ kang ndarbeni Salat wetu │ tan ndarbeni beda-beda│
  19. │Pan Shalat Subuh kang wajib  │ kang ndarbeni Nabi Adam │ duk kala tinurunake │ saking suwarga dimulya │ apisah lawan garwa │ langkung susah galihipun │ dene tan ana rowangnya│
  20. │Wonten parmaning Hyang Widi │ Jabrail ngemban parentah │ dhawuh mring Jeng Nabi reke │ padhuka tampi sihing Hyang │ ing mangke asalata │ rong rekangat salat Shubuh │ Jeng Nabi matur sandika│
  21. │Pukul lima pajar sidik │ Nabi Adam nulya salat │ kalih rekangat salate │ uluk salam kering kanan │ kang garwa aneng wuntat │ nauri salam ngalaikum │ kalih pareng rarangkulan│
  22. │Karantam karuna sami │ Jeng Nabi alon ngandika │ nora kaya Ingsun kiye │ kapanggih kalawan sira │ Dewi Kawa tur sembah │ inggih karsaning Hyang Agung │ ulun panggih lan paduka│
  23. │Salat Luhur kang ginupit │ Jeng Nabi Ibrahim kina │ duk kataman coba gedhe │ linebokken aneng tulang │ pan pininda kunarpa │ tampi dhawuhing Hyang Agung │ Jeng Nabi kinen asalat│
  24. │Luhur Arbangarakatin │ Jeng Nabi Nulya asalat │ dahana sirep kemawon │ anadene Salat Ngasar │ Nabi Yunus kang karya │ kala Jeng Nabi merahu │ baita inguntal mina│
  25. │Jeng Nabi susah tan sipi │ aneng jroning weteng mina │ wonten parmaning Hyang Manon │ Jeng Nabi kinen asalat │ Ngasar patang rekangat │ Jeng Nabi asalat gupuh │ kang mina tan kelar nyangga│
  26. │Bubrah awake ngemasi │ Jeng Nabi anulya luwar │ saking jro weteng minane │ salat Mahrib winicara │ kang ngadani ing kina │ panjenengan Nabi Enuh │ pan topan keleming Jagad│
  27. │Jeng Nabi tobat tan sipi │ rumasa yen kaluputan │ gya tinari martubate │ anulya kinen asalat │ Mahrib tigang rekangat │ wus Salat Jeng Nabi wau │ hernawa suh sirna gempang│
  28. │Salat Ngisa kang sayekti │ Nabi Musa ingkang karya │ duk kala asor yudane │ amungsuh raya Arkiya │ para kaum sadaya │ bingung tan wruh ing lor kidul │ kulon wetan miwah ngarsa│
  29. │Jeng Nabi susah tan sipi │ anulya asalat kajat │ datan antara praptane │ Jibril ngemban parentah │ uluk salam angucap │ Jeng Nabi paduka iku │ dinawuhan salat Ngisa│
  30. │Matur sandika Jeng Nabi │ tumulya asalat ngisa │ pra kaum waluya kabeh │ Jibril aturira │ ingsun kang malesena │ marang sang pandita Balhum │ telas prakawising salat│
  31. │Sultan Demak matur malih │ inggih sampun katanggelan │ kawula nuwun artose │ menggah nganasir punika │ pinten kang pitedhahan │ umatur Pangeran Panggung │ wijiling pajar sajarwa│

PUPUH XXII
M  I  J  I  L

Nganasiring Gusti, Roh tuwin Kawula :

  1. Pangran Panggung aturira aris │ pukulun Sang Katong │ bangsa nganasir catur kathahe │ ingkang dingin nganasiring Gusti │ wekasan winilis │ kasampurnanipun│
  2. │Edat Sipat Asma Apngal yekti │ dununge rinaos │ basa Edat wujudira angger │ apadene wujuding kumelip │ tan ana ndarbeni │ mung Pangran kan Luhur│
  3. │Ingkang gedhe miwah ingkang cilik │ pasanging pasemon │ iku kagunganing Allah kabeh │ ananira nora darbe urip │ mung Allah kang urip │ kang tunggal pandulu│
  4. │Dene basa sipat kang sayekti │ rupane kang katon │ barang rupa gede myang cilike │ saisining bumi lawan langit  │ tan ana ndarbeni │ mung Pangran kang Agung│
  5. │Basa asma punika sayekti │ ananing dumados │ saisining bumi pan beda jenenge │ inggih sadaya tan andarbeni │ mung Pangran kang luwih │ kang darbe jujuluk│
  6. │Tegesipun apngal puniki │ panggawe kang katon │ sining bumi seje pakaryane │ seje jeneng seje kang pakarti │ kabeh tanpa osik │ mung Allah kang luhur│
  7. │Sampun telas anasiring Gusti │ gantya nganasir Roh │ inggih sakawan ricikane │ wujud ngelmu Nur Suhud raneki │ yen dereng mangarti │ wiji-wijinipun│
  8. │Lwiring wujud sajatining ngurip │ urip kang sayektos │ ingkang aran manungsa jatine │ yen wadona sejatining estri │ pan ingkang ngalinggih │ Bandar ‘Ullah tuhu│
  9. │Kaping kalih pan ingaran ngelmi │ pangrawuhing batos │ basa Enur punika tegese │ ingkang ingaran roh Ilapi │ cahya kang nelahi │ kadya lintang wuluh│
  10. │Dene basa asuhud puniki │ panedyaning batos │ den kaesti │ cengeng paningale │ dipun awas ing sajroning takbir │ nganasir roh enting │ den pracajeng kayun│
  11. │Nganasiring kawula winarni │ dipun amangertos │ bumi geni angin lan banyune │ bumi punika dadining jisim │ dahana pan dadi cahya │ kang umuncar│
  12. │Angin dados napas mijil manjing │ banyu getihnya wong │ kapat samya molah ngosikake │ tarik tinarik kalawan Gaib │ telas bab nganasir │ dipun awas emut│
  13. │Sultan Demak dahat sukeng galih │ winarneng wawados │ awasana alon andikane  │ yen makaten kularsa ngyakteni │ tekad kang premati │ maring sang ngaulun│
  14. Pangran Panggung aturira aris │ duh-duh Sang nga-katong │ inggih lamun makaten karsane │ adhawuha arerakit geni │ amba arsa besmi │ munggwing geni murub│
  15. │Sultan Demak kalegan ing galih │ parentah punang wong │ tan andangu wus miranti kabeh │ gunung kayu eduk lenga agni │ wus rinakit mungwing │ aneng alun-alun│
  16. │Lawan anyuruhi para wali │ kang waspadeng wados │ pra ngulama mukmin sabangsane │ wus apepak ander samya prapti │ Sang Prabu ngawanti │ miyos ngalun-alun│
  17. │Pangran Panggung kinanti ing kering │ wuri kirik karo │ Iman Tokid datan pisah nggene │ Sultan ing Bintara abibisik │ kinen anglekasi │ umanjing ing latu│
  18. │Pangran Panggung lajeng nyadikani │ ngatag kirik karo │ cinetetan ana ing ngarsane │ nenggih pun Iman lawan pun Tokid │ pan kinen umanjing │ sajeroning latu│
  19. │Dyan umesat kang canela kalih │ manjing agni karo │ sareng lawan kirik kakalihe │ manjing dahana arda mawerdi │ aneng jroning api │ kirik lan caripu│
  20. │Awentala malah kirik kalih │ samya abuburon │ ngalor ngidul asuka solahe │ wulunira salamba tan gigrig │ kalis  aneng api │ wus antaraning dangu│
  21. │Siningsotan kang kirik kakalih │ pan kadi inguwuh │ gurawalan medal sakarone │ sarwi agem tarumpah ginigit │ lir dabe pangerti │ tunduk munggeng ngayun│
  22. │Ngaturaken kan trumpah kalih │ ingandikan alon │ patrapena ing ngendi enggone │ sona kalih amatrapaken aglis │ ing palangkan adi │ kang punang caripu│
  23. │Kang umiyat legeg tan kenangling │ leng-leng ngungun ndongong │ pratingkahe pan ngengeramake │ mangunahe teka mratandani │ Sang Prabu Ngawanti │ angandika arum│
  24. │Duh ta paman sampun nyumerepi │ ing reh lampah elok │ nanging maksih kirang utamine │ lamun boten andika pribadi │ kang umanjing agni │ kirang antepipun│
  25. │Dene amung asusulih kirik │ lan tarompah karo │ Pangran Panggung alon ing ature │ duh Jeng Sultan pan sampun kuwatir │ manira pribadi │ kang umanjing latu│
  26. │Pangran Panggung saksana anyangking │ kamot asta karo │ ingkang tengen mangsi lawan epen│ ingkang kiwa dalancang sajilid │ dyan umanjing api │ Jeng Pangran Panggung│
  27. │Manteping tekad tan was kuwatir │ saprapatanireng jro │ lajeng lenggah lawan angasta pen │ punang  papan dalancang tinulis │ sasmita inganggit │ pan dinapur suluk│
  28. │Purwakannya sekar dhandhanggendis │ tanduking pasemon │ sariranya kang mangka talere │ sayektine mring Prabu Ngawanti │ palimping pepeling │ lamating tyas limut│
  29. │Suluk Malangsumirang wus dadi │ mung sasekar pangkon │ pitulikur pada saricike │ aprelambang sarasaning ngelmu │ pupuntoning budi │ tekad kang tuwajuh│
  30. │Teteladan carita ing nguni │ uwosing cariyos │ Prabu Panji kang dadya totonden │ duk maksihe Pangeran Dipati │ murca kesah anis │ namar momor sambu│
  31. │Neng gegelang lumampah angringgit │ pan asandi wados │ dalang Yaruman ing paprabe │ kang umiyat kasamaran sami │ ing mangkya rinicik │ sarkaraning kidung│

PUPUH XXIII
DHANDHANGGULA

  1. │Malangsumirang amurang niti │ anrang denira monggita │ rariyan nom tan wruh dudone │ anggelar ujar luput │ manrang baya tan wrin ing westi │ angucap tan wruh ing trap │ kaduk andalurung │ kaduk andalurung pangucape laya luya │ ambalasar dahat amalang sengiti │ tan kena winikalpa│
  2. │Andaluya kang dadawan angling │ datan patut lan uyaring sastra │ amurang dadalan gede │ ambawur tatar tutur │ anut marga kang den simpangi │ anasar ambalasar │ amegati kukuncung │ tan ana lampah den rewa │ darma aji kewingking tan den rasani │ liwuhan kaya wong edan│
  3. │Idep adepe kadi rariya lit │ tan angrasa dosa yen dinosan │ tan angricik tan angrowe │ wus datan etang etung │ batal karam den eti-iti │ wus manjing abirawa │ liwung tanpa tutur │ anganggge kawenang-wenang │ wus kalabu alame wong kupur kapir │ tan kena sinantaha│
  4. │Amurang sarak ujar sarehning │ asawengah lan sabda  pandita │ asuwala lan wong ngakeh │ winangsit adalurung │ kedah anut marga tan yukti │ mulane ambalasar │ sawab sampun antuk │ jatining igapuruita │ karantene tan ana winalang ati │ tan keneng pringgabaya│
  5. │Pangucap wus tanpa kekering │ tan ana bahyaning wong wikana │ ing kajatene awake │ tan ana bahyaning wruh │ yekti aja tinari-tari │ pan jatining sarira │ tan loro tetelu │ kadyangganing riringgitan │ duk lungane Sang Panji ngumbara singgih │ kesah saking negara│
  6. │Aneng gegelang lumampah ngringgit │ silih aran ki dalang Jaruman │ amendem kulabasane │ tan ana ingkang wruh │ lamun Panji ingkang angringgit │ baloloken ing rupa │ pan jatine tan wruh │ padha ngarani dadalang │ dahat tan wruh yen iku putra ing Keling │ kang aminda dadalang│
  7. │Adoh kadohan tingale pangling │ aparek pan mangke kaparekan │ tan wikan panji rupane │ den sidep iku dudu │ lamun reke panji angringgit │ baloloken ing warna │ sakeh kang andulu │ lir wisnu kalawan Kresna │ nora Wisnu nanging Kresna Dwarawati │ kang mumpuni negara│
  8. │Wisesa Kresna jati siniwi │ kang pinudjeng jagad pramudita │ tan ana wruh ing polahe │ mung Kresna jati Wisnu │ kang amangih datan kapanggih │ pan iya iku tunggal │ ing kajatenipun │ prakarane ana jagad │ ametokken kawignyan Sang Wisnu Murti │ nyata kang aran Kresna│
  9. │Kathah wong karem dening kajatin │ ciptaning wong durung puruita │ den pisah-pisah jatine │ den sengguh sanes wujud │ lan jatine kang angulati │ tan wruh kang ingulatan (Kirang empat padalingsa, bokmenawi ical│
  10. │Brahalane den gendong den indit │ malah kabotan maring dangdanan │ tur durung wruh sajatine │ ciptane tanpa guru │ ngemunganken ujaring tulis │ awimbuh jatining Hyang │ den tutur anggalur │ den turut kadya dadalan │ sajatine dheweke nora kalingling │ katungkul amimilang│
  11. │Dosa geng alit kang den kawruhi │ ujar kupur kapir kang den tulad │ iku wong mentah kawruhe │ sembahyange tan surut │ puwasane den aji-aji │ tan kena kaselanan │ kalimput ing kukum │ kang wus teka ing wisesa │ sembah puji puwasa kang den inggati │ muthung sangkan lan paran│
  12. │Dosa gung alit tan den rasani │ ujar kupur kapir tan den ulah │ wus liwung pasikepane │ tan andulu dinulu │ tan angrasa tan angrasani │ tan paran-pinaranan │ wutane wong iku │ pastine den sidep nora │ nora idep den sengguh ana kakalih │ kang amurba wisesa│
  13. │Yen ingsun Nyipta kang kadyeki │ angur matiya duk maksih jabang │ tan angetang tan angame │ kathah kawongan prelu │ tata lapal kang den rasani │ sembahyang den gugulang │ puwasa tan surud │ den sidep anelamena │ sumbalinga awuwuhan murbayani │ akeh dadi brahala│
  14. │Pangrengeningsun duk rare alit │ nora Islam dening wong sembahyang │ tan Islam dening pangangge │ tan Islam dening wektu │ datan selam dening kulambi │ tan selam dening tapa │ ing pangrunguningsun │ewuh tegese wong Islam │ datan selam dening anampik amilih │ ing kalal klawan karam│
  15. │Kang wruh tegese wong Islam iki │ mulya wisesa jati kamulyan │ sampurna tekan omahe │ wulune anggelepung │ brasta geseng tan ana kari │ anggane aneng dunya │ kadya adudunung │ lir sang Panji Angumbara │ sajatine wus manthuk Koripan malih │ mulya Putreng Jenggala│
  16. │Tembene manira manggih warti │ warta anyar ambubar wicara │ kawiled ujare mangke │ tutur datan kawengku │ baya kuna iku kinunci │ dadya ingsun tan wikan │ kagyat Sun Angrungu │ mrih ilang angaji basa │ salawase durung wruh tegesing Alip │ dadya abukakrakan│
  17. │Apadang kadi tampaning esih │ esihe mangke panunggalira │ awor pawor pan ing sihe │ anggelarena tuwuh │ sastra kabeh sampun kalingling │ Nukat gaib pinangka │ sastra kabeh iku │ kang alip iku panutan │ sastra kabeh kang Alip sastra kariyin │ nukat pinangkanira│
  18. │Alip iku pan badaning lapi │ Nugrahane mangke jenengira │ dudu Allah sakarone │ Alip tibaning naptu │ dene datan na momori │ jeneng Alip ilapat │ sadurunge iku │ jagad dumadi wus ana │ ingkang Alip dene kinarya gegenti │ ananing wujud tunggal│
  19. │Tunggal rasa tunggal wujudneki │ tunggale mangke dinama-dama │ tan ana ngaken polahe │ Alip wujud kang agung │ wujud mutlak kang Alip iki │ iku jatining rasa │ kadedere iku │ kadeder iku lilima │ ingkang Alip mata wayah niyat jati │ Iman lawan sarengat│
  20. │Jabare Allah mangke puniki │ ejere pan maha mulya │ pese ing kasucihane │ nora na Allah iku │ pan wusira Allah puniki │ nora-a dudu Allah │ Allah kabeh iku │ lair batin iku sira │ sastra kabeh gentining aksa Alip │ Allah iku lah sira│
  21. │Kariyin kadedering kang Alip │ wiwitane mangke ing paningal │ tingal kang nyata tinggale │ paningaling Dat iku │ paesane tunggaling jati │ tumurun jatinira │ cahya kang tumurun │ mungguhing utek punika │ ananira gumelaring jagad iki │ cahya gumillang-gilang│
  22. │Satus pitulikur dadineki │ dadi tingal lawan pamiyarsa │ napas pan tunggal dununge │ napas kajatenipun │ ingaranan panji puniki │ panji wayanganing Dat │ ing wuwus puniku │ dateng sakathahing Iman │ pan sakehe nebuta kaanan jati │ Laila lailolah│
  23. │Ana paksi mangku bumi langit │ manuk iku endah ingaranan │ saderah uripe mangke │ uripe manuk iku │ amimbuhi ing jagad iki │ netranipun sakawan │ warnane wowolu │ akulit sarengat ika │ getihipun tarekat puniku singgih │ ototipun kakekat│
  24. │Dagingipun makripat puniki │ cucukipun sajatining sadat │ eletan Tokid wastane │ atinipun luk enun │ pupusuhing  Tembolo) Supiyah nenggih │ emeperune katijah │ jantung budinipun │ acucuk emas punika │ sungsumipun sakawan warnanireki │anyawa papat ika│
  25. │Uninipun Jabrail puniki │ socanipun ya isi sakawan │ anetra wulan srengenge │ napas nurani iku │ grananipun tursina nenggih │ angaus soring ngaras │ kuping karo iku │ wasta ing gunung Jabalkat │ socanipun rahara tarwiyah singgih │ ing gunung manik maya│
  26. │Dada gigir lambung tengen iki │ ingaranan macapat punika │ angombe rabani mangke │ awak Nabi Puniku │ asuwiwi malekat iki │ mencok ing Nabi Adam │ kepala puniku │ bagenda Ibrahim ika │ utekipun betal makmur iku singgih │ pujine nem prakara│
  27. │Iya iku den kawikan kaki │ manuk iku tutungganira │ munggah ing Swargantareke │ pilih kang wruh puniku │ pan kinunci ing para Wali │ manuk iku pan Suksma │ tanpa warna iku │ tutunggangane kang awas │ manuk iku ya urip tan keneng pati │ tekeng dunya ngakerat│
  28. │Titi tamat panganggiting nguni │ nenggih kang suluk malangsumirang │ kawruh ananing kajaten │ ya ta Pangeran Panggung │ nulya medal saking ing geni │ sarya mundi pustaka │ pan sampun pinetuk │ mring Sultan Sah Ngalam Akbar │ lawan sagung para wali myang ngulami │ gumuruh uluk salam│
  29. │Sinauran salame pra sami │ lan pra wali ajawab asta │ atur pudJeng kaharjane │ dennya manjing ing latu │ teka tabek Nabi Ibrahim │ suka sukuring Allah │ Jeng Pangeran Panggung │ ya ta Jeng Sultan Bintara │ gurawalan nedya marek mangenjali │ supe lamun Sri Nata│

PUPUH XXIV
S  I  N  O  M

  1. │Pangeran panggung semana │ dahat denira mambengi │ marang Jeng Sultan Bintara │ dennya kedah mangenjali │ jawaban asta kalih │ samya arsa Jeng tyasipun │ sadaya kang umulat │ leng-leng ngungun tan kenangling │ dene katon tingkah ing reh kaelokan│
  2. │Risampunira mangkana │ pustaka kaatur sang aji │ kang Suluk Malangsumiran │ tinanggapan asta kalih │ lawan dahat pinuji │ wau ta Pangeran Panggung │ datan antara kesah │ saking ing Demak nagari │ alalana mesisir sakarsa karsa│
  3. │Kirik kakalih tut wuntat │ saparanira lalari │ pun Tokid lan pun Iman │ warnanen wau kang kari │ Jeng Sultan ing Ngawanti │ kesahe Pangeran Panggung │ dahat pangunguning tyas │ lan sanggyaning para Wali │ tan uninga kesahe saking panggenan│
  4. │Samya gegetun kalintang │ dene mentar tanpa warti │ tan anganti tata lenggah │ lawan Jeng Sultan Ngawanti │ amung atur kinteki │ anggitan sajroning latu │ ingkang kinarteng basa │ rinakit sekar hartati │ asasmita titining reh kasunyatan│
  5. │Lan lare kang kalunyatan │ rinentes tutur angenting │ yena tan antuk utama │ kininditan anartani │ katartamtoning jati │ laksiteng sawarti putus │ puntuning tyas abuntas │ bontosing lair myang batin │ jangji mantep netepi sarta prayitna│
  6. │Mangkana punang pustaka │ binuka sarahsaneki │ mring Jeng Sultan ing Bintara │ sangsaya ngungun tan sipi │ tingkahira ing nguni │ kados rumaos kaduwung │ ing mangke kataliwang │ sinawung rahsaning kawi │ kawada-kawada wadining wacana│
  7. │Kang ngaweca temah murca │ paran dennya murcitani │ ecane datan cancala │ acela sawengah kapti │ cacalanging abecik │ oncate kang wus kabacut │ cacatuning catokan │ cakep kacakuping budi │ pencarane gancare kang binicara│
  8. │Sanalika katarbuka pangawikaning kinteki │ tinakeneken kang mardi kak │ kukama ingkang makiki │ pustaka gya winingkis │ winikanken para marchum │ kinen mupakatana │ pustaka kang sinung kawin │ amrih karya langkas laksikaning kata│
  9. │Ya ta kang para Oliya │ nanggapi punang kinteki │ kang suluk Malangsumirang │ ganti-ganti nupiksani │ sarahsane ginigit │ pralampitane ing ngelmu │ raja putra Jenggala │ amurca saking nagari │ neng gegelang laju anamur andalang│
  10. │Aran ki dalam Jaruman │ tan ana wruh lamun Panji │ ingkang lagya angumbara │ sinegguh dalang sajati │ tekaning don ing nguni │ mantuk maring purwanipun │ nenggih pureng Koripan │ purna waluya sajati │ pan wus nyata yen raja putra Jenggala│
  11. │Duk samana tinarbuka │ keplasing rasa ginaib │ maring Jeng Suhunan Benang │ eh kanca pralambang iki │ menggah gagapen mami │ tansube kalawan ngelmu │ pupuntoning makrifat │ neggih putra raden Panji │ ing Jenggala pralambang jaman kaanan│
  12. │Awit adarbe paparab │ Panji Inu Kertapati │ Jenggala darbe umpakan │ ing praja Jenggala manik │ manik rahsaning mani │ lire Pramana puniku │ ngembara minda dalang │ nggennya nggelaraken osik │ ajujuluk sira ki dalang Jaruman│
  13. │Punika pralambanging Dat │ ija anane kang pasti │ nanging tansah mawa wrana │ manggen ing gegelang nguni │ prelambange ing ngurip │ sayekti Wajib ‘’Ulwujud  │ langgeng tan kena owah │ tan ana kang ngudaneni │ lire janma arang kang ngrasa kanggonan│
  14. │Antuke marang Jenggala │ mring dalem Koripan malih │ pralambange ing manusa │ urip tan kena ing pati │ urip netepi urip │ nanging aya seling surup │ tegese tetepira │ maring wijang kang sejati │ lair batin satuhune iku tunggal│
  15. │Iya Wisnu iya Kresna │ jatining kawula Gusti │ kawulane pamayang │ gustine dalang sajati │ ngibarate puniki │ lir nyawa lan raganipun │ pasti tan kena pisah │ gumelaring lair batin │ nadyan panggulange golong nora gilang│
  16. │Kendel wau Sunan Benang │ denira amardikani │ Jeng Suhunan Giripura │ sumambung dyan anglogati │ Islam ingkang sayekti │ tegese ingkang dumunung │ tan saking samubarang │ lungguhe jatining eling │ kalal iku kalebu ing tegesira│
  17. │Kang tan kalebdeng ku karam │ sanadyan ahli ngabekti │ lan nganggo cara ngulama │ mangsa wektu rina wengi │ mawa jubah kalambi │ tapane dahat anggentur │ yen sepen kaelingan │ keneng pambangusing eblis │ timah wida tan widada dadinira│
  18. │Sanadyan ahli sarak │ nganggowa walering Nabi │ acegah panggawe karam │ mung kandeg ing aling-aling │ nora terus ing batin │ tan dumunung Islamipun │ marma arang andungkap │ ing tegese Islam iki │ wose uwus kawawas wong kang waspada│
  19. │Ya ta anambungi sabda │ Jeng Sunan ing Gunungjati │ kang kocap malangsumirang │ paksi endah ingkang warni │ amangku bumi langit │ saderahing uripipun │ uripe kang kukila │ amimbuhi jagad iki │ netra catur wowolu ing warnanira│
  20. │Akulit sarengat ika │ getihe tarekat singgih │ dene otote kakekat │ makripat dagingireki │ cucuk sadat sajati │ tokid eled-ledipun │ luk enun atinira │ pupusuh supiyah nenggih │ amperune katijah jantung budinya│
  21. │Acucuk emas punika │ sekawan sungsumireki │ anyawa papat kathahnya │ uninipun Jabrail │ soca sakawan isi │ netra srengenge sitangsu │ napas nurani ika │ kang grana tursina nenggih │ pan angaub aneng sasore ing ngaras│
  22. │Kuping karo ing Jabalkat │ socanya tarwiyah nenggih │ ing gunung ran Manikmaya │ dada gigir kanan iki │ macapat araneki │ rabbani pangombenipun │ awak Nabi Punika │ suwiwi malekat iki │ pancikane aneng badan Nabi Adam│
  23. │Kepala Ibrahim ika │ utek Betalmakmur singgih │ pujine enem prakara │ mungguh pralambanging peksi │ iya pramana jati │ sajati-jatining ngelmu │ dene panggonanira │ aneng jagad sunya ruri │ ngadam makdum alanggeng tanpa karana│
  24. │Nanging ngurip punika │ sayektine nukat gaib │ wardine basa mangkana │ kaole para musanip │ nenggih karaton batin │ sawenehing para makmum │ ana negesi sotya │ sotyaning wiji sejati │ kang saweneh jarwani wiji kang samar│
  25. │Mungguh basa tri prakara │ pan wus pada anggepoki │ poking papan kang pratela │ mangsa borong ing pamikir │ kekeran iku ugi │ den arapet den aserung │ rarasan kang karasa │ rasakna rasikaning sih │ aywa tansah wor suh mung seng ngado ngesah│
  26. │Kendel wau sabdanira │ Jeng Sunan ing Gunungjati │ sadaya mangayubagya │ ya ta Sang Prabu Ngawanti │ wusnya den pardikani │ eros sarahsaning suluk │ sulek ing tyas nirmala │ ngumala dumilah wening │ manggung onang uninga kaananing kak│
  27. │Ri sampunira mangkana │ Sultan ing Bintara mangkin │ anebar kang wadya bala │ nenggih kinen amondongi │ saenggene kapangih │ Sang Guru Pangeran Panggung │ katurana mring praya │ enggaling carita nguni │ wus kapanggih prapta ing prajeng Bintara│
  28. │Tinunggilken pra Oliya │ angimamana agami │ mangka tutuwaning praja │ pinardika ulah ngelmi │ sinungan pancer sabin │ nenggih siti uyun-uyun │ pan sampun kalaksanan │ sih nugrahaning Narpati │ Pangran Panggung tetep kawaleyanira│
  29. │Samana angalih aran │ Jeng Sunan Geseng wawangi │ mangka pepengetanira │ ing kamulyan saking agni │ ya ta kang para wali │ tan lami marsudi kawruh │ pan saking karsa Nata │ ambawa kidung kakawin │ angingimpu caturing cariteng kuna│
  30. │Amrih dumadi darsana │ rumesep dennya ngungudi │ dadalaning kawidadan │ apan sampun den ayati │ ingkang ambuka anggit │ lalaguning tembang kidung │ Jeng Sunan Giripura │ minangka rengganing kawin │ sinung nama kang tembang Asmarandana│

PUPUH XXV
ASMARANDANA

  1. │Sadaya sami naidi │ laju kabyawareng katah │ kinarya tembang lalagon │ nulya amurwa ruwiya │ para wali sadaya │ den urut pinatut tembung │ tinegran srat Walisana│
  2. │Lan pawukon wurijeng nguni │ lepiyaning jaman buda │ maksih linestarekake │ yen pawukon pananggalan │ dina lawan pasaran │ wuku sarta dewanipun │ pendangon lan paringkelan│
  3. │Apadene Widadari │ sengkan turunan lilima │ pancasuda panungale │ lawan petung pa-arasan │ akarsa winewahan │ sangkala Nabi pipitu │ sinung aran pana-asan│
  4. │Nenggih kinarya ngembari │ lawan etang pasangaran │ lawan wonten panganggite │ pesangatan kang lilima │ anut jam-jaman dina │ minangka kembaranipun │ nenggih dewa ari panca│
  5. │Cinundukaken ing nguni │ lawan kitab Nujum ramal │ nadyan beda saraose │ nanging sami darbe tanda │ awon saening dina │ samya kinarya babaku │ ngelmu wirasat dan piyafat│
  6. │Dene pawukoning bayi │ wuku lawan dewanira │ apa dene kakayone │ lawan manukane pisan │ candra pralambangira │ miwah pangapesanipun │ tuwin tulak paliyasan│
  7. │Mumulya asaput prapti │ mawi winewahan donga │ mrih munpangat karahayon │ lan sarana mangka tulak │ condong ing pujidina │ sawusira Jeng Sinuwun │ anganggit namaning warsa│
  8. │Saking sastra bukaning wit │ amiturut basa Arab │ Alip Ehe Jimawal Je │ Dal Be Wawu Jimakirnya │ nganggit windu sakawan │ angrisak windu sapuluh │ ing kina windu sangkala│
  9. │Umurnya sadasa warsi │ riningkes catur kewala │ pan wolung warsa ngumure │ kinasaya watakira │ wahyaning masa kala │ geni bumi angin banyu │ ingkang samya winahanan│
  10. │Kang rumiyin windu Adi │ watake akeh dahana │ akarya bilai gede │ anulya windu Kuntara │ watak akeh maruta │ pancawara angin riwut │ ingkang akarya sangsara│
  11. │Windu Sangara kaping tri │ wateke amirah toya │ ping pat windu Sancayane │ watake karya sangsara │ oreg ruging bantala │ temah anuwuhaken lindu │ pan windu catur punika│
  12. │Kinarya patokan mangkin │ pamuryaning pananggalan │ kinanten rolas sasine │ kinarya kembaran masa │ kang rumiyin Mukaram │ saparin ping kalihipun │ ping tiga Rabingulawal│
  13. │Kaping pat Rabingulakir │ kalima Jumadilawal │ Jumadilakir ping neme │ kaping pitunya Rajab │ kaping wolu Sakban │ Ramelan ping sanganipun │ kaping sadasa Sawal│
  14. │Kaping sewelas kang sasi │ winastanan Dulkangidah │ Dulkijah kaping rolase │ cunduke lawan dina │ wuku miwah pasaran │ pan samya sinungan kurup │ parenganing windu warsa│
  15. │Ing satusrongpuluh warsi │ umuring kurub satunggal │ nguni saking Sunan Ngampel │ asal saking tanah Arab │ awit kurup Kadiyah│ nenggih akat tegesipun │ petang patokaning dina│
  16. │Gantine kang kurup malih │ amulya kurup Sabtiyah │ dina Sabtu patokane │ gantinya malih Jumngiyah │ lire kurup Jumungah │ papatokaning pangetung │ anulya kurup Kamsiyah│
  17. │Ing tegese kurup Kamis │ papatokane ing dina │ gaganti Arbangiyah │ awit Rebo ing pangetang │ malihnya Salasiyah │ Salasa ing tegesipun │ awit angetang dina│
  18. │Saline ing kurup malih │ nulya kurup Inesniyah │ saking Senen pangetange │ jangkep kang kurup kasapta │ risampuning mangkana │ malihing panganggitipun │ Jeng Suhunan Giripura│
  19. │PamiJen sandang rijeki │ lan panJang celaking yuswa │ srat Pal Nabi pamirite │ lawan petang Sri Sadana │ gineleng patang warsa │ aju undure ing petung │ keh kediking sandang pangan│
  20. │Kalawan anganggit malih │ etang tiberaning teJa │ lindu banjir panunggale │ lan tiberaning grahana │ candra kalawan surya │ sampuning panganggitipun │ lajeng kalimrahing kathah│
  21. │Sumebar dumadya anggit │ purwakan Asmarandana │ tinerusaken logade │ kasmarandana punika │ lire karem dadana │ labet tarbukaning kalbu │ saking Hyang kang sipat murah│
  22. │Keplasing asmara kingkin │ lambanging Asmarandana │ asma aran ing tegese │ aran namaning Pangeran │ andana weweh lirnya │ dadya tan pegat tur atur │ sembah puji mring Pangeran│
  23. │Jeng Sunan enJange malih │ manganam-anam ing driya │ nulya nganggit tembang Sinom │ tegesing Sinom punika │ pradapa roning kamal │ teruse ing tegesipun │ sinom pan enur punika│
  24. │Sayekti cahyaning urip │ anom tan kena ing tuwa │ kang pinudJeng salawase │ alanggeng tanpa karana │ amimbuhi ing Jagad │ nulya Suhunan Majagung │ nganggit tembang Maskumambang│
  25. │Lire pralambang ngelmi │ ka-antepaning manusa │ tekad kang maring pupunton │ lir gabus sileming toya │ yekti tansah kumambang │ kang utama abegipun │ mas kinum tansah kumambang│
  26. │Peteng dadya padang bangkit │ cekak bisa amamanyang │ kang awrat kinarya entheng │ entheng sangsaya tan kawran │ angendem myang andudah │ sadaya sampun kawengku │ wewengkone kang ginelar│
  27. │Sunan Kalijaga nuli │ nganggit tembang Dandanggula │ angajap manis tegese │ pralambanging Dandanggula │ sayekti pancadriya │ ati lilima punika │ saJati-Jatining sipat│
  28. │Pramana ingkang rumiyin │ nganakaken kabiJaksanan │ pakarti ingkang kinaot │ kaping kalih munggwing karna │ nganakken kalepasan │ kaping tigane ing irung │ nganakaken kasantosan│
  29. │Kaping cature ing lathi │ nganakaken kalaksanan │ kalaksananing lalakon │ kaping limane ing boya │ paliwaraning karsa │ anganakaken puniku │ ing wisesaning panunggal│
  30. │Suwanya nuli anganggit │ suluk kidungan pujian │ pralambanging ngelmu jatos │ lawan anganggit carita │ jamaning MaJalengka │ ki Sutakarsa kasebut │ Suta misik dusun Jombang│
  31. │Lan Jaka Sumantri Pengging │ timure Andayaningrat │ ginancarken lalakone │ kalawan anganggit petang │ kikiyasaning dina │ dadya pralambang yen nuju │ janma ana kang kelangan│
  32. │Lamun nuju Dite ari │ kalawan ing ari tumpak │ yen kelangan tulus angles │ bali ta ing lamun Soma │ Anggara pada rowang │ Buda senetan puniku │ yen Respati datan ilang│
  33. │Sukra ngadang dalan yekti │ jangkep kang kasapta wara │ warah awon lawan sae │ anulya Jeng Sunan Benang │ anganggit sekar Durma │ nenggih macan tegesipun │ pralambanging sekar Durma│
  34. │Pan Naptu kawan prakawis │ kang dingin naptu Amarah │ anenggih abang cahyane │ ping kalih naptu Luamah │ ireng ing cahyanira │ naptu supiyah tetelu │ andarbeni cahya Jenar│
  35. │Mutmainah cahya putih │ sasampunira mangkana │ nulya anganggit cariyos │ jaman prajeng Majalengka │ lampahan Damarwulan │ praptaning antuk Ratuayu │ dumugi antuk kamuksan│

PUPUH XXVI
G  A  M  B  U  H

  1. │Paparenganing catur │ Sunan Muryapadha nganggit Pankur │ lire buntut keplase pralambang ngelmi │ nenggih punika pangukut │ pambirating manah awon│
  2. │Kanepson dunungipun │ munggwinganeng wisesaning kayun │ Sunan Giri parapen tumut anganggit │ pan punika kadangipun │ Jeng Sunan Giri Kedaton│
  3. │Nganggit sekar Megatruh │ tegesipun pan anerang jawuh │ keplasipun ing jarwa terus ing ngelmi │ amegat eroh puniku │ pangracuting alam katon│
  4. │Mrih ening dunungipun │ aneng ka-ananing enengipun │ parenganya yen Suhunan Gunungjati │ pan anganggit sekar Pucung │ wit kluwak artining raos│
  5. │Lawan pangraos iku │ yekti mangka pupucuking kayun │ panunggale kawula kalawan Gusti │ asipat kalawan wujud │ winawas saking waspaos│
  6. │Ing kaprasidanipun │ sidining driya kang amrih sadu │ awidada panduk padoning dumadi │ kawaspadan tan kadaut │ dyatmika tekaning maot│
  7. │Sawusnya Jeng Sinuwun │ ing Gunungjati gupiteng kidung │ jamanira prajeng Pajajaran nguni │ ing ngurut lulurinipun │ salahsilah ing karaton│
  8. │Awit jumenengipun │ Sri Maesa Tandreman ing dangu │ praptanira adege ing Majaphit │ Jeng Sunan Geseng winuwus │ anganggit tembang pamiyos│
  9. │Medal ing tegesipun │ den murade terusing ngelmu │ basa mijil sayektinira tajali │ apan manusa puniku │ sawahanane sawiyos│
  10. │Wiyos sayekti wektu │ wektu ka-ananing urip iku │ urip iku jatining wiji sajati │ den awas wasananipun │ tartamtuning kang pupunton│
  11. │Sawusnya Jeng Sinuwun │ nulya nganggit cariyos winangun │ paparengan jaman prajeng Majapait │ Jaka Sujanma ing dangu │ suteng Brawiyaya Katong│
  12. │Dadapan dukuhipun │ wusing mangkana tembang sadarum │ pan kinarya rerenggan kidung kakawin │ sinungan aran puniku │ tembang macapat lalagon│
  13. │Parenca tegesipun │ warna-warna seje etungipun │ temah lajeng sumebar dumadya anggit │ sawenehing para markum │ nenggih tan darbeni kaol│
  14. │Macapat tegesipun │ ugi petikan pan etung catur │ ingkang dihin ngraras saking sekar kawi │ sekar ageng tegesipun │ kasing slisir kang kapindho│
  15. │Tengahan kaping telu │ kaping pate macapat puniku │ yekti kena ingaranan tembang cilik │ nenggih wonten kaulipun │ saking pandita kinaot│
  16. │Tembung macapat mau │ apan kaliru ing sastranipun │ ing benere mancarpat artinireki │ manca lilima puniku │ arpat tegese sumaos│
  17. │Lawan sekawan iku │ dadi siwakaning limang tembung │ keng den adu ngedongken pinda gending │ dingin lagnyana puniku │ ulu ingkang kaping pindho│
  18. │Suku kang kaping telu │ dene kaping pate iku terung │ kaping lima talingan samya ndarbeni │ dirga antaraning tembung │ panengeraning lalagon│
  19. │Nulya wali sadarum │ pan angangit pangkataning ngelmu │ beda-beda dadining delahan nunggil │ kanumpulken ing kawruh  │ susurupan kang kinaot│
  20. │Sunan Giri rumuhun │ ananing Dat gegelaranipun │ Susunan ing Tandes anggelarken ngelmi │ nenggih ing pambukanipun │ Tata Malige rinaos│
  21. │Susuhunan ing Majagung │ ka-aning Dat wejanganipun │ Sunan Benang anggelaraken ing ngelmi │ nenggih ing pambukanipun │ tata malige rinaos│
  22. │Ing dalem Betalmakmur │ Sunan Muryapada wejangipun │ pambukane tata malige ing nguni │ dalem Betal Mukaramu │ kuneng malih winiraos│
  23. │Anenggih Jeng Sinuwun │ Kalinyamat weweyanganipun │ pembukaning tata malige sejati │ Betal Mukadas jronipun │ Jeng Suhunan ing Cirebon│
  24. │Weyanganipun ngelmu │ ing panetep kasantosanipun │ Iman Kangjeng Suhunan Kajenar nguni │ nenggih gegelaranipun │ sasahidaning dumados│
  25. │Kalih pangkat winuwus │ wonten wejangan gelaran ngelmu │ pan wowolu panjenengan para Wali │ ingkang ginita rumuhun │ nenggih tarbukaning sinom│

PUPUH XXVII
S  I  N  O  M

  1. Babaran pangiketira │ nenggih Jeng Suhunan Giri │ Parapen wejanganira │ jatining raos wiwisik │ ananing Dat tajali │ kang alanggeng wujudipun │ sinasmiteng pralambang │ Jeng Suhunan Ngatasangin │ pan amejang gelaran ka-ananing Dat│
  2. │Jeng Sunan ing Kalijaga │ wewejanganira ngelmi │ tata malige Punika │ ing dalem Betalmakmuri │ lan ambabar riricik │ parabotira sadarum │ patrap jenenging Edat │ nanging dereng den rarakit │ patrap pratikele ing satunggal-tunggal│
  3. │Dene Jeng Sunan Tembayat │ kalayan Jeng Sunan Kali │ miridaken kang wejangan │ anata malige jati │ ing Betal mukarami │ Sunan Padusan nggelar kawruh │ tata maligenira │ ndalem betalmukadasi │ Jeng Suhunan Kudus wewejanganira│
  4. │Tetep santosaning Iman │ Jeng Sunan Geseng inguni │ nggelaraken sasahidan │ panganggiting para wali │ eros rahsaning ngelmi │ anunggil suraosipun │ karana ngelminira │ wiwiridannya anunggil │ sami saking Jeng Suhunan Ngampel denta│
  5. │Kumpule kang susurupan │ gineleng dadya sawirid │ wiji wijanging weyangan │ jinejer sajroning tulis │ dene kang den calangi │ cancalane anak putu │ yen tan dadya mukmin kas │ mbok tibeng kawula langip │ pan minangka pikukuh karkating tekad│
  6. │Ri sampuning kalampahan │ panganggiting para wali │ karsaning Sultan Bintara │ kang samya ulah agami │ sinung wawasan sami │ saking Kuran nukilipun │ amrih angestikena │ kamulyaning para Nabi │ dadi sidik sidaning ngudi ngibadah│
  7. │Kang kocap layang Ambiya │ pan ayating Kangjeng Nabi │ kang sinungan Hidayat │ ilham rinilan akardi │ kitab watoning tulis │ panjenengan Nabi wolu │ rumuhun Nabi Adam │ katarbuka saking gaib │ pan akarya kitab kathahe sadhasa│
  8. │Nabi Esis kan akarya │ waton kitab seket iji │ Nabi Edris pan akarya │ kitab kehe tigang desi │ dene Nabi Ibrahim │ akarya kitab sapuluh │ pan Kangjeng Nabi Musa │ mung karya kitab sawiji │ Kitab Toret paneteging kasantosan│
  9. │Nabi Dawud pan akarya │ kitab Jabur mung sawiji │ dene Kangjeng Nabi Ngisa │ pan akarya kitab Injil │ gegelengan sawiji │ dene Kangjeng Nabi Rasul │ Muchammad karya Kuran │ myang kitab gunggungireki │ pan ingetang cacah satus kawandasa│
  10. │Denen Nabi kang sinungan │ wahyu Nurbuwating Widi │ kang samya mengku sarengat │ katrahan Malekad Nabi │ pan amung den winarni │ Nabi Adam kang rumuhun │ nenggih kaping sawelas │ Nabi Musa kaping kalih │ katurunan Malekad ping kawandasa│
  11. │Nabi Nuh kang kaping tiga │ katurunan limang desi │ dene ping pat Nabi Ngisa │ kaping rowelas nuruni │ Kangjeng Nabi Ibrahim │ kaping sawidak anunurun │ ping nem Nabi Muchammad │ ping rong leksa den turuni │ pan kinarya beda budhi kang utami│
  12. │Dene ta sarengatira │ ing Nabi sawiji-wiji │ sarengat Nabi Adam │ ngalalken salaki rabi │ lan sadulur pribadi │ sarengate Jeng Nabi Nuh │ angalalken amangan │ ing kirik gemelo kaki │ Nabi Brahim ngalalken inuman keras│
  13. │Sarengati Nabi Musa │ dosa pati den pateni │ sareate Nabi Ngisa │ kukum pati nora mati │ Jeng Nabi Mochammadin │ mustapa ingkang rinasul │ winenang rabi papat │ dene panjenengan Nabi │ ingkang sinung mengku ing Nur Buat│
  14. │Lan mengku wahyu kukummah │ katiga kocap ing tafsir │ ingkang dingin Nabi Adam │ Nabi Musa kaping kalih │ Nabi Rasul kaping tri │ Nabi kang umadeg ratu │ nenem kathahira │ kang tampi hidayat jati │ lan amengku wahyu kukumah titiga│
  15. │Nabi Yusup purwanira │ Jeng Nabi Dawud ping kalih │ ping tiga Nabi Suleman │ Nabi kang madeg narpati │ Nabi Adam rumiyin │ Malebari prajanipun │ kalebet tanah arab │ Nabi Yusup nagri Mesir │ pan Jeng Nabi Muchammad nagri Madinah│
  16. │Nabi kang mengku agama │ pan nenem kathahireki │ ingkang dingin Nabi Adam │ Nabi Nuh kang kaping Kalih │ ping tiga Nabi Brahim │ Nabi Musa kaping catur │ ping lima Nabi Ngisa │ kaping nem pang Kangjeng Nabi │ kita ingkang Rinasul nayakaningrat│
  17. │Kang binuka karya Kur’an │ mangka pemuting dumadi │ pan pinara tigang dasa │ ejus surate rininci  │ Kur’an kathahireki │ satus patbelas babipun │ dene sirahing surat │ ing Kur’an tanjul ngarasi │ apan kehe pan iya satus nembelas│
  18. │Atining surating Kur’an │ satus rowelas kehneki │ dene ta ayating Kur’an │ nem ewu rong atus nenggih │ punjul pitulas iji │ kalimahe Kur;anipun  │ kathahe telung lekso │ nem ewu rong atus luwih │ pan sadasa lan pitu sirahing Kur’an│
  19. │Arane surat  Patekah │ sirahing patekah nenggih │ dumunung aneng Bismillah │ sirahing Bismillah Alip │ Alip nokat kang dadi │ sakehing leksara iku │ kang aneng jroning Kur’an │ kasebut Nur Muchammadin │ wiwijange sawiji-wiji den uyat│
  20. │Alip tamsur jenengira │ aneng kitab Toret dadi │ Erabe  ing kur’an Jabar │ tuduh Muchammadiyati │ loro aksara Alip │ Istibah jujulukipun │ jenenge aneng kitab │ Injil irabe pan dadi │ Kur’an dadi jer tuduh Johar Muchammad│
  21. │Ping tri Alip aranira │ pan mutakalimunwakid │ kitab Jabur jenengira │ Erabing Kur’an pan dadi │ epes tuduhireki │ aneggih jumenengipun │ Kangjeng Nabi Muchammmad │ kapat arane kang Alip │ pan kurupul luwakit ing jenengira│
  22. │Aneng Kitab Ambiya │ erabe ing Kur’an dadi │ tanwin sayekti atedah │ Muchammad Adan Sarpin │ sirahing sastra Alip │ adege ing Iman iku │ naptu Gaib Sirullah │ ya Allah Rasulullahi │ kawuwusan pan tatakraning Tatakrama Kur’an│
  23. │Kang rumuhun iku Kir’at │ kaping pindo aran Jais │ Matlajim kang kaping tiga │ Emat kaping patireki │ jaka ping limaneki │ Hartartil ping enemipun │ Matpupasil ping sapta │ kaping wolu Matmutamsil │ ingkang kaping sanga aran Billagonah│
  24. │Mangagonah ping sadasa │ Ilham sawelasireki │ kaping rowelase ilhar │ ping triwelas ikhhar nenggih │ patbelas Eklap malih │ kaping gangsalwelasipun │ Ilpa kaping nembelas │ ikpa pitulase mangkin │ pan itikla dene kang kaping wolulas│
  25. │Pan ingaranan Kalkalah │ kabeh iku den arani │ bangsane ing tata swara │ gantya leksara winilis │ ingkang aneng ing diri │ pinardika wardinipun │ dunungnya sowang-sowang │ kang rumuhun aksara lip │ pan punika murwani jeneng ing Iman│
  26. │Lungguhing sasoring grana │ munggwing saluhuring lathi │ kabeh kang anandang Iman │ sayekti mangkono sami │ kewan sabangsaneki │ miwah buburu sawegung │ tan ana kang sinungan │ marma micara tan bangkit │ sayektine muhung aneng ing manungsa│
  27. │Mungguh tegesing manusa │ kaoling para utami │ murade awarna-warna │ yen Sunan Ngampel ing nguni │ denira anjarwani │ basa manusa puniku │ pinilah kalih pangkat │ Man tegese linuwih │ dene tambung Nusa jinarwanan jagad│
  28. │Keplase ing kumpulira│ kaluwihaning ing bumi │ apadene tapel Adam │ manusa asale bumi │ yen Sunan Ngatasangin │ basa manusa puniku │ sanadyan kalih kalpa │ sanes tarkaning nguni │ manu iku mani pan satunggal│
  29. │Keplase rasane pisan │ pan cahya ingkang pinuji │ pinuji miyeni yagad │ tan pae lan Muchammad │ murade iku sami │ manusa panutanipun │ yekti Nabi Muchammad │  terus lan duk maksih gaib │ purwaning roh pan saking enur Muchammad│
  30. Isbating Alip punika │ wenang  lair lawan batin │ aksara ebe ()winarna │ lambe wiwitan kang wardi │ lambe ngisor lirneki │ marmane ingaran iku │ iya lambe wiwitan │ dene  mosikaken uni │ mila wani wedare ing pangandika│
  31. │Aksara ete ()punika │ mungguh talesihing wardi │ pan iya ilat wekasan │ kulure marang ing sentil │ marma acecek kalih │ marga rong prakara iku │ sawiji mring tetedan │ samubarang kang binukti │ kaping pindo inuman basaning toya│
  32. │Aksara ese ()punika │ mufakating para mukmin │ tegese rahsa ganjaran │ dumunung tigang prakawis │ asalira ing diri │ yekti saking betalmakmur │ lawan betalmukaram │ telu betal mukadasi │ iya iku pasamoning triloka│
  33. │Aksara ejim ()punika │ jantung tegesireki │ enggon enggon gebenganing karsa │ anggelaraken ing budi │ dene akeh winarni │ kang urip ing tegesipun │ jatine iku cahya │ pangarep urubing budi │ iku uga ingaran kantining Atma│

PUPUH XXVIII
K I N A N T H I

  1. Ake ()gedhe kang winuwus │ ujaring para musanip │ tegese urip mulya │ ya iku raga sayekti │ kang kanggonan pancandriya │ antuk karenteging osik│
  2. │Edal ()cilik malihipun │ lire pandhadha ing kering │ edal ()gedhe dhadha kanan │ Re () gigir kiwa ningali │ Je () gigir tengen punika │ artine malih ngawruhi│
  3. │Sin ()cilik ing tegesipun │ ambekan maha sucining │ ya iku yatine napas │ Esin ()gedhe rasa jati │ Esad ()pan lamating netra │ ya iku pramana ening│
  4. │Lad ()paningal ati subur │ Ete ()ati angulati │ Le ()angen-angen tegesnya │ sajati-jatining eling │ engin ()lire lambung kiwa │ ing lambung tengene Ogin ()
  5. │Epe ()ati putih iku │ () Mutmainah kang sajati │ Ekap ()dhadha kang apadhang │ Lam () sawelah rehing kapti │ Mim () iku sikiling suksma │ Nun () tegese ora serik│
  6. │Dene ta aksara Wawu () │ logate aweh rijeki │ aksara Ehe ()punika │ murade mungkul ing ngaurip │ Lamalip ()pan tunggak badan │ Ambyah () roh, Ya () jasad jati│
  7. │Tamat papatokanipun │ mungguh wong laku agami │ pan samya angugemana  │ dadya agemaning ngelmi │ aweh makmum amanpangat │ temen kataman utami│
  8. │Dadi prabot satuhu │ kena minangka sasaring │ sarana saking sarengat │ pepengetaning wong langip │ nadyan ngelangut kaliwat │ lawas-lawas angawruhi│
  9. │Nihan mangkya kan winuwus │ Seh Sitijenar ing nguni │ sangsaya kariya sandeya │ maring sagung para wali │ Jeng Sunan ing Giripura │ matur Sang prabu Ngawanti│
  10. │Sapratingkahnya sadarum │ denira angorak-arik │ saruning sarak sarengat │ jumeneng guru-gugurit │ rosing saraseng rarasan │ akarya suwunging masjid│
  11. │Lamun aweta tumuwuh │ ical bituwah ing nguni │ tan wonten purun sembahyang │ ical caraning nagari │ anggering guru den arah │ sumarah anut kang murid│
  12. │Lawan cariyos ing dangu │ nalimpet anglempit ngelmi │ tan saking wiji winejang │ arda marsadu anilib │ nilem silumaning lampah │ milalah amalih warni│
  13. │Mangka adat kukumipun │ punika dipun pejahi │ ngandika Sultan Bintara │ inggih rinembaga sami │ manira sampun pracaya │ ing pratingkah gampang rumpil│
  14. │Jeng Sunan Giri agupuh │ anyuruhi para wali │ pan sampun prapta sadaya │ Sunan Giri anulya glis │ medarken karsaning Nata │ wali sadaya ngamini│
  15. │Pangran Sitijenar sampun │ tinimbalan marang Giri │ sapraptanira samana │ lan sabat kapitu ngiring │ ginedeg geduging tekad │ tan owah kadya ing nguni│
  16. │Sunan Kalijaga gupuh │ sinasmitan Sunan Giri │ saksana anarik pedang │ pan sariya ngandidka aris │ e kisanak iki paran │ Pangran Sitijenar angling│
  17. │Gaib arane puniku │ yekti dumunung ing pasti │ apreng ing sih Rahmatollah │ yen tumama karya lalis │ pan dadya sawarga mulya │ wasananing alam akir│
  18. │Asru kineker sinerung │ rosing sarahsa sajati │ mangkya arsa babarpisan │ sampurna ing eneng ening │ kaonang-onang kanangrat │ paran kang dipun upadi│
  19. │Pedang tinibakken sampun │ mring Pangeran Siti Kuning │ pedot jangga kapisahan │ kang rah sumamburat mijil │ dinulu abang-baranang │ Sunan Kali mesem angling│
  20. │Lah ta iki warnanipun │ kang wanter amuntu pati │ pan maksih lumrah kewala │ getihe nora putih │ jisime pan maksih wantah │ wujude maksih kaeksi│
  21. │Punang ludira tan dangu │ pan amalih warna putih │ kang jisim kinukut nulya │ kinebat saking sakedhik │ tan kumedap idepira │ panoning rat kang umaksi│
  22. │Dupi wus meh pasang surud │ kantuk katon sakemreki │ kacaryan mancala cahya │ gumilang-gilang nelahi │ awarna catur prakara │ abang ireng kuning putih│
  23. │Tan antara gya rinacut │ byar cahya panca kawarni │ cahya wungu kang kapisan │ cahya biru kaping kalih │ cahya ijem kaping tiga │ dadu kaping patireki│
  24. │Cahya jingga limanipun │ tan dangu kinukud  malih │ adaya cahya gumilang │ prabanira anelahi │ pan kadya puputran denta │ tan antara nulya gaib│
  25. │Sampurna ka-ananipun │ punang rah kang warna putih │ sakala ista seratan │ winaca ing pra Wali │ ungele punang aksara │ Laila haillolahi│
  26. │Sawusnya kang rah sumebut │ rinacut datan kaeksi │ Jeng Sungn ing Kalijaga │ pangandikanira wengis │ pan kaya patining setan │ jisim ilang tanpa lari│
  27. │Wau kang murweng don luhung │ atilar wasita jati │ he manusa sesa-sesa │ mungguh ing jamaning pati │ ing reh pepuntoning tekad │ santa santosaning kapti│
  28. │Nora saking anon rungu │ riringa rengat siningit │ labet asalin salaga │ salugune den ugemi │ ing pangageming raga │ suminggah ing sangga runggi│
  29. │Marmane sarak siningkur │ karana angriribedi │ manggung karya was umelang │ embuh-embuh den andemi │ iku panganggoning dunya │ yen ing pati nguciwani│
  30. │Sajati-jatining ngelmu │ lungguhe cipta pribadi │ pustining pangestinira │ gineleng dadya sawiji │ wijanging ngelmu dyatmika │ neng ka-anan eneng ening│
  31. │Kenedel swara kang karungu │ wau ta Suhunan Giri │ alon denira umuyar │ e kanca wasiteng wangsit │ yen rinasa sarahsanya │ puntoning pati patitis│
  32. │Tan kewran waraneng kawruh │ nanging tanduke awadi │ pan donning murweng delahan │ sidi sidaning don adi │ dumadi ywa kawadaka │ linintu wanda samangkin│
  33. │Wali sadaya jumurung │ saksana Suhunan Giri │ anyipta kadebog lupah │ wus antuk sinabdan aglis │ mangka lintuning kuwanda │ pangeran ing Sitibrit│
  34. │Wus awarna jisimipun │ para murid den timbali │ kapitu wus prapteng ngarsa │ tinodi reh paran kapti │ murid kapitu aturnya │ kedah melu bela lalis│
  35. │Labuh labeting guru │ angugeri lahir batin │ abantu babanten atma │ para wali tan nedyapti │ rehning tan kadresan dosa │ sangsara yen misesani│
  36. │Adreng andarung tyasipun │ sabat kapitu rumanti │ tumutur sang puruita │ mantep nedya bela pati │ dyan musti kanang curiga │ sadaya wus angemasi│
  37. │Para Wali langkung ngungun │ wonten malih ingkang prapti │ sabat satunggal kumedah │ ngudi ambelani mati │ ing guru kang wus sawarga │ Sunan Giri lingnya manis│

PUPUH XXIX
DHANDHANGGULA

  1. Aywa sira adreng reh ing kapti │ gurunira kaliwat druhaka │ amunggung sinangga-a dhewe │ ya apa pedahipun │ nglabuhi wong doseng Widi │ marmane kawisesa │ trang karsane Ratu │ lupute ambubrah sarak │ kang wus padha ingimanake Narpati │ laku ing kuna-kuna│
  2. │Angugemi ageme ing ngelmi │ ngorak aken ing sarak sarengat │ wus ana angger-anggere │ ingkang muni ing Kukum │ anemahi ukuman pati │ ing Arab Seh Mubarab │ tepane ing dangu │ iya kokum ing nagara │ dene wani lan ngimanaken agami │ uger ageming Nata│
  3. │Sabat kang liningan matur aris │ Suhunan dawuh kang mangkana │ sanadyan nista patine │ yen sampun jangjinipun │ boten kenging den sengguh nenggih │ puniku pati siya │ marma mba umatur │ cumantaka tan wrin angga │ awit seserepan yen sampun den esti │ ngelmune boten ical│
  4. │Pupuntoning tekad wus karakit │ tekaning tokid sampun pinasang │ sumarah sarahsaning reh │ lair batin kawengku │ pangawikan kang den wikani │ sumambung Jeng Suhunan │ ing Carebon gupuh │ bener wuwus mau mangkana │ nanging ka-ananing alam kudu ngudi │ dadining kanyatahan│
  5. │Katrimane wong ngimanaken ngelmi │ mara payo jisime den enggal │ paripurnanen becike │ pinetak kang pakantuk │ antarane ing telung bengi │ enyange den duduka │ yen gandanira rum │ mratandani katarima │ antuk swarga yen gandane arus bacin │ yekti tan katarima│
  6. │Sabat siji anut rehing kapti │ layon debog pan sampun pinetak │ sampuning ngantawisake │ jangkeping tigang dalu │ layon pindan dinudhuk malih │ mring sabat kang anonda │ gandanira arus badeg penguk balerongan │ atur tobat wekasan tumut anyantri │ pra wali langkung suka│
  7. │Wus pinendem wau punang jisime │ ya ta praptaning antara dina │ kapiyarsa ing garwane │ yen lakinira lampus │ aneng Giri Pangran Sibrit │ patine tanpa dosa │ langkung masgulipun │ sanalika lajeng dangdan │ lawan bekta kulawarga sawatawis │ prapta neng Giripura│
  8. │Njujug ngarasaning Sunan Giri │ tembung anggugat tan anarima │ sapatine lakine │ tan wonten dosanipun │ anemahi pati tan yukti │ kalamun makatena │ punapa Sinuwun │ ical denira kinariya │ wali mulya lampah asiya ing dasih │ ngarenah nganiaya│
  9. │Dados kasebut yen kirang sidik │ mangka pantese ambeg sagara │ Sunan Giri andikane │ ni mbok mung darma ingsun │ anglakoni karsaning Aji │ marmane kawisesa │ somahira iku │ labete anandang dosa │ ngrusak sarak nggorohi rehing nagari │ ni Lemahbang aturnya │
  10. │Kadospundi karsane sang Aji │ teka damel  karenahing wadya │ amisesa sakarsane │ pan ratu Sipat Luhur │ sipat maklum lan sipat asih │ apan laki kawula │ mung memeyang ngelmu │ kasampurnaning ngagesang │ yen cidra dados lepating nagari │ lah inggih punapa│
  11. │Para wali sami den lilani │ mijangaken mejang ing ngelmu kak │ mawi beda pandume │ yen lakya mba kang lampus │ nerak sarak lan anggorohi │ ngelmunipun abatal │ jindik wekasipun │ sayekti para Oliya │ boten sanes inggih makaten pinanggih │ kados laki kawula│
  12. │Sunan Giri kewran ing pangalih │ kendel manganam-anam ing driya │ katarbuka wangsulane │ manu ara ngingimur │ yayi aywa sandeyeng galih │ patining lakinira manggih Swarga luhur │ wit wus dadya patembaya │ nora nista mandar utama ing pati │ putusing kasunyatan│
  13. │Yekti ingsun mung minangka margi │ anjalari ngater ing delahan │ cangcut pacanding kapaten │ lair batin jumurung │ ni Lemahbang duk amiyarsi │ tanduking pamindaka │ ragi darbe lipur │ wasana alon turira │ yen makaten nyuwun pratanda ing mangkin │ swarganing katarima│
  14. │Sunan Giri kendel mesu budi │ budi daya dadining mangunah │ mangeningaken enenge │ gya mudar ing sabda rum │ lah ta nini mara den aglis │ tumengoa ing wiyat │ apa kang kadulu │ angetokken ni Lemahbang │ sanalika lajeng tumenga manginggil │ katon kang langit bedah│
  15. │Saha katon sawarga sawardi │ tanpa timbang yen ing alam donya │ lakine lungguh ing bale │ kang rinengga raras rum │ nunggil lawan kang para Nabi │ sawusnya ni Lemahbang │ pan lajeng tumungkul │ langkung suka anarima │ mung ing benjang yen amba nusul ing laki │ mantuk ing rahmat ‘Ullah│
  16. │Kadongakna sageda anunggil │ wonten ka-anan ingkang minulya │ Sunan Giri ngestokake │ pangestining tyasipun │ ni Lemahbang anulya mulih │ lawan sakulawangsa │ wuwusen kang kantun │ Jeng Suhunan Giripura │ duk samana sampun ngaturi udani│ lunase seh Lemahbang│

——————————————————————————————————————–

P R O S A

Kangjeng Sunan Giri lajeng munjuk dateng Kangjeng Sultan manawi ingkang nglunasi Seh Lemahbang wau, Kangjeng Sunan Kalijaga. Amila Kangjeng Sunan Kalijaga lajeng kaganjar siti ingkang dipun remeni, inggih punika ing tanah Kadilangu. Kangjeng Sunan Kali lajeng boyong dateng Kadilangu.

Gantos kacariyos, Buyut Paningrat  kaleres mantu kaliyan Prabu Brawijaya, sabedahipun Majapahit lajeng lolos kaliyan putranipun estri nama Dyah Nawarwulan njujug ing redi Enduk, saha mretapa wonten ing ngriku (Buyut Paningrat punika putranipun Ayar Parida terah saking Pariya)│ Buyut Paningrat wau kala taksih nama Buyut Tandreman, katarima ing Sang Nata anggenipun mitulungi Sang Nata nalika badhe tinempuh ing duratmaka wonten ing wana. Buyut Tandreman wau lajeng kaganjar dados panongsong, saha kaparingan nama Buyut Paningrat (tegesipun paningrat = anebar sorat). Dangu-dangu putra nata Dewi Retna Marsandi gerah sanget, inggih lajeng saras dipun usadani dening Buyut Paningrat. Sang Putri wau lajeng katarimakaken dateng Buyut Paningrat. Saweg patutan satunggal Dyah Nawarwulan kasebut ing nginggil sang putri lajeng seda. (Redi Enduk panggenanipun mretapa Buyut Paningrat kasebut inginggil, sareng sampun reja lajeng kaelih nama dukuh Kadilangu). Dukuh Kadilangu punika dumunung sapinggiripun lepen Bagawanta. Anuju satunggaling dinten, Retna Nawarwulan adus wonten ing lepen, kapregokan kalian baya putih, ratuning baya, nama Jalasengara (Jalasengara punika, kala rumiyin anama Butaijo, putranipun Prabu Tunjungseta ing Pengging. Raden Butaijo wau angremeni ingkang bibi, saha dipun delikaken ing lepen. Sareng konangan ingkang rama, ingkang rama duka. Raden Butaijo kaesotaken lajeng dados baya putih, ngratoni sakathahing baya wonten ing saganten. Dene ingkang bibi dipun sedani dening ingkang rama, saha kalarung).

Jalasengara gadhah melik dateng sang dewi, sang dewi lajeng kasaut. Sang Dewi boten rumaos kasaut baya, nanging rumaosipun dipun pondong jaka bagus. Cekakipun kalih-kalihipun sampun kapadan karsa, mangun asmara. Sareng sampuna rampung, sami badhe dateng pinggir sagaran; wasana lajeng byar katingal, sang putri wonten ing pinggir lepen malih. Sang Putri rumaos, saha namung nalangsa ing Pangeran; lajeng kondur. Dangu-dangu ingkang rama uninga, nanging sang putri dipun dangu boten blaka. Sareng jabang bayi lair, medal jaler. Ingkang rama saking lingsemipun, lajeng seda nglampus. Sang Putri kantun anggana melas asih kaliyan ingkang putra. Tangga tepalihipun sami dateng mbekta pisungsung sakadaripun.

Kacariyos malih, Prabu Jalasengara mbekta rencang sekawan sami aminda manungsa, lajeng martuwi dateng sang dewi, sempunipun kados petinggi desa, nanging lampahipun radi anyalawadi, awit sanajan kanca-kancanipun dusun ingkang sami martuwi, sampun sami mantuk, tiyang gangsal wau boten purun kesah. Sang dewi boten pangling manawi salah satunggal saking tiyang gangsal wau, ingkang kala rumiyin anyidra asmara dateng piyambakipun. Mila tiyang wau lajeng dipun gumateni, saha sang putri sampun lajeng kaaken bojo dening tiyang wau. Kacariyos tiyang gangsal wau kungkulan kisi, lajeng badar dados baya malih, dipun busuh-busuhaken kalian tetiyang ingriku, lajeng musnah, namung tilar weling kaliyan sang Dewi, manawi anakipun wau kapurih namakaken Jakasengara. Sang putri inggih mituhu, saha wontenipun namung sumende ing takdir. Sareng Jakasengara kinten-kinten wanci salare angen agengipun, lajeng taken bapa dateng ibunipun. Ibunpun mituturi manawi bapakipun ical musnah wonten ing lepen sacelakipun ngriku. Wasana Jaka Sengara lajeng mretapa wonten ing lepen ngriku, niyatipun sumeja manggihi ingkang rama. Manawi ki Jaka  badhe nggagyuh kamulyan, kadhawuhan nyuwita dateng Demak. Jaka Sengara lajeng mantuk, matur dateng ingkang ibu saha pamit badhe nyuwita dateng Demak. Ingkang ibu mambengi, nanging ki Jaka meksa  kemawon, lajeng mangkat nilapaken ingkang ibu. Ingkang ibu lajeng nututi, nanging katilingsingan ing margi. Sang Putri gerah kesrakat wonten ing margi, lajeng seda.

Kacariyos Jakasengara wonten ing Demak tansah kadungsang-dungsang, margi mboten wonten tiyang ingkang purun kanggenan, awit sinten ingkang kanggenan, sami lajeng nandang pagering. Jaka Sengara lajeng pepe wonten ing alun-alun, saha kauningan ing Jeng Sultan, sarta katimbalan katampen pasuwitanipun. Dangu-dangu katarimah, lajeng kaparingan pangkat mantri, kaparingan nama Ermaya.

Kacariyos Tumenggung Mataun mbalela ing Jeng Sultan. Ermaya lajeng kautus nimbali tumenggung Mataun, saha manawi mopo kadhawuhan angrampung. Cekakipun Ermaya kalampahan perang rame kaliyan Tumenggung Mataun. Ki Tumenggung kasor, lajeng katigas jangganipun, katur Kangjeng Sultan. Kangjeng Sultan karenan ing panggalih. Ermaya lajeng kagentosaken dados Tumenggung wonten Mataun, saha gantos nami Tumenggung Jayasengara, saha tinariman putri saking Kudus.

Kacariyos kyai Ageng Kebokenanga, sasedanipun ingkang rama Prabu Dayaningrat, mboten saged anggentosi. Kyageng Kebokenanga kagungan saderek jaler satunggal nama Kebo Kanigara. Kebokanigara wau tetep angugemi Kabudanipun, atutruka wonten Redi Merapi. Dene Kyai Kebokenanga anglampahi agami suci, maguru dateng Pangeran Sitijenar. Kacariyos kiyai Ageng Pengging (Kebokenanga) gentur tanipun, mila inggih ageng kramatipun, saha niyat badhe wahdat. Anuju satunggaling dinten wonten tiyang saking tanah Kedu, nama karan anak Pak Kadim, sowan perlu nyuwun jampi kangge anakipun ingkang nama Pun Kadim wau, awit sakit bisu wiwit alit mila. Cekakipun Pun Kadim saged saras, mila pak Kadim inggih sakalangkung sukuripun. Lajeng nyuwita dateng Kiyai ageng dalasan anakipun pisan.

Kyageng Pengging sowan ingkang raka tunggil guru. Kyai Ageng Ngerang ingkang depok ing ardi Purwa. Ing ngriku, wektu dalu kyageng Pengging tampi sasmitaning dewa supados daupe kaliyan rara Alit ing Gugur, ingkang sumedya wadat ugi, sabab badhe anurunaken wiji calon ratu. Sareng tampi sasmita makaten. Kyai ageng Pengging kaliyan kiyai ageng Tingkir, lajeng tindak dateng Gugur, angluru Rara Alit, ingkang kasebut ing wangsit. Tindakipun sami mampir ing Butuh, saha kaleresan kiyai ageng Butuh saweg katamiyan kiyai Ageng Ngerang. Kiyai ageng Pengging sampun pajar punapa ingkang sinedya. Wusana sakawan pisan sami sumedya dateg Gugur. Sareng lampahipun dumugi ing wana Jatisari, kapethuk tiyang lalampah sakawan, inggih punika kiyai ageng Gugur, putri wadat ingkang kalebet ing weca sarencangipun Kyageng Butuh mboten samar, lajeng nyuwun pitaken dateng kyai ageng Gugur, pundi ingkang sineddya, dene semunipun mawa perlu. Kyai ageng Gugur apajar, manawi badhe mituhu wangsiting Pangeran ingkang dipun tampeni, inggih punika manawi ingkang rayi rara Alit pinasti ajatukrama kaliyan kyai ageng Pengging, saha badhe anurunaken ratu linangkung. Kyageng Butuh rena ing panggalih, dene wastanipun ndaradsihi. Wasana lajeng sami dateng Gugur sadaya. Cekakipun kyageng Pengging sampun kalampahan daup kaliyan rara Alit. Kyai Butuh tuwin Ngerang lajeng kondur. Kyageng Pengging tuwin Tingkir ugi kondur, mampir ing Pengging sawatawis.

Kacariyos kyai Ageng Kebo kenanga saya mangsut. Anuju satunggaling dinten kaleres anggara kasih, sabat pak Kadim angingsep sarkara dateng Kyai Ageng, kados ing ngandap punika :

PUPUH XXX
DHANDHANGGULA

  1. Duh bendara kang asih ing dasih│ kamipurun matur sarasehan│nuwun uninga dununge │ pralampitaning kawruh │ isbat-napi, amba tan ngerti │ paran ing wijangira │ ulun nyuwun makmum │ Ki Ageng Pengging ngandika │ eh rengenta nalikanira Jeng Nabi │ Rosul Nayakaningrat│
  2. │Wektu Subuh niyat satengahing │ Takbir Ekram mung tekabulira │pinareng lan nugrahane │ rinilan medar ngelmu │ bangsa tekad tekabulngelmi │ ing napi lawan isbat  │binabar sing kalbu │ ywa kongsi tan mor ring karsa │ rehning tunggal karya tunggal warna tuwin │ amung beda artinya│
  3. │Kabeh kalabu obahing budi │ beda-beda panunggalira │ rerasan rasa rungune │ pamawasaning kawruh │ wruh ing dudu dudunga dadi │ widagdaning kasidan │ sidik ing pandulu │ pandulu delenge ilang │ langlangana meleng denira angliling │ weninge ing panunggal│
  4. │Ing nalika Jumungah Jeng Nabi │ lawan para sakabat sakawan │ neng bet’ullah sabakdane │ salat Kumungah laju │ arsa medar kawruhing gaib │ wiwit bangsa tekad │ catur antepipun │ Jeng Nabi aris ngandika │eh ta Ngumar, Abubakar Ngusman Ngali  │ payo pada rerasan│
  5. │Kang Sun rasa surasaning ngelmi │ Ingkang Maha Suci kang anitah │Napi Isbat prabedane │ myang pisah-kumpulipun │ jroning rasa kawan prakawis │ sawiji adepira │ eklas kalihipun │ tri antep teteping tekad │kaping pate sampurnanira kang pasti │ wruha bedaning tunggal│
  6. │Ngawruhana bedane kang napi │ ngawruhana bedane kang isbat │ paran ta mungguh dununge │ e sakabat ngong catur │ sapakoleh pikiren sami │ salah-siji kang tampa │ Ilhaming Hyang Agung │ sukur bage kabeh tampa │ begyanira ywa kongsi angendong pikir │ pra sekabat tur sembah│
  7. │Raosing tyas pan dereng amanggih │ pan sumangga ing Gusti panutan │ abdinta nyuwun jarwane │ Jeng Nabi ngandika rum │bangsa tekad samya pinikir │ yen bener pirang bara │ ing panemunipun │ing mengko pan ingsun jarwa │ prabedane napi-isbat ing Hyang Widi │antepe jroning rasa│
  8. │Waspadakna ananireng Widi │ panunggale ing rasa punika  │sa-obahe lan osike │ kalawan weningipun │ yen wus wening anane yekti│ yektine datan liyan │ mungguh ing Hyang Agung │  pamomore karsanira │ambawani solah bawanira iki │ anglimputi casira│
  9. │Dumununge ana kang nganani │ turu lungguh atangi lumakya │iku ta nugraha lire│ upama damar murub│ urubira pada madangi │ kang padang iku nyawa│  iya kang anglimput │ ing sajroning rupa panas │ yeku mangka ibarat ingkang wus yekti │ isbate ananira│
  10. │Padanging cas tetep isbat jekti │ napekena napi kang kisenan │ ingawa pamoring gawe │ kuwat tumibeng ewuh │ jroning amrih antareng pati │pati patitisena │ kang wening dumunung │ isbatna kaananing Dat │rasanira napi tingaling Hyang Widi│  pangening cipta maya│
  11. │Pancadriya driyane kang wening │ nirna mala mamalani driya │ ideken ing budi sareh │ ririh satiti ruruh │ peteng renteng ruten neng kapti │ tratap kesaring nala │ yeku mangka siku │ pamurungireng kasidan │ yen tan awas eling lawan sipat napi  │ sipate awasena│
  12. │Prabedane lan sawiji-wiji │ Dat wajibul wujud mbok Manawa ,│ ing kene pinaringake │ cipta ingkang tuwajuh │ jinatenan yatining-yati │yatining antepira│ dera kang Maha Gung │ yeku margane kasidan │widagdaning ngandel kumandel ing Widi │ pinandeng kang waspada│
  13. │Kaanane seyanen ing budi  │ ilapate ing Dat kang sanyata │ Pinta-pinta panggonane │ bangsaning isbat iku │ napi-nira pan napi jinis │ yeku mangka panunggal  │ing ananireku │ napi nira isbatena  │ing tegese murca tutunggale dadi │ pratanda neng sihira│
  14. │Netyanta kang warna kaananing │ Dat sampurna Nur moring kang warna │ awenes wening bedane │ Dat salikin rumuhun │ cahya saking ing driya kaki,│ lintang panjer rahina  │eram arum-arum │ Dat mutlak kadi purnama │ Dat ngalimun ing sapanunggale kadi │ sawarna lawan sipat│
  15. │Ilanging Dat asma pan wahyaning │ Dat subekti lir surya warnanya │muksaning Dat subektine │ ing cahyaning Dat Suhut │ angebeki buwana kadi │ cahya tan ana mada  │ ing salaminipun │ beda lan padanging surya │ myang padanging rembulan datan amirib │ iku padanging padang│
  16. │Kang Munggeng jroning padang kang pasti │ ananing Dat yekti ananira │ananira sayatine │ ya anane Hyang Agung │ solah tingkah wus datan kalih │ iku Isbat kang nyata │ napi wus kapungkur │ iku anteping tyasira │ mantep iku papadang amor ing Gaib │ wong anom den waspada│

PUPUH XXXI
S  I  N  O  M

  1. Paran ta ing sabatingwang │ Abubakar Ngusman Ngali │ Ngumar mara kabeh samya │ rasakena rasa iki │ tukul wekeling kapti │ pinareng lawan panuju │ nugrahaning Hyang Suksma │ yen mungguh panemu mami │ sun sumende ing aran rehning kawula│
  2. │Ing kono Manawa ana │ panemu salah sawiji │ rujuk lan paneyaning wang │ sukur bisa amuwuhi  │waspadakena malih │ lalakon wentehanipun │ sira pada uruna │ kawruh wajib lawan napi  │dadi bisa sampurna kaananira│
  3. │Wuwuh Kandel kumandelnya │ sakabat sujud ing siti │ satangining sujut nulya │ donga sukur ing Hyang Widi │ samya umatur aris │duh gusti duteng Hyang Agung │ kang mangka nayakengrat │ kang saestu panutan mami │ donya kerat aparing swarga minulya│
  4. │Langkung genging kang nugraha │ mumpangat tuwin nrambahi │marma umate sedaya │ tangeh sageda mangsuli │ malah milu ta saking │dutaning Hyang sabdanipun │ Jeng Nabi angandika │ sukur yen pada nyandangi │ yen wus nyata sineksi pada kadriya│
  5. │Ing kuna pan durung ana │ seksi masallah ing tepsir │ sirik sikuning jubriya  │rehning boborongan budi  │wit datan pinarsudi  │ kawaspadan tuna luput │ cacad marang weweka │ sambekala anasabi  │kabegyane agawe salah panarka│
  6. │Dandananing cipta maya  │sadaya adi jun angling │ nglimputi lebeting arya │jumeneng manah kang wening │ menek Manawa dadi │ dalan aryaning tumuwuh │ ewuhe wong angulah │ kawaspadan maring gaib  │bedanira asring kakenan nugraha│
  7. │Rarasen ing pamadyanya  │ kewala lair lan batin │ antepira kang santosa │barang parentah Hyang Widi │ kang dadi lawan tepsir │ aja gumingsir ing kalbu  │saobah osikira, │ pasrahna karsaning Widi  │dadi sidik kasidanira widada│
  8. │Racuten ing panarima │ yeku tatalining eling │ lire kabekaning driya  │wus tan ana anglabeti │ ing mengko sun jarwani │ lekune eklas ing kalbu │napi patang prakara  │lawan Isbat ingkang tapsir  │wujud ngelmu nur suhul napi isbatnya│
  9. │Dene wujud tegesira  │ya ana ananing Widi│ Nur Cahya kang sayati │iya cahyaning Hyang Agung  │suhut moklis tegesnya │ ya moklisira Hyang Widi  │yeku isbat babate kaanan tunggal│
  10. │Tunggale kaananing Hyang │ iya ananira iki │ kawruhing Hyang kawruhira │ cahyaning Hyang maha suci  │iya cahya nireki │ muklising Hyang kang ngaluhur │ tan ana prabedanya │ wruha bedaning ngatunggil  │dadi tetep ananing Gusti kawula│
  11. │Mangkono prabedanira  │iya ananira iki  │winengku kodratireng Hyang │sinandi kaduman takdir  │sayekti neng Hyang Widi │ aneng kodrating Hyang Agung │ pan kodrating kawula │ kumandel marang ing takdir│ eklasena yen wus takdire tumeka│
  12. │Aworing Gusti kawula  │jiwanta lawan Hyang Widi  │yen munkir ing takdirira │ munkir titahing Hyang Widi │ puniku kapir musrik │ lire karem anyakutu │ titinen kang sanyata │ dadi anteng tur pratitis │ titisena suhut wruhing kodrat ‘Ullah│
  13. │Jaba jro roroning tunggal│ yeku isbat lawan napi │ ana dene kawruhe lirnya │ kawruhing Hyang kang linuwih,│ yeku datan kalempit,│ waskita ing nguwis during  │tan kilap tan asamar │ maring wujud kang sajekti │dadi tunggal pamoring Gusti kawula│
  14. │Pan ing kono patrapira │ sejene kang ngawruireki │ sinandang Iradating Hyang  │sinerung aralireki │ tegese angadangi │ ing driyanira kang wanuh │lan pancadriyanira  │weh pantog petenging ati │ anunulak marang kawaspadanira│
  15. │Sarehna tyas kang santosa  │rehning ngaral kang ngawruhi │ aya ngemeng panarima,│ trimanen ganyaran Widi │daupna myang kedaping │ iradatira kang agung │ ing kono yen wus nyata │ tetepe atunggal kapti │ yeku mangka loro-loroning atunggal│
  16. │Lorone ngaral kawula │ wiji ing uyar sawiji  │obag-osik ing kawula │meneng muni kang awening  │yen nembah lan amuji │ tan ana jujug jinujug │ pujine mung raharya │ raharyane wong sabumi │ barang polah tingkah iku krana Allah│
  17. │Solah bawa wekas arsa │ yen ta eklas lair batin │ dene tegese kang cahya │cahyaning Hyang Maha Suci │ kawawa amadangi │ yagad cilik yagad agung │ Hyang kang Murbawisesa │ warna lintang lawan sasi │ kabeh ingkang sumorot cahya kang murba│
  18. │Mada cahya nora kena  │ pinada pan anglimputi │ ing alam sahir kabirnya │kang sestu cahyaning Widi │ Sumanding amadangi │ yagad gung akeh kamlimput │ mamoring cahya nira │ prabadane sajroning kapti,│ anrambahi prabawa andiwangkara│
  19. │Pira-pira prabawanta │ tangi turu malku linggih │ ya cipta kuwasanira,│Pribadi ingkang mastuti │ tamtu Nuring Hyang Luwih │ den waspada ing pangangkuh │ kukuhen utamanya │ tuman tumemen ing Widi │satuhune sireku sarasaning Dat│
  20. │Polah tingkah saking Allah  │ ngawruhi bedane tunggil │ rehning apes duwekira │ ngrogoh alamun antuk sih│ sengsemana kang yekti │ Wiradat ingkang sestu │ teka neng aklasira │ iku mbokmenawa keni │ padang iku pratanda antuk sihira│
  21. │Ing lohkilmakput Manawa │ agung pamoring tateki │ iya tegese anuksma │ sinuksma mungguh Hyang Widi │ dene kang ngati-ati │mring badan temen nyateng mu │ laire kawruhana │ kawisayaning ngaurip  │uripira ananira sangkan paran│
  22. │Mangkana bangsaning cahya │ dene cahya bangsa napi │ sayektine isbat ugi │napine pan napi jinis │ pamoring bangsa gaib │ warnane cahya wowolu │dene kang catur warna │ pratandanira Hyang Widi │ angobahaken amosikkaken ing kawula│
  23. │Kumalebat ingkang cahya │ pratanda sira antuk sih │ ing Hyang kang amurbeng Alam │ tanapi antuk prihatin │ tuna kalawan bati │ ing kono pan wus tinemu │ tan kena tinampika │ miwah tan kena pinilih │tampanana ing nikmat lawan manpangat│
  24. │Warna kang catur namanya │ abang ireng kuning putih │ iku kodrating kanyatan │ maweh senengning ngaurip  obahing bumi langi │ Sir’ullah ing wastanipun │ iku sira den awas │ marwasa ilapat yati │ ana maneh cahya kang dadi pratanda│
  25. │Gogolongan dening cahya │ tri warna wenes awening │ sajuga yenar pratanda,│ lara kapenaking diri │ miwah raharjeng diri │ dene putihing warneku │ meh singgal ing kadunyan │ dene ingkang warna abrit │pratandane elingan sabarang karya│
  26. │Mrabani cahya kang nyata │ yeku isbat napi jinis│ puniku rencananing tyas │ sring napi yamaning pati  │sapisan anempeli │ ingkang awas eklas emote │ wawasen den waspada │ angudi sampurneng pati │ sedyanira dadi kantining Hyang Suksma│

PUPUH XXXII
K I N A N T H I

  1. │Dene lakune ing suhut │ suhut tegese wus muklis │ muklis wustan karem dunya│tan ana rarasan malih │ nora lara lan nora sak │ tan suka datan prihatin│
  2. │Kaananing Kang Maha Gung │ purbawasesaning muklis  │Hyang Suksma dadekken Alam │ myang akarya bumi langit│ isen-isenning bawana │ manusa tinitah luwih│
  3. │Tan na uni tanpa wujud │ kang awujud tanpa uni │ tan arupa tanpa ganda  │ana ganda tanpa name │ kang wujud datanpa nyawa,│kang nyawa datanpa osik│
  4. │Ana wening tanpa ndulu │ Allah iku tanpa warni │ kang mujud datanpa nyawa │ ana wuwus tanpa warni │ kang wujud datanpa nyawa │ kang nyawa datanpa muni│
  5. │Kang lungan tan nedya mantuk │ kang mulih tan lunga nguni  │warna-warna titahing Hyang │ sinandang titahing Widi │ sami sinung kanikmatan │munpangat murahing Widi│
  6. │Kabeh rusak yektinipun │ tan ana langgeng sawiji │ mung manusa kang kinarya │ tinitah luhur pribadi │ ana rusak ana ora │ urip langgeng pribadi│
  7. │Yati-yatine pan iku │ kang murba wiseseng dasih │ tunggal lawan muklisira │ tan ana sipat kakalih │ wruha bedaning atunggal │tunggalena nala ening│
  8. │Yangjine prabedanipun │ muklis tinariman ing sih  │Sih ing Hyang marang ing sira │ tegese panrimaneki │ adepira ing Hyang Suksma │ iku sayatine muklis│
  9. │Ing kono prabedanipun │ barang rehira wus tunggil  jwa sira darbe panyipta │ kuwasa wasis pribadi │ den sukur lawan narima │ yen pinareng Sihing Widi│
  10. │Dadine datan kalawun │kayunira kang lestari │ lestari pamoring Suksma │ sinuksmanan kang patitis │ murwakala purbaning karsa │karyanta tansah den sihi│
  11. │Idepna adepireku │ dununging Hyang Maha Luwih │ den pusti ana ing sira  │ jiwanta sayati wening │ anglimputi kalimputan │ dadi eneng kang sajekti│

 

TITI – TAMAT

@@@

SERAT WALISANA I


Anggitanipun Kanjeng Sunan Giri ke.II
Penerbit :  TAN KHOEN SWIE – Kediri 1938.

PUPUH I
S  I  N  O  M

  1. │Rinumpaka roning kamal │ lwir winidyan mamarsoedi │ wuryaning ruwiya tama │ sanityasa analesih │ ngraweri warteng nguni │ karasikaning kikidoeng │ mrih kretarta ring gita │ mitrarja kang sumudyapti │ nenggih mas Harjawijaya Batavia│
  2. │Rumesep ngingsep carita │ gancaring kang para Wali │ mamarah nata agama │ mangka pandaming dumadi │ nguni kang angadani │ angrengga yogyaning laku │ Jeng Sunan Giri Pura │ kang jumeneng kaping kalih │ pan kinarya lantaraning pralampita│
  3. │Lumantasing kasunyatan │ tumatar marta martani │ sumawabing pangastawa │ sang parasdya mamarsoedi │ ngalap mangulap ngelmi │ sakadaring dadya tuduh │ lamun kabul kabuka │ kinarilaning Hyang Widhi │ sinung ilham kena kinarya dadama│
  4. │Mangka lajering carita │ Sang Seh Molana Ibrahim │ Pandita ing tanah Arab │ maksuding agama suci │ geng ngibadah ing Widhi │ prastawa saliring kawruh │ ambek santa santosa │ parimarma ing kaswasih │ mula-mula tatalering Waliyolah│
  5. │Kasembuh lebet kalaban │ kamin kamun manluluri │ saking Kangjeng Rasul ‘Ullah │ pasti mustikaning bumi │ panutaning dumadi │ nartani titah sadarum │ sinuhun puji puja │ seisning rat pangastuti │ pan kinarya baku baboning bawana│
  6. │Ri  mangkana kacarita │ Sang Seh Molana Ibrahim │ duk lagya andon lelana │ mesu amamasuh budi │ prapteng Cempa nagari │ sarju harjaning praja gung │ angasokken sasira │ dadya kondanging pawarti │ lamun wonten Maulana trah Rasul ‘Ullah│
  7. │Sidik jatmika sembada │ cahya dumilah nelahi │ mratandani trahing wirya │ tan antara kapiyarsi │ pramudyaning nagari │ neggih Maha prabu agung │ jujuluk raja Kijan │ kanungrahan amarengi │ Seh Ibrahim tinimbalan ing ngarsendra│
  8. │Kinarenaning wardaya │ samana ingambil siwi │ mring raja Kijan ing Cempa │ datan seh ing sari ratri │ saya tumaneming sih │ wasana ingambil mantu │ daup lan putrinira │ warnane ayu linuwih │ apenengeran Dyah Siti Asmara│
  9. │Lestari apalakrama │ raket sih-sinisihan kalih │ tan ana sangsayanira │ ing ngantara lami-lami │ apatutan kakalih │ priya samya bagus-bagus │ cahya pinda sasangka │ pan sampun sinung wawangi │ mring kang rama rahadyan Santri wastanya│
  10. │Kang anem rahaden Rahmat │ wau ta satriya kalih │ pinundut putra ing eyang │ mangka asrining djo puri │ kasembuh amarengi │ putranira Sang nga Prabu │ Cempa Narpa taruna │ Garwanira anggarbini │ prapteng mangsa mbabar putra miyos priya│
  11. │Nulya pinundut ing ngeyang │ sampun sinungan wewangi │ dyan Ngalim Abu Urerah │ kinadangken wayah kalih │ katri dinarmi-darmi │ ungunganira ingugung │ wusnya samya diwasa │ sinrahken ing Seh Ibrahim │ katri kinen mumulang Agama mulya│
  12. │Ri sampuning kasembadan │ maksuding agama suci │ katam sarahsaning kitab │ wegig widagdeng pambudi │ Ngalim mangulah ngelmi │ pantokaninditan putus │ rinaja raja putra │ karem andoning ngasepi │ duk samana antuk warta babaratan│
  13. │Lamun prameswarinira │ Narendra ing Majaphit │ punika kaprenah uwa │ kadanging ibu sayekti │ dadya satriya kalih │ kait rembag sabiyantu │ lan ari naking sanak │ Dyan Ngalim Aburerahi │ atitinja mring uwa mangestu pada│
  14. │Ri sampuning abipraja │ budalan saking nagari │ mentare tanpa pawarta │ mring rama ibu dennya nis │ prapteng tembing jaladri │ sira wong agung katelu │ mangu-mangu ing lampah │ dening kalangan jaladri │ sanalika ruwet kaworan sungkawa│
  15. │Pra samya mangenggar-enggar │ sasamben angudi budi │ raryan ing tembinging parang │ tandya waspadaning pangaksi │ palwa layar lumaris │ punika nangkoda agung │ amot barang dagangan │ gramen saking liyan nagri │ dasar sedya bebara mring nagri Cempa│
  16. │Suka wong agung katiga │ prataning kang palwa grami │ cipta sedya kasembadan │ dennya ngajap angajawi │ tan antara wus prapti │ giyotaning nangkoda gung │ merak raden katiga │ naut jangkar ngimbir-ngimbir │ wus antara ngudal daganganira│
  17. │Telas sajroning baita │ wus anedeng masa katri │ sira rahaden katiga │ samya manjing jroning keci │ kang tunggu langkung ajrih │ anaruwe ya kang rawuh │ kening labeting wirya │ wong agung katiga angling │ eh ta juru palwa payo lakokena│
  18. │Mring laladan Tanah Jawa │ ki juru umatur aris │ duh angger raden katiga │ pun patik kalangkung ajrih │ sarehning tiyang alit │ yogi sumene rumuhun │ datengireng juragan │ kawula darmi nglampahi │ janji sampun leganing rembag sumangga│
  19. │Ngandika rahaden Rahmat │ apa suwe aneng ngriki │ nggone ambebara dagang │ juru palwa matur aris │ prasasat amung mampir │ pendak dinten nuli laju │ wangsul lampah baita │ njajah liyan praja malih │ abebaton mangesti ing bati katah│
  20. │Wau ta rahaden Rahmat │ matur ing dyan Santri Ngali │ paran sakecaning rembag │ punapa inggih ngantosi │ kang raka ngandika ris │ becik asareh rumuhun │ aja anganiaya │ diksura akarya nistip │ kudu nganggo tebah tembung krana lila│
  21. │Maring kang darbe baita │ supaya lestari │ sumambung Ngalimburerah │ leres ing karsa sayekti │ nadyan alampah sandi │ sampun akarya rubiru │ eruning sama-sama │ sawuwi singidan dingin │ Raden Rahmat │ jumurung rembaging kadang│
  22. │Katiga minta aksama │ denira angreribedi │ dumunung sajroning palwa │ ki juru suka ing kapti │ dupi wus pendak ari │ ki juragan prapta gupuh │ ngirid barang dagangan │ ki juru palwa wawarti │ jroning palwa kanggonan satriya tiga│
  23. │Sedya mring Tanah Jawa │ dereng dangu dennya warti │ kasaru raden katiga │ lajeng mijil amanggihi │ samya tata linggih │ ki juragan dahat ndeku │ wrin pasang semunira │ lamun tedaking linuwih │ wus kacipta yen satriya di ing Cempa│
  24. │Dyan Santri Ngali ngandika │ Kyai praptaningsun iki │ manawa padha karenan │ ingsun arsa angribedi │ dapur anumpal keli │ nunut lakuning parau │ tekakna bumi Jawa │ ki juragan duk miyarsi │ sanalika kingkin kalingkungen ing tyas│

PUPUH II
ASMARANDANA

  1. │Ki Juragan matur aris │ duh Raden nuwun aksama │ pun patik atur pawartos │ kawula mboten katenta │ mopo sareh andika │ kauningana pukulun │ menggah lampahing baita│
  2. │Badhe lajeng dateng Mesir │ yen kampir mring Tanah Jawa │ punika dapur anjengkleng │ prasasat wangsuling lampah │ Dyan Santri Ngali engah │ ngrarapu ing kadangipun │ yayi karo narimaa│
  3. │Durung kapareng ing Widhi │ katuju tanjaning seja │ becik sareh salintire │ lantaran karana Allah │ matur rahaden Rahmat │ ngayubagyeng kadang sepuh │ myang raden Ngalimburerah│
  4. │Ya ta radyan Santri Ngali │ ngadika mring juragan │ kaki yen temen kaleke │ sayekti ingsun narima │ mung jumurung pudyarja │ lestarining lampah laut │ nanging yen nora sanyata│
  5. │Papajarira ing mami │ yekti Allah paring tanda │ mengko ana wahanane │ ri sampunira mangkana │ sira kyai juragan │ dagangan kamot ing prau │ wusing samekta amangkat│
  6. │Narik jangkar layar rakit │ palwa tan saged lumampah │ angin tan ana kendate │ wau ta kyai juragan │ langkung prihatinira │ kendeling punang parau │ wus acipta ing wardaya│
  7. │Yen alading raden katri │ kinamandaka ing warta │ wasana nedya ngalap sor │ mituruti ing sakarsa │ nadyan tuna ing lampah │ sedya akarya tutulung │ supadya dadya kasidan│
  8. │Lampahing palweng jaladri │ ri sampunira mangkana │ ki juragan mudun alon │ marek rahaden katiga │ depe-depe dedepa │ anor raga nembah matur │ duh-duh  sirahing nastapa│
  9. │Sewu nuwun pangaksami │ lepata ing ngila-ila │ tulah sarik kawulane │ kamipurun dora cara │ ngetung petang pituna │ mburu untung bade kontung │ baita tan saged kentar│
  10. │Baya bade sotal satil │ amet bati angalentar │ tan ababar panimbale yen jenek aneng satanah │ daganganing sudagar │ upami getuk macucuk │ kemba ngabar tan kajambar│
  11. │Ing mangke angger pun patik │ sumanggem karsa paduka │ ulun sagah ndatengake │ denyarsa tindak ngajawa │ suwawi manjing palwa │ raden katiga jumurung │ kanti paring pangaksama│
  12. │Wus kerit munggah ing keci │ munggwing pajangan talundag │ juragan dahat ajrihe │ manggen kapara ing ngandap │ matur sumanggeng karsa │ dagangan amba sadarum │ bilih wonten kang kinarsan│
  13. │Ingkang peni raja peni │ mas sosotya nawaretna │ kawula dateng cumaos │ ngandika raden katiga │ banget ing panarima │ eklasing sih kadarmanmu │ nanging dudu kang soen sedya│
  14. │Iya ingsun nora luwih │ muji bisa slameting │ nggonira gaota gede │ Allah sipat kamurahan │ asih asamak basar │ yen temen-temen tinemu │ kataman utamanira│
  15. │Taberia gawe becik │ maring wong kang kasusahan │ yekti gedhe ganjarane │ pujine nenarik begja │ nggampangaken pangarah │ sumuyuning reh rahayu │ alestari istingarah│
  16. │Ki Juragan duk miarsi │ sabdaning raden katiga │ teka tumunjem driyane │ sangsaya jrih sungkemira │ keneng jemparing sabda │ rumasuk sarahsanipun │ rubed-rubeda kababad│
  17. │Daya atutira aris │ sira kiyai juragan │ doeh angger-angger rahaden │ mugi ulun awignya-a │ nganggo wasita tama │ katamana ing pangestu │ astuti santa-santosa│
  18. │Boten langkung ulun mangkin │ deksura tadah deduka │ mugi den sajarwa jatos │ sinten paduka punika │ dene maksih taruna │ mumpuni ambek dibya nung │ sinung mangunah karamat│
  19. │Nabda raden Santri Ngali │ eh kaki kawruhanira │ ingsun iki satuhune │ wutah getih nagri Cempa │ kang wayah rajeng Kijan │ iku taler saking ibu │ sudarmengsun saking Arab│
  20. │Aran Molana Ibrahim │ tedaking Jeng Rasul ‘Ullah,│ dyan Rahmat kadang-ngong anom │ tunggal saibu sarama │ dene Ngalim Burerah │ iku iya ariningsun │ pernah kadang naking sanak│
  21. │Iya saking Ibu rami │ padha wutah getih Cempa │ wus manjing kadang saeros │ karana pinundut putra │ jeng Eyang rajeng Cempa │ tutur ngong samono iku │ ajwa kabwawareng katah│
  22. │Awit lunganingsun iki │ nilipaken wong sapraja │ nedya laku angaloyong │ marmane sira den bisa  │ amot wadi sinuksma │ lawan aja dangu-dangu │ palwa nuli angkatena│
  23. │Ki juragan duk miyarsi │ sabdaning risang pinudya │ sidakep dangu anjomblong │ marek sarya ngestupada │ alon ing aturira │ lamun makaten pukulun │ sang kalih Gustikawula│
  24. │Amba tiyang nagri Mesir │ wasta juragan Duljalal │ mangke kang ingimanake │ tiyang ing Mesir sadaya │ A gami Rasullullah │ mangka tuan tedakipun │ gusti panutaning jagat│
  25. │Pantes ulun aji-aji │ anembah boten ical │ labet sawabing pepujan │ awal tumekeng akerat │ pinunjung-punjung panjang │ raden malih ngandika rum │ wus aja kadawa-dawa│
  26. │Payo umangkat tumuli │ ki juragan tur sandika │ undang sakarerehane │ tanggap para juru palwa │ wusnya samekta mangkat │ palwa keras lampahipun │ antuk angin sawatara│
  27. │Ri mangkana palwa prapti │ laladan tanah Kamboja │ ki juragan sedya reren │ angeberaken dagangan │ wus wantuning sudagar │ lali melik katungkul │ angilingi kabecikan│
  28. │Ki juragan matur aris │ duh raden sirahing tapa │ alim paduka kemawon │ kawula badhe tumimbal │ kendel tanah Kamboja │ wit nggening juragan agung │ pados barang sade barang│
  29. │Raden Santri anauri │ jangji nora pati lawas │ ingsun ya anjurungake │ apa ing sakarepira │ sayekti tan suwala │ kadar ingsun wong anunut │ anumpal keli kewala │
  30. │Ki juragan matur malih │ duh angger dereng kantenan │ pan sampun pandamelane │ juragan asaba paran │ nglaya ing tanah-tanah │ pan dereng kenging kabestu │ enggal lamine ing lampah│
  31. │Yen paduka drenging galih │ inggih paringa prabeya │ ingkang dados imbalane │ supados tan kapitunan │ denira dagang layar │ yen tan makaten saestu │ prelu meleng kajeng kula │
  32. │Pados keuntungan dingin │ sampun tuna beberahan │ saget cucuk kangelane │ wau ta duk amiarsa │ sira raddyan ketiga │ laju jumurung sakayun │ nanging ngemu rengating tyas│
  33. │Rumaos yen den cidrani │ pinakewuh puwa-puwa │ karenanira pralente │ ri sampunira mangkana │ baita lajeng mangkat │ kinerasken lampahipun │ sedya mring tanah Kamboja│
  34. │Wau ta rahaden ka-tri │ tansah sungkawa ing driya │ dennya kacuwan sedyane │ kalawun-lawun neng paran │ anut rehing juragan │ Wonten dendaning Hyang Agung │ dumunung mring ki nangkoda│
  35. │Palwa sinerang ing angin │ remuk kebentus ing karang │ ki juragan sarowange │ kalawan dagangannira │ sirna kaleban toya │ sira rahadyan tetelu │ parmaning Allah raharja│
  36. │Rinaksa dereng nging pasti │ katiga wis munggwing darat │ neng luhuring parang sigrong │ tan pegat maca istifar │ yayah kadi nupena │ para juragan gung-agung │ ing Kamboja sami prapta│
  37. │Sedyararsa amitulungi │ mring kang kasrang kasangsaran │ nanging tan ana pikoleh │ dangu awa pandulune │ yen ing palwa pungkuran │ wonten wong anom tetelu │ nulya samya pinaranan│
  38. │Baita kerem ing warih │ nulya sami pinurugan │ maring wong Kamboja kabeh │ sira rahaden katiga │ binakta maring wisma │ panganggepe atetulung │ mupu papa kawlas arsa│
  39. │Tinanya purwaning nguni │ denya nyandang kasangsaran │ palwa ngantos kabilaen │ saure reden katiga │ sinandi ing wacana │ yekti tibaning bebendu │ pan saking karsaning Allah│
  40. │Sang parasdya tanya malih │ pundi asale ing tanah │ andika dagang anembe │ wontening tanah Kamboja │ dereng septa kulina │ sang kaswasih lan umatur │ saking nagari ing Cempa│
  41. │Sedya marang tanah Jawi │ amartuwi pra sanakan │ inggih ngiras maro gawe │ angumbara dagang layar │ dateng ing tanah-tanah │ ngeres kamiwlasen ndulu │ pra nangkoda ing Kamboja│
  42. │Tinanya namanireki │ katiga sajarweng nama │ ananging sandi trah ngisor │ rembaging para nangkoda │ bade angsung pawarta │ maring panggenanipun │ karananing kasangsaran│
  43. │Sedeng arerem rumiyin │ sang kawlas arsa katiga │ mumulya sapakolihe │ wusnya saharju ing rmbag │ sanggyaning daneswara │ rerem rahaden tetelu │ tansa andandang wigena│

PUPUH III
DHANDHANGGULA

  1. │Enengena kang lagya kaswasih │ sira wau wong agung katiga │ pinupu juragan gedhe │ kinarenan ing kayun │ jinurungan sakapti-kapti .│ Warnanen nagri Cempa │ ing samurcanipun │ neggih rahaden titiga │ tama ibu myang eyang  dahat rudatin │ katongton kararantan│
  2. │Dupi sampun ing antara ari │ amiyarsa warta pabaratan │ saking nangkoda liyane │ yen wonten palwa remuk │ anrajang parang ing tembing │ tanah angri Kamboja │ kang nunggang sadarum │ myang daganganira samya │ kang ngarobah alus-alus bangsa peni │ sirna tanpa kukupan│
  3. │Raden Katri gya anumpal keli │ anut palwa ning nagkoda dagang │ kang keneng sangsara gedhe │ nanging maksih rahayu │ aneng tanah Kamboja katri │ samya tinawan karang │ dene sedyanipun │ samyarssa mring tanah Jawa │ alelana ngiras titinto maruwi │ karaharjaning uwa│
  4. │Gugup lajeng anduta Sang Aji │ angulari ing wayah titiga │ amawa palwa ge-age │ yen kapanggih rahayu │ para raja satriya katri │ gya kinen anglajarna │ lenging sedyanipun baita cundaka mangkat │ ing laut tan lalu lantas antuk angin │ enggalireng carita│
  5. │Raden katri pan sampun kapanggih │ aneng tanah laladan Kamboja │ samya sukeng wardayane │ kasembadaning kayun │ lajeng samya mingah ing Keci │ sagung para juragan │ sumuyun pudya ju │ sidaning lampah samodra │ sang parasdya tumanem kataman ing sih │ sinaman panarima│
  6. │Wusing layar lepas antuk angin │ kang tinilar wong tanah Kamboja │ mangu tyas gegetun kabeh │ sem kasengsem kadulu │ ing suwarnanira sang katri │ lir koncatan sosotya │ saking dereng tutug │ mareng karenaning prana │ kapugutan ing sih sahe sang kaswasih │ susah mangado lesah│
  7. │Kang alayar samana wus prapti │ laladaning tanah ing Palembang │ wong agung katiga leren │ angreremaken laku │ lan miyarsa kaburing warti │ yen pangagenging Plembang │ maksih kadangipun │ gendheng ceneng saking uwa │ neggih Prabu Brawijaya kang manceri │ anama Arya Damar│
  8. │Saking ni endang Sasmitapuri │ pangrembene Sang Sri Brawijaya │ marma mampir amartinjo │ ing karaharjanipun │ palwa kendel rahaden katri │ tedak saking baita │ darat lampahipun │ Warnanen Sang Arya Damar │ Duk samana garwanira amarengi │ ambabar mijil priya│
  9. │Inanira sakalangkung pekik │ pan andatengaken gara-gara │ pratanda geng darajate │ geter-geter gumuntur │ oreg bome agonjang-ganjing │ warsa dres salah masa │ aprahara ribut │ lindu ping pitu sadina │ brahalane wong Palembang bosah-basih │ ajur sawalang-walang│
  10. │Tidem dedet tandaning dumadi │ kekes tis-tis marmaring wardaya │ dupi tan antara suwe │ gara-gara goregung │ surut sirep pareng berasih │ sumilak katon padang │ tan antara dangu │ wonten cahya diwangkara │ comalorot gumilang-gilang nelahi │ saking ing Ngantariksa│
  11. │Ngalad-alad gengira sawukir │ jabang bayi ingkang kadawahan │ martani sarirane │ sirnaning cahya luhung │ wus sumrambah ing jabang bayi │ rame bae duk umulat │ langkung suka ngungun │ Ya ta wau Arya Damar │ tyas karenan kasok lumunturing kang sih │ kadya putra priyangga│
  12. │Jabang bayi wus sinung wawangi │ dening kang rama sang Arya Damar │ Raden Prabu pane ngrane │ wong padesan sadarum │ agung alit miwah jalwetri │ prapta angsung bibingah ing sakadaripun │ myang pupudya pangastawa │ tan antara wonten wadya tur udani │ kalamun katamiyan│
  13. │Janma katri warnane apekik │ semunipun darahing ngawirya │ ngalim-alim busanane │ Sang Ayra Damar gupuh │ lajeng angacarani │ wring wong agung katiga │ gya satata lungguh │ Wusnya rerem sawatara │ Arya Damar sumungsung pambagya manis │ duh sang tigas kawuryan│
  14. │Katri sinten sinambating wangi │ lan ing pundi asal sangkanira │ paran kang dados sedyane │ kasdu asih martamu │ sang katiga sandi ing warti │ ngaken santri ngumbara │ bebara sapurug │ sasambenan dagang layar │ lenging sedya samyarsa mring tanah Jawi │ kawentar kartaharja│
  15. │Prateng laladan Palembang ngriki │ dumadakan kumesdu Parasdya │ amartamu tepang sae │ kasembuh amirungu │ mangkya mentas adarbe siwi │ tor pashaning Allah │ tembe dadya baku │ papanutaning agama │ Arya Damar suka denira miyarsi │ sabdaning tamunira│
  16. │Dene kawangwang kalamun sidik │ sang katiga waskiteng wacana │ sangsaya ageng urmate │ Sang Arya Damar gupuh │ animbali garwanireki │ Sang raja putri cina │ tan adangu rawuh │ Sang Arya alon ngandika │ anuwuna sabdonga tamu kang prapti │ semune Aoliya│
  17. │Retna Subanci lajeng mangarsi │ sung pambagya raharjaning lampah │ tanggap ingkang sinaruwe │ tangkis wacana arum │ sapraptane samya basuki │ kesdu amawong mitra │ Sang retna anuhun │ Ya ta ri sang Arya Damar │ anrahaken putra ingkang mentas lair │ sinuyuna pudyardja│
  18. │Wong agung katiga ananggapi │ gantya-gantya mangku raden putra │ sinebul-sebul embune │ karenan tyas andulu │ ing warnane rahaden bayi │ pan wong agung katiga │ ngempek ngambil sunu │ ramebu kalangkung suka │ lan pra tamu manjing pawong mitra jati │ dahat pangupabogya│
  19. │Arya Damar pinrih anunggil │ anetepi ing agama Islam │ datan lenggana sapaken │ kalawan garwanipun │ sampun anut nunggil agami │ dalah sawadya bala │ sadaya samya nut │ pangrehe ri sang datengan │ pan inganggep guru awal tekeng ngakir │ sumungku sungkemira. │
  20. │Ri sampuning dyan Arya sarimbit │ manjing Islam putra raden Prabu │ winewahan ing arane │ mring Raden Rahmat wau │ neggih Raden Patah wawangi │ Radyan Santri Ngali nulya │ maringi jujuluk apaparab Raden Kasan │ Raden Ngalim Abuurerah amaringi │ Rahaden Yusup nama│
  21. │Arya Damar sagarwa naidi │ ngayubagya yogyaning katiga │ dumadya pangastawane │ wasiat akarya yu │ Ri sampuning ngatara ari │ pamit ri sang katiga │ andugyakken kayun │ denyarsa mring tanah Jawa │ Arya Damar sagarwa dahat mbondeti │ rehning dereng ngalama│
  22. │Dereng dugi den-nya karenan sih │ sang katiga tan kena ingampah │ dadya samya jurungake │ kapra sidaning laku │ nulya budal wong agung katri │ Arya Damar sawadya │ nguntapaken ing guru │ umiring maring muara │ pan wong agung katri lajeng nitih keci │ minta mit para siswa│
  23. │Arya Damar sawadya njurungi │ ri sampuning samekta umangkat │ palwa ambabar layare │ kang kari kapirangu │ yayah kadi kapugutan sih │ sae lan gurunira │ cipta dereng tutug │ pangungseding kawruh byakta │ kawarna-a lampahe wong agung katri │ palwa ntuk angin keras│
  24. │Sampun prapta laladan jaladri │ paminggiring tanah pulo Jawa │ ingandegaken lakune │ dahat antara dangu │ minggah darat wong agung katri │ palwa wangsul alayar │ rehning wosing parlu │ Warnanen raden katiga │ sapraptane nagari ing Majapahit │ njujug ing kapatiyan│
  25. │Amarengi ing ari Respati │ pinaggihan patih Gajahmada │ tinanya sangkan prenahe │ myang aran sedyanipun │ nembe prapta ing Majapahit │ wau Raden katiga │ prasaja ing atur │ sedya ran sangkaning prenah │ patih Gajahmada suka duk miyarsi │ gya sowan manjing pura│
  26. │Prapteng byantarendra matur aris │ duh pukulun, ulun tur uninga │ wonten tyang prapta anembe │ katri taruna bagus │ pangaken ing ulun takeni │ saking nagari Cempa │ tuturutanipun │ kang wayah ing raja Kijan │ pulunannya prameswari Dwarawati │ talering asal silah│
  27. │Kang satunggal sri muda  manceri │ apenengeran Dyan Ngalimburerah │ dene kang kalih putrane │ dyah Siti Asmareku │ kang asepuh Dyan Santri Ngali │ kang anem Raden Rahmat │ Wau ta Sang Prabu │ suka sami miyarsanya │ myang kang rayi prameswari Dwarawati │ praptaning pra taruna│

PUPUH IV
S  I   N  O  M

  1. │Sakala nuduh parekan │ lajeng kinen animbali │ para pulunan katiga │ duta tur sembah gya mijil │ tan dangu sampun kerid │ sira wong agung katelu │ mring dalem datulaya │ prapta byantareng narpati │ asadepok dahat ngoraken │
  2. │Tan dya mangsah ngaraspada │ gantya-gantya angramuhi │ Sang ngaprabu Brawijaya │ myang garwa sang prameswari │ tyas karenan mangaksi │ warnaning pulunanipun │ nimbali para putra │ samya kinen amanggih │ kadangira naking sanak nembe prapta│
  3. │Para Putra Gurawalan │ marek ngarsaning rama Ji │ dupi sareh sawatara │ Sri narendra sung pambagi │ karaharjane sang katri │ miwah karaharjanipun │ marsepuh myang pra warga │ kang aneng Cempa Nagari │ turing putra katiga suka narima│
  4. │Kasembuh lunturing sabda │ prameswari dwarawati │ rumaket narik katresnan │ myang kadang sepuh  jawestri │ sengsem rumesep ing sih │ boja kramane lumuntur │ lumintu paramarta │ kanoan amikenani │ sukarena samya karenan ing prana│
  5. │Sri Narendra saha garwa │ kasok kapasukaning sih │ maring pulunan katiga │ tan kena sah siang ratri │ nanging cuwa ning galih │ denen atmaja katelu │ sanes agamnira │ Ri mangkana antara ri │ Sri Narendra karsa langen parameyan│
  6. │Anggebyagaken badayan │ sarimpi rinepen gending │ kidung pangudang para dyah │ layu-layu ngayut ati │ karya sengsem pangaksi │ karsanira Sang nga Prabu │ minangka pasugatan │ putra kang anembe prapti │ dumadiya pangenggar-enggar driya│
  7. │Nanging wong agung katiga │ tan dadya renaning galih │ ing lelangen kawibawan │ miyat bedaya sarimpi │ tyas sepet manaputi │ tan pegat sami tangawud │ Sang Prabu Brawijaya │ wrin semuning sambang liring │ yen kang putra katiga nemu sungkawa│
  8. │Miyat kang alangen taya │ ri sampunira sa-ari bubaran para badaya │ kukud lengser kang sarimpi │ lajeng kasaput wengi │ kang samya sewaka murut │ maring pakuwanira │ Warnane Sri Narpati │ lan kang garwa munggwing dalem datulaya│
  9. │Tansah pulunan katiga │ Sang Nata ngandika aris │ maring ing putra katiga │ eh kulup ingsun tingali │ tyas mengemu rudatin │ ing mengko paran karsamu │ yen ana kang pininta │ sayekti sun pituruti │ payo angger sira tutura parasaja│
  10. │Ature putra katiga │ duh Jeng Uwa sri Bupati │ bilih kapareng ing karsa │ mangkya Jeng Uwa sarimbit │ anunggila agami │ kalawan amba pukulun │ mumuri Islam Mulya │ nabeta bek para Nabi │ suci unrus karenan karena Allah│
  11. │Djroning kitab pira-pira │ pan sampun tunduk ing tapsir │ agunging darajatira │ kamulyaning para Nabi │ labet saking ngluluri │ ageming agama luhung │ marma paduka Uwa │ karsa-a animbang budi │ boten langkung sampun kirang pangaksama│
  12. │Wau ta duk miyarsa │ Narenddra ing Majapahit │ aturing pulunanira │ metek kapetek ing galih │ pepet pet manaputi │ ewuhaya rehing  kayun │ lamun ajeng anuta │ lingsem jenenging narpati │ kurang mantep kang wus tetep tinetepan│
  13. │Dadya atangkis wacana │ maring pulunan katri │ kulup bener aturira │ nanging rasaning tyas mami │ mengko ingsun tan apti ngingkedi agamaningsun│ ingkang wus kalampahan │ linu ru linuri │ pra luluhur linuhur kaanira│
  14. │Denen kaya agaminta │ ingsun pan ora manceni │ papancene sowang-sowang │ sawung sawanganing luwih │ embuh ingkang patitis │ tetese dennya mring putus │ buntasing kanytaan │ tata panitining pati │ jer mangkono kang kinenan kuna-kuna│
  15. │Tanda wahane ana │ pada kocap jroning tulis │ sida sidaning kabudan │ denira ndon ing kadadin │ umpama sun anampik │ agamaning pra luluhur │ ing mula mulanira │ kang wus pada den ranggoni │ dadi mokal bebakal keliru akal│
  16. │Jujul wuwul katariwal │ asungsang buwana balik │ anambahi ingkang ana ingkang tan ana den incih │ eman wus den temeni │ laku kang kalakon iku │ ilanga tan kawilang │ susulang kang wus den liling │ alimana jwa dadya cugeting nala│
  17. │Para pulunan  katiga │ legeg miyarsi │ panggah pungguh ingkang uwa │ Narendra Majapahit │ dadya ciptaning galih │ pan wus karsaning Hyang Agung │ beda kabudayanta │ beja-bejane kang lali │ luwih beja kang eling lawan waspada│
  18. │Kendel ature mring uwa │ angandar-andar ajrih │ kapidahwen andadawa │ kadahuta tanpa kardi │ rubeda angriribedi │ sumende rahing Hyang Luhur │ nanging wau kang uwa │ Prameswari Dwarawati │ sinung ilham anut agamaning putra│
  19. │Pan wus manjing Islam mulya │ kawenganan Imam Suci │ kang raka Sri Brawijaya │ jumurung ingkang sedyapti │ malik melik agami │ ya ta wong agung katelu │ naidi ingkang uwa │ prameswari Dwarawati │ dennya kedu anut ing Agama Islam│
  20. │Ri mangkana sareng enjang │ para pupulunan katri │ samya sinung pasanggrahan │ acaket lan dalem puri │ amung let sacepuri │ rineksa dening wadya gung │ dahat sinuba-suba │ wau ta wong agung katri │ tan alami sami pamitan ing uwa│
  21. │Rumasa datan karasan │ aneng nagri Majaapahit │ karana tan sarawungan │ kang samya nunggil agami │ sumpeg raosing galih │ marmah kedah arsa manthuk │ maring nagari Cempa │ kang uwa dahat mambengi │ maksih oneng awulangun kangenira│
  22. │Myang katuju ing pawarta │ lamun ing Cempa nagari │ magkya manggih karusakan │ kasor prang lan nateng koci │ dadya wong agung katri │ kendel ardayaning kayun │ temah nemu sungkawa │ kang uwa tasnah ngrerapih │ ngaring-aring ingingimur manuara│
  23. │Salejarireng wardaya │ ing siyang pantara ratri │ sira wong agung katiga │ tan pegat mangun ngabekti │ dupi ing antara ri │ karsanira Sang nga Prabu │ pra pulunan katiga │ simyarsa winangun krami │ rehning sampun sami katingal diwasa│
  24. │Sampat ing pangustinira │ Sri Narendra animbali │ mring Arya Teja ing Tuban │ atmajane katigestri │ lamun saharjeng kapti │ katiga pisan pinundut │ sadyarsa pinipanggya │ antuk pulunan katri │ ingkang saking tatalering nagri Cempa│
  25. │Sirarya Teja ing Tuban │ sumanggeng karsa Narpati │ ri sampuning abipraja │ kaiding rembag sang kalih │ marengi sajuga ri │ Sri Narendra adadawuh │ mring Patih Gajahmada │ sareh ing karsa winijil │ sanalika lajeng kabyawareng kathah│
  26. │Undang samekta ing karya │ sanggyaning para Bupati │ gumyah samya makajangan │ saunda sabilik-bilik │ rinarengga samya sri │ pradangga manguyu-uyu │ rinaras kikidungan │ layu-layu ngayut ati │ ri mangkana sawusnya ngidaki dina│
  27. │Pinaggihaken anulya │ wau ta wong agung katri │ kalawan putri katiga │ kinancuh-kancuh sarimbit │ Rahaden santri Ngali │ antuk Dyah Retna Maninjung │ dene rahaden Rakhmat │ kakancuhaning apanggih │ nenggih lawan Retna Dyah Siti Manila│
  28. │Rahaden Ngalimburerah │ panggih lan kadang wuragil │ anama Retna Sadasar │ langkung geng bawahaneki │ ingkang uwa sarimbit │ myang para kadang sadarum │ sumuyud sukarena │ panggihing katri │ mjang marsepuh suka hyun-hyunen umulat│
  29. │Mring raden Mantu katiga │ pantese jajar sarimbit │ lawan putranira │ saengga sekar sarakit │ prabanira nelahi │ senening samun kusut │ jalwestri kang tumingal │ cengeng lam-lam ing pangaksi │ pitung dina langen karameyan│
  30. │Wus atut apalakrama │ kapranan karenan ing sih │ sariratri tan kena sah │ dupi ing antara ari │ ri sang panganten katri │ karsanira Sang nga Prabu │ among sareh ing sedya │ mring putra pulunan sami │ tinunggilken kang samya tunggil agama│
  31. │Sira dyan putra katiga │ kinen maringken tumuli │ maring Arya Lebusura │ aneng tanah Surawati │ matah duta kakalih │ mundi pustaka Sang Prabu │ lajeng atata tata │ cundaka anandang weling │ sawusira sampat ing reh nulya budal│
  32. │Datan winarna ing marga │ lampahe caraka kalih │ lawan wong agung katiga │ sagarwa myang wadya sami │ prapta ing Surawesti │ njujug padalemanipun │ sirarja Lembusura │ duta ngaturaken tulis │ ingkang saking Sang nga Prabu Brawijaya│
  33. │Gupuh Arya Lembusura │ ananggapi kang kinteki │ binuka sinuksmeng driya │ sarahsaning dalem tulis │ narendra Majapahit │ ngayuken pulunanipun │ rehning sampun kawayah │ tur samya nunggil agami │ tan cinegah singa kang asudi karsa│
  34. │Kelu amalik agama │ keh kedik tan den wangeni │ kang anut putra katiga │ jinurungan pudyastuti │ sang ngarjya sukeng galih │ sandika ing aturipun │ maring para utusan │ dahat denira ngurmati │ lawan mantu buyut rahaden ketiga│
  35. │Kalangkung sinungga-sungga │ wusira antara ari │ duta mit mantuk mring praja │ ki Arya anayogyani │ kanti ngaturken tulis │ pan minangka angsul-angsul │ ponang duta gya medal │ praptane ing Majaphit │ angsul-ansul lajeng katur ing Narendra│
  36. │Binuka kalangkung suka │ tembunge katuju kapti │sumunggem dennya tumampa │ sinrahaning raden katri Nengna datan winarni │ negari ing Majalangu │ warnanen Surapringga │ Arya Lembusura nguni │ dahat sihe mring mantu buyut katiga│
  37. │Tan lami sinungan prenah │ adedepok pribadi │ samya jinenengken Imam │ nenggih Raden Santri Ali │ jumeneng ing Gresik │ nama Raja Pandita Gung │ jujuluk Ngalimurtala │ dene ta wau kang rayi │ Raden Rakhmat dadya Imam di Surapringga│
  38. │Sinung dalem Ngampel Denta │ anama Pangeran Katib │ karan Sunan Ngampel denta │ murwani jumeneng Wali │ dene rahaden Ngalim │ Abuurerah dumunung │ jumeneng dadya Imam │ aneng Majagung ngebreggi │ katah janma kang kapencut mucung Islam│

—————————————————————————————————————– 

P R O S A

Raden Abu Hurairah ing ngriku inggih jujuluk Sunan Ngalim, lajeng krama angsal Putri Madura, Rara Siti Kantum, putranipun Arya Baribin.

Kacarios sayid Nges kaliyan Yakub, sami angajawi,, sayid Nges njujug Majalengka, Sayid Yakub njujug Balambangan. Sayid Nges lajeng kaparingan nama Sutamaharaja, dening Prabu Brawijaya, sarta lajeng dateng Ngampel Denta, terus jumeneng Imam wonten Demak. Sayid Yakub inggih lajeng kapundut mantu dening Prabu Blambangan, daup kaliyan Dewi Sabodi, saha kaparingan Pangeran Lanang. Pangeran Lanang  lajeng katundung dening sang Prabu, jalaran anggenipun bade nelukaken agama, wusana lajeng dateng Ngampel Denta, tutruka ing Tukangan jumeneng Imam.

Kacariyos Dewi Sabodi satindakipun ingkang raka sampun garbini. Lajeng lair kakung nanging lajeng kalarung dening ingkang eyang, amarga kagalih damel risaking nagari (Gegeblug). Kendaga ingkang isi bayi wau kapupu dengan juragan Kamboja ing Gresik. Wasana Juragan wau lajeng murud. Mila bayi wau namung dipun emong dening Nyai Juragan, kaparingan nama Raden Satmata.

Seh Waliyulislam, kaprenah nak-sanak kaliyan Sunan Ngampel ugi angajawi, njujug ing Ngampel, terus dinunung ing Pasuruan, kapendet mantu kaliyan dipati Pasuruan, daup kaliyan Rara Satari. Wasana lajeng pindah angimami wonten ing Pandanaran (Semarang), malah wonten ing ngriku pinaringan lenggah Adipati dening Sang Prabu Brawijaya.

Seh Molana Iskak, kaleres embahipun Sunan Ngampel (tedakipun seh Yunus) angajawi kaliyan putra nama Kalipah Kusen, sami njujug ing Ngampel, terus diaturi dateng Madura. Wonteng ing ngriku kapundut mantu – ipe kaliyan Lembupeteng Madura, daup kaliyan putranipun Arya Baribin. Sareng sampun sawatawis dangu, sang Prabu dipun ereh malebet Agama Islam, nanging puguh. Molana Iskak lajeng katundung terus dateng Malaka, amargi bade wangsul dateng Ngampel isin. Dene Kalipah Kusen wangsul dateng Ngampel.

Sapengkeripun Molana kekalih, Prabu Lembupeteng lajeng nusul dateng Ngampel, sumedya anyidra Sunan Ngampel. Ananging mboten saged kalampahan, awit saking genging mangunahipun jeng Sunan. Wusana Lembupeteng lajeng lumebet Agami Islam, lajeng terus kondur dateng Madura kanti Kalipah Kusen. Kalipah Kusen terus dateng Sumenep, panggih Sri Jaran Panolih, saha terus dateng Baliga. Kalih-kalihipun wau sami manut miturut lumebet agami Islam. Molane Kusen lajeng wangsul dateng Madura, panggih Lembupeteng.

Molana Machribi kaliyan Molana Gaibbi (kaprenah sederek nem kaliyan Molana Kusen) sami angajawi, njujug ing Ngampel Denta. Molana Magribbi daup kaliyan Retna Marakis, putranipun Arya Teja ing Tuban. Molana Gaibbi daup kaliyan Niken Sudara, putranipun Gajah Maodara. Molana kekalih wau lajeng dinunung wonten Banten, jumeneng Imam. Naging Molana Maghribbi terus dateng Cempa, awit wonten Banten mboten kraos.

Sayid Djen inggih angajawi, njujug ing Ngampel, lajeng dinunung ing Cirebon, karan Sunan Gunungjati.

Kacarios sang Seh Waliyul Islam ing Semarang sampun kagungan putra tiga. Satunggal nama Seh Kalkum, dinunung ing Pakalongan, satunggalipun nama Seh Ngabdullah, dinunung ing Kendal, satunggalipun malih nama Ngabdurachman, dinunung ing Kaliwungu.

Seh Jamhurngali (nak sanakipun Molana Maghribbi) inggih angajadi njujug Ngampel.lajeng daup kaliyan anakipun dipati Pajarakan nama rara Sampursari, saha ngimami agami ing Pajarakan, saha lajeng krama malih angsal putri Keboncandi.

Kacariyos randanipun juragan Kamboja ing Gresik dumunung ing jangji. Barangipun dados gadhahanipun raden Satmata, ananging sarehning raden Satmata dereng diwasa, dados barang-barang wau katitipaken kaliyan krabatipun mbok randa. Anuju satunggaling dinten raden Satmata dolan ing pinggir saganten, saha lajeng wonten juragan layar dateng nari, raden Satmata bade kapendet anak. Raden Satmata inggih purun, wasana lajeng kabekta dateng griyanipun, juragan wau, inggih punika ing Benang. Juragan Benang inggih lajeng ajal. Barang-barang tilaranipun dados gadhahipun raden Satmata ugi. Raden Satmata lajeng gadhah osik sumedya nindakaken adagang layar. Wasana lajeng dateng Bali mbekta penjalin tuwin kajang. Batinipun umpuk-umpukan. Ananging sarehning kathah tiyang miskin ingkang pepriman, arta wau telas dipun paring-paringaken dateng pekir miskin kanti dipun pangandikani makaten :

  1. │He, sanak den padha-padha, │ aja na kang sak-serik,│ nampani sihing Wuddi,│ kamurahan kang dumawah,│ sayekti ingsun darma,│ nglantari praptaning kang sih sira sanak kang darbe begja, sarkara │
  2. │Kaananing ngaurip puniki │ yekti kabeh kagunganing suksma │ amung den abisa bae │ rumeksa badanipun │ amburuwa  talering ngaurip │ wong tumitah  ing dunya │ yekti kudu-kudu │ angegungaken ihtiyar │ anggaota rupa sabarang pakolih │ supaya karya harja│
  3. │Lamung wong nemen anambut kardi │ iku dadi laku kang utama │ kataman ing panemune │ tan ana bedanipun │ lawan wong kang ahli ngabekti │ jangji tan para cidra │ pawitaning laku │ Allah yekti sifat murah │ sifat asih gumelar ngalam sakalir │ rumeksa ing kawula│

Ri sampuning ngandika aparing arta lantaraning papawitan.

Amargi arta angsal-angsalipun telas kangge dana, tukang perahu nama Barus-Samsu netah dateng Raden Satmata telasipun arta wau. Dawuhipun Raden Satmata dateng tukang Prau : Sadaya ingkang sami mitulungi dateng sesami punika temtu inggih tampi sihing Pangeran, kanti maringi tanda pasaksen amuja barang lajeng dados emas, inten. Tukang prau lajeng ngandel dateng mangunahipun raden Satmata. Raden Satmata lajeng dawuh supados kapalipun tigang iji sami dipun isenana padas, krikil, wedi tuwin klaras, badhe kabekta kondur. Sareng sampun kalampahan, Raden Satmata muja semedi nenuwun ing Pangeran. Wasana wedi wau dados uwos kaliyan kopi, padas dados emas saha krikilipun dados inten. Sadumuginipun ing Benang, barang-barang wau lajeng kaparing-paringaken. Barus Samsu kaparingan kathah piyambak, minangka pituwasing kangelanipun. Barus Samsu lajeng dados Sudagar. Raden Satmata tindak lelana malih.

Seh Samsutabarit, kaleres paman misanipun Sunan Ngampel, ngajawi, lajeng dinunung imam agami ing Pranaraga.

Kacariyos Prabu Dayaningrat ing Pengging nglurug dateng Semarang, lajeng perang. Sang Seh Wali’ulislam seda ing paprangan. Sang seh Sutamaharaja keplajeng, dumugi ing Demak lajeng seda. Dene putra-putranipun sami ngungsi gesang. Seh kalkum dateng Benggala. Seh Jatiswara dateng redi Merbabu. Seh Abdurrahman wangsul dateng ngatas angin (Panggenan lami).

Siti Umikalsum, putrinipun seh Wali’ulislam tuwin putranipun seh Sutamaharaja nama Siti Jenab, sami keplajeng dateng Crebon, sowan sunan Gunungjati. Ing ngriku lajeng kadawuhan narima saha nunuwun ing Pangeran murih rahayu.

Arya Damar ing Palembang kagungan putra kalih :

  1. Raden Patah, putra Majapahit. (Betanipun Dewi Subanci),
  2. Raden Kusen, putranipun dewi Subanci kaliyan Arya Damar.

Karsanipun Arya Damar; Raden Patah kadawuhan jumeneng Ratu, nanging raden Patah lenggana. Ingkang rama paring pitutur, kados ing ngandap punika :

Arya Damar ngandika : Gampang yen wus nglakoni, wantu wawawtoning nata, trape ingsun kang aniti :

PUPUH V
K I N A N T H I

  1. │Tataning wong dadi ratu │ kartane marta martani │ utama karatonira │ tumindak kalawan ngadil │ dadalane danar dana │ dasih tan keneng kaswasih│
  2. │Iderana reh rahayu │ karahayoning sesami │ samoa sinamadan │ dimen dumadya usadi │ hardaning pra wadya-wadya │ tumindak dennya angabdi│
  3. │Wadakanen tandukipun │ sambang liring na yen wadi │ kang widagda andelana │ dadi pandaming praja di │ kang sudama sinpada │ den bisa ambeda budi│
  4. │Rubeda widaning Ratu │ yen suda adating ngadil │ para wadyane tan nedya │ ngaraspadeng sang wiryadi │ suda peneding parasdya │ mung ngudi badan pribadi│
  5. │Sukur bisa tumlawung │mawang palawanganing Gaib │ wrin sakedep kridaningrat │ tumonton ing batin │ bontos buntas tanpa kewran │ weweran warana apig│

Raden Patah saestu puguh, wusana lajeng lolos. Raden Kusen inggih nututi lolos saha sampun kapanggih ingkang raka. Satria kalih wau ing margi kapetuk Seh Sabil (Inggih puniku anakipun Molana Kusen ing Malaka). Tiga-tiganipun lajeng kait badhe angajawi. Wonten ing margi kabegal, nanging angsal parmaning Pangeran rahayu tiga-tiganipun, lajeng terus dateng redi Rasamuka; wasana angsal pitulunganipun saudagar layar; jaka titiga wau saged dumugi tanah Jawi. Raden Patah nyuwita dateng Sunan Ngampel, winuruk agama Islam. Dene Raden Kusen tuwin seh Sabil nyuwita Prabu Brawijaya, kalih-kalihipun sami katrimah. Raden Kusen kadadekake dipati ing Terung, saha kaparingan nama Pecatanda, Seh Sabil kadhawuhan dateng Ngampel, ing ngriku lajeng pinrenah ing Ngudung, lajeng karan Sunan Ngudung.

Raden Patah lajeng pinundut mantu pisan kaliyan Kangjeng Sunan Ngampel, daup kaliyan Ratu Panggung. Saha putranipun kakung Kangjeng Sunan Ngampel ingkang paparab Makdum Ibrahim lajeng dinunung ing Benang, karan Sunan Benang.

Kacariyos Raden Satmata ing Benang sumedya dateng Mekah, nanging mampir ing Malaka, njujug ing Molana Iskak, awit kabaripun pinunjul. Dados piyambikipun badhe puruita. Wasana ing ngriku sareng njalentrehaken sara silahipun, ceta manawi kaleres putunipun piyambak (anakipun Wali Lanang). Raden Satmata lajeng nyuwun pitedah dununganing Pangeran, Makaten :

PUPUH VI
DHANDHANGGULA

  1. │Rehning amba maksih muda pingging, dereng wikan jatining Pangeran │ mugi eyang ing mangke │ paringa sawab makmum│ anyamadi kawula yekti │ dadosa padamaran │ pepetenging kalbu │ kang eyang alon ngandika │ bocah iki antuk nugrahaning Widdi │ wajib sun wedarana│
  2. │Kaki lamun sira kudu ngudi │ sajatining Pangeran kang Nyata │ payo mring nggoning ngasepen │ supaya bisa kusus │ ingkang wayah sumanggeng kapti │ kang eyang lajeng kesah │ kang wayah tumutur │ prapteng tebaning ngatiba │ sang seh iskak lenggah ing pupunjung mencir │ satata lan kang wayah│
  3. │Ingkang Eyang angandika aris │ ingsun tuduh ing patakyanira │ Pangeran iku nyatane │ wus ana ing sireku │ aja mamang dennya ngencebi │ nanging semono uga │ nganggo kudu-kudu │ nasabi tanangsubira │ pan kawula iku kudu angalingi │ pananing sisimpenan│
  4. │Ingkang wayah alon turireki │ kados pundi sabdane Jeng Eyang │ teka amimindo gawe │ ngengkoki nyatanipun │ salajenge mboten ngakeni │ dene mawi warana │ kang eyang nabda rum │ wus mangkono patrapira │ kudu nganggo empan papan angarani │ Gaib basa punika│
  5. │Ingkang wayah nulya matur malih │ lawan pundi jatining Muhammad │ lan Allah paran tunggale │ ucap-ucapanipun │ Ya Allahe Rasulullahi │ ulun kadununganan │ babar pisanipun │ kang eyang alon ngandika │ prakareku kocap kitab Johar Mukin │ gambuh Gaib babarnya│

PUPUH VII
G A M B U H

  1. │Rungunen  wayah ingsun │ mbok kabuka bubukaning kawruh │ kawruhana kikayating nukat gaib │ Gaibing Pangeran iku │ lan Rasul yekti yen elok│
  2. │Kumpul lan pisahipun │ aneng karsa wisesa puniku │ nukat gaib dadi kanyatahan yekti │ ana ing sira sireku │ padha kakekan ing kono│
  3. │Allah Muhammad iku │ dene tegese ingkang karuhun │ Allah iku jatining aran sayekti │ wujud mokal tegesipun │ jatining Pangeran kono│
  4. │Dene ta tegesipun│ kang akyan kajariyah puniku │ sajatine wawayangan ana dening │ Allah Muhammad liripun │ sajatining Allah kono│
  5. │Ya sajatining Rasul │ anapon kang aran Allah iku │ pan sarira de kang aran sarireki │ nenggih rahsa ya rahseku │ Dat’ullah ingkang kinaot│
  6. │Ing Dat’Ullah puniku │ ya Dat Rasul tegese ya Ingsun │ ingkang purba jati langgeng wiseseki │ ya iku sajatinipun │ nukat gaib pan mangkono│
  7. │Dene dununganipun │ iya ana Asma pipitu │ kawruh ana pan puniku sajatining │ ing rupa Muhammad Rasul │ nenggih lam-lam kan swiyos│
  8. │Mata ping kalihipun │ ping tri wajah niyat sipatipun │ kaping lima Iman kaping neme tokit │ sarengat kang kaping pitu │ tegesipun winiraos│
  9. │Lam-lam tunggal jujuluk │ tegesing mata tunggal pandulu │ ingkang wajah tunggal ka-anan lirneki │ tegese niyat puniku │ jenenging kaanan awor│
  10. │Tegese iman iku │ tunggal rahsa tokid tunggal wujud │ tegese kang sarengat pan samektaning │ kaanan tunggal jatiku │ ya jatining salat kono│
  11. │Salat kang limang wektu │ ngadeg jenenging kaananipun │ dene rukuk tunggale kaanan tuwin │ sujud pan mulyanipun │ ninggih ing kaanan kono│
  12. │Kaanan jatinipun │ jati karsa purbawisesaku │ dening lungguh sampurna kaanan jati │ nenggih tunggil rahsanipun │ tunggaling kananingong│
  13. │Rahsa jati karseku │ karsa wisesa priyangganipun │ tegesipun nyata yen ing jasad iki │ enggoning kak Subhanahu watangala kang kinaot│
  14. │Dening kalipahipun │ ing ngekak nenggih Allah puniku │ kalipahing Allah pan Muhammad tuwin │ Muhammad kalipahipun │ pan Adam- Adam gumantos│
  15. │Mukmin kalipahipun │ kalipahing kak satuhu │ kalipah ing ngekak iya kak sayekti │ aja mamang den tuwajuh │ antep kang wus winiraos│
  16. │Dene kaki sireku │ teka kadempalan laju kalaju │ kudu adreng nyatakaken munggah kaji │ lah apa kang sira buru │ tan liyan yekti mangkono│
  17. │Mekah Madinah iku │ kakbatolah wus aneng sireku │ yen wus urus erose eng sembah puji │ apa maneh pinaelu │ kana kene ya ing kono│
  18. │Luhung lamun pinuju │ muliya maring tanah Jaweku │ tembe sira dadi damaring Rat Jawi │ kang wayah nembah andeku │ rahsaning raos rumaos│
  19. │Lan antuk sabda luhung │ kang tumekan tinakenan kalbu │ lir sumleguk pangugering guru kaki │ kang amikanaken ing kun │ kaananing elok-elok│
  20. │Ri sampuning dumunung │ sidi-sidaning kadadenipun │ pan kasaru ing wanci wus enjing │ seh Iskak lan wayah kondur │ sampun prapteng depok karo.

———————————————————————————————————— 

P R O S A

Raden Satmata lajeng Ngajawi (dateng Benang), mboten saestu dateng Mekah. Boten lami lajeng pindah dateng Jipang. Wusana terus dateng Tandes, numpak praunipun Ki Panangsang, pinanggih Pangeran ing Nitih, saha kapendet putra. Wonten ing ngriku, kajumenengaken imam Agami, jujuluk Pangeran Kalifah. Boten dangu lajeng pindah dateng Girigajah. Wonten ing ngriku pitekur. Wasana lajeng sowan dateng Ngampel; ing ngriku kapanggih kaleres rama-paman piyambak, inggih punika Sunan Ngampel. Pangeran Kalifah matur :

Duh pukulun kanjeng paman, den agung pangaksama, pan kawula mboten langkung, badhe sedya puruita.

PUPUH VIII
ASMARANDANA

  1. │Rehning muda dameng budi │ wonten sihing paduka │ supados wonten kaote │ Jeng Sunan Ngampel ngandika │ mengkono iku darma │ ingsun aparing pituduh │ atas saking paminta ta│
  2. │Jangji mantep sira kaki │ Umatur Pangran Kalifah │ saestu amba rumojong │ punapa sakarsa tuwan │ kikipu nglebur tapak │ Jeng sunan luntur sihipun │ rumangsa kawogan tuwa│
  3. │Dupi ing ngantara ratri │ Jeng Sunan ing Ngampel Denta │ tedak mring nggening ngasepen │ Pangeran Kalifah datan sah │ lajeng satata lenggah │ Sunan Ngampel ngandika rum │ maring Pangeran Kalifah│
  4. │Apa wus lemek sireki │ umatur sampun dedasar │ inggih sakawontenane │ Jeng Sunan malih ngandika │ apa patakonira │ Pangran Kalifah umatur │ Pundi dununging Pangeran│
  5. │Lan kawulane kang pundi │ dene Gusti lan kawula │ tan kena pinisahake │ wulanging guru kawula │ Pangeran aneng kawula │ dene kawula puniku │ pan ana ing Gustinira│
  6. │Amba pan dereng mangerti │ yen kawula ngakenana │ Pangeran paran dadine │ dene tan langgeng neng dunya │ lawan duk aneng dunya │ ewah gingsir darbekipun │ pundi tandane kanggonan│
  7. │Jeng Sunan ngandika aris │ iku minangka tersanda │ yen sira kawula tulen │ kasandangan apes dunya │ iya dadi antara │ kalawan Gusti Maha Gung │ matur Pangeran Kalifah│
  8. │Kang makaten kados pundi │ upami bale kancana │ kanggenan ratu kinaot │ teka mawi angrurusak │ boten reksa rumeksa │ saestu wengku-winengku │ teka mawi beda-beda│
  9. │Jeng Sunan ngandika aris │ bener kaya wuwusira │ nanging kurang panggilute │ Pangeran Ratu umpama │ kawula sulihira │ owah gingsire puniku │ rumasa-a yen kawula│
  10. │Naging rumasa-a Gusti │ trape aneng papan empan │ ing lahir batin ing kono │ apan kaanane ana │ tunggal kajatenira │ awit kaanireku │ solah tingkah saking Allah│
  11. │Pangeran kang angideni │ lamun kurang panarima │ kasandangan coba gedhe │ kapurba karsa wisesa │ yen luput sinung dosa │ yen ana panalangsamu │ yekti sinung kanugrahan│
  12. │Marma den mantep sireki │ aja sira kumalamar │ ugeren sajroning batos │ matur Pangeran Kalifah │ ulun sampun tumanja │ menggah pisah-kumpulipun │ Gusti kalawan kawula│
  13. │Sasampuning wrin sajati │ erose ing dedunungan │ kados pundi pratikele │ dene bab ing kasampurnan │ riricikane kathah │ lan kathah pralangbangipun │ tegesing Lajim Punapa│
  14. │Lawan Subut kaping kalih │ pundi Asma-ning Pangeran │ ananing Widdi kapriye │  lawan pribadining Allah │ pundi sedyaning Allah │ deweking Hyang kang saestu │ lawan liripun punapa│
  15. │Lan jatining Hyang kang pundi │ kaananing Widdi nyata │ Dat’ulllah paran dununge │ lawan sedyaning Dat’Ullah │ lawan ingkang akarsa │ pundi wimbuhing Allahu │ lan tunggaling Widdi uga│
  16. │Lan jangka tigang prakawis │ lan tan ana ing sarira │ lan kang aneng sarirane │ tan adoh lawan sarira │ lan Massallah katiga │ dene ta ingkang rumuhun │ nenggih imbar pawayangan│
  17. │Lawan kitab makuteki │ latar putih tanpa sastra │ pukulun artosna mangke │ Jeng Sunan alon ngandika │ Lajim eneng tegesnya │ subut pan gandenganipun │ lire kadi urip kita│
  18. │Kang ngwikani ing pribadi │ ingkang kawasa priyangga │ lawan kang miyarsakake │ tan liyan pribadinira │ kang akarsa piyambak │ miwah kang andulu iku │ sayekti yen dhewekira│
  19. │Ingkang anabda pribadi │ kang langgeng kekal priyangga │ kang maha mulya dheweke │ ingkang elok ya piyambak │ maka sukci priyangga │ kang asih pribadinipun │ ingkang asih ing piyambak│
  20. │Punika semuning lajim │ tegese rumambah ing rat │ Pangeran kang sanyatane │ sinebut saking kawula │ yen kawula tan ana │ sayekti jagad lebur │ Pangeran nora ana│
  21. │Dene ta Asmaning Widdi │ yeku kang uwus den ucap │ kaananira Hyang Manon │ apan ta sedya priyangga │ pan pribadining Allah │ ya sedya baka punika │ ajwa mundur ababakal│

PUPUH IX
D U R M A

  1. │Pan sedyaning Allah alanggeng priyangga │ ingkang anguwasani │ murba amisesa │ ana ing urip kita │ tegese karsaning ati │ sajatinira panunggaling pribadi│
  2. │Ingkang nabda ingkang ningali tan liyan │ kaananing Hyang pasti │ pundi deweking Hyang │ anuli saurana │ Ingsun deweking Hyang Widdi │ Ingsun Punika, tegesipun punapi│
  3. │Saurana iya mantep tegesira │ kang sedya Ingsun yekti │ tegese pan iya │ nora nana kaanan │ roro myang tingal kekalih │ pan nora nana │ ya pangucap kekalih│
  4. │Ing tegese Ingsun iki kang anedya │ ya Ingsun ingkang urip │ Ingsun kang kuwasa │ Ingsun kang amiyarsa │ Ingsun ingkang aningali │ Ingsun kang wikan │ Ingsun kang maha suci│
  5. │Ingsun ingkang maha agung maha mulya │ Ingsun kang anjatining │ Ingsun kang nugraha │ Ingsun ingkang anabda │ Ingsun kang suksma linuwih │ Ingsun kang Tunggal │ Ingsun kang bestu jisim│
  6. │Iya Ingsun kang urip datanpa nyawa │ langgeng tan owah gingsir │ ingsun kang sampurna │ kang angsung kawisesa │ kang elok Ingsun sayekti │ pan Ingsun ingkang │ amuji kan pinuji│
  7. │Ingsun ingkang tanpa enggon tanpa arah │ Ingsun kang tanpa warni │ Ingsun tanpa rupa │ Ingsun kang tanpa mangsa │ kang tanpa diyan Sun ugi │ tanpa muspah, tanpa tuduhan mami│
  8. │Ingsun ingkang mantep ananing Sun dewek │ malih yen den takoni │ endi jatining Hyang │ den enggal jawabira │ jatining Allah kang pasti │ kaananing Hyang │ sedya Ana pribadi│
  9. │Tegesipun purba karuhun kang tanpa │ wiwitan lan tanpa wit │ pan inggih punika │ kang yekti jatining Hyang │ endi kaananing Widdi │ ingkang sanyata saurana den aglis│
  10. │Angestokken ing dirining Sun piyambak │ lir wus tan ngulati │ sakabehe mapan │ wus kawengku dening wang │ Jer Ingsun Ratu linuwih │ ratu kang tukang │ tunggal datan kakalih│
  11. │Yekti Ingsun kang mantep ing dheweking wang │ madeg ratu pribadi │ ing karatoningwang  / tan ana memada-a │ ing gunge karaton mami │ langgeng tan owah │ urip kang keneng pati│
  12. │Lan malih yen tinakonan ing Dat ‘Ullah │ saurana den aglis │ iya tansah molah │ lawan tanpa wekasan │ ingkang aran Allah pasti │ jawaben enggal │ kaananira yekti│
  13. │Kang akarsa lan pundi wimbuhing Allah │ saurana den aglis │ iya karsanira │ kang tan ana tuwangnya │ kang tan ana kirangneki │ lawan kang nora │ kena ing owah gingsir│
  14. │Lamun ana sujanma ingkang tatanya │ pundi tunggaling Widdi │ enggal saurana │ aran kang ingaranan │ tunggal lan wujud kakalih │ wus nora mamang │ lan nora mindo kardi│
  15. │Dene lamun tinakonan malih sira │ jangka tigang prakawis │ ingkang dingin uga │ tan adoh lan sariraki │ tan aneng sarira ping dwi │ ping tri kasrira │ saurana aglis│
  16. │Kang tan adoh saking sarira sahadat │ tan aneng sira takbir │ kasrira sakarat │ kadya paran lirira │ saurana dipun aglis │ liring sahadat │ among winong pribadi│
  17. │Tegesipun takbir pan sira Pangeran │ anembah lan amuji │ ing pribadinira │ tegese kang sakarat │ dene tan esak ing pati │ lan nora mamang │ lan malih mbok manawi│
  18. │Tinakonan Masallah tigang prakara │ dene ingkang rumiyin │ imbar wawayangan │ lan Kitab amakuta │ latar putih tanpa tulis │ liring dene ta │ kang Iman Mulya Suci│

PUPUH X
P A N G K U R

  1. │Sasmitaning kawimbuhan │ kawruhana ya pangucapreki │ miwah ing pangrungunipun │ tuwin paningalira │ nora nana pangucap loro tetelu │ dadi solah tingkahira │ boja esak boya serik│
  2. │Boya tasbeh mung Dat’Ullah,│ kewala den kerasa yen abukti │ den karasa yen anginum │ sembahyang den karasa │ den karasa iya Dzat’Ullah puniku │ ingkang wus awuru Allah │ yeku aran salat daim. │
  3. │Lawan malih ingaranan │ martabe ing kasdu takrul takjin │ kesdu nenggih artinipun │ mapan kareping niyat │ dadi cipta dene ta tegese │ iku pameksaning niyat │ panggraita dadineki│
  4. │Lire ingkang takjin nyata │ wisesane ing niyat kang sayekti │ sang cipta pan dadosipun │ kasdu punika iman,, takrul tokid │ takjin makripat liripun │ ingkang iman yen ana-a │ gumletek yekti tan serik│
  5. │Tan sak tingale ing Allah │ ingkang tokid enenge lawan mosik │ gleteking paningalipun │ pangucap pamiyarsa │nyata ingkang angenengaken puniku │ kang nggletekaken Allah │ myarsakken ngucapken pasti│
  6. │Allah Tangala mapan kang │ amimbuhi dadi sampun sak serik │ tingalira mring Hyang Luhur │ nenggih ingkang makripat │ ing enenge asike paningalipun │ pangrungu pangucapira │ dadi dewekireki│
  7. │Tegese puniku nyata │ bila tasbeh, bila tasbeh lirneki │ tan loro kaananipun │ mapan Allah kewala │ kang angucap meneng mosik tuwin ngambu │ pan nyata mring ananira │ poma wus aja sak serik│
  8. │Sasmitaning rahsanira │ kang den ucap kang angucap Hyang Widdi │ poma den awas den emut │ nora na liyan-liyan │ anadene yen tinakonan sireku │ punapa pangawruhira │ ing Allah jawaben aglis│
  9. │Pangawruhingsun ing Allah │ kaananing kawimbuhan Hyang Widdi │ wonten malih sualipun │ apa ujar sakecap │ lawan laku satindak meneng nggonipun │ nuli enggal saurana │ ujar sakecap puniki│
  10. │Iya kang ngucap Hyang Suksma │ dene laku satindak sarta Widdi │ kang aran meneng nggon iku │ ingkang wus nora susah │ angulati ing Allah lyan dirinipun │ pira martabating Allah │ saurana tri prakawis│
  11. │Nenggih tansip kang kapisan │ ingkang kaping kalihe Insan kamil │ kandil kaping tiganipun │ tansip liyep tegesnya │ Insan kamil kang sampurna artinipun │ kandil Rochilapi lirnya │ utawi semuning tansip│
  12. │Tingal kang suluh sampurna │ iya wahyu iku tegese malih │ dadi paningal kang khusus │ tetepe wahyu nyata │ mila wajib sami den enengna iku │ pra bedanireng paningal │ ing Nabi Wali myang Mukmin│
  13. │Nabi tetep tingalira │ para mundur tingaling Wali Mukmin │ pira martabating laku │ jawaben rong prakara │ kadi geni kang dihin ping kalihipun │ kadi angin tegesira │ semune kang kadi geni│
  14. │Pinet panase kewala │ tegesipun puniku amrih  gelis │ panarimanira sampun │ kasuwen dene kang │ kadi angin pinet tan kena linuru │ tegese wus nora pisan │ susah angulati malih│
  15. │Pinten martabate sarira │ saurana iya tigang prakawis │ ana dene kang karuhun │ kadya tanggal kapisan │ kaping kalih lir tanggal ping sanganipun │ ping tri lir tanggal patbelas │ de ta ingkang rumiyin│
  16. │Kang kadya tanggal kapisan │ iya dene atulis lair batin │ kang kadya ping sanganipun │ tegese luluh sirna │ kaanane ing kaananing Hyang Agung │ kang kadi tanggal patbelas │ denig panedyane sami│
  17. │Kadya kang andadekena │ tegese yen ping patbelas kang sasi │ wus prapta ing wangenipun │ tekane ing kawula │ nora ta yen dadya Gusti puniku │ nanging iya dadi uga │ pinten martabate pamanggih│
  18. │Jawaben limang prakara │ kang rumiyin geleteknya kang ati │ ya kang kapig kalihipun │ katepeking lumampah │ panjeriting anangis kang kaping telu │ ketuging nutu kapig pat │ ping lima coreking antih│
  19. │Dening jeriting karuna │ lawan iya geleteking ing ati │ miwah katepeking laku │ puniku ing pangucap │ marmanipun iya dipun kadi latu │ ing tekad dening wus tampa │ iya coreking angantih│
  20. │Liring sipat Jamal Ullah │ dene ketuging anutu lirneki │ wedaling pangucapipun │ nyata pan nora mamang │ nora susah angulati ing Hyang Agung │ ya kang ngucap iku Allah │ pama aja pindho kardi│
  21. │Martabating bumi pira │ saurana kehe tigang prakawis │ Dating Roch Ilapi iku │ nenggih ingkang kapisan │ kapindhone roch jasadi sadayeku │ kaping tiga tanpa prenah │ tanpa tuduhan sayekti│
  22. │Martabating kanugrahan │ lamun sira mbesuk den tatakoni │ pinten kanugrahanipun │ sahadat saurana │ tri prakara nenggih ta ingkang rumuhun │ ngencengaken imanira │ neguhken ing tyas ping kalih│
  23. │Ping tri mosikken gaota │ lamun sira iya tinakon malih │ nugrahaning salat iku │ pira kang ricikan │ saurana pan telung prakara iku │ dingin megataken karsa │ inggal cipta kaping kalih│
  24. │Madep kaping tiganipun │ lawan pira kanugrahaning takbir │ saurana den agupuh │ iya tigang prakara │ dingin kawruh weruh kaping kalihipun │ jatining weruh ping tiga │ pinten nugrahaning budi│
  25. │Jawaben tigang prakara │ sayektine cipta ingkang rumiyin │ graita ping kalihipun │ sang cipta ping tiganya │ nugrahaning roch pira jawaben  gupuh │ pan iya telung prakara │ dene ta ingkang rumiyin│
  26. │Urip tan kalawan nyawa │ kaping kalih ananira kang pasti │ tan den anakaken liyanipun │ ping tri Allah kewala │ nora nana kang momorana puniku │ sayekti saking priyangga │ wong anom den amangerti│

PUPUH XI
S  I  N  O  M

  1. │Lamun sira tinakonan │ ya wadatil wujudi │ pira kehing kanugrahan │ nuli saurana aglis │ sakarat lire yekti │ dene kanugrahanipun │ iya telung prakara │ wus aneng ananireki │ dingin adep, idep kaping kalihira│
  2. │Mantep ingkang kaping tiga │ lan pira kanugrahaning │ Iman enggal saurana │ pan iya tigang prakawis │ sukur ingkang rumiyin │ tawekal ping kalihipun │ kaping tigane sabar │ pinten nugrahaning tokid │ saurana pan amung kalih prakara│
  3. │Nenggih tetep kang kapisan │ wedi ingkang kaping kalih │ wonten malih sualira │ pinten ingkang nugrahaning │ makripat mangka nuli │ saurana den agupuh │ iya amung satunggal │ ana ing ngananireki │ nenggih karsa rahsa wisesa priyangga│
  4. │Pinten martabat kareman │ saurana tri prakawis │ para mukmin karem apngal │ karem sifat para Wali │ dene kang para Nabi │ edat pakaremanipun │ liring karem dat’Ullah │ sok wontena Asya nenggih │ karem sifat sok wonten gumleteka│
  5. │Lire karem apngal’Ullah │ sok wontena obah osik │ yen sakit paningalira │ nenggih kabuka sayekti │ ing sifat Jalal tuwin │ Jamal Kamal Kaharipun │ dadine Imanira │ makbul gumleteking ati │ dadi antuk sampurna yakining gesang│
  6. │Pinten martabating nyawa │ saurana  den aglis │ katahing nyawa satunggal │ pan iya mung roch Ilapi │ marmane mung sawiji │ tegesing urip puniku │ pan iya satunggal │ tan ana urip kalih │ ing pastine amung kaanan kang tunggal│
  7. │Lamun sir tinakonan │ pundi Allah pada mangkin │ den na enggal saurana │ sapa ingkang ngucap iki │ aja ta sira dalih │ yen dudu sira Hyang Agung │ sayekti kang den ucap │ kang ngucap tan lya Hyang Widdi │ nanging kudu weruha ing panarima│
  8. │Anapun ing panarima │ den kadi toya lan siti │ lawan dipun kadi udan │ miwah dipun kadi wesi │ lan den kadi jaladri │ kang kadi lemah lan banyu │ den rumesep tegesnya │ nora pegat kang rochani │ ana dene tegese kang kaya udan│.
  9. │Dene tan pegat tingalnya │ anapon kang kadi wesi │ sakarsa nira marentah │ den gaweya pangot lading │ petel wadung utami │ nora owah sipatipun │ maksih wesi kewala │ dene kang kadi jaladri │ ya ing ngriku duduwa ing ngriku uga│.
  10. │Punika pasti kang asal │ ing ujar sakecap tuwin │ laku satindak kawalawan │ kang meneng ing ngenggon nenggih │ yen wus kadi jaladri │ nora owah tingalipun │ dulu dinulu dawak tan ana tingal kekalih │ nora ana pangucap roro punika│
  11. │Dadi salate sampurna │ weruh paraning ngabekti │ weruh paraning sembahyang │ benering nyata  tan sisip │ weruh paraning osik │ eruh paraning enengipun │ weruh paraning ucap │ weruh paraning pamiyarsi │ weruh paraning ngadeg │ weruh paraning lenggah│
  12. │Weruh paraning anendra │ weruh paraning atangi │ weruh paraning amangan │ weruh paraning nginum warih │ weruh paraning ngising │ weruh paraning anguyuh │ weruh paraning suka │ weruh paraning prihatin │ weruh paraning ngidul ngulon ngalor ngetan│
  13. │weruh paraning mangandap / weruh paraning manginggil │ weruh paraning ing tengah │ weruh paraning ing pinggir │ weruh paraning ngurip │ weruh paraning patinipun │ kabeh ingkang gumelar │ kang gumremet kang kumelip │ nora samar weruh paraning sadaya│
  14. │Tamat masalah kaanan │ poma estokena kaki │ aja nganggo kumalamar │ rasuken rasane iki │ yen wus weruh den werit │ den asasab ajwa umung │ aja sawiyah-wiyah │ nganggoa paran yen angling │ den kekera kerana sing sangkan paran│
  15. │Yen maido temah kopar │Jeng Sunan ing Ngampel gading │ memejang wijanganira │ tanjaning ngelmu sejati │ wau ta kang winisik │ Pangran Kalipah ngrerasuk │ rahsaning reh rinasa │ papajar wiji-wiji │ wus kagulung gumeleng golinganira│
  16. │ Aneng ing sarira suksma │ kang gumelar aneng bumi │ kang sinimpen kang den samar │ wus munggwing sarira sami │ lire wus angawruhi │ ing gelar kukudanipun │ pan saking manusa │ ananing sakalir │ dadi taler lelere wus kalampahan│
  17. │Ya ta Pangeran Kalipah │ ngaraspada sang ngayogi │ pareng praptaning nugraha │ cahya gumilang nelahi │ munggwing antareng ngalis │ ing pangran Kalipah wau │ pratanda katarima │ sihing guru sang sudyapti │ kang rumambah ing siswa tanpa wengenan│

———————————————————————————————————— 

P R O S A

Ri sampunira mangkana │ Jeng Sunan ing Ngampelgading │ kondur lan pangeran Kalipah.

Pangeran Kalipah lajeng kapendet mantu kaliyan Sunan Ngampel , angsal putra saking wingking. Wasana lajeng kondur sakaliyan dateng Tandes. Ing ngriku lajeng nggantosi kalenggahan Raja Pandita, saha jumeneng imam ing agami, terus dadalem ing Girigajah.

Kacariyos Tumenggung Wilatikta ing Japara, kagungan putra kakung nama raden Sahid, mursal sanget, damelipun main saha mbegal. Nuju satunggaling dinten ingkang dipun begal kaleresan Sunan Benang; ing ngriku Kangjeng Sunan lajeng masang cipta sasmita anon ing ler kidul, wetan kilen tuwin tengah. Raden Sahid sanalika lajeng kuwalik paningalipun saha boten saged nggulawat. Wasana lajeng nyuwun pangapunten saha prasetya bade sumadya utami. Kanjeng Sunan lajeng paring sosoroh kathah-kathah, saha anancepaken ecisipun kadawuhan anengga raden Sahid ngantos dumugi sarawuhipun Kangjeng Sunan│ Jeng Sunan lajeng terus tindak, sumedya dateng Crebon.

Kocap Raden Patah matur dateng Kanjeng Sunan Ngampel, nyuwun panggenan; lajeng kadawuhan dudukuh ing Bintara, inggih punika ingkang thukul Glagahipun wangi. Cekakipun sampun kelampahan, saha ing Bintara lajeng reja.

Putranipun Sunan Ngampel (Saderek Sunan Benang), nama Masakehmahmut, kadawuhan dudukuh wonten Redi Murya, angimani agami, ajujuluk Sunan Darat, ing ngriku lajeng rame.

Kangjeng Sunan Girigajah karsa agentur tapa; ing ngriku lajeng prasasat abadan suksma sajati, prasasat dumunung badan insankamil. Sasampunipun tapa, lajeng kondur. Wonten dalem angeneng-enengi putra ingkang saweg muwus. Ing sacelakipun ngriku wonten sela ageng. Supados kendel pamuwusipun putra wau, Kangjeng Sunan ngandika sela wau kaawadaken gajah, wasana lajeng dados gajah saestu; nanging lajeng karuwat malih dening Sunan akanti nalangsa ing Pangeran.

Sunan Benang mangsuli raden Sahid ing wana Jatisari, ingkang negga cis. Ing ngriku sareng raden Sahid katingal setya, lajeng winisik jatining ngelmi rahsa sasmita, Jeng Sunan lajeng kondur. Raden Sahid lajeng terus, ngluwat saha nglangut, amet kanyataan gaibing Hyang ingkang dumunung ing manungsa.

Kacariyos Sang Prabu Brawijaya midanget wartos manawa ing Bintara wonten tiyang dudukuh, ingkang semunipun badhe ngembari Sang Prabu. Mila sang Prabu dawuh nglurugi, sampun ngantos ngrebda. Dipati Pecatanda lajeng matur, manawi ingkang dudukuh wau saderekipun jaler tunggil Ibu sanes Bapa: saking Putri Cina. Sang Prabu lajeng enget manawi Putri Cina ingkang kaparingaken dateng Arya Damar kala rumiyin sampun ngandeg. Wasana Raden Patah kadawuhan nimbali. Ingkang dipun utus, dipati Pecatanda akatah-katah raden Patah lajeng sowan. Ing ngriku malah lajeng kajunjung Dipati, inggih wonten Bintara, kanti kakantenan prajurit 10.000. Dipati Bintara lajeng kondur. (Raden Patah inggih tampi dawuhipun engkang rama, manawi Bintara benjing bade dados kadaton).

Kacariyos Raden Sahid, sasampunipun tapa ngluwat ngeli, lajeng sowan Sunan Gunungjati. Ing ngriku lajeng kapundut mantu ipe, angsal Dewi Siti Jenap, saha kaparingan jujuluk Seh Malaya, kadawuhan dudukuh. Dukuh wau dipun wastani Kalijaga. Seh Melaya lajeng kawedal nyuwun kajaten ing bab kanyataning kawruh, kados ing ngandap punika :

  1. │Seh Melaya nembah matur │ mring Jeng Sunan Gunungjati │ duh pukulun sang pinudya │ amba minta tuduh jati │ singir kang sampun kinocap │ paran artosipun mangkin│
  2. │Wontena ing sih pukulun │ rehning muda dameng budi │ sasat sato umpaminya │ Jeng Sunan ing Gunungjati │ alon denira ngandika │ rungunen mengko sun wisik│
  3. │Tegese singir pan kidung │ kinarya pangeling-eling │ para seh ing tanah Arab │ yen pana winoring gending │ sadapur singir punika │ sakeh seh Ibrahim ngarki│
  4. │Iya tatkalane pagut │ ing kaca ingkang bersih │ yeku lawan dipakara │ mangka antarane dadi │ dahana akantar-kantar │ wus nyata tanpa ling-aling│
  5. │Labawang sumilir iku │ iya kang sedya ngulati │ kalwan kang ingulatan │ iya kang nedya pinanggih │ yayi rasakna den krasa │ punika ujaring singir│
  6. │Wonten malih singiripun │ asale saking seh Sabli │ satuhu makripatika │ tetep dadi aling-aling │ antarane kang tumingal │ inggih mring kang den tingali│
  7. │Kalamun yayi andulu │ lawan makripat pribadi │ yeku nyatane pan nyata │ kalingan ing aling-aling / kaling-kalingan paningal │ inggih mring kang den tingali│
  8. │Sirnakna ing tingalipun │ mring liya kang den tingali │ wonten malih singiran wang │ nenggih saking seh Mukdin │ Kangjeng seh Muyidina pan│ kang putra seh ing Arabi│
  9. │Yen mikir tanjek sireku │ dadiya kang banget nuli │ yen amikir tasbeh sira │ ing wiwilange yen dadi │ yen katam karone sira │ dadi surasa sayekti│
  10. │Aningalana sireku │ ing Gusti kalawan Gusti │ kalawan kumpule ika │ aja pisahe den pikir │ yen uwis mangkono sira │ Maha Suci maring Gusti│
  11. │Kalek kanyataning machluk │ kalamun sira nduweni │ mata kalawan paningal │ kang makhluk puniku dadi │ kanyataning kalekan │ yen sira iku nduweni│
  12. │Angen-angan lawan kalbu │ yen ora nduweni uwis │ aja kudu amicara │ tanpa gawe wong ngaurip │ kalamun sira wus nyata │ duwe mata lawan ati│
  13. │Sayekti nora andulu │ liyan kang tingal sawiji │ sawiji ing dalem rupa │ puniku singir pan maksih │ kang saking Kangjeng  Seh nama │ Muhyidinaitnu Ngarbi│
  14. │Padha nyirnakna puniku │ tutulisan kang tinulis │ lan sakehing kitabira │ kang muni pangucap ngelmi │ lamun nora mangkono-a │ tan kagepok kang sayekti│
  15. │Lawan ing tyas ateguh │ katungkul pijer ngulati │ karana satemen uga │ ing sawuwus ingsun iki │ iya pangandikaning Hyang │ raga iku amung dadi│
  16. │Minangka kuta pikukuh │ ing kutha angungutani  │ pan kutha kuthaning kutha │ kederan kang angubengi │ ing lelaren pancandriya │ tan kena binedah dening│
  17. │Sasmita dang dananipun │ apan ora angentasi │ amung  binedah ing baka │ yeku ingkang angubengi │ ageme seh Ngaribillah│ kang darbe kidung punika│
  18. │Lah punika kidungipun │ seh abuyajid – bestami │ tan ana paningalira │ amung ingkan g angalingi │ pan nora na ingkang ilang │ pan anging pandengireki│
  19. │Sapa yun wruh ing sireku │ iya tingalana saking │ saking sira sarta sira │ temuning sira sireki │ pan dumeling ananira │ ing sama sameng sasami│
  20. │Nora beda lawan ingsun │ yen beda-a iku sisip │ yeng Tunggala iku sasar │ sasar sisip wujud siji │ agawok ingsun tumingal │ ing wong angulati Gusti│
  21. │Sun srahken birahiningsun │ marang ing ngeningsun iki │ mangka geseng ngeskiningwang │ geni badan kang nggesengi │ sayektine nuli kena │ ingkang para biraheni│
  22. │Sayekti badan kumelun │ remuking reh manaputi │ lah singir malah punika │ kidungane seh Rudadi │ mangkana pandita mulya │ Sujangi wakuwatihi│
  23. │Pangandikaning tyang Agung │ kalamun ingsun kapanggih │ kelawan kekasehingwang │ dadi kawula pan mami │ kalamun ingsun kapisah │ kelawan kekasih mami│
  24. │Sun dadi ratuning ratu │ ratu-ratuning sabumi │ ratu angratoni jagad │ ratu-ratu angratoni │ ing ratu-ratu sadaya │ mangkana Jeng Seh Rudadi│
  25. │Lah puniku singiripun │ seh Samamu ngasarani │ ing ngendi ananing ana │ ananing beda ing ngendi │ ananing beda lan ana │ apa pisah apa tunggil│
  26. │Lawan ngendi wohing banyu │ kang metu saking wiyati │ tegese woh banyu ika │ saking wite ingkang mijil │ yekti wenang saking tunggal │ pamoring woh lawan │
  27. │Uwus yayi mung puniku │ mungguh babaraning singir │ tarbukaning sangkan paran │ keni kinarya nyaringi │ panglimbanging budinira │ seh Melaya anampani│
  28. │Kanugrahan kang linuhung │ sarahsaning roh wus tamsil │ seh Melaya ngaraspada │ mring jeng Sunan Gunungjati │ alon wau aturira │ wong dadya guru sejati│
  29. │Yen kurang waspadeng semu │ kasamaran temah mamring │ rahsane datan kecekap │ katah guru-guru silip │ kengser sire kabalasar │ tulus amangeran tulis│
  30. │Jeng Sunan ngandika arum │ angel pratingkahing urip │ sanadyan ahliya │ ahli suluk ahli pikir │ lamun ora puruita │ tatane kurang premati│
  31. │Dene pra oliya sagung │ tulis mung mangka pengeling │ nanging rasane datan sah │ sahe saking tinalesih │ mangsuting musawaratan │ mrih mulyaning megat pati│

PUPUH XII
MEGATRUH

  1. │Nabi Musa ngaku luhur tanpa guru │ngemungken ujaring tulis │ ngandelaken turadipun │ den nyana wus anguwisi │ tan wruh lamun maksih adoh│
  2. │Meh kalantur ing pratingkah esmu puguh │ gya binendon ing Hyang Widdi │ nulya kinen angguguru │ guguru mring Nabi Kilir │ kang kari anut mangkono│
  3. │Sajatine ingkang aran guru iku │ dudu guru muruk ngaji │ dudu guru muruk ngidung │ dudu guru muruk tulis │ dudu guru muruk kedot│
  4. │Dudu guru muruk kasekten puniku │ dudu guru muruk dikir │ paguron arane iku │ dene guru kang sayekti │ kang ngamejang ngelmu jatos│
  5. │Aja sira ngguguru pandita besus │ pandita sipat nameki │ lan falapat malihipun │ teberen sasanja nenggih │ yeku pandita angomong│
  6. │Tuwin aja ngguguru pandita lengus │ yeku pandita sak serik │ lawan aja angguguru │ pandita kakehan pikir │ karya was uwasing batos│
  7. │Lawan aja ngguguru pandita gundul │ pan iku pandita lamis │ apan Kangjeng Nabi Rasul │ remene amung sumunggi │ amirid lawan babahon│
  8. │Pan sakabat sakawan bela ing Rasul │ kapat pisan pan sumunggi │ Kangjeng Rasul parasipun │ sajege mung sapisan til │ pan ora kongsi amindo│
  9. │Kang utama pandita ngaku balilu │ sasolahe ambodoni │ jajinab saka puniku │ anenggih bil maksiyati │ solah tingkah kang mangkono│
  10. │Dening jayinab saka pandita iku │ tegesing bil maksiyati │ pandita kang ngingu rambut │ paesing ngawak sayekti │ dudu paesing panganggo│
  11. │Debog bosok mrak kacancang gentong umus │ iku pandita kasirik │ lawan tawan brana iku │ bojakirana marsandi │ karo utama ginuron│
  12. │Katigane pandita wiladi iku │ kang utama den guroni │ liring debog bosok iku │ lara geng kang panditeki │ mrak kacancang anyengu ngong│
  13. │Tegesipun takabure keh kawetu │ lumaku yen den guroni │ tegese kang gentong umus │ gebreh tan bisa ngrawati │ wetune saenggon-enggon│
  14. │Dening tawan brana pandita puniku │ kang analabet ing kanin │ lan sapapadane iku │ kang acacad kang aciri │ siriken aja ginuron│
  15. │Pandita kang bojakirana puniku │ tan pegat amangun tapi │ nyegah hawanipun │ pakareman den buwangi │ saciptane wus sayektos│
  16. │Pan waluya sadaya pangestunipun │ tan ana kawula Gusti │ wus karem ing ora iku │ dene pandita marsudi │ kang ngibadah lair batos│
  17. │Nora pegat mulyakken sariranipun │ pujine ngebeki bumi │ saosike enengipun │ nora samar dadi puji │ sembah pujine tan pedot│
  18. │Dene ingkang pandita wiladi iku │ asareh wuwuse aris │ tan muruk sudi karyeku │ lakuning pandita supi │ den antepi lair batos│
  19. │Wonten reke pandita salah ing ngelmu │ wala hulam (wlohua’ alam) yen mati │ mengkono ing tekadipun │ besuk yen ingsun ngemasi │ mulih maring purwaningong│
  20. │Maring Nukat ghaib pan pinangkanipun │ reremukan wujud dingin │ mati bali maring wujud │ iku pandita kasirik │ tan kena tinut wong bodho│
  21. │Muridipun puniku dadi wong merdut │ pandita satengah malih │ orane Pangeran iku │ sapencare Nukat Ghaib │ jebule pasti nyatengong│
  22. │Mbesuk Ingsun samengkone iya ingsun │ ngawal akhir misesani │ jagad kabeh Ingsun tinut │ nora nana batal bitil │ karam kerem mekrah mekruh│
  23. │Lanang wadon nora nana waleripun │ Allah nora marentah │ gawe batal karam iku │ pan amung karsaning Nabi │ Rasulullah amakewuh│
  24. │Panditeku dadi gujeng muridipun │ lan ana pandita malih │ tekade cahya tinunggu │ mbesuk yen ingsun ngamsi │ atunggu cahya ing kono│
  25. │Muridipun puniku dadi wong ngedul │ lan wonten pandita malih │ mbesuk yen ing patiningsun │ kawin lan Pangeran mami │ salekering wismaningong│
  26. │Insun gawa kabeh aja na kang kantun │ mangkono kang panditeki │ sarupane muridipun │ iku dadi wong barjaki │ tunggal lanang wadon kang wong│
  27. │Wonten malih mangglingan ngelmunipun │ patine ajebul malih │ muride dadi wong kebur │ lawan wong ubeg puniki │ kabeh anggepe mangkono│
  28. │Wonten malih kang pandita ngelmunipun │ mbesuk yen ingsun ngemasi │ nampani sawarga agung │ wiadadari pitung keti │ muride dadi wong ngegot│
  29. │Pan puniku warnining wong salah ngelmu │ kang tan pantes tinut wuri │ mungguh ing kapatenipun │ miwah ing ngurip samangkin │ kariya sak kang tan waspaos│
  30. │Niniwasi ing wasana tanpa uwus │ pangwasa tan misesani │ panuksmanireng pangestu │ ya ta ana salah malih │ ing tekad kawruh samengko│
  31. │Satengahing pinandita ngelmunipun │ pagogotan tan udani │ ing tarki lawan tanajul │ muridipun den arani wong berwangkal lan ber pugoh│
  32. │Wonten malih wong pandita ngelmunipun │ panase den dalih Gusti │ wus mengkono anggepipun │ sarupane muridneki │ samya dadi tukang angob│
  33. │Wonten malih kang pandita ngelmunipun │ sok mulya-a ing donyeki │ pasti mulyeng akiripun │ sarupane muridneki │ kabeh dadi wong pijangkoh│
  34. │Wonten ingkang pandita durung satuhu │ kaselak pangakuneki │ toging ngendon wulangipun nyamut nyamut taksih tebih │ durung mantra-mantra gepok│
  35. │Maksih sarak kewala pralambangipun │ tuna bet kang samya amrih │ pandita mangkono iku │ umpamane muridneki │ wong ngimel mamah klasa moh│
  36. │Wonten malih kang pendita ngelmunipun │ tekad batin den enggo lair │ para Nabi Rasul-Rasul │ miwah ingkang para wali │ kabeh samya pinaido│
  37. │Tur kawetu ngakeh pamaidonipun │ nora nana nabi Wali │ kuna-kuna Rasul-Rasul │ pan iku muride dadi │ wong sumeca durung enjoh│
  38. │Poma yayi estokna yen anggeguru │ aliyane saking mami │ dene was wasananipun │ angele wong ngulah ngelmi │ yen kablender amalendo│
  39. │Seh Melaya denira umatur │ mring Jeng Sunan Gunungjati │ sewu ing pamundi ulun │ wrin rarancangan riricik │ parabote amrih kawruh│
  40. │Uninga lun mangkya kalilana matur │ lampahing para Nabi │ kang sampun kawartos wau │ Nabi Musa Nabi Kilir │ dene teko sewu elok│
  41. │Nabi Musa amengku sarengat agung │ tur ngiras dadi narpati │ Nabi Kilir Nabi Rasul │ sarengat tan amengkoni │ mung mungkul sareh ing lakon│
  42. │Teka mawi Nabi Kilir kang linuhur │ asungsang buwana balik │ asor angsaring ngaluhur │ kang luhur ngasor maladsih │ Jeng Sunan ngandidka alon│
  43. │Ngelmu iku tan pasti neng janma luhur │ tan pasti neng janma singgih │ tan pasti neng janma sepuh │ ana nugraha pribadi │ terkadang ana wong anom│

PUPUH XIII
S  I  N  O  M

  1. │Kadang aneng sudra papa │ nora kena den gagapi │ tan kena kinayangapa │ papancenira pribadi │ yen rinilan ing Widdi │ nadyan durung masanipun │ angulah kalepasan │ rarantame wus patitis │ angungkuli pangawikaning kukama│
  2. │Kaya mau Nabi Musa kalwan Jeng Nabi Kilir │ kawruhe ing kasunyatan │ linuhurken Nabi Kilir │ marga wus angakoni │ akarem ing ora iku │ acegah nepsu hawa │ ing nala dumilah wening │ konang-ngonang kaanane kene kana│
  3. │Mandar antuk kanugrahan │ panjenengan Nabi Kilir │ kinarya eb Nabi Ullah │ nartani nora ngemasi │ wus angenggoni Gaib │ lair batine kawengku │ iku ujaring kitab │ embuh nyatane samangkin │ dene para wus kaleban ing prang jaman│
  4. │Umatur sang seh Melaya │ duh pukulun sang ngayogi │ bilih makaten kang sabda │ ulun kapincut ing kapti │ kados Jeng Nabi Kilir │ kedah kesdu angguru │ amba nuwun pitedah │ mangka dumunung ing pundi │ nadyan tebih jangji kenging ingulatan│
  5. │Saestu kawula ngkah │ lari-lari angulati │ numpal keli ngulandoro │ ngreranggeh nugraha jati │ Jeng Sunan ngandika ris │ ujaring pawarta iku │ iya ing Bural Akbar │ dumununge Nabi Kilir │ tanah Lutmat agaib panggonanira│
  6. │Kaya nora kalampahan sira adreng anglelari │ sasat ngupaya kumandang │ seh Melaya matur aris │ kenceng tyas ulun mangkin │ amung pangestu pukulun │ sageda kasembadan pinanggih Jeng Nabi Klir │ kalilana mangkat samangkin kewala│
  7. │Ngungun sakal miyarsa │ Jeng Sunan ing Gunungjati │ mring antepe  Seh Melaya │ winawas ing sambang liring │ dadya damar sejati │ wusana sewu jumurung │ lajeng ungkur-ungkuran │ Jeng Suhunan Gunungjati │ mangu mulat angkate Sang seh Melaya│
  8. │Kondur padalemanira │ sang seh Melaya winarni │ lampahe alelancaran │ tan ana baya kaesti │ amung nugraha jati │ inguger graning jajantung │ mangaler paranira │ prapteng pasisir Samawis  │ mangu mulat lirap-liraping samodra│
  9. │Tan ana palwa katingal │ anuju kalaning ratri │ pakewed raosing driya │ dennirarsa numpal keli │ kalanganing jaladri │ nanging mirang lamun wangsul │ nadyan datan kantenan │ telenge kang den ulati │ mangsah mudya angeningaken wardaya│
  10. │Mepet gelaring hawa │ amung anyipta sawiji │ tanjane ingkang sinedya │ wonten parmaning Hyang widdi │ sakala Nabi Kilir │ prapta aneng ngarsanipun apinda rare bajang │ ganda ngambar marbuk wangi │ duk mangeja lir pinda gebyaring kilat│
  11. │Seh Melaya tan Kumedep │ dennya umangsah semadi │ Jeng Nabi Kilir ngandika │ wudaren pardining budi │ aja tambuh sun iki │ jatine kang sira luru │ Nabi Kilir ya ingwang │ ana paran amarsudi │ kudu temu lan jeneng ingsun samangkya│
  12. │Seh Melaya mudar asta │ gurawalan mangenjali │ alon wau aturira │ sumangga karsa sang yogi │ saestu tuwan inggih │ tan kilap sasedya ulun │ Nabi Kilir ngandika │ bener atur ira iki │ sadurunge sajarwa yekti Sun wikan│
  13. │Sira kesdu puruita │ anenabet kaya mami │ dumadya Gaib’Ullah, apa bisa anglakoni │ sumingkir ing  ngasinggih │ Seh Melaya nembah matur │ rehning sampun sinedya │ abot enteng den lampahi │ janji antuk wewengan sih kawelasan│
  14. │Dumateng jasat kawula │ pinda sato saumpami │ angsala dedalan mulya │ Jeng Nabi ngandika aris │ ingsun darma njalari │ atas aneng kabegjanmu │ lah merema kewala │ sun tuduhken nggon kang ening │ supayane weruha ing panarima│
  15. │Seh melaya tan lenggana │ wau ta Jeng Nabi Kilir │ sumebut saking panggenan │ pan kadya anampel wentis │ seh Melaya tan kari │ tan adangu prapta sampun │ ing nggen langkung ajembar │ lir ara-ara aradin │ kinubeng ing samudra tanpa watesan│
  16. │Wus kinen bukak paningal │ seh Melaya aningali │ panggenan kalangkung jembar │ myang samodra tanpa tepi │ leng-leng rehning pangaksi │ datan wrin elor myang kidul │ kulon kalawan wetan │ surya candra tan kaeksi │ penyanane dumunung jagag walikan│
  17. │Seh Melaya matur nembah │ pukulun sang maha yogi │ kawula nyuwun atanya │ punika alam ing pundi │ dene ta sarwa mamring │ lamat-lamat nyamut-nyamut │ nglangut tanpa watesan │ Ngandika Jeng Nabi Kilir │ kawruhanmu ya iku panggonan ingwang│
  18. │Ora ana paran-paran │ mung asunya lawan luri │ teka sira kapibrangta │ kaya raganingsun iki │ apa kang den ulati │ ing kene sepen asamun │ umatur seh Melaya │ makatena boten lirip │ rehning  sampun dados kekencengan kula│
  19. │Sanadyan prapta ing pejah │ boten rumengkang pun patik │ Jeng Nabi Kilir ngandika │ sukur yen mantep ing kapti │ payo pada lumaris │ sang seh Melaya jumurung │ lajeng mider lumampah │ tan adangu aningali │ cahya padang tri rupa andiwangkara│
  20. │Warna abang ireng jenar │ seh Melaya matur aris │ punika cahya punapa │ ngandika jeng Nabi Kilir │ Pramana araneki │ upama aneng sireku │ endi kang den piliha │ seh Melaya matur aris │ langkung ajdrih yen boten saking pitedah│
  21. │Datan dangu katingalan │ cahya petak anelahi │ parek lan cahya katiga │ seh Melaya matur malih │ Cahya punapa kari │ perak lan cahya katelu │ Jeng Nabi lon ngandika │ mbok ana kang sira pilih │ seh Melaya ature dahat tan arsa│
  22. │Yen tan kalawan pitedah │ ngandika Jeng Nabi Kilir │ kabeh cahya iku tunggal │ kacatur aneng sireki │ ya pada ananarik │ mamarah akarya dudu │ kang rupa cahya abang │ atuduh napsu tan becik │ nganakaken penginan panas baranan│
  23. Ambuntone kaelingan │ ing kawaspadaning budi │ dene cahya kang akresna │ karyane ngubungi runtik │ andedawa andadi │ ngadangi panggawe ayu │ dene kang cahya jenar │ naggulang cipta kang becik │ sayektine ngegungken panggawe rusak│
  24. │Ingkang putih iku nyata │ mung suci tan ika iki │ prawira ing karaharjan │ iku kang bisa nampani │ sasmita kang kalingling │ sajatining rupa iku │ anampani nugraha │ lestari pamoring kapti │ nanging iku kinrubut napsu titiga│
  25. │Yen kurang sabar santosa │ kena ginuling ing belis │ kerut maring panasaran │ yen kuwat tan mindo kardi │ kasor dening kang putih │ katelu samya angratu │ luamah lan amarah │ supiyah ginedong batin │ Mutmainah jumeneng ratu utama│
  26. │Kalegan raosign driya │ seh Malaya anganggepi │ tuduhing sang maha Yogya │ marbudyeng ngrat Nabi Kilir │ nulya ngandika malih │ eh seh Malaya sireku │ paran pangudinira │ endi kang sira antepi │ wahanane kang cahya patang prakara│
  27. Umatur sang seh Malaya │ punapa sampun ngideki │ punika telenging paran │ teka kinen amimilih │ ngandika Nabi Kilir │ sayekti puniku durung │ lagi aneng tresanda │ seh Malay matur malih │ sewu sisip yen anampik amiliya│
  28. │Mindak anggegadang lepat │ pan kawula sewu ajrih │ yen boten saking pitedah │ lajeng alelampah malih │ seh Melaya ningali │ urub siji angunguwung │ wowolu kencarira │ ana lir puputran gading │ weneh kadya wonten puputran mulyara│
  29. │Dumeling abra markata │ seh Melaya matur aris │ punika urub punapa │ maya-maya angebati │ urub mung sawiji │ andarbeni cahya wolu │ Nabi Kilir ngandika │ pengarep urubing Budi │ iya iku kang sajati wenang tunggal│
  30. │Tegese saliring warna │ iya aneng sira kaki │ tuwin isining pratala │ ginambar aneng ing diri │ jagad agung myang cilik │tan ana prabedanipun │ purwaning catur yogya │ lan cahya kapat pan sami │ iya dadi tanda uriping bawana│
  31. │Tinimbangken aneng sira  │ jagad agung jagad cilik │ isen-isene tan beda │ kinarya wahana yekti │ salwir rupa wus anis │ ngumpul mring rupa satuhu │ kadya tawon gumana │ sawang putran mutyara di │ cahyanira kumilat tanpa wayangan│
  32. │Seh Malaya matur nembah │ duh sang maha yogi suci │ punapa inggih punika │ kang pinrih dipun ulati │ rupa ingkang sajati │ Nabi Kilir ngandika rum │ dudu kang sira sedya │ kang mumpuni ambeg jati │ nora kena kalamun winaspada-a│
  33. │Tanpa rupa tanpa warna │ nanging bisa amanarni │ tan gatra datan satmata │ tan dumunung nggen sawiji │ dumunung neng rat │ narambahi ing dumadi │ kaanane yen dinumuk datan kena. │
  34. │Umatur sang seh Malaya │ duh pukulun sang mahening │ ulun nyuwun tuduh nyata │ dene dereng anggepoki │ nugraha kang sayekti │ Nabi Kilir ngandika rum│ eh  kaki seh Melaya │ ingsun papajar samangkin │ dene rencang pamucunge ing pangancam│

PUPUH XIV
P U C U N G

  1. │Kangjeng Nabi Kilir angandika arum │ den wori pralambang │ umpamane rasa iki │ aneng loteng adi-adi punika│
  2. │Pantesipun  │ kang loteng umpamanipun │ kaya bumbu iwak │ winor lan iwakireki │ rasa iku ati suci ingkang nyata│
  3. │Iya iku │ nur buah sajatinipun │ ya iku duk ana │ sipat jamal araneki │ yen wus metu ingaranan Johar Awal│
  4. │Di pase ku │ Johar achir aranipun │ ingkang Johar Awal │ ingaku rasa sajati │ ingkang akhir sawujud ati uripnya│
  5. │Johar iku │ duk wawujud rasa satu │ urip tunggal rasa │ tunggal johar awal singgih │ johar achir sawujud ing uripira│
  6. │Johar achir │ narima ing solahipun │ batin kang sinembah │ miwah ta ingkang pinuji │ iya iku jatine Pangerranira│
  7. │Iya iku │ pan nora loro tetelu │ iya iku nukat │ lan gaib ing nguni-uni │ nukat gaib tan ana ing gantinira│
  8. │Temenipun │ nukat pan jenengireku │ sawuse tumiba │ iku ingaranan napti │ ngelmu iku sajatine panguripan│
  9. │Naptu iku │ tinarik lan alipipun │ Alip ingaranan │ jisim latip pan sayekti │ sajenenge ingaranan nananira│
  10. │Naptu iku │ Johar awal aranipun │ ing sajenengira │ urip ingaranan sajati │ sajatine ingaranan getih kang gesang│
  11. │Getih urip │ ingaranan Rasul lulahu │ ngalihe wa salam│ patemon rasa sejati │ getih iya iku ingaranan sadat│
  12. │Rasa jati │ rahsaning Dat sami wujud │ Jabrail Muhammad, lan Allah tunggal sajati │ telu iku kapatipun lan angkara│
  13. │Iya iku │ getih urip aranipun │ dene wong palastra │ tan ana getihireki │ getih iku awor ilang lawan suksma│
  14. │Suksma iku │ ilang anane kang wujud │ iya pada ana │ Alip aran Rohilapi │ rohilapi jisim latip jatinira│
  15. │Aranipun │ jisim iku duk ing dangu │ Alip ingaranan │ tanpa ngucap tan ningali │ tan miyarsa tanpa tingal tanpa karsa│
  16. │Iya iku │ kang Alip tibaning naptu │ arane dadya na │ jinabaran Rohilapi-Rohilapi │ Dat Ullah tuwin kawawas│
  17. │Rohilapi │ gegentining Dat satuhu │ Alip iku uga │ aneng johar jabar jeri │ pujinipun │ ran kalam birahi nama│
  18. │Birahine │ ingaranan Allah iku │ tan roro wujudnya │ sapa weruha yen dadi │ yen weruha tan ngarani namanira│
  19. │Sipatipun │ Jamal kang ngarani iku │ sipat jamal ingkang akon ngarani puniki │ dene ingkang akon Allah angandika│
  20. │Marang Rasul │ yen tan ana sira iku │ ingsun nora nana │ kang nebut Allah sayekti │ iya sira ingkang ngarani maring wang│
  21. │Sira iku │ iya tunggal lawan ingsun │ ingsun iya sira │ sira iku iya mami │ iya iku tarbukaning rasaningwang│
  22. │Ya sireku │ kang sawujud lawan ingsun │ yen liyane sira │ lawan ingsun iku pasti │ nora nana kang ngarani araningwang│
  23. │Sira iku │ ing dunya ngakerat uwus │ amengku sadaya │ eh seh Malaya sireki │ dipun eling jabar jering Alif ika│
  24. │Aja luput │ ing logat tan nangsubipun │ babaring kaanan │ aneng ing wujud ilapi │ ilapate dan anggambuh ing wardaya│

PUPUH XV
G  A  M  B  U  H

  1. │Mungguh ta takjinipun │ semuning Alip iku  amengku │ budi jatining wicara jroning budi │ nglairken birahinipun │ amicara tunggal karo│
  2. │Kang ro tunggal sawujud │ lawan karone puniku dudu │ iya iku budi johar araneki │ iya budi iman iku │ Alip Puniku sayektos│
  3. │Tumiba maring naptu │ sajatine ingkang Alip iku │ sarwa ora, orane ingaken kadi │ warnane kang asih iku │ Alip puniku mangkono│
  4. │Kaanane satuhu │ kang johar awal sayektinipun │ ingkang johar awal pan kaanan jati │ Istinja junub puniku │ jabaning johar kinaot│
  5. │Suganda lan warneku │ kang johar awal duk nguninipun │ iya iku tibaning neptu sayekti │ urip tunggal jatinipun │ jroning johar awal kono│
  6. │Urip kalwan lampus │ ya sajroning awal iku │ lah pagene sembahyang aneng donyaki │ liring ing donya puniku │ mangka purwaning dumados│
  7. │Den kawangwang satuhu │ yen naptu gaib aneng sireku │ lan pagene sira ngadeg neng dunyeki │ sidakep kalwan mangu │ marmane sidakep kang wong│
  8. │Tunggal kaananipun │ tunggal solah paribawanipun │ wicarane tunggal pangucapireki │ wedar tangan nuli rukuk │ kasaru duk tibeng kono│
  9. │Tumetese kang banyu │ banyu kang suci wening umancur │ eningipun madi urip sakalir │ yen rukuk karasa iku │ iman saderah kinaot│
  10. │Sasamine puniku │ kaananing rasa mengko iku │ lah pagene asujud ana ing bumi │ marmane sujud puniku │ panuksmaning cahya kaot│
  11. │Ingkang cahya puniku │ ana paran ta sasmitanipun │ iya iku patemoning rupa jati │ rupa iku Dat satuhu│ Dat ing Hyang Suksma kang elok│
  12. │Dene ingkang rumuhun │ sadurunge bumi langitipun │ ingkang ana dingin pan ananireki │ ing dunya kerat sireku │ mangkono lire sayektos│
  13. │Nanging lamun wus weruh │ den awerit warananireku │ ati ening enenge ingkang premati │ yen gebreh kuwur balawur │ ati was waskitaning don│
  14. │Awit basa puniku │ nora kena linair yen durung │ papan empan apan neng pasepen sepi │ supaya wenganing kayun │ angganteng manteng gumatok│
  15. │Wus kaki mung puniku │ tanggapan wahyuning Hyang Agung │ Seh Melaya tyasira padang nampani │ kanugrahan kang dumawuh │ sanalika : jleg : salin nggon│
  16. │Bale kencana luhung │ mawa cahya adi angunguwung│ sen isene jagad wus tan ana keksi │ papadang tumalawung │ seh Melaya matur alon│
  17. │Duh sang amaha wiku │ bale punapa kang katon mancur │ dene wau sepa sepi suwung mamring │ tan wonten bale kadulu │ teka mangke angerobong│
  18. │Rosing badan ulun │ nikmat manpangat ingkang tinemu │ boten arip tan lesu datan angelih │ Nabi Kilir ngadika rum │ enggoning batin ing kono│
  19. │Sajatine ya iku │ karaton kang nugraha linuhung │ lamun katarima rinilan ing Widdi │ nora sarana linuru │ iku sajatining kawruh│
  20. │Yen janma kang wus putus │ tetes patitis terus rumasuk │ bisa ngrasuk angrasa kang den ranggoni │ sangkan paran wus kawengku │ ngalih nggon boyong kadaton│
  21. │Kang binoyong puniku │ yekti kadaton kang wus dumunung │ aneng sira karana jatining pati │ kang mati iku napsu │ Suksmane murba maring don│
  22. │Ing mula mulanipun │ beda lawan janma kang durung wruh │ migeg-migeg begegeg tan duwe budi │ melulu kasambah watu │ wantere tan nganggo waton│
  23. │Jedog ing jebulipun │ upamane simbar aneng kayu │ bisa bali maring kaananing urip │ araket awowor sambu │ nging dadi ama kemawon│
  24. │Ananing urip iku │ yen kalarap mbok kaliru │ surup surupane ginered marang ing belis │ embuh-embuh kang binuru │ kadi kapaten ing sato│
  25. │Seh Malaya umatur │ yen mkaten ing sabda pukulun │ ulun sampun tan nedya awangsul malih │ pedah punapa donyeku │ amung susah lan rekaos│
  26. │Katah rubedanipun │ beda-beda temah karya dudu │ balik ngriki riribed tan anglabeti │ nikmat manpangat tinemu │ karaos-raos rumaos│
  27. │Jeng Nabi ngandika rum │ nora kena mangkono karsamu │ pan kasiku maring Hyang kang Murbeng pati │ durung masakalanipun │ datan kena anggege nggon│
  28. │Iku anyupet tuwuh │ awit kenane sarana lampus │ marma sira kena dumunung ing ngriki │ pratanda nampani wahyu │ mbesuk bisa kaya ingong│
  29. │Nanging tan kena mbanjur │ sarehning sira iki wus weruh │ rasahning gaibing Hyang Maha Suci │ wus mung samono puniku │ pada andum karahayon│
  30. │Ya ta sasampunipun │ Bale Kencana datan kadulu │ bareng musna kalawan Jeng Nabi Kilir │ seh Malaya apan sampun │ wanagsul alame kang nganggon│

————————————————————————————————————-

P R O S A

Seh Malaya ngungun  deleg-deleg wonten tepining saganten. Wasana lajeng kondur, saha lajeng misuwur karan Sunan Kalijaga.

Kacariyos ing nalika Kanjeng Sunan Benang muruk dateng Sunan Kalijaga kasebut ing nginggil, sayid Ngalimukid, inggih punika saderekipun Jeng Sunan Ngampel sanes ibu, angajawi, njujug ing Ngampel wasana lajeng pinrenah wonten Majagung dening Sunan Ngampel. Wasana lajeng karan pangeran Majagung, nanging boten kalebet golonganing wali, namung kalebet wali nukba kemawon, tegesipun wali tututan (sambungan, wali anakan). Dene ingkang kapetang wali wali ing ing tanah Jawi punika, inggih punika ingkang sami sinebut sinuwun, tegesipun pupunden ekak, kadosta 1. Sunan Nganpel, 2. Sunan Gunungjati, 3. Sunan Ngudung, Sunan Giri ing Giri Gajah, 5. Sunan Makdum ing Benang 6. Sunan Ngalim ing Majagung, 7. Sunan Mahmut ing Drajat, 8 Sunan Kali, (Wali pamungkas). Wolu wau dipun wastani “Wali Sana” tegesipun “dununganing Wali”.

Dene ingkang kaetang wali nukba, ing tanah Jawi punika, kadosta 1. Sunan Tembayat, 2. Sunan Giri parapen, 2. Sunan Kudus, 4. Sultan Sah Ngalam Akbar, 5. Pangeran Wijil ing Kadilangu, 6. Pangeran Ngawongga, 7. Ki Gede Kenanga di Pengging; 8. Pangeran Konang; 9. Pangeran Cirebon; 10. Pangeran Karanggayam; 11. Ki Ageng Sela; 12. Pangeran Panggung; 13. Pangeran ing surapringga; 14. Kyai Juru Martani ing Giring; 15. Kyai Ageng Pamanahan; 16. Buyut Ngerang; 17. Ki Gede Wanasaba; 18. Panembahan Palembang; 19. Ki Buyut ing Banyubiru; 20. Ki geng Majasta; 21. Ki Ageng Gribig; 22. Ki Ageng ing Karotangan; 23. Ki Ageng Toyajene; Ki Ageng Toyareka; 25. Tuwin Pamungkasing Wali Raja, inggih punika Kangjeng Sultan Agung.

Kacariyos Kangjeng Sunan ing Girigajah kagungan murid saking Sitijenar, Nama Kasan Ngali Ansar, (Katelah nama Sitijenar) Gancaripun kados ing ngandap punika.

Mangkya mangsuli carita; uruting Walisana│ mulya geng karamatipun, Djeng Sunan ing Girigajah.

PUPUH XVI
ASMARANDANA

  1. Ageng paguronireki │ Sinuyudan pra ngulama │ pan wonten sabat sawiyos │ saking tanah Sitijenar │ nama San Ngaliansar │ katelah dununganipun │ winastanan Seh Lemahbang│
  2. │Ya Lemhabang lemah Kuning│ tan ana prabedanira │ seh Lemah-bang salamine │ anunuwun dudunungan │ rahsaning ngelmu rasa │ uger-ugering tumuwuh │ Jeng Suhunan Girigajah│
  3. │Dereng lega ing panggalih │ wrin semune Seh Lemah-bang │ watek wus akeh sikire │ marmane datan sinungan │ mbok sak sok mbuwang sasab │ ngilangken ling-aling agung │ tan anganggo masakala│
  4. │Tyasira dahat rudatin │ sira wau seh Lemah-Bang │ anuwun nuwun tan poleh │ rumasa tuna ing gesang │ dadya sedya nempuh byat │ namur amet momor sambu │ atindak karti sampeka│
  5. │Duk samana Sunan Giri │ nuju ing  ari Jumungah │ pan arsa mejang muride │ seh Lemah-bang angrarepa │ duh pukulun Jeng Sunan │ bilih kapareng saharyu │ ulun bela puruita│
  6. │Ngandikan Jeng Sunan Giri │ Allah durung pasang yogya │ amejanga dina kiye │ marang ing pamintanira │ wau ta seh Lemah-bang │ angrasa yen pinakewuh │ buteng eru kabatinan│
  7. │Lajeng kesah maring Jawi │ locitanira ing driya │ yen mengkono tanpa gawe │ ngawat-awati wus lawas │ tiwas dan datanpa tuwas │ met wasana pijer kawus │ rewa-rewa ingewanan│
  8. │Mejang miji para kaji │ saben ing ari Jumungah │ tan kena manjing sraos │ rumasa yen tan kinarsan │ becik sun cidranana │ tan ana durhakanipun │ mimikani pangawikan│
  9. │Seh Lemhabang wus udani │ pangenan pamejangira │ amatek aji sikire │ sanalika malih warna │ arupa dindang seta │ manggon ing panggenanipun │ pamejanging Jeng Sunan│
  10. │Ciptane wus tan udani │ denira tingkah mangkana │ Jeng Sunan Giri kedaton │ yekti datan kikilapan │ solahe seh Lemahbang │ angandika Jeng Sinuwun │ mring sagung para sakabat│
  11. │Eh ta kawruhana sami │ ingsun tan sida amejang │ nora enak atiningwang │ mbesuk ing Jumungah ngarsa│ sida pamejangingwang │ dadya bubaran pra kaum │ praptaning ari jumungah│
  12. │Kadatengan para wli │ sedya paguneman rahsa │ angumpulaken kawruh │ sampun amanggih salaya │ dadining rembagira │ Sunan Giri aturipun │ inggih sumangga ing karsa│
  13. │Nanging ulun nuwun alim│ sedya amejang sekabat │ sarehning sampun masane │ kang para wali sadaya │ jumungah ngayubagya │ Sunan Giri tedak gupuh maring pemjanganira│
  14. │Angumpulaken ngulami │ wau ta sang seh Lemahbang │ datan kandeg panedyane │ denyarsa metet sarahsa │ nulya mancala warna │ pan arupa cacing kalung │ senetan soring pratala│
  15. │Tan ana janma udani │ Mung Jeng Sunan Girigajah │ kang wrin sasolah tingkahe │ nanging tan den munasika │ rehning wus jangjinira │ maringken nugraha  agung │ marang sakabat taruna│

PUPUH XVII
S  I  N  O  M

  1. │Eh ta padha kawruhana │ dununge kang Nukat Gaib │ pan aputih warnanira │ dene gedhene rininci │ mungguh ing jagad iki │ tinandinga pirang ewu │ yuta alam tan timbang │ tegese kang nukat gaib │ apan saking gaibing kang Kanyataan│
  2. │Istingarah tan kajaba │ istingarah tan umanjing │ istingarah tan kawedal │ tan kajro istingarah ing │ sayekti luwih gaib │ tan owah gingsir puniku │ langgeng tanpa karana │ kang jumeneng ki rohani │ apa rupanira duk nalikeng dunya│
  3. │Nora owah sebutira │ cahya mancorong nelahi │ lir emas binakar anyar │ dene ta ingkang Rochani │ pan Muhammad sajati │ aja esak aja masgul │ ananging kawruhana │ sahe tekad kang premati │ pan lilima prakara rubedanira│
  4. │Ingakang dingin katon pisah │ katon tunggal kaping kalih │ kaping tri katon tan pisah │ ping pat metu katon yekti │ kaping limanireki │ katon metokaken iku │ lah padha den budiya │ sakabehe para murid │ aja pegat ngggenira musawaratan│
  5. │Yen darbe panemu sira │ samantakena mringmami │ lah maneh kawruhana │ asma pipitu puniki │ Allah ingkang rumiyin │ ping ro wujud mokal iku │ wujud ilapi trinya │ kaping paten roh ilapi │ kaping lima pan iya Akyan sabitah│
  6. │Kaping ne Akyan Kajiyah │ kaping pitune winarni │ pan Allah lawan Muhammad │ iku den budya sami │ matur kang para murid │ pukulun saestunipun │ kajarwanana pisan │ kantenanipun nampeni │ boten beda dadining pambudinira│
  7. │Jeng Sunan Giri ngandika │ mungguh artine kang yekti │ Allah pan jatining aran │ liring wujud mokal neggih │ Pangeran kang sajati │ liring wujud Ilapi ku │ jatining warna rupa │ dene aran Rohilapi │ sajatine iya urip kita│
  8. │Denen ta Akyan Sabitah │ sajatining Ana yekti │ mungguh Akyan Kajriyah │ lire wayangan kang pasti │ Allah Muhammad liring │ ya Allah Rasulullah │ ing bedaning panunggal │ Allah sarira sayekti │ ing tegese sarira puniku rahsa│
  9. │Iya sajrone kang rahsa │ iku mapan Dat ‘Ullahi │ Dat ‘Ullah lah Dat Rasul’Ullah │ karo pan dadi sawiji │ artine kang sajati │  kang apurba langgeng Insun │ purba jati wisesa │ sajatining Nukat Gaib │ den pracaya tan liyan yekti punika│
  10. │Pra sakabat duk miyarsi │ sabdane Jeng Sunan Giri │ tanggap atampi nugraha │ mantep denira mumuji │ wasana matur malih │ duk pukulun Jeng Sinuwun │ balik ingkang punika │ pan sampun tuwan logati │ kang rumuyin rubeda gangsal prakara│
  11. │Kawijangna babar pisan │ supados lajeng gumlinding │ boten rendet angalendang │ saged bunar suci wening │ ngandika Sunan giri │ iku tan kena winuwus │ kudu kanti nugraha │ temune sira pribadi │ mengko lagi durung kena kabuka-a│
  12. │Pada anggiten priyangga │ kasaru sampun byar enjing │ Jeng Sunan ing Giripura │ kondur ing dalemireki │ bubaran para murid │ sowang-sowangan umantuk │ warnanen seh Lemahbang │ neggih kang alaku sandi │ lajeng medal saking sajroning pratala│
  13. │Wus awarna seh Lemahbang │ tamsil sarahsaning ngelmi │ yen Pangeran ingkang tanya │ yekti sajatining urip │ dadya sedya nandingi │ jumeneng paguron agung │ datan purun anuta │ maring Jeng Suhunan Giri │ mandar kedah amungsuh ing kabatinan│
  14. │Murtat marang tekad praja │ tan ajrih yen keneng sarik │ katatangi driyanira │ denira boya antuk sih │ gya kesah saking Giri │ mantuk mring dunungipun │ tanah ing Sitijenar │ lajeng ngubalaken ngelmi │ kathah janma kacarjan apuruita│
  15. │Maring sira seh Lemahbang │ wijange tanpa riricik │ lan wus atinggal sembahyang │ rose kewala liniling │ meleng tanpa ling aling │ wus dadya paguran agung │ misuwur kadibyannya │ denira talabul ngelmi │ wus tan beda lan sagung para Oliya│
  16. │Sangsaya kasusreng janma │ akeh kang amanjing murid │ ing praja-praja myang desa │ malah sakehing ngulami │ kayungyun ngayum sami │ kasoran kang wali wolu │ gunging paguranira │ pan anywungaken masjid │ karya suda kang maring agama mulya│
  17. │Santri kathah keh kabawah │ mring Lemhbang manjing murid │ Ya ta sang seh Sitijenar │ sangsaya gung kang adasih │ dadya iman pribadi │ mengku bawahipun │ paguroning ngelmu kak │ kawentar prapteng nagari │ lajeng karan sang pangeran Sitijenar│
  18. │Pan tedaking Majalengka │ kalawan darah ing Pengging │ keh prapta apuruita │ mangulap kawruh sajati │ nenggih ki Ageng Tingkir │ kalwan Pangeran Panggung │ Buyut Ngerang ing betah  │ lawan ki Ageng pengging │ samya tunggil paguron mring Sitijenar│
  19. │Ing lami-lami kawarta │ maring Jeng Suhunan Giri │ gya utusan tinimbalan │ duta wus anandang weling │ mangkat ngulama kalih │ datan kawarna ing ngenu │ wus prapta ing Lemahbang │ duta umarek mangarsih │ wus kapanggih lan pangeran Sitijenar│
  20. │Nandukken ing praptanira │ dinuteng Jeng Sunan Giri │ lamun mangkya tinimbalan │ sarernga salampah kami │ wit Jeng Sunan miyarsi │ yen paduka dados guru │ ambawa imam mulya │ marma tuwan den timbali │ terang sagung kang para wali sadaya│
  21. │Perlu amusawaratan │ cunduking masalah ngelmi │ sageda nunggil serepan │ sampun wonten kang sak-serik │ nadyan mawi riricik │ apralambang pasang semu │ jwa nganti saling singan │ pangran Sitijenar angling │ ingsun tinimbalan Sunan Girigajah│.
  22. │Apa tembunge maring wang │ ature duta kekalih │ inggih maksih seh Lemahbang │ pangran Sitijenar angling │ matura Sunan Giri │ seh lemahbang yektinipun │ ing kene nora nana │ among Pangeran sajati │ langkung ngungun duta kalih duk miyarsa│
  23. │Andikane  seh Lemahbang │ wasana umatur aris │ kadospundi karsa ndika │ teka makaten kang galih │ paran ingkang pamanggih │ pangeran ngandika arum │ sira iku mung darma │ aja nganggo memadoni │ ingsun iki jatining Pangeran mulya│
  24. │Duta kalih lajeng mesat │ lungane datanpa pamit │ sapraptaning  Girigajah │ marek ing Jeng Sunan Giri │ duta matur wotsari │ duh pukulun Jeng Sinuwun │ amba sampun dinuta │ animbali seh Sitibrit │ aturipun sengak datan kanti nalar│

@@@

 Kalajengaken Jilid II

%d bloggers like this: