alangalangkumitir

Javanese Manuscripts

SEJARAH TAPEL ADAM pupuh 38-45


 ۩۩۩ Pupuh 38 ۩۩۩
DHANDHANGGULA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Duk miyarsa gya sujud saryajrit, ratuning mina [319] lara karuna, melas asih sesambate, dhuh lae Gustiningsun, kang satuhu pangeran mami, ingkang murba misesa, ing jagad sawegung, ingkang mboten kasamaran, ing saobah osik ing sagung dumadi, Gusti mugi tulusna.

  2. Haparing sih ing dasih kaswasih, ruwatipun cintraka kawula, mulyawa kadya waune, prasetya ngong pukulun, tuwan jura panjingna kowi, ing reh datan lenggana, siyang dalunipun, tuwan Pangeran kawula, Sang Hyang Manik pangandikanira aris, iya ingsun tarima.

  3. Hangsalira manungsa ing uni, ya muliya warnaning manungsa, mina raja sasampune, hantuk sabda gya larut, cintrakane byar mulih dadi, wanodya ayu endah, cahyanya sumunu, gupuh anungkemi pada, reroncene, ing tingkah datan kawarni, cinatur Dewi Uma.

  4. Kinen manjing aneng salebeting, sosotya wungu wadah ing swarga, cinatur cendhake bae, raja Jirdasta sampun, hamiyarsa saking haturing, wadya kang juru rawa, yen pangeranipun, sang Tirbah ingmangkya sirna, nulya wonten jalma linuwih kaeksi, hanitih lembu pethak.

  5. Saged manjing salebeting warih, inggih ngaken [320] pangeraning jagad, Sang Hyang Manik peparabe, mawa cahya sumunu, lir trenggana angikis ratri, tejanipun sumunar, wangkawa handaru, kadya ta dede manungsa, pantes lamun pinangeran ing sabumi, yen dulu wingitira.

  6. Nanging raja Jirdasta ing Persi, maksih sandeya ing galihira, myarsa wong juru ature, ingkang kesthi ing kalbu, maksih pangeranira ing lami, dadya nagaranira, tinekan pageblug, marang Hyang Manik sekala, wong ing Persi gering esuk sore mati, gring sore esuk pejah.

  7. Hawuyungan sapraja ing Persi, raja Jirdasta kacandhak gerah, sanget kalajeng sedane, sangsaya kekesipun, wong ing Persi kathah kang ngungsi, marang ing nagri liyan, wau kang winuwus, Sang Raja Muda Dastandar, sasedane kang rama darbeni osik, witing pegering prapta.

  8. Marga saking tan manut tumuli, mring Hyang Manik denira mangeran, pra dipati sadayane, myang para wajir sampun, tinimbalan marang ngarsaji, sang juragan Ngumaran, pangarsaning rembag, raja Muda nut kewala, miwah sagung satriya kang pra dipati, sigra kinen sanega.

  9. Sasarate dennyarsa mastuti, mring Hyang Manik [ 321] kang luwih kuwasa, dupa miwah sajen-sajen, sekar lan burat arum, wus samekta budhalira glis, sira raja Dastandar, sawadya bala gung, sapraptanira ing rawa, dupa sajen-sajen tinata ing pinggir, sekar myang ganda wida.

  10. Nulya tata lenggahing semedi, sareng samya ngobar dupanira, lumekas mangsah pujane, sidhakep astanipun, ngaturaken sembahe sami, mring Hyang Manik Bathara, tetep ira sampun,mangeran sadayanira, nulya wonten cahya mijil saking warih, salebeting kang cahya.

  11. Wonten jalma nitih lembu putih, jerum munggwing ngudayaning toya, gumilang-gilang cahyane, raja Dastandar dulu, sawadyane garjita sami, yen kang murbeng buwana, sigra dennya sujud, dhuh Sang Hyang  Maha Bathara, kang satuhu pangeraning wong sabumi, ingkang langkung kuwasa.

  12. Kang anitah sagunging dumadi, ingkang murba misesang buwana, temen-temen ing samangke, hulun sadaya sampun, hangestokken ing tuwan sami, pangran hulun kang murba, miseseng tumuwuh, dhuh mugi tuwan paringa, ing mulyane praja ngong Persi samangkin, kalangkung karisakan.

  13. Pageblug ageng kathah ngemasi, lyaning bala pan bapa kawula, kenging penyakit pejahe, wadya ing Persi sampun, kathah ngungsi liyan nagari, Hyang Manik mesem ing tyas, hangandika arum, heh rajeng Persi Dastandar, yen wus pada temen-temen sira sami, mari nembah ing mina.

  14. Wus mangeran kabeh marang mami, sayektine yen [322] nagaranira, Persi mari pagebluge, lah duluwa sireku, jroning rawa kedadehaning, kang padha nembah Tirbah, yeku patinipun, raja Dastandar gya mulat, jroning rawa katingalan kang ramaji, siniwi jroning toya.

  15. Mung sanginggiling puser kang maksih, katingalan sipating manungsa, sangandhaping puser kabeh, awarni ulam banyu, myang sadaya ingkang sumiwi, rajeng Persi Dastandar, jungkel arsa muwun, ngaturken ing tobatira, solah tingkahira kang lepat ing uni, dennya nembah ing Tirbah.

  16. Sang Hyang Manik angandika aris, heh Ngumaran duwe anak sira, wanodya tatelu kehe, matur raden satuhu, sang Ngumaran matur ngastuti, dhuh Sang Maha Bathara, apanta saestu, atmaja hulun tatiga, sami estri, pambajeng nama Humari, kramantuk raden Turhan.

  17. Kadang hulun sepuh kang sesiwi, raja Japparan narpati Ngima, ingkang wuragil namane, Ngumani akramantuk, raja muda Persi puniki, ingkang pamadya nama, Humayi pukulun, wahdat datan arsa krama, pratiknyane purun anglampahi laki, lamun dhaup lan Allah.

  18. Nunten kesah ing dalu dennya nis, sampun lami gen [323] hulun ngupaya, dereng kendel prapteng mangke, tan wonten wartanipun, kados lamun sampun ngemasi, Hyang Manik mesem ing tyas, angandika arum, upama atmajanira, ana bisa nekakaken ing saiki, apata kaulira.

  19. Sang Ngumaran sujud matur aris, inggih punaka sakarsanira, pukulun kang manggihake, atmaja hulun katur, Sang Hyang Manik gya dennya mangsit, nenggih mring Dewi Uma, kinen medal sampun, mijil saking jor sosotya, marek marang sudarmanira ngabekti, Ngumaran duk tumingal.

  20. Nora samar mring sutanireki, gya rinangkul pan sarwi karuna, rajeng Persi sabalane, sadaya ngungun jetung, kagawokan dennya ningali, gaibing pratingkah, kaelokanipun, mring Hyang Manik kuwasanya, saciptane tan kena cinakreng budi, saciptanira dadi.

  21. Tuhu lamun hyang kang murbeng bumi, bisa nganaken ingkang tan ana, kang wus nyirnakake, sadaya sami sujud, wadya Persi wewah dennya jrih, Hyang Manik kuwasanya, wus inggep tuhu, lamun kang murbeng buwana, angandika alon sang Bathara Manik, heh juragan Ngumaran.

  22. Yeku sutanira si Umayi, duk lungane teka ing na-[324]gara, kaliwat luput ciptane, wahdat pratiknyanipun, nora laki lamun tan olih, Hyang Murbeng Bawana, lelana don nglangut, sanggane sru mati raga, saking matenging tapanira pinati, dadyantuk kaluwihan.

  23. Hamumpuni ing guna kasektin, malah dadya manungsa kajiman, bisa manjing ajur ajer, rumasa ing tyasipun, wus tan ana ingkang madhani, kabeh isining jagad, mring kasektenipun, satemah anduwe cipta, pan kapencut iya badane pribadi, sinebuta ing jagad.

  24. Yen Pangeran ingkang murbeng bumi, pan kasiku salin rupa Tirbah, tinibakaken rawa kene, iya banjur rinatu, marang sagung burun ing warih, ananging ta tyasira, pan durung kena wus, denira mrih pinangeran, sining jagad sadhela yen den turuti, rajeng Persi Jirdasta.

  25. Sabalane amangeran sami, hebat dene kang basa jalma, mantepe ing panembahe, dene prasetyanipun, nora laki yen datan olih, lan Hyang kang murbeng jagad, pan uja jinurung, iyeku atmajanira, wus pinasthi yen dadya timbangan mami, den suka ing tyasira.

  26. Sang Ngumaran wau duk miyarsi, Sang Hyang Manik [325] ing timbalira, myang rajeng Persi wus dene, kaliye bareng sujud, tur sumangga sakarsaneki, Hyang Manik wuwusira, lah wis pamit ingsun, padha kariya raharja, sabalamu muliha marang nagari, sun harsa nganglang jagad.

  27. Dewi Uma sigra wangsul manjing jroning sotya Sang Hyang Manik sigra, wus musna saking ngenggene, sarta swara jumegur, sang Ngumaran sang rajeng Persi, samya kari hanggana, lan lamen ing kalbu, maring ing Pangeranira, kang wus musna kadya tumuruta sami, mangkana sampun budhal.

  28. Saking rawa rajeng Persi, saha bala prapteng prajanira, jalwestri langkung sukane, dennya mantun pageblug, tentrem malih nagari Persi, bala kang ngili samya, wus kathah kang wangsul, mantuk marang wismanira, miwah para ratu ingkang tebih-twbih, ingkang sampun kabawah.

  29. Marang raja Dastandar ing Persi, nadyan ratu kang dereng kabawah, samya kasengsem wartane, kathah kang samya manut, marang Persi mangeran sami, Hyang Manik sembahira, kuneng ta kang sampun, harja malih Hyang Manik lampahira.

  30. Pan Hanitih ing lembu Handini, neng gagana pan arsa hanjajah, tanah Ngindhi, Selong Keling myang Cina, pirang-pirang ratu, tanah Tatar pangalernya, iya pira-pira kathing para ji, nanging agamanira.

  31. Para ratu hapan warni-warni, ana maksih manut Nabi Nuh, ana manut [326]Nabi Ibrahim, myang manut Nabi Musa, kathah warnanipun, ana kang nembah brahala, ana ingkang mangeran marang ing geni, ana mangeran mega.

  32. Ana ingkang mangeran ing angin, ana ingkang mangeran trenggana, ana mangeran srengenge, myang mangeran sitangsu, ana ingkang mangeran thathit, ana ingkang mangeran, ing kayu myang watu, ana kang mangeran harga, pangagenge sadaya kang den dhatengi, mung Sang Manik Bathara.

  33. Kang datan manut sangkaning aris, kinasoraken barang kadibyannya, kinenan pangabarane, ingkang wus samya manut, saciptane tinekan sami, marma glis para raja, sengsem pra samya nut, warta winartanken samya, marang para ratu ingkang tebih-tebih, kapencut tyase samya.

  34. Dadya tumut kang wus manut sami, amangeran mring Hyang Manik samya, tanah Ngindhi sadayane, samya wus nganggep tuhu, yen pangeran kang murbeng bumi, wusnya ngidhep sadaya, para ratu-ratu, sinalin pratingkahira, ing panembah panebutireng semedi, hong mangarcana maya.

  35. Sang Hyang Manik sigra hong renggani, patilasan-[327]ira ingkang rama, Sang Hyang Tunggal kahyangane, neng wukir Tengguru, sedheng tengah-tengah geneki, lan prajaning pra raja, kang wus samya manut, sadaya samya hakarya, kaliyutan aneng ing Tengguru wukir, tepung imbanging ngarga.

  36. Pamujane kang para Narpati, sasukane denira mrih papan, miwah ta ingkang ginawe, para ratu gung agung, pra samya mas ingkang kinardi, ana ingkang suwasa, kathah warnanipun, salaka miwah kuningan kang saweneh pakaryane samya akik, kang pradipati sela.

  37. Saben-saben kang putra para Narpati, nenggih wiwite ing tahunira, samya prapta sadayane, bekta sasaratipun, dupa-dupa myang saji-saji, sekar lan ganda wida, neng wukir Tengguru kang pinanta jroning puja, nora liyan mung tinurunana sami, marang pangeranira.

  38. Sang Hyang Manik sigyarsa ngyekteti, tetepipun pinangeran jagad, anglahirken kuwasane, buka sosotya wungu, wawadhahe ingkang swargadi, cahya awarna teja, kang mijil rumuhun, nglimputi sadayanira, sabuwana tan katon sawiji-wiji, kalimputan dening cahya.

  39. Sasirnane cahya kang nglimputi, para ratu kang [328] samya mumuja, sami salin pandulune, miwah pangraosipun, marcapada wus tan kaeksi, sarta saisinira, alas gunung-gunung, surya sasi wus tan ana, para ratu salin alamira sami, padhang tanpa rahina.

  40. Wus tan ana arip lan ngelih, namung ngrasa nikmat lan manpaat, para ratu sadayane, tan antara kadulu, Sang Hyang Manik pra samya linggih, lan garwa Dewi Uma, jroning swarganipun, gumulang-gilang cahyanya, para ratu sareng sujud mangastuti, samya matur mengrepa.

  41. Dhuh Pangeran kang sayekti, ingkang murba wiseseng buwana, kang anitah sadayane, wonten pundi pukulun, ing panggenan hulun ing mangkin, jagad ing madyapada, musna tan kadulu, Hyang Manik handikanira, heh wruhanta iyeku ngalam ginaib, besuk panggonanira.

  42. Yen wus mulih mring kamuksan sami, dene jagadira marcapada, jagad pengampiran bae, jagadira kang tuhu, pan ing besuk ya jagad iki, langgeng tan keneng owah, ing satutugipun, matur ingkang para raja, yen makaten titahta sadaya sami, lumuh lamun wangsula.

  43. Dhateng jagad marcapada malih, malih, suka wonten ing [329] ngriki kewala, boten wonten pangelihe, boten rumaos lesu, lawan boten rumaos arip, tan darbe manah murka, ing pangraos hulun, namung nikmat lan mupangat, Sang Hyang Manik pangandikanira aris, pan iku ora kena.

  44. Lamun ora kelawan ngemasi, saking dening kamurahan ingwang, sira sun weruhken kene, dene mengko wus weruh, iya kabeh baliya maning, mring alam madyapada, hangreh ing wadya gung, pan sira sun titah raja, ngrasanana ing kamukten den padha jrih, harjaning prajanira.

  45. Hanulya byar kang para Narpati, wangsul ningali ing madyapada, langkung sami pangungune, budhal saking tengguru, saya mantep sagung para ji, denira nganggepnyata, yen kang Maha Luhur, nalikanira semana, Sang Hyang Manik dennira tetep ngratoni, nenggih jagad triloka.

  46. Jagad tengah ngandhap miwah nginggil, ajujuluk Sang Hyang Jagadnata, dennya wus ngratoni kabeh, sagunging para ratu, sapangetan tanah ing Ngindhi, kalawan apaparab, Hyang Bathara Guru, ngirib namaning parbata, duk semana medal birahinireki, mring garwa Dewi Uma.

  47. Denirarsa nuwuhaken wiji, ngangge sajiwa kadya manungsa, kang garwa lajeng wawratem prapteng semayanipun, babar jalu putranireki, mawa prabawa gonda, ing sabuwana rum, Bathara Sambu namanya, babaripun tahun Adam hamarengi, lamun ing tahun surya.

  48. Kawan ewu wolung atus warsi, wolung dasa nenem [330] langkungira, yen tahun wulan etange, pan sampun gangsal ewu, tigang dasa sakawan nenggih, antawis kalih warsa, babar malih jalu, nalikane babarira,  prabawani sampun sinungan kakasih, nenggih Bathara Brama.

  49. Sasampuning kalih warsa malih, babar jalu nenggih putranira, Bathara Hendra putrane, mawa prabawa lindhu, nuli kalih warsa malih, kang garwa apuputra, samya mijil jalu, Bathara Bayu namanya, nalikane babar prabawanira ngin, antara kalih warsa.

  50. Ingkang garwa hanggarbini, nulya wonten swara kapiyarsa, heh yoganingsun den age, manungkuwa manekung, aneng sajroning ngalam ginaib, sira mintawa yoga, kang prajurit punjul, aywa sajiwa lir jalma, lan garwanta sajiwa jisim jasmani, manungsa pungkurena.

۩۩۩ Pupuh 39 ۩۩۩
PANGKUR

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Nganggowa asmara cipta, jatining jim, pan wus badan rokhani, pintanen jroning panekung, iya lan garwanira, sinungan atmaja ingkang dibya mung, kang mumpuni kaprawiran, ing jaya kawijayanti.

  2. Dadya payunging buwana, rumeksawa hayuning bumi-bumi, mamayuwa sing tumuwuh, panggempang kala murka, panggempure gelah-gelah memala dur, mongka ugering triloka, pangrunah ingreh tan yukti.

  3. Wruh wangsite Hyang Wisesa, hamituhu Sang Hyang [331] Guru nulya glis, mangsah nglekasken panekung, hangeningaken cipta, wus jumeneng kalawan pribadinipun, bumi langit wus tan ana, miwah ing sawiji-wiji.

  4. Mung ilapat ingkang ana, yen katrima pamintaning semedi, pan angkara-kara murub, cahya kang manca warna, saking gaib nglimputi sadayanipun, garjita Hyang Jagadnata, lawan kang garwa nulya glis.

  5. Nglekasken asmara cipta, ingkang garwa apan lajeng garbini, praptaning mangsa pan sampun, babar wawratanira, mijil jalu ing triloka gumalundhug, jaladri kolah prakempa, horeg lindhu bumi gonjing.

  6. Sarta lan prabawa toya, banjir bandhang sabuwana wor angin, prahara gora gumuntur, geter pater puteran, gegeteri dhedhet erawati wagwut, sru sru hibekkan ing triloka, gunung-gunung pareng muni.

  7. Miwah sagunging surupan, ngantariksa sadaya samya mijil, baskara lawan stengsu, lintang-lintang sumebar, teja ndaru wangkawa myang kuwung-kuwung, laban kalawan  lilidhah, obar-abir kilat thathit.

  8. Nalika sareng babarnya para ratu sadaya tanah [332] Ngindhi, sapengetaning kang nuju, siniweng balanira, samya rebah saking dhadhamparipun, miwah Sang Hyang Jagadnata, babaring putra marengi.

  9. Lenggah made swara rebah, nulya swara wau kapyarsa malih, heh ta babo yoganingsun, yeku atmajanira, paringana peparab, Bathara Wisnu, lawan Bathara Kesawa, tegese panah linuwih.

  10. Katrima  manekungira, jro semedi maring murbeng pasthi, marma sira mau rubuh, teka ing bale swara, miwah para ratu kabeh iya rubuh, teka dhampare padha, tan ana wenang ngungkuli.

  11. Hiya mring atmajanira, duk lahire yeku panjingireki, nugraha kang luwih gung, wahyu kaprajiritan, marma ing triloka sebawa gumludhug, isen-isen telung jagad, muni kabeh hangumarti.

  12. Mring lahire sutanira, miwah sagung rurupaning wiyati, mijil kabeh pan pandulu, ngaturken pratandhanya, mangastuti marang ing sutanireku, dewa payunging buwana, hamaratani ing sabumi.

  13. Sang Hyang Guru langkung suka, ingkang putra wus dinus toya urip, diwasanira kalangkung, pekik myang cahyanira, anglangkungi kang raka sakawanipun, cinarita Dewi Uma, miwahta Sang Hyang Pramesthi.

  14. Sawusnya puputra gangsal, pan atebih birahinireng [333] resmi, kuneng gantya kang winuwus, nenggih Bathara Maya, ingkang aneng jagad sunyaruri, sampun puputra jalu pan sanga, wurragile sajugestri.

  15. Pambajengipun anama, Hyang Bongkokan anulya ingkang rayai, nama Sang Hyang Temburu, anulya Hyang Kuwera nulya Sang Hyang Mahyati, nulya rinipun, peparab Bathara Siwah, anulya arinireki.

  16. Bathara Surya anulya, Sang Hyang Candra nulya Yamadipati, nulya rinira jujuluk, Bathara Kamajaya, dewa ingkang dadi ratuning bagus, wuragilipun wanodya, ran Dewi Darmanastiti.

  17. Sadaya wus kinen samya, ngeja wantah marang marcapada glis, suwiteng Bathara Guru, myang putra wayahira, Sang Hyang Darmajaka pan sumiwi sampun, miwah putra wayahira, ingkang paman Sang Hyang Ngening.

  18. Sadaya wus sinung prenah, sowang-sowang dennya sumusung sami, ana ngalas ana gunung, kang samya binakalan, ana dadya Pandhita myang dadya ratu, ana maksih dadya dewa, miwah putranya pribadi.

  19. Wus tinurunaken samya, ngeja wantah neng marcapada sami, Bathara Sumbu kang sepuh, ngedhaton Sambupura, Sang Hyang Brama Bramapura kithanipun, Bathara Hendra Ngendrapura, Bathara Bayu pan sami.

  20. Nebut namanipun samya, ya ing Bayupura prajani-[334]reki, pan amung Bathara Wisnu, kang dereng ngeja wantah, maksih tetep aneng ing kayanganipun, wus samya sami sisihan, dhaup lan sanak ping kalih.

  21. Putranira Sang Triyagnya, kang wanodya gangsal samya yu luwih, Dewi Swagyana kang sepuh, dhinaupaken lawan, Sang Hyang Sambu Rarasati kang panggulu, dhaup lan Bathara Brama, pamadya Dewi Iyati.

  22. Dhaup lan Bathara Hendra, sumindine paparab Dewi Ratih, warnendah pan sampun dhaup, lan Sang Hyang Kamajaya, wuragile Dewi Sri ayu pinunjul, dhinaupaken kalawan, Sang Bathara Wisnumurti.

  23. Dene ta Sang Hyang Triyagnya, kang puputra nenggih Hyang Poncaresi, Hyang Poncaresi puniku, putreng Hyang Darmajaka, dene garwanira Hayang Bathara Bayu, putraning Hyang Surenggana, apaparab Dewi Sumi.

  24. Hyang Surenggana punika, pan arine Sang Hyang Triyagnya nenggih, liyane saking puniku, kathah putra wayahnya, Sang Hyang Ngening miwah putra wayahipun, nenggih Sang Hyang Darmajaka, bisan binesanan sami.

  25. Ana dhaup lan nak sanak, sanak misan miwah sanak kaping kalih, kang saweneh ana dhaup, lan putrining manungsa, cinarita tanah Ngindhi ing puniku, ejim kalawan manungsa, meh saengga nunggil jinis.

  26. Srawungan sadina-dina, sapocapan manungsa lawan [335] ejim, miwahta sabrayatipun, Hyang Darmajaka lawan, Sang Hyang Ngening Sang Hyang Maya Sang Hyang Guru, kang samya angeja wantah, marang marcapada sami.

  27. Tegese angeja wantah, nora nganggo warana miwah nitis, apa ing sawujudipun, warnanira manungsa, nanging maksih nenggih ing kajimanipun, bisa ngilang myang ngambara, miwah manjing ajur-ajir.

  28. Pan wus sapraptiganingrat, para ratu kang wus kawengku sami, mring Hyang Bathara Guru, jajahan tigang warsa, ingkang kilen nagri Persi watesipun, ingkang wetan wates Cina, apanta kadya ginaris.

  29. Kang nebut Dewa Bathara, lawan ingkang maksih anebut Nabi, tanah Turki watesipun, nenggih kang wetan pisan, pangilene apan dharatan nem tahun, ana manut agama Dam, ana manut Nabi Brahim.

  30. Ana kang anama Musa, pan sadaya taksih kekah tan keni, pinrih ing putra Hyang Guru, kang sami ngeja wantah, Sambu Brama Batharendra miwah Bayu, sadaya ngelar jajahan, mangilen gitik ing Turki.

  31. Rame pinethuk ing prang, ratu ing bang kilen kathah kang ngemasi, ana tilar prajanipun, ngungsi mangilen samya, pan satunggil tan wonten kang purun teluk, kadya wus karsaning suksma, sanes lawan tanah Ngindhi.

  32. Jajahan kang tigang warsa, mung pangagengira [336] kang den dhatengi, mring Hyang Bathara Guru, tan ana mawi aprang, mung kinenan pangabaran telukipun, miwah ing pangram-eram sinungan wruh ing swargadi.

  33. Warta winartanken samya, marang para ratu kang sami, kalulun kelu samya anut, maring pangagengira, hamangeran maring Hyang Bathara Guru, sanes lawan para raja, sapangilen wangkit Turki.

  34. Jajahaning kang nem warsa, langkung kekah mring agamanireki, tan ana kang purun manut, nagri Nekweh kancikan, mring Bathara Sambu Hendra Bayu, kang tan pejah madyaning prang, sampun kesah tilar nagri.

  35. Semana Hyang Jagadnata, sinung wangsit yen amung tanah Ngindhi, ingkang sinung wenang mengku, jajahan tigang warsa, kilen Persi Turki sapengilenipun, jajahan nem warsa, tan sinung wenang mengkoni.

  36. Ing bang kulon para raja, pan sinengker mring Hyang kang murbeng pasthi, lawan iki meh tumurun, kang dadi mungsuhira, iya tanah kulon kalahiranipun, apeparab Nabi Ngisa, kang angaken Rohullahi.

  37. Nanging ta amung sadhela, iya dennya tumitah ha-[337]neng bumi, Hyang Guru sawusirantuk, ing wangsit kang mangkana, para putra sakawan ngundurken sampun, kang sami ngelar jajahan, wangsul mring prajane sami.

  38. Yata wau kang winarna, marang ratu Turki ingkang wus sami, kabur saking prajanipun, tuwin para Pandhita, ana ngungsi alas-alas gunung-gunung, ana ngungsi nagari lyan, semana miyarsa warti.

  39. Yen mungsuhe wong bang wetan, kang ngebrokki ing nagarinira sami, sadayanira wus mundur, dadya kang para raja, ingkang ngungsi kathah kang wus samya mantuk, marang ing nagaranira, sadaya samya prihatin.

  40. Sanadyan dereng aprang, para ratu sakilenipun Turki, miyarsa susah kalangkung, dene ta para raja, wani ngaku Pangeran kang Maha luhur, tuwin kang para Pandhita, samya nuwun Hyang Widi.

  41. Henggale tumurunira, Nabi ingkang wus kacetha ing tulis, Nabi Ngisa kang linuhung, kang ingaken Rahullah, anyirnakna mengsah kang ngaku Hyang Agung, pandongane tinarima, pra Pandhita myang paraji.

  42. Nulya wonten ayating Hyang, lamun badhe anitahaken Nabi, Nabi Ngisa kangpinunjul, kang ingaken Rohullah, tur hamengku sarengat ingkang linuhung, kang nyirnakaken mungsuhira, iya kang ngaku Hyang Widdhi.

  43. Wus nyantuk wangsit mangkana, asrep tyase sagunging kang prihatin, gancanging carita sampun, nenggih jeng Nabi Ngisa, linahiraken saking garbaning kang ibu, aneng tanah Jaliliyan, nenggih nagari Serani.

  44. Senen ping nemlikur tanggal, pan ing wulan Desem-[338]ber hamarengi, tahun Adam gangsal ewu, pitulikur langkungnya, nanging para Pandhita myang para nujum, miwah para raja-raja, kang wus antuk wangsit nguni.

  45. Maksih samya kasamaran, lamyn Kangjeng Nabi Ngisa wus lahir, kuneng gantya kang winuwus, nenggih Hyang Jagadnata, kang kayangan haneng ing wukir Tengguru, ingkang sampun pinageran, mring sagung para Narpati.

  46. Ing tanah Ngindhi sadaya, ing puniku Sang Hyang Guru marengi, animbali putranipun, sakawan kang wus samya, ngeja wantah Sambu Brama Hendra Bayu, wus samya munggeng ngarsanya, dinangu wartanireki.

  47. Marcapada manawa na, tanah kulon bocah ngaeh-anehi, sabarang pratingkahipun, myang sagung para raja, kang nganehi guna kasektenipun, tur sembah putra sakawan, tan wonten wartosireki.

  48. Malah ingkang para raja, ing samangke dhedhep samya prihatin, keter sanget kawusipun, duk aprang lan kawula, tutumpesan nagrine kawula remuk, dereng dugi atur ira, kasaru wonten kaheksi.

  49. Lintang saking ngantariksa, pan kakejer neng lu-[339]hure sarya ngling, hehbabo Bathara Guru, wruhanta Nabi Ngisa, pan wus lahir saking garbane kang ibu, mengko wus yuswa sawulan, iya iku ingkang ngluwihi.

  50. Ing guna kasektenira, wusirang ngling lintang cumlarot anglis, mangilen ing purugipun, Sang Hyang Guru garjita, sigra mesat saparaning lintang tinut, kang kantun putra sakawan, Hyang Guru harsa hudani.

  51. Ing warnane Nabi Ngisa, kang cinetha badhene angluwihi, marang ing sariranipun, ing guna sektinira, tan winarna ing marga lampahira wus, prapteng tanah Jaliliyan, dumane nagri Serani.

۩۩۩ Pupuh 40 ۩۩۩
D U R M A

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Lintang wau maning wismeng Dewi maryam, Sang Hyang Guru hudani, tinut manjing wisma, miwah putra sakawan, lintang musna tan kaeksi, mulat wanodya, dennya lenggah pribadi.

  2. Dewi Maryam duk lagya nggendhong kang putra, ananging Hyang Pramesthi, myang putra sakawan, maksih samya nyiluman, Hyang Guru osiking galih, lah iki baya, kang cinetha ngluwihi.

  3. Marang ingsun hing guna kasektenira, namung lumrah babayi, wus umur sawulan, nora bisa lumampah, Sang Hyang Guru sasampuning, osik mangkana, apus sukune siji.

  4. Ingkang kiwa mung kantun sadami gengnya, kagyat [340] Sang Hyang Pramesthi, mulat sukunira, apus sampun angrasa, yen keneng sikuning bayi, langkung runtiknya, mring bebayi Jeng Nabi.

  5. Pinrih sirna lawan saibune pisan, sigra Sang Hyang Pramesthi, anyipta dahana, wali-wali tan dadya, sagung kasektenireki, kang pangabaran, sadaya tanpa dadi.

  6. Miwah putra sakawan iya mangkana, sektine tanpa dadi, parek nora bisa, sumaput panonira, mupusing tyas Hyang Pramesthi, ngrasa kasoran, nulya ngatingal sami.

  7. Ngaturaken pratondha mring Dewi Maryam, panungklireng batin, sup lan sutra-sutra, supayane kanggeya popoke kang jabang bayi, wusnya mangkana, Sang Hyang Guru gya pamit.

  8. Lan kang putra sakawan sigra humesat, wangsul mangetan malih, Sang Hyang Girinata, langkung sungkawanira, dennya kasor lan bebayi, mendahta wusa, prapteng diwasa benjing.

  9. Mung sakedhik Hyang Guru ecaning driya, dene wangditing uni, denira tumitah, nenggih neng ngalamonya, jeng Nabi Ngisa tan lami, anulya musna, yeku kang den gugoni.

  10. Kuneng Sang Hyang Guru kang wus wangsul marang, kayanganira malih, neng Tengguru harga, sagunging para raja, sadaya tanah ing Ngindhi, tetep tan owah, dennya mangeran sami.

  11. Kawuwusa wau Kangjeng Nabi Ngisa, roncene tan winar-[341]ni, katimuranira, diwasane kewala, kang cinatur sasampuning, mengku sarengat, sagunging kang paraji.

  12. Tuwin para Pandhita nunuwun samya, sirnanipun tumuli, mungsuh ing bang wetan, jim kang ngaku Pangeran, jeng Nabi Ngisa nuruti, nulya dedonga, ngatas karseng Hyang Widdhi.

  13. Katarima nulya katuran ayat, rumasuka den aglis, ejim ing bang wetan, ya kang ngaku Pangeran, Jeng Nabi medalken aglis, mukjijatira, lempung kang ginalintir.

  14. Pinusthi neng asta dadya manuk dara, sinamitan nulya glis, mesat mring ngawiyat, lajeng miber mangetan, Hyang Guru wus sinung wangsit, yen badhe prapta, dutanira Jeng Nabi.

  15. Mukjijate apan rupa manuk dara, amawa upas mandi, pan ratuning upas, sigra Hyang Jagadnata, nimbali para putra sami, kang ngeja wantah, sadaya sapun prapti.

  16. Putra wayahira Sang Hyang Darmajaka, putra wayahe Hyang Ngening, myang putra wayahnya, nenggih Bathara Maya, sadaya wus samya prapti, andher ing ngarsa, para garwanya sami.

  17. Ngumpul wuri ngayap marang Dewi Uma, tan antara kahekti, ingkang peksi dara, saking kilen sangkanya, cumlorot mencok ngarsaning, Hyang Girinata, kang peksi basa jalmi.

  18. Handawuhaken kang timbalan Nabi Ngisa, sadaya den [342] timbali, tan kena mopowa, kinen anuta samya, ing agama Kangjeng Nabi, Ngisa Rohullah, haja kabanjur musrik.

  19. Ejim dadak ngaku Pangeraning jagad, Hyang Guru langkung runtik, ngejepi mring Brama, gya nubruk paksi dara, oncat mesat mring wiyati, gya para dewa, sadaya nututi.

  20. Peksi dara kalangan medalken wisa, saking tutukireki, dubur myang talingan, samya medal wisanya, kelabing elar mawangi, dumamanu wisa sumebar kadya riris.

  21. Dewa-dewa tan ana bisa mareko, kang samya anututi, katiban wisa, namung kantaka, mung sakedhap gya tangi.

  22. Sang Hyang Girinata lawan Dewi Uma, myang sagung widadari, katiban wisa, tan ana ingkang tawa, widadari ting jalerit, geger puyengan, tambuh paraning ngungsi.

  23. Bilulungan sanggene ngungsi katiban, ing wisa meratani, iya tan palastra,nanging sakethi lara, panase kang wisa mandi, ratuning upas, panase satus geni.

  24. Tanah Ngindhi wangkit Persi, sapangetan, jajahan [343] tigang warsi, kabeh kaweratan, katiban riris wisa, nadyan jagad sunyaruri, ejim kang samya, nunut ing Hyang Pramesthi.

  25. Kagegeran saenggen-enggen katiban, ing riris wisa mandi, myang manungsanira, lawan jim nora beda, tan ana ingkang ngemasi, amung kantaka, nanging sakethi sakit.

  26. Sabuwana gumer gumuruh swaranya, tangise setan, ejim, myang jalma manungsa, nadyan jim ingkang samya, aneng jagad sunyaruri, geger busekan, katiban wisa mandi.

  27. Sang Hyang Guru lawan sakula gotrahnya, ngumpul salajeng neki, ngidul ngetan samya, tinut ing peksi dara, kalangan luhurireki, ngudani wisa, langkung kawelas asih.

  28. Ing samarga dewa ting galereng samya, hapsari ting jalerit, langkung kawlasarsa, mangkana pelajengnya, wus langkung saking jaladri, kang para dewa, manggih pulo sawiji.

  29. Maksih sepi dereng kahisenen jalma, panjangipun nglangkungi, kathah gunungira, geng alit warna-warna, semana Hyang Wisnu murti, sejatinira tan keneng wisa mandi.

  30. Palajenge mung katut kathah kewala, wusnya langkung jaladri, medal welasira, mring sagung para dewa, miwah mring para hapsari, samya karuna, kalangkung kawlas asih.

  31. Dadya cipta runtik marang peksi dara, dennya wus [344] langkung saking, samudra geng meksa, kang peksi pangungsirnya, kalangan luhurireki, ngudani wisa, nanging Hyang Wisnu ajrih.

  32. Nglangkungana karsaning Hyang Jagadnata, Hyang Wisesa gya mangsit, Hyang Guru ngandika, nolih wuri mangatag mring Wisnu tutulung aglis, ing para dewa, sigra Hyang Wisnumurti.

  33. Nyandhak cakra linepasaken saksana, kang paksi dara keni, ing cakra suh sirna, mukjijat Nabi Ngisa, wangsul dadya lempung malih, kang lemah  dara, jumegur tibeng wukir.

  34. Gara-gara rug rug rug hagraning ngarga, gumuntur geng geteri, ketug watu gelap, geter pater puteran, geter dhedhet erawati, bantala molah, prakempa kang ngudadi.

  35. Bayu bajra prahara gora ruhara, sendhung riwut gunerit, lesus asasaran, wor udan poncawara, pedhut sumaput nglimputi, ing sabuwana, peteng lir tengah wengi.

  36. Para dewa myang widadari sadaya, kekes ing tyas kuwatir, wusnya tiganf dina, sirnaning gara-gara, sumyaringkang riris aris, baskara babar, sedhengnya meh mengahi.

  37. Hogar tyase pra dewa kekaring samya, dangu sang saya dadi, panasing baskara, karasa ing sarira, labete kang wisa masih, rungsang sadaya, bingung ngupaya warih.

  38. Saking panas ngahang ngarsa nginum toya, dangu-da-[345]ngu ningali, pucaking parbata, wonten telaganira, muncar toyanipun wening, gya para dewa, pra samya rebut dingin.

  39. Sapraptaning talaga pating kurangsang, kumroyok nginum warih, tanana wiweka, jatine kang talaga, pan dudu toya sayekti, upasing dara, duk cinakra ing uni.

  40. Mung Hyang Wisnu dara tibeng pucak harga, mulih asal ing siti, upas warni toya, kalangkung weningira, pan ratuning wisa mandi, dewa sadaya, sawusnya ngunum warih.

  41. Saking mandining upas pejah sadaya, semana Hyang Pramesthi, tumut nginum toya, duk lagya prapteng tenggak, karasa panas tan sipi, linepeh sigra, upas wus medal malih.

  42. Nanging tengakira belang-belang pethak, labeting wisa mandi, semana denira parab Sang Nilakantha, dene tinggal ciri putih, nulya na swara, Hyang wisesa sung wangsit.

  43. Heh ta yohaningsun age tetesana, iya kang banyu urip, dewa kang palastra, ing besuk yen wus tata, gonira kayangan sami, neng kene padha, yeku kang banyu urip.

  44. Hinumena marang sagung para dewa, sawarege pra sami, tan entek kalongnya, banyu urip joggana, banyu tawa yekti dadi, banyu urip padha, dene telaga iki.

  45. Pan kedadehane upas manuk dara, patine tibeng wu-[346]kir, ing besuk pan dadya, iya banyu walirang, umob panase lir api, Hyang Jagadnata, sawusira winangsit.

  46. Ngambil toya gesang tinetesken, lathine kang ngemasi, wus gesang sadaya, kadya saking anendra, gumaregah samya tangi, kadya supena, Hyang Guru hanjarwani.

  47. Yen patine marga dennya nginum toya, dudu banyu sayekti, upas manuk dara, mukjijat  Nabi Ngisa, sirnaning upase maksih, dadya telaga, ngungun ingkang miyarsi.

  48. Wus mangkana lajeng Sang Hyang Jagadnata, kang para dewa ngiring, mangetan lampahnya, anganglangi parbata, sang alit mawarni-warni, langkung sukanya, anom manissing wukir.

 ۩۩۩ Pupuh 41 ۩۩۩
DHANDHANGGULA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Prapteng wates wetan lampahneki, Sang Hyang Guru alon angandika, dawa temen pulo kiye, mung kuciwane ciut, keh gununge mawarni-warni, harana tanah Jawa, pulo iki patut, dene dawane kaliwat, yeku purwanira katelah samangkin, hingaran pulo Jawa.

  2. Sang Hyang Guru ingkang amestani, nulya wangsul [347] ngilen lampahira, para dewa sadayane, kendel neng wukir Lawu, Sang Hyang Guru resep ningali, semana durung karan nenggih gunung Lawu, kang ngarani durung ana, pulo Jawa pan amung isi dhadhemit, setan lan brekasakan.

  3. Pan ing nguni sampun den iseni, mring Sultan Rum wong sewu somah, nanging sirna tumpes kabeh, siji tan ana kantun telas samya pinangan dhemit, kajawi saking setan, tanah Adhem ing Rum, pulo Jawa tanah panas, dadya tumpes wong ing Rum datan kuwawi, aneng ing tanah panas.

  4. Pan ing benjang den iseni malih, yen wus Hajisaka hangejawa, sapisan marang turune, Sultan Ngerum wau, pan wong Ngindhu kinarya isi, kang sami tanah panas, iku lulusipun, Jawa kaisenen manungsa, nora mati dene brekasakan mawi, pinasangan tutumbal.

  5. Kawarnawa wau Hyang Pramesthi, lajeng kendelira hakayangan, wus karan gunung lawune, bubuka sosotya wungu, wawadhahe ingkang swargadi, gambar nulya binabar, neng pucaking gunung, semana Hyang Girinata, lan kang garwa Deiw Uma wus ngrenggani, swarga jonggring selaka.

  6. Para dewa dereng den lilani, yen misaha ing ka-[348]yanganira, pan maksih kinumpul kabeh, aneng ing gunung lawu, sakathahe dewa kang prapti, miwah jim lawan setan, kang bubar rumuhun, katiban ing upas dara, ana ngetan ana ngalor dennya ngungsi, mangkya wus nusul samya.

  7. Ejim setan satanah ing Ngundhi, ingkang nusul marang pulo Jawa, tanpa wilangan kathahe, sewu ing yutanipun, lawan yuta kaping sakethi, sayuta wendra bara, bara ping sahuluk, maksih kathah jim lan setan, tanah Ngindhi kang nusul mring tanah Jawi, Sang Hyang Guru parentah.

  8. Para dewa kinen ngumpul sami, aneng swarga hing Jonggringsalaka, wus hander munggwing ngarsane, sadya kinen nginum, satuwuke kang toya urip, saking cupu tinundha, neng gelas jumerut, munggeng ing bangku mutyara, dewa ingkang ageng-ageng kinen rumiyin, anginum satuwukira.

  9. Suka-suka para dewa sami, ngrasa nikmat sumrah sariranya, yoya tul langkung asrepe, sarta mawa ganda rum, yata wonten ditya  kang dadi, wawerining ngawiyat, nama Rembu Culang, momor mindha rupa dewa, tumut nginum kang toya gesang duk lagi, prapta aneng tenggaknya.

  10. Kawistara Hyang Candra hanuli, matur Hyang Wis-[349]nu pan ora samar, sigra cinakra tenggake, pedhot sirahe mumbul, Rembu Culung pan maksih urip, wus kambon toya gesang, ran Rembu Kulawu, lamun ujaring desa, marma wonten grahana surya lan sasi, yeku ingkang mamongsa.

  11. Yen grahana sami den bendrengi, andang tulungira marang wulan, wusnya wradin sadayane, para dewa kang nginum, satuwuke kang toya urip, prandene nora telas, maksih bak kang cupu, sawusira nginum toya, para dewa pinatah sawiji-wiji, nenggih ing karyanira.

  12. Kang pinatah rumeksa ing bumi, putranira Hyang Anantanaga, lan Dewi Basu patute, wewolu kathahipun, jalu pitu wanodya siji, nama Hyang Ontoboga, putra ingkang sepuh, rumekseng bumi kasapta, lan ngratoni sagunging Naga kang sami, wonten dhasar pratala.

  13. Panenggake kineng ngratoni, sagung naga sajroning samudra, Hyang Ananta Basurane, anulya arinipun, Manikhara asipat jalmi, bumi kaping nemira, ingkang raseksinipun, nulya arinira nama, Dheranpalan sipat ditya rukmesaning, bumi kang kaping gangsal.

  14. Nulya arinira akekasih ran Dewi Pratiwi, rumeksa ing bumi [350] kang kapisan, apanta kawengku kabeh, mring kadange kang sepuh, Ontaboga kang nguningani, mring arine sadaya, dene kang tinusuh, rumekseng keblating jagad, wus pinatah dewane sawiji-wiji, nenggih ingkang rumeksa.

  15. Jagad ingkang wetan akekasih, Sang Hyang Maha Dewa kang rumeksa, Mahadewi batharine, salaka kithanipun, manuk kuntul santen jaladri, sastra ha na caraka, legi pasaranipun, Sang Hyang Sambu kang rumeksa, aneng jagad kidul kithane tembagi, Betharane Swagnyana.

  16. Manuk ulung pasarane paing, sagara getih akasaranira, data sawala  maliye, Hyang Kamajaya tunggu, jagad kulon Bathari Ratih, kuthanira kencana, sagarane madu, manukipun pan kapodhang, pasarane epon aksaranireki, padha jayanya.

  17. Bathara Wisnu kuthane wesi, neng jagad lor wage pasarannya, Bethari Hesri kanthine, nila senganipun, manuk gagak sastranireki, nenggih maga bathanga, Hyang Bathara Bayu, ingkang pinatah rumeksa, jagad tengah kanthi Bathari Sumi, kaliwon pasarannya.

  18. Apan sadaya sastranireki, jiro lupat nem pitunya, [351] wolu sanga sapuluhe, kuthanira parunggu, tasik wedang manuke gogik, Bathara Prittanjala, ler wetan gennipun, aksaranira, bya ebyu, kidul wetan Hyang Kuwera ang nenggani, sastrane narasunya.

  19. Kidul kulon Bathara Mahyati, nenggih ganeya aksaranira, ingkang lor kulon dewane, Sang Hyang Sicah ranipun, kang tinengga sastra mursiti, ingkang angon baskara, dewanira sampun pinatah Bathara Surya, Sang Hyang Candra nenggih ingkang angon sasi, dene jroning samodra.

  20. Hyang Baruna kang rumeksa nenggih, Batharendra nenggih kang kinarya, werana ing karatone, nenggih kadewanipun, Sang Hyang Brama pinatah mungging ngarsa hanampenana, ing sadhawuhipun, sadaya wus pinepekan, pakaryane dewa ing sawiji-wiji, miwah ingkang rineksa.

  21. Wonten putranira Sang Hyang Ening, amumpuni guna kaprawiran, empu Ramadi namane, pinatah karyanipun, pandhe aneng gunung Merapi, kinen karya gegaman, karsaning Hyang Guru, gegamaning para dewa, paron dhengkul palu kepel supit driji, kang kinarya dahana.

  22. Medal saking tungtunging pangaksi, sepuh idu sa-[352]king lilidhahnya, apanta dinilat bae, ububan grananipun, tosanira saking Mahribbi, hingaran wesi baka, pan wus nggawa ampuh, cinarita sampun kathah, kang wus dadya sarta lan sektinireki, gagaman warna-warna.

  23. Gada bindhi dhendha lawan gandhi, alugara musala trisula, konta cakra candrasane, nenggala lawan limpung, warna-warna sagung jemparing, suka kang para dewa, sadayanya sampun, anyepeng gegaman, wus mangkana Hyang Girinata winarni, pun arsa nganglang jagad.

  24. Pang anitih lembu Handini, amung lawan garwa Dewi Uma, margeng gagana lampahe, pulo Jawa wus tepung, gya nganglang jaladri, neng luhuring samudra, nuju wanei surup, soroting kang baskara bang, candhik ala ngenani we amuwuhi, lelangening amudra.

  25. Sang Hyang Guru anon lelangening, kang samudra mangu-mangu ring tyas, honeng rarasing karesmen, apan sawontenipun, ingkang putra Hyang Wisnu nguni, tebih marangasmara, kalih-kalihipun, namung lagya sapunika, Sang Hyang Guru kepati ing tyas den nyapti, sajiwa lan kang garwa.

  26. Nanging Dewi Uma tan nglanggati, karsaning raka mamrih asmara, maksih tebih galihe, mring langening kung lulut, Sang Hyang Guru meksa dennya mrih, kang garwa gya cinandhak, anulya pinangku, rinasuk asmara cipta, duk kinenan sang dyah mengo anginggati, sarya rengu turira.

  27. kadingaren paduka puniki, darbe karsa teka lir [353] raksasa, ngangge saenggen-enggene, wonten ing gigir lembu, bok inggiha sareh sakedhik, Sang Hyang Guru salaka, lajeng mawi siyung, yayah kadya anepata, Dewi Uma duk mestani lir rasaksi, nanging Hyang Girinata.

  28. Wus kalajeng kamanira mijil, tan tinampen tumibeng samudra, jumegur kang we hora reh, umob kadya kinebur, Sang Hyang Guru merang ing galih, ngemu runtik mring garwa, sigra dennya kondur, samudra maksih walikan, gara-gara gumuruh kagiri-giri, kagyat kang para dewa.

  29. Dene swarga pan kadya ginonjing,  nulya sami kinen amariksa, kang karya gara-garane, kang para dewa gupuh, mesat lampahira wus prapti, gene kang gara-gara, teleng samudra gung, wonten murub kangalan, lira baskara mapanas sedheng nengahi, sawusira tetela.

  30. Samya wangsul aturi udani, lamun ingkang karya gara-gara, teleng samudra enggene, wonten katingal murub, lir baskara sedheng nengahi, tan saged marpekana, panase kalangkung, punapa ta wastanira, neng samodra makaten warnanireki, panas kadya dahana.

  31. Sang Hyang Guru mesem ngandika ris, ingkang ka-[254]ton murub neng samodra, pan kama salah arane, payo baliya gupuh, hanggawa kapraboning jurit, kang murub neng samudra, prihen sirnanipun, hurugara ing gagaman, tur sandika para dewa wangsul aglis, sarta kapraboning prang.

  32. Sapraptaning telenging jaladri, gya kang murub para dewa sigra, pareng dennya bedhama dandhi, konta lugara candrasa, parasu lan limpung, musala lori lugra, tibeng teleng samudra kang murub kadi, kinebur toyanira.

  33. Para dewa pan maksih ngurugi, ing sanjata ingkang neka warna, pinrih tumuli siranane, kama salah kang murub, hingurugan sagung jemparing, nora saya cilike, malah saya wuwuh, gengira kabina-bina, ing urube kama salah malah ndadi, ditya geng saparbata.

  34. Pan sadaya gagamaning jurit, dadya awakira kama salah, dhendha kang dadya sirahe, samoga dadya gulu, grana limpung kupinge piling, cakra kang dadya gunetra, bindi dadya pupu, nenggala lawan trisula, ingkang dadya bahunira, kanan kering, gada kang dadya dhadha.

  35. Sagung jemparing sadaya dadi, wulu-wulu kumrusuk kanginan, ana kang dadya untune, janggelek nuli lungguh, lir parbata munggeng jeladri, ngulet wahing lir gelap, segu lir galudhug, mintar saking jro samodra, marepeki mring para dewa sarya ngrik, sru nguwuh takon bapa.

  36. Para dewa kang den parepeki, pra samya jrih lumayu sasran, kama salah ngetutake, dewa sapurugipun palayune pan sampun prapti, ngarseng Sang Jagadnata, gugup aturipun, yen kama salah tan kena, [355] pinrih sirna ngurugan sagung jenparing, malah dadya rasaksa.

  37. Geng sawukir warnanya ngajrihi, mentas saking labeting samudra, nguwuh taken sudarmane, sarya greng lir galudhug, marma mawur dewa samya jrih, dereng dugi turira, gugup pan kasaru, praptanira kama salah, pra jawata sadaya ngungsi neng wuri, kama salah tumingal.

  38. Mring Hyang Guru maksih tetep linggih, datan obah saking genira, sang kama salah nulya ge, marpeki ngarsanipun, prapta lajeng janggelek linggih, gumelar tatanya, heh sapa sireku, dene cahyamu gumawang, cilik menthik lungguh neng ngarsa pribadi, sapa ta haranira.

  39. Sang Hyang Guru sahurira aris, wruhanira sun ratuning jagad, ya dadya pangerane, sagunging kang tumuwuh, Sang Hyang Jagadnata ran mami, kama salah lingira, yen nyata sireku, pangerane ing sajagad, yekti wruh iya kang yoga ing mami, ngendi gonne tuduhna.

  40. Sang Hyang Guru mesem lingira ris, lamun sira [356] adreng takon bapa, iya ingsun tuduhake, nanging ta saratipun, kudu-kudu sira ngabekti, nungkemi ngestu pada, iya mring kang tuduh, kama salah saurira, yen turut nanging yen goroh sireki, pasthi sira sun mangsa.

  41. Lah ta iya nungkemana aglis, pangkoningsun kama salah sigra, majeng nungkemi padhane, binedhol rambute, lan thi athi ing kanan kering, asru jumbul tumenga, tangginas Hyang Guru, gya cinandhak siyungira, kang kakalih pinethet pucuke keni, ginurog ilatira.

  42. Upasira sadaya pan mijil, wus inguculaken kama salah, dheprok lungguh neng ngarsane, bayune kabeh racut, pan ngalumpruk datan pa budi, pucuk siyung lan upas, cinipta mor sampun, dadya sanjata kalihnya, kanan konta ingkang kering pasopati, rambut dadya kendhengnya.

  43. Sang Hyang Guru angandika aris, heh ta kama salah wruhanira, sira iku sejatine, pan iya yoganingsun, mengko ingsun paringi, jeneng Batharakala, manggona sireku, aneng ing Nungsa Kambangan,  ngratonana brekasakan lan dhedhemit, kabeh sira wengkuwa.

  44. Kang liningan humatur wotsari, langkung kasuwun [357] kalingga murda, dhawuhing sih sadayane, punapa ing satuduh, tur sandika hulun lampahi, nanging hulun nenedha, ing papancenipun, kang dados tedha kawula, myang sagung ingkang samya hulun ratoni, samya brangta ing tedha.

  ۩۩۩ Pupuh 42 ۩۩۩
ASMARADANA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Sang Hyang Guru ngandikaris, iya aja walng driya, memangsanira ing tembe, iya wong sawidk prakara, sun pancekken sira, ingkang dingin memangsanmu, wong kang ngrubuhaken dandang.

  2. Kapindho mangsanireki, wong nugelaken pipisan, myang gandhik kaping telune, wong kang nguger-uger lawang, kadang ro padha lanang, paing pat wong metu bungkus, ping lima wong metu kembar.

  3. Miwah wong kang metu dhampit, kembar lanang lan wadodya, ping nem kembang sepasang, kadang ro padha wanodya, ping pitune gedhana, gedhini kadangira mung, loro jalu lan wanodya.

  4. Ping wolu wong ontang-anting, tanpa kadang bapa biyang, kang kaping sanga arane, sendhang pit-apit pancuran, anmung telu kadang, siji wadon loro jalu, ping sepuluh telu kadang.

  5. Wadon loro lanang siji, ran pancuran kapit sen-[358]dhang, dene kaping sawelase, ingaran wong saromba, kadang pat padha lanang, ping rolas srimpi ranipun, kadang papat wadon padha.

  6. Ping telulas den arani, iya wong mancala putra, kadang lima lanag kabeh, ping patbelas wong mancala, putri kadange lima, padha wadon tanpa jalu, ping limalas wong pipilan.

  7. Wadon papat lanang siji, ping nembelas wong paelangan, lanang papat siji wadon, ping pitulas julung sungsang, lahir tengenge wayah, ping wolulas julung pujud, lahir nuju surup surya.

  8. Ping sangalas julung wangi, lahir nuju metu surya, tiba ungker rong puluhe, ping salikur wong jampina, wong lahir pitung wulan, tiba sampir ping rolikur, kalung usus lahirira.

  9. Ping telulikurireki, ingaranan wong margana, aneng ing paran lahirira, ping pitlikur wong wahana, lahir neng paromahan, ing kaping lima likur, wong simah iya salewah.

  10. Ping nemlikur bule putih, ping pitulikur wong kresna, ireng mulus ing tegese, ping wolulikur wali kang, ireng, iya iku wong bajung, ping sangalikur wong eungkuk, ping telung puluh wong dhengkak.

  11. Wong bacu tegesireki, ping telung puluh sajuga, [359] wong wuji iku wong cebpl, ping behro yen lawang menga, anuju candhik ala, ping teluh puluh tatelu, made datan pa lingkaban,

  12. Tapan klasa miwah lampit, kaping telung puluh papat, kampung tanpa tutup keyong, kaping telung puluh lima, kasur tanpa prawana, tanpa sasap tegesipun, ping teluh puluh nemira.

  13. Papajangan tanpa samir, ping telung puluh pitunya, lambung pari myang kapase, nora sinungan dhedhasar, telung puluh wolunya, wawadhah datanpa tutup, kaping telung puluh sanga.

  14. Wong sok buwang tuma urip, ping patang puluh yen ana, wong ngadeg tengah lawange, ping patang puluh sajuga, wong lungguh pipi lawang, ping patang puluh ro iku, wong sok jetung sangga uwang.

  15. Kang kaping patang puluh tri, wong sok ngobong kulit bawang, ping patang puluh papate, wong natabaken wawadhah, ping patang puluh lima, wong sok dhemen ngobong rambut, ping patang puluh nemika.

  16. Wong sok ngobong galarneki, kaping patang puluh sapta, wong sok ngobong kayu kelor, dene ingkang kaping patang, puluh wolu yen ana, wong taberi ngobong balung, kaping patang puluh sanga.

  17. Wong nyapu wuh gya den basmi, ping seket wong bu-[360]wang uyuh, seket siji yen ana wong, buwang wuh aneng ngalongan, ping seket ro yen buwang, wuh teka jandelanipun, ping seket telu yen ana.

  18. Wong turu wetuning rawi, ping seket papat yen ana, wong manak nuju begange, ping seket lima yen ana, turu suruping surya, ping seket nem wong ngaturu, nuju tengange wayahnya.

  19. Ping seket pitu wong hangi, aninggal sega neng ngiyan, ping seket wolu lamun wong, hanggorohi darbekira, kang kaping seket sanga, wong tinggal beras neng lesung, ganepe kaping sawidak.

  20. Kang dadi mangsanireki, wong daleya karyanira, rubuh memehane wyan, Bathara Kala miyarsa, kang dadya mangsanira, langkung sukanireng kalbu, pamite sapun linilan.

  21. Nembah manguswa pada glis, mesat mring Nungsa Kambangan, cinendhak prapta lampahe, lajeng kendel hakayangan, sagunging brekasakan, sadaya wus samya ngratu, maring ing Bathara Kala.

  22. Kawuwuse Hyang Pramesthi, ungkure Bathara Kala, kondur mring ndalem swargane, pan katangi runtikira, mring garwa Dewi Uma, purwanira mawi siung, amarga saking garwa.

  23. Duk nganglang jagad ing nguni, pinurweng ngasmara cipta, nora nglanggati katsane, mengo sarwa anepata, angarani lir ditya, murkane ing karsanipun, satemah siung lir ditya.

  24. Maksih kapusthi ing galih, dukanira mring kang garwa, rawuh neng dalem swargane, Dewi Uma methuk [361] sigra, tundhuk mendhak neng ngarsa, gya cinandhak remanipun, sinendhal gelunge wudhar.

  25. Dewi Uma sru dennya jrit, reyab-reyab remanipun, nulya cinandhak sukune, kalih pisan gya sinungsang, sirahira neng ngandhap, sarwi ngandika Hyang Guru, warnanira yu utama.

  26. Ananging rambutireki, reyab-reyab lir rasaksa, miwah swaraning panjrite, wus kaya pangriking ditya, sakala Dewi Uma, keneng sabdaning Hyang Guru, salin sipat lir raseksa.

  27. Sarta ngrik kadya raseksi, hingucalaken saksana, hanjrit ningkemi padane, melas asih sambatira, dahat nuwun apura, ngaturaken tabatipun, Hyang Guru awlas ing garwa.

  28. Pangandikanira aris, wis aja sira karuna, pupusen yen wus pasthine, sira awarna rasaksa, nanging jaba kewala, wadhagira iku besuk, dadi jodhone si Kala.

  29. Alusira apan maksih, iya dadi garwaningwang, Hyang Guru anyipta age, ing garwanira kang uwa, sang Hyang Catur Kenaka, Dewi Laksmi namanipun, jim Laksana ingkang sasuta.

  30. Ratu jim sipat raseksi, Dewi Laksmi cinarita, [362] kalangkung endah warnane, kembae lawan Dewi Uma, sang dyah sampun patutan, titiga pra samya jalu, nulya lami longkangira.

  31. Prapteng mangke tan sisiwi, punika ingkang cinipta, binekteng angin praptane, sampun munggweng ngarsanira, Dewi Laksmi saksana, pinecat nyawanira wus, pinanjingaken raganira.

  32. Uma kang sipat raseksi, nyawanira Dewi Uma, pan sampun pinanjingake, mring Dewi Laksmi raganya, wus nama Dewi Uma, dhasar kembar warnanipun, Laksmi lawan Dewi Uma.

  33. Tetep sang dyah dennya dadi, garwaning Hyang Jagadnata, dene ta Uma ragane, kang sipat ditya sinungan, nama Bathari Durga, tinarimakaken sampun, marang ing Bathara Kala.

  34. Runtut dennya palakrami, Durga lan Bathara Kala, wau ingkang winiraos, nenggih Sang Hyang Jagdnata, cinatur laminira, sampun gangsal welas tahun, denira neng pulo Jawa.

  35. Semana miyarsa warti, lamun Kangjeng Nabi Ngisa, sampun tetep ing sedane, namung tiga welas warsa, dennya mengku sarengat, jeng Nabi lajeng pinikut, kinarya pangewan-ewan.

  36. Marang sang Raja Herodhis, pinenythang marga pra-[263]patan, sedanira sinembeleh, tetepe dennya tumitah, haneng ing ngalam donya, jeng Nabi Ngisa pan amung, tigang dasa tigang warsa.

  37. Langkung apes Kangjeng Nabi, duk cinepeng ratu kapir, tanpa males ing sedane, wusirantuk warta nyata, jeng Nabi sedanira, Hyang Guru suka agupuh, ngundhangi para jawata.

  38. Wangsul marang tanah Ngindhi, wus samekta sigra budhal, kebut pra jawata kabeh, nenggih saking pulo Jawa, jim peri parayangan, kang samya  ngungsi rumuhun, ing mangke wangsul sadaya.

  39. Mantuk marang tanah Ngindhi, kang kantun neng pulo Jawa, pan mung dhemit lami bae, setan miwah brekasakan, maksih tetep sadaya, nenggih dennira hangratu, marang ing Bathara Kala.

  40. Mung punika ingkang maksih, kantung neng Nungsa Kambangan, wau ingkang winiraos, nenggih Sang Hyang Jagadnata, myang sagung para dewa, wus prapteng wukir Tengguru, lajeng hambabar swarga.

  41. Para ratu tanah Ngindhi, jajahan kang tigang warsa, datan ewah panganggepe, nenggih dennira mangeran, marang Hyang Jagadnata, nanging ing wukir Tengguru, pan sampun kathah kang risak.

  42. Kabuyutaning para ji, duk tinilar laminira, ing gangsal welas warsane, dadya sagung para raja, sadaya samya prapta, kang celak wukir Tengguru, mangun kabuyutanira.

  43. Sang Hyang Guru yasa malih, kayangan wukir Kelasa, [364] apan gunung tanah Selong, gambaring swarga binabar, sagunging para raja, kang celak sadaya sujud, prapta neng wukir Kelasa.

  44. Karya kabuyutan sami, aneng imbanging parbata, cinatur cendhake bae, reroncene tan winarna, buru lampahing konda, mangsuli caritanipun, Sang Resi Catur Kaneka.

  45. Kadya sareng lampahneki, lan ing babar Manikmaya, nanging gantya winiraos, Sang Rsei Caturkenaka, titiga putranira, pra samya jalu kang sepuh, paparab Kanekaputra.

  46. Mumpuni guna kasektin, myang jaya kawijayan, miwak kawicaksanan, anglangkungi ingkang rama, panenggak Resi Paksa, Pritanjala kang waruju, putra titiga pan samya.

  47. Patut saking Dewi Laksmi, sawusnya puputra tiga, pan lajeng lami longkange, pirang warsa tan puputra, kang garwa nulya musna, cinipta maring Hyang Guru, kinarya lintuning Uma.

  48. Raganira Dewi Laksmi, pinanjingan nyawa Uma, sang Dewi Laksmi nyawane, pinanjingken raga Durga, ingkang awarna ditya, Catur Kenaka winuwus, sapengkerira kang garwa.

  ۩۩۩ Pupuh 43 ۩۩۩
PANGKUR

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Kalangkung wiyoganira, nanging sampun pinupus [365] jroning galih, saben oneng garwanipun, Sang Hyang Caturkenaka, korud kamanira winadhahan cupu, ingaran retna Dumilah, musthikaning sosotyadi.

  2. Ing saben-saben mangkana, honeng garwa korud kamanireki, nulya winadhahan cupu, sawusnya ing antara, winarisken cupu marang putra sepuh, ginegem neng asta kanan, retna Dumilah tan kaeksi.

  3. Nalika Hyang Jagadnata, hangrengganu wukir Tengguru nguni, sasampuning para ratu, tanah Ngindhi sadaya, samya manut mangeran maring Hyang Guru, tedhaking Hyang Darmajaka, myang tedhakira Hyang Ening.

  4. Miwah putra Sang Hyang Maya, ingkang aneng jagad sunyoruri, kang aneng jro samudragung, sadaya manut samya, mring Hyang Guru aneng wukir Tengguru, kinen lajeng ngejawantah, aneng marcapada sami.

  5. Pinernahken sowang-sowang, panggenane dennya bebakal sami, ana ngalas ana gunung, desa aneng nagara, ana dadya pandhita myang dadya ratu, mung resi Kanekaputra, ingkang tan arsa sumiwi.

  6. Marang ing Hyang Jagadnata, lajeng pamit mring rama mangun teki, tapa aneng samudra gung, tan telas dening toya, pan pitekur aneng ngudayaning alun, mustika retna Dumilah, ginegem asta maksih.

  7. Pan wus pirang-pirang warsa, dennya tapa neng [366] telenging jaladri, wusnya gentur tapanipun, tejanira sumunar, ngayah wiyat kawistara mring Hyang Guru, sigra kinen amariksa, marang telenging jaladri.

  8. Nulya samya pinariksa, pra jawata wangsul atur hudani, kang mawi teja sumunu, lamun maharsi tapa, neng samudra pitekur tapane bisu, boten teles dening toya, Hyang Guru kagyat lingnya ris.

  9. Yeng mangkana wong kang tapa, timbalana iya mring ngarsa mami, lamun mopo tan lumaku, wasesanen kewala, aja nora kagawa mring ngarsaningsun, sandika kang para dewa, wangsul sadaya wus prapti.

  10. Hing ngarsanira kang tapa, pra jawata handhawuhaken sami, tineter-teter meksa tan sumaur, kaku tyasing para dewa, kang tapa cinadhak aglis.

  11. Nedya binopong kewala, hingaturaken marang ing Hyang Pramesthi, wanti-wanti kang hanjunjung, kang tapa datan obah, kinalihan kinapatan kajunjung, pineksa-peksa tan kangkat, senendhal-sendhal tan osik.

  12. Kaku tyasing para dewa, muring-muring dadya sa-[367]mya gitiki, ana bithi ana jagur, kang tapa datan obah, dadya krodha pra jawata nyandhak gupuh, sagung gagamaning aprang, ana gada ana bindhi.

  13. Hana dhendha myang bedhana, hana malu-malu mamrem mapiling, nenggala parasu limpung, hana nyakra nyantan ana tumama, kang tapa meksa tan osik.

  14. Krodha Sang Bathara Brama, medalaken geni ratuning geni, saking sarira sru murub, binesmi kang atapa, datan pasah eca dennira pitekur, wulu salomba tan gigal, wus sirep urubing ngagni.

  15. Sangsaya wuwuh kang tapa, cahyanira sumunu hanelahi, dadya jrih sadaya mundur, sagunging pra jawata, sampun prapta ing ngarsanira Hyang Guru, wus katur sahaturira, tiwase lampahireki.

  16. Hyang Girinata saksana, hangawaki tumurun sampun prapti, satelenging samudra, ngarsanira kang tapa, mesem ing tyas Hyang Girinata wus weruh, kang sinedya tapanira, pangandikanira aris.

  17. Heh babo mati raga, tapanira dene kepati-pati, apa ta kang sira jaluk, age sira ucapna, sun turuti apa sasedyanireku, yen amriha wicaksana, kawicaksananireki.

  18. Wus ngluwihi ing sajagad, yen amriha sira guna [368] kasektin, apan ta wis luwih punjul, ing guna sektinira, lah ta apa kang sira sedya ing kalbu, apa sira mrih sisihan, mara pilihana sami.

  19. Saisine swarga loka, widadara kalawan widadari, kabeh padha ayu-ayu, kang tapa datan obah, maksih ngeca-eca dennira pitekur, ngling malih Hyang jagadnata, lah iya ingsun wus uning.

  20. Tanpa gawe temening wang, nama Guru dadya ratu swargadi, tan wruh sadurung tinutur, marmane sira tapa, sedyanira bisawa padha lan ingsun, dadi ratuning swarga, sinebuta ing sabumi.

  21. Tapawa saleksa warsa, ingsun nora tapawa ing sahari, mongsa bisawa sireku, madhani jenegingwang, dadi ratuning swarga jer kari sepuh, ana maning kang atuwa, kang teja lan cahya wening.

  22. Bumi langit parengira, ana maning iya ingkang ngungkuli, kang tuwa dhewe pan amung, ananing Hyang Wisesa, duk miyarsa kang tapa pitekur jumbul, Sang Resi Kanekaputra, gumuyu latah dennya ngling.

  23. Ya ingsun Kanekaputra, sadurunge beta sudhah hudani, dhi haran Pramesthi Guru, guruning para dewa, yen amunge wruh ing kono bae durung, waspada jatining tunggal, tunggal wisesa dinalih.

  24. Dinalih sepuh priyongga, henggonira bestu hestu-[369]ning sisip, sisip satemah kasiku, siniku mungguh hing Hyang, Hyang Wisesa duk misihe awang-uwung, bumi langit durung ana, kang ana dhingin punapi.

  25. Nglingnya Sang Kanekaputra, tanpa ngucap jetung wasana mamrih, mamriya Bathara Guru, pinardiya dening Sang, tapa lemnggah heh kakang nedha wak ingsun, ing pangawruh jaten nana, kang durung ana ing kami.

  26. Lan maninge sira kakang, ingsun gawa munggah marang swargadi, para jawata sedarum, kabeh sira rehana, sapa ingkang nora nurut ing rehireku, kabeh dera suralaya, kajaba yoga mami.

  27. Sadaya matur sandika, Hyang Kanekaputra umatur aris, anenggih ingkang pangrungu, denireng Hyang Wisesa, karsaning Hyang tan ana pralamilanipun, kabeh sinung tetimbangan, ing ngandhap timbangan nginggil.

  28. Bumi kalawan akasa, elor kidul wetan kulon nimbangi, sagara timbang lan gunung, geni timbang lan toya, padhang peteng rahina kalawan dalu, baskara lawan basanta, mung lintang kang datan mawi.

  29. Jalu timbang lan wanodya, bapa biyung nini tim-[370]bange kaki, bibi paman ala ayu, kumet timbangan loma, namung uwa tan ana timbanganipun, dadya timbaganing lintang, sadurunge wus pinasthi.

  30. Wus pinasthi lawan sira, apan anyar kapedhak Hyang Pramesthi, Hyang Girinata lingnyarum, lah kakang payo munggah, mring swarga Resi Kanekaputra wus, manut ing Hyang Girinata, sareng mesat ing wiyati.

  31. Sapraptanireng, Hyang Kanekaputra tetep ngluruhi, mring para dewa sadarum, pra samya asih tresna, marang Resi Kanekaputra sumuyud, yata wonten kang winarna, suteng Rembuculung nguni.

  32. Kathahipun kawan dasa, maksih dadya wawerining wiyati, ngrurusuhi karyanipun, rasaksa kawan dasa, sampun katur marang Hyang Pramesthi Guru, sigra denira parentah, marang ing jawata kalih.

  33. Bathara Wisnu lan Brama, kinen numpes ditya kang ngrurusuhi, sutanira rembu Culung, dadya werining wiyat, gya tumandang Bathara Brama lan Wisnu, rumabaseng wil kang samya, dadya reregeding wiyati.

  34. Rembu Culung sutanira, kawan dasa tinupes ing [371] ngajurit, namung satunggal kang luput, ngungsi mring marcapada, lajeng tapa Pathutjantaka ranipun, kuneng Hyang Girinata, nenggih kang sampun ngrenggani.

  35. Kayangan wukir Kelasa, gantya ingkang winursita ing kawi, wonten gegempalan catur, apan sareng lampahnya, lan ing Ngindhi nanging ta gantya winuwus, wonten ratu karem dagang, trahira Nabi Ismangil.

  36. Hing Nlajan nagaranira, lamun dagang bekta kaprabon jurit, Raja Sarkil namanipun, anut agama Ngisa, ing puniku sang raja Sakil anuju, kesah dagang reringkesan, tan mawi kaprabon jurit.

  37. Mung bekta kapal satunggal, kang sinedya dagang mring tanah Ngindhi, ngiras watak harsa weruh, ratu kang ngaku Allah, kang kayangan aneng ing wukir, Tengguru, lampahira sampun prapta, laut geng tanah Ngindhi.

  38. Katempuh ing angin topan, remuk palwanira sang raja Sarkil, tumpes awaking perahu, yata wonten kocapa, anenggih Empu Honggajali apanuju, pandhe aneng ing gagana, welas denira ningali.

  39. Juragan remuk palwanya, tumpes rowangira tan ana kari, mung kantun pangagengipun, satunggal dereng pejah, kombak kambul kalempit kagulung alun, Sang Raja Sarkil saksana, sinember saking wiyati.

  40. Sampun binekteng dharatan, sanget dennya kantaka [372] muntak warih, dangu enget pungun-pungun, mulat ing ngarsanira, wonten jalma amawa cahya sumunu, pekik tur maksih taruna, cinipta badhe kinanthi.

   ۩۩۩ Pupuh 44 ۩۩۩
KINANTHI

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Sarkil wus handugeng kalbu, yen puniku kang nulungi, bisane prapteng dharatan, dadya atetanya aris, dhuh angger sinten paduka, tutulung ing kawlas asih.

  2. Pundi kawijilanipun, lan sinten sinambat ing sih, kang tinaken pasaja, yen putreng Empu Ramadi, Honggajali namanira, wayahipun Sang Hyang Ening.

  3. Lah ta paduka puniku, saking nagari ing pundi, punapa nangkoda dagang, punapa namung lumaris, ing pundi, kula pan dede nangkoda, sejatosipun Narpati ing Nrajan praja kawula, paparab Sang Raja Sarkil.

  4. Lampah kawula satuhu, pan inggih sedya sumiwi, mring kang samya pinangeran, dhateng para ratu Ngindhi, ngiras ambekta dagangan, kaselak manggih bilahi.

  5. neng laut palwa ngong remuk, rencang sadaya ngemasi, sanadyan badan kawula, sayekti lamun ngemasi, yen sampun tinulungan, mring nak angger sang apekik.

  6. Dhuh dhuh hadhuh putraningsun, kang asih ing ka-[373]walas asih, punapa kang sun walesnya, pan kawula utang urip, parenga boten pareng, nak angger kula aturi.

  7. Tedhaka mring prajaningsun, ing Nrajan nagari langip, sawontene kawularsa, mamales dhawahe kang sih, satetes toya ing Nrajan, lan wonten suta ngong estri.

  8. Dewi Sakka wastanipun, sajuga awon kang warni, punika lamun kaparenga, kawula turken anyethi, hangger dhumateng paduka, Hanggajali duk miyarsi.

  9. Raja Sarkil wuwusipun, mesem ing tyas hanahuri, pukulun ing sih paduka, pan inggih sampun kapundhi, ing samangke tyas kawula, dereng nedya nambut krami.

  10. Raja Sarkil lingira rum, sanadya hangger sang pekik, inggih dereng arsa krama, kedah-kedah kula turi, pinarekka dhateng Nrajan, boten ketang mung sahari.

  11. Huningaa raosipun, toya ing Nrajan nagari, satuhunipun kawula, sasat ngluwari punagi, yen hangger meksa tan arsa, mring pun bapa anglengani.

  12. yekti ngong tan purun mantuk, ing sapurug hatut wingking, dadosa panyahur kula, rehning sampun utang urip, Empu Hanggajali myarsa, adrenge Sang Raja Sarkil.

  13. Langkung kepyan jroning kalbu, ing wasana hanu-[374]ruti, sigra sareng hangkatira, areruntungan wong kalih, Hanggajali susah ing tyas, dene dangune neng margi.

  14. Dadya lon dennya humatur, kalangkung susah puniki, yen kamsiha lampah dharat, yekti yen lami tan prapti, paduka tuduh kewala, prenahe Nrajan nagari.

  15. Saking ngriki leresipun, amrih enggalipun prapti, paduka kawula bekta, ing mangke margeng wiyatti, raja Sarkil cinandhak, binekta mesat wiyatti, neng marga datan winarna, wus prapteng Nrajan nagari.

  16. Jujug panangkilanipun, kagyat wadya ningali, ing praptaning ratunira, dene ta amung pribadi, pan amung bekta satriya, satunggal kalangkung pekik.

  17. Pan ing nguni kesahipun, dagang mring nagari Ngindhi, bekta baita satunggal, ing mangkya praptanireki, saking jaleg tanpa sangkan, wadyanya kang dherek nguni.

  18. Satunggil datan kadulu, Sang Raja Sarkil jarwani, marang sagung wadyanira, tiwase lampah ireki, katempuh ing angin salah, palwa remuk neng jaladri.

  19. Tumpes awaking perahu, siji tan ana kang keri, [375] mung sarirane kang gesang, tinulungan Hanganjali, binekta mentas dharatan, ngungun wadya kang miyarsi.

  20. Raja Sarkil gya ngedhatun, tan kantun pung Hanggajali, animbali putranira, Dewi sakka sampun prapti, ing ngarsanira kang rama, tumungkul dennira linggih.

  21. Marang mulat ing tetamu, wau Empu Hanggajali, mulat marang Dewi Sakka, kasmaran sajroning galih, tuhu yen ayu utama, ruruh ing pasemon wingit.

  22. Sang retna pan sampun mundur, Raja Sarkil lingiraris, lah ta paran putraning wang, miyat warnane kang rayi, matura ingkang pasaja, punapa seneng ing galih.

  23. Punapa boten panuju, matur Empu Hanggajali, pasaja ing senengira, sukeng tyas Sang Raja Sarkil, ing solah datan winarna, cinatur Mpu Hanggajali.

  24. Pan wus dhinaupaken sampun, nenggih lan putrinireki, rinengga patemonira, sira Empu Hanggaji, lawan Retna Dewi Sakka, apanta lajeng garbini, duk lagya nyidham kaworan, Empu Hanggajali pamit.

  25. Mring kang rama nuwun mantuk, dhateng tanah Ngindhi malih, hingampah-ampah tan kena, rehning maksih sinung kardi, marang ing Hyang Jagadnata, karya gagamaning jurit.

  26. Mung meling sapengkeripun, yen lahire kang ja-[376]bang bayi, den namanana Sengkala, wusnya meling Hanggajali, mesat saking nagri Nrajan, wangsul dhateng ngindhi malih.

  27. Kang tinilar samya ngungun, cinatur sang raja Sarkil, awlas mulat mring kang putra, dene ta dennya garbini, ngantos prapteng sangang warsa, jabang bayi dereng lahir.

  28. Telas gendhinging dhudhukun, kang nggarap sang raja putrio, pan maksih seger kewala, miwah kang para maharsi, medal japa mantranira, raja Sarkil sru prihatin.

  29. Dungkap ing sadasa tahun, dennya sang retnadi, pan maksih seger kewla, giyuh ing tyas raja Sarkil, kesah saking prajanira, tan hambekta bala siji.

  30. Jajah wana gunung-gunung, nedya ngupaya jejampi, manggih ingkang para tapa, tan wonten ingkang kadugi, sung husada Dewi Sakka, babarken dennya garbini.

  31. Wus mangkana lampahipun, pinangihan hing Ngijrail, sung sasmita niyup nyawa, nyebul astane kakalih, nulya musna tan katingal, garjita sang raja Sarkil.

  32. Sinebul bunanipun, ngestokken rakiting nguni, [377] kang asung sasmita musna, panyebulira kaping tri, jabang bayi mijil sigra, jalu warnanya apekik.

  33. Hamawa cahya sumunu, sarta wus kapanggih resik, tanpa bing-bing miwah erah, kang sarta ibunereki, tan mantra yen mentas babar, pan lajeng rencang tarincing.

  34. Jabang bayi datan ayun, nesep mring ibunereki, pirang inya datan arsa, pan amung nesep driji, sinungan nama Sengkala, nglestarekaken ing nguni.

  35. Ingkang rama welingipun, menggah geng kang jabang bayi, lir dinus ing gege toya, kalis sagunging sasakit, tuhu yen rare kajiman, sabisanira lumaris.

  36. apan lajeng saged mabur, dedolanan mring wiyati hanenggih Jaka Sengkala, wus yuswa sadasa warsi, eram kang samya humiyat, cendhake bae winarni.

  37. Sinemahken marang wiku, pan kenen mulange ngaji, eram kang para pandhit, landhepe ing tyasireki, barang ingkang den wulangna, tan alami nulya bangkit.

  38. Kitab gung ngagung wus putus, tan ana den pakewuhi, sagunging para Pandhita, tumpak ngelmunira sami, malah kawicaksanannya, pasang limpating lulungit.

  39. Hangluwuhi ingkang mumuruk, umur kalih welas war-[378]si, mothah marang ingkang eyang, taken sudarmanireki, linimur-limur tan kena, yen kang eyang tan jarwani.

  40. Pamit kesah ndon anglangut, ngupaya marganing pati, kang eyang kewran ing driya, ing wasana hanjarwani, dhuh wayah ingsun Sengkala, wus diwasa sira mangkin.

  41. Nora kena ngong lilipur, iya kulup sun jarwani, pan dudu jalma manungsa, sejatine apan ejim, iya kang yoga ing sira, kusuma jum trahing Nabi.

  42. mPu Hanggajali ranipun, putraning Empu Ramadi, maksih mambu akrabira, sang Hyang Pramesthi, jiin kang padha pinangeran, marang para ratu Ngindhi.

  43. Dhaupe lawan ibumu, sudarmanira ing nguni, purwane sung lunga dagang, iya marang tanah Ngindhi, katempuh ing angin salah, remuk palwaningsung kaki.

  44. Wadyaningsu saperahu, tumpes siji nora kari, namung ingsun tinulungan, marang sudarmanireki, sun gawa mulih marang Nrajan, ingsun dhaupaken nuli, iya lawan ibunira, duk ngidam kaworan kaki.

  45. Nuli pamit wong tuwamu, mulih marang tanah Ngin-[379]dhi, sun handheg-handheg tan kena, rehning maksih sinung kardi, marang ing Hyang Jagadnata, karya gagamaning jurit.

  46. Mung mekas bae maringsun, manawa sira wus lahir, kinen ngarani Sengkala, marma sira iku kaki, sun jenengken Sengkala, pucunge ramanta nguni.

۩۩۩ Pupuh 45 ۩۩۩
P U C U N G

 (www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Duk miyarsa Sengkala suka kalangkung, dene sudarmanya, kusuma trah Nabi Sis, nembah matur lamun makaten eyang.

  2. Hulun pamit dateng aduka pukulun, harsa ngabektiya, inggih dhateng ing sudarmi, hangupaya mring Ngindhi mugi paringgiha.

  3. Ingkang eyang alon pangandikanipun, lamun adreng sira, nora kena sun gandholi, kudu-kudu ngupaya sudarmanira.

  4. Sayektine nora bisa raganingsun, ngampah karepira, karana ngapa wus wajib, iya ingsun jumurung donga kewala.

  5. Mugi-mugi sira gelisa kapangguh, lan sudarmanira, pakaryane pandhe wesi, neng gagana yen ora luhur samudra.

  6. Sawusira linilan ing pamitipun, gya jaka Sengkala, mring kang eyang hangabekti, mundur lajeng mesat marang ing gagana.

  7. Kang tinilar sadaya sami wulangan, ibu miyang kang eyang, lam-lamen wadya sanagari, kari tis-tis koncatan ing sotyanira.

  8. Kuneng nagri ing Nrajan ingkang winuwus, lampahe [380] Sengkala, wus prapta tanah Ngindhi, neng gagana mulat luhuring samudra.

  9. Wonten teja saking mandrawa sumunu, winawas jro teja, wonten sujalma alinggih, sarwi pandhe aneng saluhuring toya.

  10. Datan mawi abahan mung paron dhengkul, kepel palunira, kang kinarya supit jriji, spuh idu ububan panasing grana.

  11. Tanpa geni mung pinandeng wesi luluh, garjita jroning tyas, Jaka Sengkala mrepeki, prapta lajeng tumundhuk neng ngrasanira.

  12. Empu Hanggajali kagyat dennya dulu, wonten rare prapta, pekik cahyanya nelahi, saking wiyat bisa lungguh luhur toya.

  13. Kendel dennya pandhe hatetanya rum, heh sireku sapa, bisa prapta ngarsa mami, sira jinising jim apa ta manungsa.

  14. Hangakuwa ngendi pinangkanireku, miwah sedyanira, kongsi prapta ngarsa mami, sapa namanira miwah kang ayoga.

  15. Kang dinangu pesaja ing aturipun, wartine jeng eyang, ing Nrajan sang raja Sarkil, kangjeng ibu manungsa ran Dewi Sakka.

  16. Sudarma ngong jinising jim wartinipun, Hanggajali nama, pinangkane saking Ngindhi, sinung nama saking welinging sudarma.

  17. Pun Sengkala duk lagya wawrat jeng ibu, tinilar, [381] jeng rama, mantuk dhateng Ngindhi malih, lamun lahir kinen mastani Sengkala.

  18. Dene prapta kawula Ngindhi pukulun, mung nedya ngupaya, ing sudarma yun ngabekti, neng gagana kawula ningali teja.

  19. Jroning teja kawula wawas pukulun, paduka katingal, pandhe neng luhur jeladri, sami lawan welingipun kangjeng eyang.

  20. Yen jeng rama inggih pandhe karyanipun, neng luhur samudra, milanipun kawula glis, marek ngarsa paduka sedya nyatakna.

  21. Hanggajali miyarsa suka kalangkung, yen mangkana sira, kulup putra ngong pribadi, kang sun tinggal wetengan neng nagri Nrajan.

  22. Hiya ingsun kulup sudarmanireku, Sengkala saksana, marek ing ngarsa ngabekti, ngaras pada rinangkul lungayanira.

  23. Wus mangkana kang putra tinundhung mantuk, marang nagri Nrajan, tut wuri ngibunireki, ngrasa ana suka wibaweng nagara.

  24. nanging ingkang putra lenggana kalangkung, kedah nut sudarma, anglebur tapak ireki, ngrasa ana pratingkahing mati raga.

  25. Ingkang rama nglegani putra dennya nut, salampah jantranya, tansah hing rahina wengi, ngawasaken satingkahira kang rama.

  26. Dennya pandhe karya gegaman prang pupuh, tan ma-[382]wi abahan, mung tinangan bisa dadi, garap wesi kadya balethok kewala.

  27. Dadya matur Jaka Sengkala wot santun, punapa wontena, pukulun ingkang nimbangi, sining jagad ing guna sekti paduka.

  28. Ingkang rama sarwi mesem, sahuripun, kulup iya ana, apan eyangmu pribadi, kang mumuruk, kabeh guna sekti ingwang.

  29. Hiya padha hanglakoni karyanipun, Sang Hyang Jagadnata, peparab Empu Ramadi, kinen karya gagamaning  para dewa.

  30. Duk miyarsa Jaka Sengkala wotsantun, lamun makatena, kawula anuwun pamit, sowan dhateng rama paduka jeng eyang.

  31. Hulun nedya hanglebura tapakipun, supados angsala, ing pamulang guna sekti, ingkang rama alon dennira ngandika.

  32. Hiya ingsun jurung, sedyanireku, nuli ulatna, enggone eyang ireku, kang pandhe gagana, karya gagamaning jurit, iya namung ingsun lawan eyangira.

  33. Wusnya sinung tedah Sengkala wot santun, mundur saking ngarsa, lajeng mesat ngawiyatti, pan kakejer ngawasaken keblat sakawan.

  34. Dangu-dangu ningali teja sumunu, neng luhuring [383] mega, jro teja wonten linggih, sarwi pandhe gagaman tanpa abahan.

  35. Pan wus kadya kang rama pratingkahipun, Sengkala wus duga, yen iku eyangireki, lajeng marek ing ngarsa angaras pada.

  36. Sang Hyang Empu Ramadi kangyat handulu, alon hatetanya, lah ta sapa sira iki, prapta banjur anungkemi padaningwang.

  37. Kang dinangu nembah alon aturipun, kalamun kang wayah, putranipun Hanggajali, patut saking putri Nrajan Dewi Sakka.

  38. Purwa madya wasana pan sampun katur, dhaupe kang rama, nenggih lan ibunereki, ingkang eyang miyarsa kalangkung suka.

  39. Yen mangkana sira iku wayah ingsun, patut putri Nrajan, kaliwat trima mami, sira perlu seba marang jeneng ingwang.

  40. Haran mengkono wus kalakon sira kulup, apanggih lan ingwang, sartane wus hangabekti, becik nuli baliya sudarmanira.

  41. Lamun ora miluwa ibunireki, sakarepmu ana, iya ing Nrajan nagari, ingkang wayah tur sembah sanget lenggana.

  42. Yen wangsula mring rama miwah mring ibu, sedya ngong tan liyan, pejah gesanga sayekti, namung nedya nglebur tapake jeng eyang.

  43. Wus mangkana Sengkala ing siyang dalu, tansah lunggweng ngarsa, ngawasken tingkah ireki, ingkang eyang dennira karya gegaman.

  44. Mung kinarya sarat nganggo paron dhengkul, palu [384] kepelira, jatine ingkang sayekti, dadine kang gagaman sarta lancipta.

  45. Eram ing tyas Sengkala dadya umatur, dhuh eyang punapa, sadya isining bumi, wonten ingkang nimbangi sekti paduka.

  46. Ingkang eyang mesem dennira sumaur, sayekti ya ana, kulup ingkang ngungkuli, marang ingsun putraning Hyang Jagadnata.

  47. Gagedhunging dewa ran Bathara Wisnu, iku wus tan ana, ing tri loka kang nimbangi, kasetene myang guna prawiraning prang.

  48. Pinarnahken jagad lor kayanganipun, kaprenah wakira, Bathara Suman prajurit, lan sudarmanira lagi sanak misan.

  49. Dene Sang Hyang Jagadnata lawan ingsun, lagya nak ing sanak, eyangira Sang Hyang Ening, pan arine tumulidene Hyang Tunggal.

  50. Duk miyarsa Jaka Sengkala won santun, yen makaten eyang, kawula anuwun pamit, sapunika mugi tuwan lilanana.

  51. Badhe sowan inggih meing Bathara Wisnu, supaya mulata, pratingkah ing guna sekti, pinten banggi yen angsala wulangira.

  52. Ingkang eyang pangandikanira arum, lah iya sebaha, kulup pan ingsun jurungi, yekti lamun kena ing sasedyanira.

  53. Lamun puruhita mring Bathara Wisnu, nora kukura-[385]ngan, kulup ing guna kasektin, nanging kudu laku brangta marang tapa.

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)

Wonten andhakipun Pupuh 46-55 Tamat.

SEJARAH TAPEL ADAM pupuh 31-37


۩۩۩ Pupuh 31 ۩۩۩
ASMARADANA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Sira nini den timbali, ing ramanira Sang Nata, kinen mulata warnane, satriya jim ingkang prapta, ing kana ya weruha, panuju lan oranipun, padha pesajan kewala.

  2. Kumenyut sang raja putri, wantuning dyah wus diwasa, karaseng tyas supenane, kaya na empere uga, timbalane kang rama, sang kusuma kering sampun, sapraptanireng jro pura.

  3. Sakedhap sang dyah ningali, mring kang lunggweng [260] ngarsa Nata, namung sagebyaran bae, sareng paguting paningal, upama panjang putra, tumibeng sela kumepyur ing tyas kalihnya.

  4. Tumungkul merang sang putri, pinandeng mring tamunira, srimpang-srimpung ing lampahe, jujug wurine kang rama, awor parekkan kathah, kang rama mesem lingnya rum, nini den kapareng ngarsa.

  5. Bagekna rakanireki, aja sira taha-taha, apan sanakira dhewe, pan wayahe pamanira, yayi Prabu Maldewa, lawan sira prenahipun kaponakan naking sanak.

  6. Nanging mengko wus sun ambil, dadi putraningsun tuwa, wajib ngabektiya age, sang kusuma duk miyarsa, timbalane kang rama, tur sembah merang kalangkung, palarasan undurira.

  7. Wangsung mring kaputren malih, lawan sapawonganira, kang rama suka gujenge, sarya lon dennya ngandika, lah iku putra ningwang, warnane arinireku, pawestri amung sajuga.

  8. Ugungan sangkaning alit, marma gungane kaliwat, yen warnane sedheng wae, rehning wukir kurang praja, dadi wagu tenaga, pasajan bae akingsun, lamun panuju tyasira.

  9. Sun aturken anyethi, yen tan panuju ing karsa, mung dadiya kadang wae, Hyang Nurasa duk miyarsa, timbalane sang Nata, dheku sarya lon turipun, kasuwun kalingga murda.

  10. Timabalan Sri Narapati, tan kenging hulun matura, [261] sampun kang kinarsakaken, nugraha pinaringan garwa, tur putrining Narendra, lamun botena kasuwun, nadyan pinaring pawongan.

  11. Parang kawula nampik, nadyan silih kinarsakna, pejah kawula samangke, paran hulun yen sageda, suminggah ing sakarsa, yenti yen kawula manut, ing reh kangdarbe nagara.

  12. Sukeng tyas Raja Rawangin, miyarsa ing aturira, mesem sarwi ngandika lon, yen wus panuju tyasiram, sayekti ingsun pasrah, iya mring arinireku, miwah saisining pura.

  13. Kabeh pasrah ing sireki, jro kadhaton pulo Darma, apa sakarsanirangger, kabeh pan wus darbekira, lah mara putraningwang, pondhongen garwanireku, aja sira taha-taha.

  14. Sagunging parekkan cethi, kabeh padha angiringa, gustinira mring kaputran, Hyang Nurasa lengser sigra, saking ngarsa Narendra, gumerbeg pawongan pungkur, yata wau sang lir retna.

  15. Wus maharjeng busanadi, lungguh neng kanthil mutyara, aneng ing dalem kaputren, sampun ngaturan uninga, lamun tetamu prapta kagyat ing tyas sang retnayu, kapelak tamu praptanira.

  16. Sang retna tumurun aris, saking palenggahanira, sang kakung mrepeki age, sang dyah mendhak arsa nembah, cinandhak astanira, dhuh kusuma jiwaningsun, gusti sampun awot sekar.

  17. Ngilangken langening bumi, sang retna sinambut [262] sigra, binekta mring papremane, suka sagungging parekkan, jim peri parayangan, wangsul matur mring sang Prabu, hentyarsarira miyarsa.

  18. Miwah rakyana apatih, wus medal saking jro pura, wadya jim winarta kabeh, yen satriya jim ing Maldewa, kang tapa jroning guwa, wus pinundhut ing Sang Prabu, minantu jro pura.

  19. Dhaup lan sang raja putri, wadya jim suka sadaya, wau kang aneg kaputren cinaturaken kewala, kang lagya sih sinihan, langening sih tan winuwus, semana Sanf Hyang Nurasa.

  20. Wus Nyipta tanajultarki, mengku minta yoga, kang garwa lajeng wawrate, prapteng mangsanira babar, jalu pekik warnanya, amawa cahya sumunu, pinundhut putra kang eyang.

  21. Sampun sinungan kekasih, nama Sang Hyang Darmajaka, damar met pulonamane, jaka met namaning arga, didus lan gege toya, menggal geng kalawun-lawun, gung subrangta mati raga.

  22. Hyang Nurasa sasampuning, lan garwa yoga satunggal, gya nyipta kahyangan dhewe, aneng jroning guwa wenang, sadhasaring telaga, luwih saking jro kadhatun, asring kayanganira.

  23. Sasat langening swargadi, sarwa retna myang sosotya, tan siwah lawan gambare, kang saking ing redi dhasar, Sang Hyang Nurasa sigra, lan kang garwa sru manekung, manungku ing puja mantra.

  24. Maladi semedi hening, maneges karsanira Sang, [263] nglangken ponca driyane, manjing jroning alam marwah, reh ajal kamulanya, saliring rasa kinumpul, nganakken gaibing rasa.

  25. Antuk kalih atus warsi, denira manungku puja, kang pinusthi jroning tyase, minta yoga malih ingkang, linuwih wus katrima, cahya rasa gya tumurun, kang garwa lajeng wawratnya.

  26. Sawusnya ngantara lami, prapteng mangsanira mbabar, jalu tur pekik warnane, luwih saking ingkang raka, mawa cahya nugraha, kadya kartika mabangun, praba kang munggwing wadana.

  27. mancur ngunguwung nelahi, pan sampun sinungan nama, nenggih Jadji paparabe, Jadji tegese pan wenang, manut namaning guwa, lan malih jujukipun, Sang Hyang Wening tegesira.

  28. Dene ta cahyanireki, anglangkungi weningira, sor toya jro telagane, wus tan kalih lan kang rama, kukuwunging wadana, pinuja mantra kalangkung, wus dinus ing gege toya.

  29. Diwasnira kepati, subrongta amati raga, kang rama tumpah ngelmune, sakwruhira sadaya, myang sagunging pusaka, katampaning putri sampun, lan sinung pustaka darya.

  30. Surat pemutane nguni, slampahira kang rama, miwah kang eyang, sadaya ingangge sampun, wus dadya kahanan tunggal.

  31. Tan kena ingaranan kalih, pama sekar lan wanginya, [264] Hyang Nurasa ing wangine, ya ananira Hyang Wenang, tan kena pisahane, wus dadya tunggal sawujud, cinatur mangsa punika.

  32.  Mareng jaman Nabi, ya Ibrahim kali lilah, dene ing ngalam donyane, etang saking tahun Adam, nenggih ing tahun surya, kali ewu sangang atus, lamun ing tahun sasangka.

  33. Kalih ewu langkung neki, sangang atus wolung dasa, lan gangsal warsa punjule, Sang Hyang Wenang sawusira, amilih mring rama, hanggalih suraosipun, nenggih kang pustaka darya.

  34. Dadya karsa angluluri, salampahira kang rama, miwah kang eyang lampahe, saking katimuranira, denya mrih mati raga, lelana andon anglangut, witirantuk kaluwihan.

  35. Luwih saking sektining jim, pinunjuling tri lokaya, saking matenging tapane, sawusnya osik mangkana, Sang Hyang wenang saksana, tilar kayanganira wus, medal saking jroning guwa.

  36. Mayeng ngubengi pasisir, lelana jajah wanarga, anut parane sukune, sakidulipun Kusniya, kang aran pulo Dewa, ingkang ageng pulonipun, sadaya pan kalih welas.

  37. Kajawi kang alit-alit, tan wonten kang kalangkung-kalang-[265kung, wus jinajah sadayane, marang sira Sang Hyang Wenang, jurang kali myang guwa, alas-alas gunung-gunung, saben kendel tan lelampah.

  38. Saenggene mati ragi, sawarnining tapa-tapa, pan wus linampahan kabeh, tapa ngalong tapa ngidang, tapa sajroning samodra, tapa geni murub, tapa saluhuring mega.

  39. Tapa jejer tapa linggih, tapa melek tapa nendra, tapa ngeli tapa dede, tapa ngon lampahing surya, tapa angum ing toya, linampahan sadaya wus, kang kocap pustaka darya.

  40. Malah-malah den wuwuhi tapane kang rama, miwah kang eyang tapane, pirang-pirang atus warsa, dennya kapati tapa, wus kena saciptanipun, dennya ngungkurken agama.

۩۩۩ Pupuh 32 ۩۩۩
PANGKUR

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Dadya hardanira dadra, dennya nedya nutugi sruning budi, nasar-nasare linantur, dening kang murbeng jagad, Sang Hyang Wenang kang kadya sukaning kalbu, pinangeran ing sajagad, sinebuta ing sabumi.

  2. Dene ta saisining rat, ciptaning tyas wus tanana nimbangi, marang kaluwihanipun, pan wus nora kapalang, dennya nedya angaku Hyang Maha Luhur, tanana winalang driya, kabeh saisining bumi.

  3. Sawusnya telas sedaya, pulo-pulo sakidul Male-[266]bari, jinajah sadayanipun, kendel neng pulo Dewa, yeku ugering pulo sadayanipun, kang sakidul kilenira, ing Kusniya Malebari.

  4. Nami dewa namanira, nadyan pulo darma namanireki, ya Darmadewa ranipun, cinatur pulo dewa, datan wiyar nanging wingite kalangkung, gununge namung satunggal, alit nanging langkung inggil.

  5. Namanipun wukir tunggal, saking tebih kasebut dadi sawiji, dewa tunggal namanipun, kendelira Hyang Wenang, aneng pucak gunung manungku manekung, nanedha mung tinekana, sasedyanira dennya mrih.

  6. Pinangerana ing jagad, kuneng ingkang lagya nungke semedi, gantya wau kang winuwus, nenggih ing pulo darma, sira raja Rawangin sumalah sampun, kaprabon marang sang wayah, Darmajaka gumantyaji.

  7. Jujuluk Hyang Darmwasesa, ingkang eyang kayangan aneng wukir, kasub karatone punjul, Sang Hyang Darmawasesa, sagung wadya bala jim sami sih lulut, cinatur sampun akrama, dhaup lan putrinireki.

  8. Ratu Jim raja Sikanda, langkung endah nama Dewi Sikandi, ing Selong kayanganipun, sira raja Sikanda, marga saking kasor kaluwihanipun, marang Hyang Darmawasesa, dadya nungkul atur putri.

  9. Runtut dennya palakrama, reroncene ing tingkah [267] tan winarni, sondhake bae cinatur, mburu lampahing kondha, Sang Dyang Darmawasesa lan garwa sampun, puputra gangsal kathahnya, pambajengira pawestri.

  10. Langkung endah warnanira, apeparab nenggih Dewi Dremani, Dremana panenggakipun, jujuluk Sang Hyang Dwija, ingkang rayi Triyata nulya rinipun, nama Hyang Caturkenaka, wuragil Sang Poncaresi.

  11. Putra jalu sakawannnya, samya karem subrongta mati ragi, kuneng malih kang winuwus, anenggih Sang Hyang Wenang, ingkang aneng wukir tunggal sru manekung, apanta sareng kewala, lan kang raka lampahneki.

  12. Dennya krama myang puputra, nging caritanira kinarya genti, Sang Hyang Wenang sapucaking gunung, ngilangaken poncadriyanya, sang Hyang Wenang sampun manjing.

  13. Nenggih salebeting alam, kang amengku obah osikireki, ing alam sedayanipun, wus antuk jroning puja, yen katekan barang ing sasedyanipun, sigra mbabar gambarira, cinipta dadya suwargadi.

  14. Gumatung saluhur mega, lan pucaking gunung pan datan tebih, serakitireng swargagung, wus kapetha sadaya, katon saking mandrawa prabanya murub, sagunging jim pulo dewa, sadaya wus nganggep yekti.

  15. Lamun kang murbeng bawana, wus kawentar saking jum tanah Ngindhi, myang Keling wus kathah manut, [268] ngidhep mring Sang Hyang Wenang, nganggep nyata lamun Hyang kang Maha Luhur, kuneng kang wus akayangan, neng kaswargan luhur wukir.

  16. Wonten ingkang winursita, kang jumeneng nenggih ratuning Keling, ejim kamanungsan tuhu, Prabu Ari namanya, sutaning jim Saroba ing purwanipun, kapencut rabi manungsa, putrining sang rajeng Keling.

  17. Ratuning ingkang kina, rajeng Keling nama raja Wisadik, arinira sang aprabu, Sangadik ing Benggala, tinanem neng nagri Keling pejahipun, Wisadik pinrep ing ngaprang, pejah dening Prabu Ari.

  18. Tilar putri mung sajuga, apan lajeng kagarweng Prabu Tr, Retna Wisawati iku, langkung endah warnanya, lan sang Perabu Ari Wisawati sampun, patutan estri sajuga, peparab dewi Sahoti.

  19. Langkung endah warnanira, cahyanira nukmeng wulan nelahi, mangkana sang Ari Prabu, samana wus miyarsa, lamun wonten neneka neng pucak gunung, wukir tunggal pulo dewa, ngaku Hyang kang murbeng bumi.

  20. Jujulikira Hyang Wenang, bisa nyipta kaswargan luwih adi, datan sumeleh gumantung, aneng saluhur mega, sagunging jim pulo dewa wus samya nut, mangeran mring kang neneka, sadaya wus nganggep yekti.

  21. Lamun kang murbeng bawana, nadyan jim tanah Ngin-[269]di  myang Keling, kathah kang wus sami anut, ngidhep mring wukir tunggal, nganggep nyata lamun Hyang kang Maha Luhur, wus tetela pamyarsannya, langkung duka Prabu Ari.

  22. Mesat saking puranira, marang wukir tunggal nedya ngayoni, marang kang ngaku Hyang Agung, prapta ning pulo dewa, duk ngungkuli swarga pipindhan sumaput, nibeng bantala kantaka, sawungune mesat mulih.

  23. Wali-wali kapingtiga, Prabu Ari dennyarsa hangayoni, saben ngungkuli sumaput, dadya ing tyas rumasa \, yen kasoran barang kaluwihanipun, dennya tan keneng kungkulan, dadya manut Prabu Ari.

  24. Nungkul marang Sang Hyang Wenang, amangeran ing tyas wus nganggep yekti, lan ngaturaken putrinipun, minangka pratondhanya, Retna Dewi Sahoti, kagarwa sampun, marang sira Sang Hyang Wenang, duk samana wadya Keling.

  25. Ejim utawi manungsa, sampun mantuk marang ratunireki, sadaya anganggaep tuhu, yen kang murbeng bawana, yata wau Sang Hyang Wenang kang winuwus, kang aneng swarga pipindhan, lan garwa dewi Sahoti.

  26. Nekakken ing karsanira, myang garwa nungku muja semadi, kang cinipta ing panekung, tanajultarkinira, unggah turun ing tuwuh nulya handulu, ilapatireng Pangeran, cahya ingkang monca warni.

  27. Murub ngunguwung prabanya, ireng-putih-abang [270] kalwan kuning, rasa mulya gya tumurun, kang garwa lajeng wawrat, prapteng mangsanira lan wawratanipun, mbabar putra mijil Akyan Pramana tegesireki.

  28. Asipat kadi manungsa, kinuling-ling ing cahya anglimputi, ingkang pramana gya dinus, nenggih ing toya gesang, bisa musik nulgya cahya warna catur, wus ngumpul dadya satunggal, cahya ingkang abang manjing.

  29. Marang ing cahya kang jenar, cahya kuning manjing mring cahya langking, ireng manjing marang pingul, putih manjing pramana, wus sipat jim amawa cahya sumunu, sinung nama Sang Hyang Tunggal, kukuwunge hanelahi.

  30. Diwasa kapati tapa, salampahe kang rama den luluri, myang kang eyang lampahipun, hanggung handon lelana, jajah alas jurang guwa gunung-gunung, tan alami antaranira, ingkang ibu wawrat malih.

  31. Prapteng mangsanira mbabar, mijil Akyan kembar jalu lan estri, apan urip tegesipun, cahyane maya-maya, kalihipun dinus toya gesang sampun, bisa mosik sinung nama, ingkang sepuh Sang Hyang Ening.

  32. Dewi Yati kang wanodya, kalihipun nama cahya nelahi, diwasanipun kalangkung, subrangta mati raga, jajah alas guwa gunung-gunung, tan pae lawan kang raka, dennya karem mati ragi.

  33. Cinendhak lampahing kondha, reroncene carita tan winarni, Sang Hyang Tunggal kang winuwus, apan sampun akrama, dhaup lawang ingkang uwa putrinipun, nenggih Darma wasesa, pambajeng Dewi Dermani.

  34. Runtut dennya palakrama, Sang Hyang Tunggal la-[271wan Dewi Dermani, nalika mangsa puniku, nenggih ing ngalam donya, hamarengi jaman kenabiyanipun, nenggih Jeng Nabi Suleman, agamanira pan maksih.

  35. Sarengat Jeng Nabi Musa, nuju tahun Adam yen tahun rawi, tigang ewu gangsal atus, lamun ing tahun wulan, tigang ewu nem atus langkung pipitu, duk semana cinarita, ratuning Jim tanah Indhi.

  36. Selong Keling sapengetan, kathah murtat marang ing kangjeng Nabi, Suleman pra samya manut, marang ing pulo dewa, dennya kasor barang kaluwihanipun, marang sira Sang Hyang Wenang, wus katur ing kangjeng Nabi.

  37. Suleman ratuning jagad, lamun para ratu jim tanah Ngindhi, sapengetan pra samya nut, mangeran ing Hyang Wenang, nganggep nyata lamun Hyang kang Maha Luhur, jeng Nabi kalangkung duka, sigra kinen anglurugi.

  38. Ratuning jim lawan setan, kang kinarya titindhih ing ngajurit, raja Sakkar namanipun, pan pitung ewu yuta, ejim setan sadaya, kang samya nglurug, sapraptaning pulo dewa, pinethukaken jurit.

  39. Remening prang tan winarna, ejim pulo dewa [272]  prang kalindhih, dennira karoban mungsuh, Sang Hyang Wenang saksana, medalaken nenggih kaluwihanipun, amasang aji kamayan, pangabaran guna sekti.

  40. Pamungkasing kaluwihan, pangapesing setan kalawan ejim, Sakkar sagolonganipun, kinenan ing kemayan, pitung ewu yuta mamar netranipun, samya bingung bilulungan, tanpa karkat tanpa budi.

  41. Sakkar nulya asrah tobat, sabalane nungkul srah pati urip, katrima panungkulipun, marang ing Sang Hyang Wenang, ingkang kantun ing wuri samya lumayu matur ing Nabi Suleman, yen kasor pucunging jurit.

۩۩۩ Pupuh 33 ۩۩۩
P U C U N G

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Yen wus nungkul raja Sakkar sawadya gung, mring kang ngaku Suksma, jeng Nabi duk amiyarsi, langkung duka sigra medalken mujijat.

  2. Rinangkepan ing tumbal serananipun, sarat rajah-rajah, myang donga kang liwih-luwih, sawusira samekta sadayanira.

  3. Sigra ratuning angin ingkang tinuduh, ambekta tutumbal, marang pulo dewa sami, kalih welas pisan pinendheman tumbal.

  4. Miwah tanah Ngindhi sapangetanipun, samya pinendheman, gening jim kang murtat sami, nadyan jroning samodra wus pinendheman.

  5. Alas-alas jurang guwa gunung-gunung, datan kalangkungan, antara ing pitung ari, kangjeng Nabi kabuling istijratira.

  6. Bumi horeg sarta sebawa gumludhug, lor kidhul sa-[273]huran, gora reh hanggegirisi, prahara wor lawan udan poncowara.

  7. Peteng dhedhet erawati wargyut, jaladri prakempa, lindhu bumi gonjang-ganjing, pitung dalu ibekan ing sabuwana.

  8. Pulo dewa kalih welas pan baledug, caritannya dadya, sewu pulo alit-alit, miwah tanah Ngindhi sapangetanira.

  9. Kathah bumi belah gunung samya guntur, jim setan busekan, tambuh solahira sami, tan kuwawa nandhang panasing tutumbal.

  10. Sanggenipun tangis jim setan gumuruh, dene Sang Hyang Wenang, sagarwa putrane sami, ngungsi manjing dhasaring bumi kasapta.

  11. Datan Kantun lan sakula warganipun, dene raja Sakkar, kombul binekta ing angin, tibeng ngarsanira jeng Nabi Suleman.

  12. Kawuwusa kang kang ngungsi bumi kapitu, nenggih Sang Hyang Wenang, sagarwa putranireki, lan sakadang warga balane sadaya.

  13. Myang telukan Jim Ngindhi kathah kang tumut, mring dhasar pratala, nenggih ingkeng den ungseni, ratuning jim nanging sipat naga.

  14. Hyang Anantawisesa jujulukipun, apan trahing [274] ngejam, punika ingkang ngratoni, dhasar bumi sadaya kang sipat naga.

  15. Sang Hyang Wenang jangji yen slameting laku, ing pangungsenira, marang dhasaring bumi, putranira estri kinarya hubaya.

  16. Dhinaupken nenggih lawan sutanipun, ran Anantadewa, sawusnya ngantara lami, dennya ngungsi dhasaring bumi kasapta.

  17. Duk samana miyarsa ing sedanipun, jeng Nabi Suleman, Hyang Wenang suka tan sipi, lawan ingkang raka Hyang Darmawasesa.

  18. Lan sakula wargane pan pamit wangsul, marang ngalam donya, mring jaman kajiman malih, Hyang Anantawisesa nenggih jangjinya.

  19. Dewi Yati dhaupe lan sutanipun, ananging sang retna, tinantun lumuh tan sipi, yen kang raka Sang Hyang Ening dereng krama.

  20. Dene benjing lamun ingkang raka sampun, hadarbe sisihan, ing sakarsa anglampahi, Sang Hyang Wenang anut ature kang putra.

  21. Hyang Anantawisesa panuwunipun, sampun sinemayan, yen wus krama Sang Hyang Ngening, Hyang Anantawisesa anut kewala.

  22. Marang Sang Hyang Wenang ing sumadosipun, sawusnya mangkana, Sang Hyang Wenang sigra mijil, nenggih saking dhasaring bumi kasapta.

  23. Lan sagarwa putranira datan kantun, sakula warganya, ingkang datan lajeng naming, Sang Hyang Darmajaka sakula warganya.

  24. Susah dening kayanganira wus lebur, nenggih pu-[275]lo dewa maledug dadya alit-alit, pan ing nguni namung kalih welas.

  25. Pan ing mangkya pulo rolas dadya sewu, dadya kendel samya, kayangan tengah jaladri, Sang Hyang Darmajaka sakula gotrahnya.

  26. Yata wau ingkang lajeng lelampahipun, marang ngalamdonya, Sang Hyang Wenang aneng Keling, Sang Hyang Ening kayangan neng tengah Selan.

  27. Sang Hyang tunggal neng Ngindhi kayanganipun, wukir geng watesan, antarane tanah Ngindhi, lan ing Keling dening jim kathah-kathah.

  28. Pan amilih kayangan sasukanipun, ana kayangan, jurang pereng kali-kali, myang kayangan alas gunung guwa-guwa.

  29. Cinarita apan pirang-pirang atus, kang nama jim raja, sasukanira mimilih, ing kayangan tan pisah sabalanira.

  30. Ana ingkang kayangan neng kayu neng watu, ana neng samodra, kang saweneh maksih kari, akayangan dhasaring bumi kasapta.

  31. Kawuwuhan kang kayangan samudra gung, Hyang Darmawasesa, putranipun kinen sami, angluluri lampahe kang eyang-eyang.

  32. Anyiptaha wekasanireng tumuwuh, aneng ngalamdonya, yekti mbabaraken wiji, nunuwuna sisiyan sajroning pujo.

  33. Hami tuhu kang putra sakawan, kesah sowang-sowang, samya mrih prenah pribadi, denirarsa manungku ing puja mantra.

  34. Wus sirantuk lajeng samya sru manekung, manung-[276]ku ing puja, anyipta tanajultarki, tinarima dening Hyang panuwunira.

  35. Pan sakawan pisan antuk jodho sampun, kang manungsa puja, dhaup lan putrining ejim, Prabu Baniyada gangsal putranira.

  36. Ingkang estri sakawan satunggil jalu, nama Baniyara, pambajeng sampun akrami, dhaup lawan putri jim Bumimariyam.

  37. Nama Dewi Sasti suteng raja Wastu, panenggake nama, Dewi Niyari yu luwih, ingaturaken dhaup lawan Sang Hyang Dwija.

  38. Arinipun Dewi Nisoyi ranipun, dhaup lan Tiryata, arine Dewi Nirati, dinahupaken lan Sang Hyang Catur Kenaka.

  39. Ponco Resi lan Dewi Niyati dhaup, catur kramanira, runtut datan walang ati, kuneng ingkang wus samya amanggih garwa.

  40. Gantya ingkang winarna caritanipun, nenggih Sang Hyang Wenang, kang kayangan tanah Keling, apan sareng lampahe lawan kang raka.

  41. Sang Hyang Darmawasesa denira nuduh, mring putra sakawan, amrih mencaraken wiji, nungku puja catur minta jodho samya.

  42. Sang Hyang Wenang enget ing ngubayanipun, lan Antawasessa, ratuning jim ngratoni, soring bumi kapitu kang sipat naga.

  43. ingkang putra Sang Hyang Ening gya tinuduh, amriya wekasan, ing reh mbabaraken wiji, tinedhaha jro puja sisiyanira.

  44. Sang Hyang Ening mituhu sadhawuhipun, kesah [277] angupaya, nggen kang sampun denira mrih, nungku puja wusnyantuk wukir ngasmara.

  45. Sugra wau dennya nglekasken manekung, manungku ing puja, maladi semedi hening, anrang cipta mung lawan pribadinira.

  46. Sampun lami antara dennya manekung, pirang-pirang warsa, nulya wonten ratuning jim, ingkang prapta angaturaken putrinira.

  47. Nenggih raja Wastuba peparabipun, putranya yu endah, peperab Dewi Wastuti, wus katampen mring Hyang Ening kagarwa.

  48. Sih sinihan denira akrama runtut, tetep akayangan, neng Ngasmara Sang Hyang Ening, wus ngaturi uninga marangkang rama.

  49. Lamun dennya nunuwun wus antuk, sumamah kalawan, putri jim Dewi Wastuti, nama raja Wastuba ingkang puputra.

  50. Sang Hyang Wenang langkung sukanireng kalbu, anulya kang putra, nenggih retna Dewi Yati, dhinaupaken lawan Sang Anantadewa.

  51. Kuneng gantya winarna ingkang cinatur, nenggih Sang Hyang Tunggal, kang kayangan aneng Ngindhi, saderenge kang rayi Hyang Ening krama.

  52. Apan sampun puputra tiga samya jalu, sadaya patutnya, lan garwa Dewi Dermani, ingkang sepuh nama Sang Hyang Darmadewa.

  53. Nulya Sang Hyang Darmastuti arinipun, warujune nama, nenggih Sang Hyang Dermanjali, duk samana Sang Hyang Tunggal cinarita.

  54. Apan darbe osik salebeting kalbu, dening angsal-[278]ira, saking luluhure nguni, Nabi Adam angratoni ngalam donya.

  55. Maksih jisim jasmani tan badan alus, awit ingkang eyang, dadine badan rokhani, Hyang Nurcahya krama putri jim Maldewa.

  56. Temah dadya saturune badan alus, dadya jim sadaya, nut luluwang saking estri, pan wus ilang kang bebaku saking priya.

  57. Pan rinasa datan eca raosipun, lamun angilangna, labetting luhur kang saking, Nabi Adam manungsa kakasihing Hyang.

  58. Tur kinarya kalipah aneng swargagung, tinurunaken marang, ngalam donya maksih dadi, angratoni asisining ngalam donya.

  59. Wus mangkana sang Hyang Tunggal pan kapencut, hadarbeya yoga, kang paparengan kakalih, nglabetana luluhure kalih pisan.

  60. Ingkang badan jasmani ing wujudipun, manungsa kang bisa, kuwasa badan rokhani, sarta lawan ngratonana ing tri loka.

  61. Ing tri loka puniku ing tegesipun, pan jagad tetiga, sawiji jagad kang nginggil, kalih tengah titiga jagad kang ngandhap.

  62. Kang binasakaken jagad tengah iku, apan ngalam donya, jagad gon karamehaning, ingkang bangsa jasmani sadayanira.

  63. Jagad ngandhap iku ngalam ngadam makdum, kocap [279] jitabsara, aran jagad sunyaruri, nggen karamehane kono sagung ingkang.

  64. Bangsa badan rokhani sadayanipun, paning ariloka, gennipun jagad kang nginggil, saluhure mega sangandhaping wulan.

  65. nGen karamehane benjangira sagung, ingkang pinaringan, gadhah parengan kakalih, yata wau Sang Hyang Tunggal kang winarna.

  66. Lajeng seleh kraton mring putranipun, Sang Hyang Darmadewa, putra kang sepuh pribadi, Darmadewa iku parabe karajan.

  67. Dene namanipun apan Sang Hyang Rambu, jujuluk Hyang Rodra, hadegipun den estreni, marang ratu jum tanah Ngindhi sadaya.

  68. Yata wau Sang Hyang Tunggal kang winuwus, nekani Ciptanya, maladi semadi hening, ngeningaken ing tingal manungku cipta.

  69. Sampun manjing jroning alam kang ngamengku, ing obak osiknya, kang alam sadaya sami, kang nganaken nenggih gaibing Hyang Suksma.

  70. Dennya nengkung aneng ing wukir tengguru, hantaraning tanah, Ngindhi keling lan ing Tibed, kawanatus warsa manekung sarkara.

۩۩۩ Pupuh 34 ۩۩۩
DHANDHANGGULA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)

  1. Antuk wangsit swara saking gaib, panedhane yen [280] wus tinarima, gya linuwar semadine, tetep dennya dumunung, neng pucaking tengguru wukir, sampun nyipta kayangan, lir kadya swargagung, akathah wus hamangeran, tanah Ngindhi Keling, miwah Tibed, marang ing Sang Hyang Tunggal.

  2. Kuneng kang wus pinangeran sami, ejim miwah manungsanning tanah, ing Ngindhi Keling Tibede, gantya ingkang winuwus, nenggih wonten ratuning ejim, ingkang ngratoni marang, sabangsaning yuyu, kayangan jroning samodra, nama Raja Rasa peparabireki, Prabu Rekathatama.

  3. Darbe putri sajuga yu luwih, nama Dewi Rakti namanira, Rekathawati namane, cahyanira sumunu, angasorken resmining sasi, diwasa dereng krama, sang retna catur, duk lagya sakeca nendra, asupena katingal jroning aguling, binekta mring kang rama.

  4. Minggah marang ing tengguru wukir, dhinaupaken lawan Sang Hyang Tunggal, kalangkung pekik warnane, mawa cahya ngungwung, lir trenggana angikis ratri, tejanira sumunar, wangkawa handaru, kenyut sajroning supena, katingalan lajeng sinambut sang putri, binekta mring papreman.

  5. Pang inguyu-uyu neng jinem mrik, dereng kantos prapteng sacumbana, selak wungu dennya sare, sang retna langkung ngungun, supenane langkung kaeksi, enjangipun gya marak, mring kang rama Prabu, ngaturken supenanira, duk ing ratri miwiti malah mekasi, kang rama langkung suka.

  6. Nora samar ing tingal wus sidik, suka gumujeng [281] dnnya ngandika, babo sutaningsun angger, supenanireng dalu, sun tetedha Hyang Ngunjwalati, muga daradasiha, nini ingsun tutur, sayektine iya ana, Sang Hyang Tunggal kusujim trah ing Nabi, putraning Sang Hyang Tunggal.

  7. Paturira lawan putri Keling. Dewi Sahoti kalawan sira, sanak misanan prenahe, Sang Hyang Tunggal mengko wus, pinangeran marang wong Keling, denira akayangan, neng wukir tengguru, becik sun turut kewala, ipenira payo sun aturken nyethi, iya mring Sang Hyang Tunggal.

  8. Sang Kusuma tan lengganeng kapti, sakarsanira kang rama Nata, sampun pinarnah enggene, neng guwa garbanipun, gya humesat marang wiyati, sakedhap sampun prapta, ing wukir tengguru, ing ngarsanira Hyang Tunggal, sinapa ris heh bagya sira prapti, apana karsanira.

  9. Yuyu raja Prapta ngarsa mami, alon matur Sri Rekathatama, dhuh pukulun saderenge, pun bapa medhar atur, kados angger sampun udani, ing sasedya kawula, prapteng ngarsani, mangsata kekilapana, nanging inggih sanadyan sampun udani, sae matur pesaja.

  10. Mila Prapta ing ngarsa sang pekik, ngaturaken denira supena, atmaja kawula angger, katingal duk ing dalu, hulun bekta sowan mariki, ngong aturken mawongan, mring sariranipun, kakarsakaken kagarwa, mring anak angger lajeng paduka ken manijing, jroning swarga kayangan.

  11. Punika  ger kawula yekteni, ing samangke punika [282] katura, angabdi mring sarirane, ing galih yen panuju, mulat warnanipun kang abdi, supados kagarwaa, lan tan panuju kuciwa dening warnanya, sakarsanta matah karyane kang badi, pun bapa tur sumangga.

  12. Inggih tuwan tingal rumiyin, warnanipun atmaja kawula, Rekathawati asmane, neng guwa garbaningsun, sigra buka sang yuyu kapti, ing guwa garbanira, sang retna kadulu, pareng paguting paningal, Sang Hyang Tunggal lawan dyah Rekathawati, neng jroning guwa garba.

  13. Kadya kilat barung lawan thathit, sengga panjang putra tibeng sela, kepyuring galih kalihe, sang dyah merang tumungkul, Sang Hyang Tunggal mesem lingnya ris, hah ta sang yuyu raja, sihira maringsun, muga-muga tulusena, denira srah ing atmaja sun tampani, yekti sun karya garwa.

  14. Marang Sang Hyang Tunggal pra samya sih, sih sinihan neng swarga kayangan, tan winarna reroncene, langenireng jinem rum, Sang Hyang Tunggal semana mamrih, ing garwa mung lan cipta, kayungyuning kayun, bineda lawan manungsa, Sang Hyang Tunggal nalika iku nekani, wiyago tiwikrama.

  15. Manjing jroning jagad sunyaruri, nenggih alam [283] madam makdumira, ngalam ginaib tegese, wang-awang nguwung-uwung, wus tan ana bumi lan langit, padhang tanpa rahina, peteng tanpa dalu, tanpa keblat papat  miwah, ngandhap nginggil tan ana sawiji-wiji, anulya manjing alam.

  16. Wahdat Akadiyat sampun manjing, ngalam arwah anganakken marang, gaibing rasa kang angreh, ajal kamulanipun, ngumpulaken nenggih saliring, rasa cinipt tunggal, lan sasmita antuk, patang tus tahun katrima, panenkunge, gya nyipta tanajultarki, dennira minta yoga.

  17. Winantuwa luluhure sami, nugrahaning Hyang dadya satunggal, myang pusaka sadayane, Sang Hyang Nurcahya sampun, manjing Sang Hyang Nurasa manjing, marang ing Sang Hyang Wenang, sapusakanipun, ngumpul manjing ing Hyang Tunggal, miwah Dewi Nurini manjing Rawati, mring Sahoti panjingnya.

  18. Mring Rekathawati, sampun manjing, jroning alam Wahdad Akadiyat, kumpuling poncadriyane, tan antara kadalu, ilapate kang Maha Suci, cahya kang mocawarna, sadayanya ngumpul, wus dadya wujud satunggal, nora nana ingaran kawula Gusti, ananing Sang Hyang Tunggal.

  19. Ya anane Hyang kang Murbeng Bumi, ananing Hyang kang Murbeng Bawana, ya Sang Hyang Tunggal anane, wusnya tunggal sawujud, rasa mulya anulya mijil, cahya warni antiga, kalih urubipun, cahya ireng lawan seta, ingkang putih tungtung biru sorot wilis, dadu lan kapuranta.

  20. Ingkang ireng sorotipun kuning, tungtung wungu [284] sulakipun abang, madhangi jagad prabane, hangkara abra murub, pan ginantung alam ginaib, sarta swara lir gentha, lan kekeleng umyung, cahya kang winarni antiga, nulya pecah dadya jabang bayi kalih, maksih kalimput cahya.

  21. Cahya ireng lawan cahya putih, kang satunggal ireng cahyanira, satunggal putih cahyane, cahya kalih anglimput, hangalabi sadaya sami, cahya kang mancawarna, abang dadu wungu, ijo biru kapuranta, dadu kuning kasaban ing ing cahya kalih, ireng kalawan seta.

  22. Sareng dennya byar bebayi kalih, anon jagad bumi langit lawan, sasangka lintang srengenge, babare kalihipun, amarengi jaman ireke, jeng Nabi Yakariya, maksih agamaku, sarengat Jeng Nabi Musa, nuju tahun Adam, yen tahun sasi, wus kawan ewu warsa.

  23. Sangang atus sangang dasa warsi, langkung sanga yen ing tahun surya, wus kawan ewu etange, kalawan wolung atus, seket warsa langkungireki, jaman iku pan gangsal, ratu ingkang agung, kang ngangreh samining raja, kang satunggal Sultan ing Rumeksarukni, Sultan Abar Istandar.

  24. Punika wite kang angiseni, nengiseni, nenggih manungsa ing [285] tanah Jawa, apan kaprenah wayahe, Sultan Iskandar ing Rum, ya Iskandar zulkarnaheni, Sultan Adar Iskandar ingkang susunu, mring Sultan Ayar Istadar, ratu Agung prakosambek Wali mukmin, misesa ing jajahan.

  25. Sareng ngakiripun ing Rum Turki, miwah ing Sam Kanangan kabawah, tanah Herupa mengaler, myang Amerikanipun, pan kabawah marang Rum sami, ping kalihipun ingkang, jumeneng ratu gung, Sri Maha Raja Yudasta, ratung agung ing Persi ing sisiwi, Kisra Adarperhasta.

  26. Trahing Raja Akisurus nguni, angreh sagung pra raja-raja, tanah Persi sadayane, sapangetan kawengku, tanah Ngindhi sagung para ji, dumugi tanah Cina, sapaleripun, dene kaping tiganira, kang jumeneng ratu agung Sultan Mesir, jujuluking narendra.

  27. Sultan Aburiya kang sisiwi, raja Pirngon Sardanus namanya, tedhak Pirngon sing ibune, angreh kang para ratu, ingkang tanah Aprika sami, kaping sakawan ingkang, jumeneng ratwagung, peperab Sri Amirmadyan, tegesipun apan Susunan Madiyin, Sri Maha Prabudaran.

  28. Sri Darenusdara kang sisiwi, trahing ratu Babil Raju Darah, angreh tanah Yahman kabeh, ping gangsale sakidul, samudra geng tanah ing Kabsi, nama Sultan Askiyar, nenggih kang susunu, Sang Prabu Nujibarihas, luwih agung karatone andheweki, tanah Kabsi sadaya.

  29.  Yata wau kang winarna malih, Hyang Wisesaning [286] Tunggal kalawan, kang jabang bayi kalihe, lajeng diwasanipun, Sang Hyang Tunggal anyapa aris, nanging datan katingal namung swaranipun, dadya kalihipun nyipta, lamun ingkang ngandika Hyang Maha Suci, dene datan katingal.

  30. Sigra sami sujud matur aris, dhuh pukulun kang Murbawisesa, ing tingkah tuwan kalihe, kawula wus satuhu, kalihipun kalamun mijil, saking ing kodrat tuwan, Hyang Tunggal lingnya rum, iy bener aturira, karo pisan rumasa dadinireki, saking Ingsun kang ningkah.

  31. Nanging sayektine sira iki, karo pisan apan yoganingwang, kang ireng sira sun gawe, yoganingsun kang sepuh, sun paringi aran sireki, parab Bathara Maya, kang kuning sireku, yoganingsung kang taruna, sun paringi arana Bathara Manik, yeku paparabira.

  32. Duk miyarsa sareng sujud kalih, aneng siti Sang Hyang Manimaya, kakalih nuwun ature, ing sihnya Sang pukulun, Sang Hyang Tunggal ngandika malih, sira aneksanana, kahananireku, pan hiya kahananingwang, ing kahananingsun kahananireki, ananging sembahira.

  33. Dumunung aneng asta mami, ngendi-endi adhepira dadya, ing kahananingsun kabeh, dene peparabingsun, maksih ana ingkang mengkoni, kang mengku maring wang, kawengku maringsun, iku sira seksenana, kalihipun sandika samya nekseni, sarta mawi pratondha.

  34. Kalih sareng sujudipun sami, madhep marang ing ke-[287]blat sadaya, nanging sulaya tingkahe, nenggih denira sujud, Sang Hyang Maya adhepnya maring, keblat sadasa prenah, ing purwa rumuhun, keblat kilen tegesira, mya Nurwiti ngaler ngilen madhep nuli, nguntara lor adhepnya.

  35. Nulya asungsunnya adhepneki, tegesipun keblat kang ler wetan, nunten pracima adhepe, wetan ing tegesipun, nunten madhep ngidul, kidul ingaran duksina, gya ganeya ngidul ngilen adhepireki, tegese anunten ing gegana.

  36. Tegesipun adhepe manginggil, nunten pratala madhep mangandhap, dening Hyang Manik adhepe, nenggih dennirasujud, marang keblat adhepireki, pan amung sangang prenah, purwa kang rumuhun, nurwiti nulya nguntara, narasunya pracima bya-bya anuli, duksina lan ganeya.

  37. Sangamring madya adhepireki, Bathara Maya aris tetanya, heh Manik apa karane, nora tumengeng luhur, lan nora tumungkul pratiwi, Sang Hyang Manik saurira, pan wus genap keblat ngandhap miwah nginggil, wus kawengku ing tengah.

  38. Dadya dudon rebut bener sami, HyangWisesaning [288] Tunggal ngandika, heh yoganingsun karone, aja padudon padu, pan wus padha benerireku, yeku dadi sasmita, si Maya ing besuk, pan sapuluh yoganira, dene arinira si Manik ing benjing, yogane pan mung sanga.

  39. Kalihipun gya sujud nuwun sih, Sang Hyang Maya aris aturira, saking punapa sagede, titah tuwan pukulun, gadhah yoga sadasa dening, datan mawi sisihan, nadyan silih sampun, tuwan amasthi ing karsa, paring jodho sinten pawestri kang sudi, warnangong kalintang.

  40. Langkung saking sulaya ing warni, lan pun adhisami titah tuwan, pun Manik pekik warnane, lan cahyanira sumunu, kukuwunge mancur nelahi, kawula tanpa cahya, warna won kalangkung, cahya cemeng lir wedalan, Hyang wisesaning Tunggal ngandika aris, heh Maya yoganingwang.

  41. Aja munggah kang kaya sireki, lamun ora duweya timbangan, kabeh iki sayektine, ana timbanganipun, bumi timbang kalawan langit, surya timbang lan wulan, sagara lan gunung, kulon lawan wetan, lor lan kidul ngisor dhuwur ala becik, jalu lawan manodya.

  42. Busuk pinter panas lawan atis, sapanunggalane [289] kabeh ana, ingkang dadi timbangane, lan aja ta siraku, banget-banget nahen prihatin, dumeh warnanira la, pan wus pasthinipun, tan kena yen owaha, cahyanira ireng ireng lir wedalan yekti, iku dadya prandha.

  43. Lamun langgeng hing ananireki, Bathara Maya duk amiyarsa, Hyang Wisesa handikane, sigra dennira sujud, ngaturaken tobatirareki, lepate aturira, Hyang Wisesa gupuh, mijilken retna dumulah, pinanjingken aneng mbun-mbunanireki, sakala Sang Hyang Maya.

  44. Mawa cahya mancur anelahi, Hyang Wisesa nganaken pahesan, sawusnya arum delinge, heh ta Maya den gupuh, tumingala cahyanireki, ngilowa ing pahesan, Sang Hyang Maya gupuh, ngilo neng pahesan mulat, cahyanira ingkang ireng ilang salin, kadya tejaning wulan.

  45. Hangungwung prabane nelahi, Sang Hyang Maya langkung ngungunira, sukeng tyas alon ature, lah ta sinten pukulun, cahya ulun ingkang nyalini, Hyang Wisesa ngandika, heh ta yoganingsun, sira banget kasamaran, ing pangwasanira kang murbeng pasthi, yo kang lantaran ingwang.

  46. Satuhune kuwasa wakmami, anganakken iya kang tan ana, kang wis ana nyirnakake, dadi misih sireku, darbe kira-kira ing ati, dudu dinalih iya, ya dinalih dudu, ana dinalih tan ana, kang norana ana pan dalih ireku, meksih was adhepira.

  47. Yen mangkono tan wenang sireki, angratoni jagad [290] marcapada, mung ingsun hawenangake, angratoni sireku, aneng jagad sunyaruri, yen aneng marcapada, mung dadi sireku, kawula tinuwanggana, Sang Hyang Maya miyarsa sanget dennya, jrih ngrasa antuk duduka.

  48. Konjem sujudipun wanti-wanti, hatur tobat ing kadudonira, kongsi medal karingete, tibeng bumi ing besuk, karingete iku pan dadi, baboning lenga tala. Wussing sujud matur, dhuh Hyang kang murba wisesa, pan kawula temen-temen ing samangkin, angestoken ing tuwan.

  49. Ingkang tuwan langkung kuwasa sayekti, mugi tuwan paringa apura, ing titah dahat lepate, Hyang Wisesa lingnya rum, wus junjungen sirahireki, iya wus apura, ing luputireku, aja ta sira sungkawa, yekti nora beda jagad sunyaruri, lan jagad marcapada.

  50. Lawan apa sakarepireki, aneng jroning jagad loro sun paringi paparab mangkin, Bathara Tinjomaya, jujulukireku, iya Bathara Ismaya, lan Bathara Samara parabireki, iya Bathara Semar.

  51. Bathara Ismaya sujud aglis, langkung saking nuwun aturira, dhawuhing sih sadayane, Sang Hyang Wisesa gupuh, aneteskan kang toya urip, tumibeng [291] bumi bengkah, nulya medal kukus, saking ing bumi kang bengkah, kukus nulya ngalumpuk dadya sawiji neng ngarsa karya brangta.

۩۩۩ Pupuh 35 ۩۩۩
ASMARADANA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Dadya wanodya yu luwih, sinapa mring Hyang Wisesa, wanodya sigra sujude, dinangu matur pasaja, Hyang Ening kang puputra, Dewi Senggani ranipun, lumajeng binujung naga.

  2. Ananta naga raneki, sutaning Anantadewa, lan bapa saking ibune, apanta lagya nak sanak, arinipun jeng rama, Dewi Yati ibunipun, kedah remen mring kawula.

  3. Kawula lumuh tan sipi, pun Anantanaga meksa, Hyang Wisesa ngandika lon, yen sira tuhu nglenggana, kalap Anantanaga, ya sun tulungi satuhu, ananging sira anuta.

  4. Apa ing sakarep mami, siru sun jodhoken lawan, kang aneng wurimu kuwe, aran Bathara Ismaya, iya nak sanak, nini kalawan sireku, pan iya kadange tuwa.

  5. Mring ramanira Hyang Ening, si Maya ingkang puputra, sang kusuma sigra noleh, mulat marang Sang Hyang Maya, senenging galihira, nembah alon aturipun, pukulun nenggih sandika.

  6. Yen paduka tuhu asih, tutulung ing kawlas arsa, yekti anut sakarsane, tan adangu antaranya, wonten kukus kang prapta, saking siti bengkah wau, neng ngarsaning Hyang Wisesa.

  7. Kukus ngumpul dadya siji, tan antara dadya naga, [292] kagiri-giri gedhene, dinangu matur pasaja, saking dhasar pratala, Anantanaga ranipun, sutaning Anantadewa.

  8. Ibu retna Dewi Yati, putrinipun Sang Hyang Wenang, mila ngong prapteng ngarsane, nunuti estri punika, apan kadang sanak-sanak, lawan kawula pukulun, Sang Hyang Ening kang puputra.

  9. kawula remen sipi, nanging punika lenggana, mila saparan parane, kawula bujung kewla, mangke ngungsi ing tuwan, sayekti kawula suwun, Sang Hyang Wisesa ngandika.

  10. Wruhanta Dewi Senggani, apan dudu jodhonira, ingkang pinasthi jodhone, iki lawan si Ismaya, kang aneng wetanira, deneta jodhonireku, misih neng dhasar samodra.

  11. Antinen sadhela dhingin, nulya wonten kukus prapta, sking jroning bumi, gumolong, lawan wonten kukus prapta, saking ing antariksa, kukus cemeng kadi mendhung, tibeng ngarsa Hyang Wisesa.

  12. Saking ngandhap saking nginggil, kukus sami dadya naga, lira kadya supena bae, naga kalih praptanira, neng ngarsa Hyang Wisesa, dinangu samya umatur, kang saking dhasar pratala.

  13. Anantadewa raneki, putreng Anantawisesa, kang [293] ngratoni sakathahe, naga dhasaring pratala, sampun lami ngupaya, suteng ngong ing icalipun, inggih pun Anantanaga.

  14. Temahan mangke pinanggih, wonten ing ngriki punika, lirakadya supena bae, tuhu lamun Sang Hyang  Swara, kang murba hamisesa, ing titah sadayanipun, nganakken saliring sedya.

  15. Kang saking wiyat turneki, nama Sang Anantaswara, kang ngratoni sakathahe, naga dhasaring samodra, hulun inggih kadangnya, Anantadewa puniku, suteng Anantawisesa.

  16. Kesah hulun sampun lami, ngupados usada, atmaja estri sakite, Dewi Basu namanira, sakit abuh angerang, kawula titimuripun, purnwanipun sakit ngarang.

  17. Tutulung ing rare estri, lumajeng binujung naga, saking welasing manahe, anulungi sedyanira, temahan keneng wisa, upasing naga kang bujung, angidegi pethitira.

  18. Sampun pinten-pinten janmi, tan wonten saged mulyakna, marma ngong awaki dhewe, kesahupados usada, sampun lami tan angsal, temah ing mangke pukulun, hulun prapteng ngarsa tuwan.

  19. Datanpa nedya sayekti, kadya supena kewala, won-[294]ten hulun aneng ngarsane, tuhu lamun Sang Hyang Swara, kang murba hamasesa, ing titah sadayanipun, sampun tanggel sih paduka.

  20. Ing dasih ingkang kaswasih, mugi paring usada, mring suteng hulun sakite, Sang Hyang Wisesa ngandika, apa wus duwe cipta, sira karone maringsun, yen kang murba amisesa.

  21. Marang sagunging dumadi, kalih pareng aturira, dhuh pukulun satuhune, tan liyan saking paduka, kang murba hamisesa, isine jagad sawegung, kang langkung saking kuwasa.

  22. Hyang Wisesa ngandika ris, satuhune dhasar nyata, ingsun kang kuwasa dhewe, bisa nganaken tan ana, nirnakken kang ana, iya sayekti sun asung, husadane sutanira.

  23. Padha ngambila sireki, kang muruh lir untuk toya, aneng sakiwa tengene, si Maya pan iku uga, panuntuming watgota, lenga tala aranipun, balung otot ingkang pegat.

  24. Kambon iku yekti pulih, lawan dadi kateguhan, kang supaya besuk tembe, iya anak putunira, padha handuwenana, iya lenga tala iku, panuntunming ing watgata.

  25. Naga tiga turnyaris, kados pundi gen kawula, saged angambil lingsahe, muruh lir unthuking toya, lembat awor bantala Hyang Wisesa ngandika rum, lah iya mengko antekna.

  26. Lenga tala kinen aglis, ngalumpuk dadya tri tun-[295]dha, Hyang Wisesa ngandika, lah padha watekna gupuh, telu pisan upasira.

  27. Ingkang padha aneng pethit, naga titiga saksana, sareng medalken upase, ingkang aneng pethitira, Hyang Wisesa ngandika, lah padha nguntala gupuh, telu pisan lenga tala.

  28. Yen anguntala malih, telu pisan upasira, naga titiga nulya ge, samya nguntal lenga tala, nenggih sapontha sowang, neratas kang lisah laju, mangen aneng pethitira.

  29. Lajeng  sami nguntal malih, titiga ing upasira, samya kendel neng talake, naga toga matur samya, pukulun kados paran, upas kawula tan laju, kendel neng telak kewala.

  30. Boten saged dhateng pethit, Sang Hyang Wisesa angandika, wus pasthi becik mangkono, perak lawan siringira, yen sira nuju krodha, sumedya anaut mungsuh, wus parek lang siungira.

  31. Lamun nedya amartani, nyakota ing pethitira, lenga tala sayektine, tumus mring lilidhahira, endi ingkang watgata, dilaten sayekti tungtum, heh poma Anantaswara.

  32. Wekasingsun mring sireki, sutanira yen wus mulya, [296] si Basu Hiya larane, nuli sira dhaupena, lan si Anantanaga, pan wus pasthi jodhonipun, ten kena yen owahana.

  33. Karsaning kang murbeng pasthi, apan besuk sutanira, ayoga akeh warnane, ana kang rupa manungsa, ana kang rupa naga, ana ingkang rupa diyu, tur kabeh padha sinungan.

  34. Ing guna miwah kasektin, heh Anantadewa sira, aja sira banjur muleh, mring dhasar bumi kasapta, iya lan sutranira, kandhega neng samudra gung, nunggal si Anantaswara.

  35. Pan besuk putunireki, sutaning Anantanaga, iya kang ngratoni kabeh, dhasaring bumi kasapta, lan kabeh kang rumeksa, ing bumi kabeh putumu, lah ta wis padha mangkata.

  36. Katri sandika nuwun sih, sareng sujud ing bantala, linilan sigra angkate, retna dewi Basu sampun, ingusadan lisah tala.

  37. ingkang sarta den untali, sekala sakite mulya, pan lajeng dhinaupake, lawan sang Anantanaga, runtut denira krama, tetep sami kendelipun, kayangan dhasar samudra.

  38. Kuneng wau kang winanrni, nenggih Bhatara Ismaya, pan lajeng dhinaupake, lan Dewi Senggani sarta, pinaringan kaluwihan, ing guna myang sektinipun, Sang Hyang Maya wus widagda.

  39. Tan kewran ing ajur ajer, panukman myang paniti-[297]san, wus nimpuna sadayane, nuhmeng agal alus bias, myang jaya kawijayan, wus linilan pamitipun, sarta kalawan kang garwa.

  40. Manjing jagad sunyarusi, ngalam ginaib kajiman, ngadeg sasukanira, jujuluk Bhatara wungku, lan Bhatara Suryakantha.

  41. Gantya kang winarna malih, Hyang Manik ingkang taruna, kang maksih lunggewng ngarsane, Sang Hyang Wisesaning Tunggal, sapungkure kang raka, sujud sarya lon humatur, dhuh pukulun Hyang Wisesa.

  42. Ingkang murba misesani, isining jagad sadaya, wontenhulun satuhune, pan saking pangwasa tuwan, karantene puna, tinitah bodho kelangkung, mongka pun kakang Ismaya.

  43. Warnanya awon nglangkungi, tuwan paringi widagda, langkung kawicaksanane, nimpuna saliring guna, miwah pun naga tiga, samya pinaringan pinunjul, ing guna kasektenira.

  44. Hyang Wisesa ngandika ris, heh ta Manik yoganingwang, sira wis ngawruhi kabeh, ing sih kamurahan ingwang, iya mring kakangira, miwah mring naga katelu, sayektine nora padha.

  45. Ing sih kamurahan mami, kaya ingkang marang sira, sun luwihken saking ngakeh, angratoni ing tri loko, dene ta kakangira, miwah si naga katelu, mung sun wengaken uga.

  46. Ngratoni jagad sawiji, pan sira jagad titiga, ana [298] paesan tandhane, mandhapa mring keblat papat, ngilowa ing paesan, apa ta ingkang kadulu, sajroning paesanira.

  47. Sigra wau Sang Hyang Manik, nyandhak paesan kang sarta, madhep ing keblat mangilen, sumeblak padhang narawang, apa saisinira, jagad kang kilen kadulu, anrus jabaning angkasa.

  48. Kang samar kang gaib-gaib, isine kabeh katingal, anulya madhep mangalor, sumeblak narawang, lan kang kilen tan beda, nrus jabaning langit butul, isine katon sadaya.

  49. Madhep mangetan pan sami, madhep mangidul tan beda, sama narawang padhange, nrus jabaning langit pisan, katon saisinira, anulya madhep mandhuwur, sumeblak padhang narawang.

  50. Naranthang trus ing swargadi, isining langit kasapta, apan katingalan kabeh, anulya madhep mangandhap, anrus bumi kasapta, sadaya saisinipun, bumi kapitu katingal.

  51. Tan ana kalingan siji, Sang Hyang Wisesa ngandika, heh Manik apa kang katon, iya sajroning paesan, isining keblat papat, ing ngisor miwah dhuwur, Bhatara Manik turira.

  52. Pukulun sadaya keksi, isining keblat sakawan, [299] nrus jaban langit padhangw, ing nginggil miwah ing ngandhap, tan wonten prabedanya, isining langit kapitu, miwah ing bumi kasapta.

  53. Kang samar kang gaib-gaib, sadayanipun katingal, Sang Hyang Wisesa lingnyalon, lah apa ana tumimbang, sih kamurahan ingwang, iya kang marang sireku, wruhanira kang katingal.

  54. Isining bumi lan langit, myang isining keblat papat, pan iku kawengku kabeh, iya mring karatonira, sawiji nora nana, kabeh-kabeh titah ingsun, nugraha kang kaya sira.

  55. Hyang Manik duk miyarsi, sigra sujud ing bantala, kalangkung nuwun ature, ing sih kamurahan tuwan, angratoni tri loka, tur sinung sih kinen weruh, isining jagad sadaya.

  56. Kang samar kang gaib-gaib, sampun mboten kasamaran, pinaring wruh sadayane, dhuh pukulun Hyang Wisesa, temen-temen kawula, angestokken ing pukulun, kalangkung saking kuwasa.

  57. Ing sacipta tuwan dadi, ingkang boten kasamaran, saobah osiking rat, saestu lamun pinunjul, saking titah ing sadaya.

  58. Dhawahingsih kang murbengsih, lan hulun pinaring [300] warna, pekik tan wonten cacadde, cahya umancur lir tuwan, karatone punapa, hulun tan pinaringan weruh, ing wujude sipat tuwan.

  59. Dasih ta namung pinaring, miyarsa swara kewala, Hyang Wisesa ngandika lon, heh ta Manik wruhanira, sirarsa ngawruhana, iya marang ujud ingsun, apan iya ujuddira.

  60. Dene ta wujuddireki, apa iya wujud ingwang, heh ta Manik kapindhone, sira duweni pangrasa, yen pekik tanpa sama, cahyanira liwat mancur, luwih tejaning srinata.

۩۩۩ Pupuh 36 ۩۩۩
S I N O M

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. pan kasiku wuwusira, maring Hyang kang murbeng pasthi, sira besuk nandhang cacad, patang prakara sayekti, kang dhingin cacad ciri, ireng tatenggokireki, kapindho cacad ira, nganggo siyung lir raseksi, kang kaping tri apus sikilira kiwa.

  2. Kaping pate tanganira, siwah dadi papat benjing, Hyang Manik duk amiyarsa, sungkawanira tan sipi, sujud sumungkem siti, sarwi karuna turinpun, ngaturken tobatira, dhuh Hyang kang sipat rahmani, lepat hulun nuli tuwan apurawa.

  3. Sang Hyang Wisesa ngandika, haywa ta sira priha-[301]tin, cacading patang prakara, apan ta sira ing mangkin, iya wus anetepi, dadi kenyatahaningsun, ingsun srah wus pracaya, iya marang ing sireki, amolahna kabeh saisining jagad.

  4. Lan sasedyanira ana, ing saciptanira dadi, satuhune sun tan nunggal, kahanan marang sireki, nanging ta hanglimputi, ingsun marang ing sireku, tegese ananira, dadi ananingsun yekti, ananingsun iya dadi ananira.

  5. Pama kembang lan wanginya, madu lan manisireki, dadine sira wus kena, lan ingsun ingaran siji, ingaran loro keni, kang dadi antaranipun, dununge sembah ira, maring lan kaping kalih, rumangsane wedi tyas ira mring wang.

  6. Lawan sun lilani sira, ing samengko angengkoni, kabeh-kabeh jeneng ingwang, padha sira gawa sami, amung jeneng sawiji, tan sun lilani sireku, peparab Sang Hyang Wenang, marma nora sun lilani, mung anawa bedane ingsun lan sira.

  7. Maksiya dadi sebutan, panembahira mring mami, lan samengko ingsun pasrah, karaton marang sireki, lawan sakawruh mami, saking yang-eyang ngireki, sagunging kaluwihan, kang ngluwihi saking ing jim, myang pusaka-pusakaningsun sadaya.

  8. Ingsun pasrah tampanana, Hyang Manik asujud aglis, [302] nampani sagung pusaka, kang saking Malekat Karis, gambare kang swargadi, wadhahe sosotya wungu, lawan gambar naraka, miwah kang cucupu kalih, wadhah toya gesang lawan asthagina.

  9. Miwah sagung cucukulan, kang saking lulmat nguni, kalawan pustaka darya, serat pemutanireki, kang eyang-eyang sami, nguni lelampahanipun, kaluwihan kasubdyan kasudiran.

  10. Miwah ing sakwruhanira, kang saking Malekat kalih, Aruta lawan Maruta, sadaya wus den tampeni, Hyang Wisesa ngling malih, sarehning mengko sira wus, sun pasrahi sadaya, pangwasa wasesa mami, angratoni saisining jagad raya.

  11. Mengko sira sumurupa, lawun duwe kadang maning, liyane saking si Maya, katelu kakangireki, ibu Dewi Dermani, Darmadewa aranipun, paran Bhatara Lodra, arine ran Dewanjali, nuli Darmamastuti katelunira.

  12. Telu iku maksih padha, kareh karotonireki, apan namung kakangira, si Maya ingkang tan keni, kawengku ing sireki, marma sun sungi jujuluk, Sang Hyang Jatiwisesa, dadya timbangireki, aneng Sunyaruri mumpuni pratala.

  13. Yen nukma mring marcapada, kakangira dhemen da-[303]di, kawula tinuwagana, sagon-gone dennya nitis, wawasen aja pangling, kang munggwing bun-bunanipun, sotya retna dumilah, murub prabane nelahi, iya iku manukmane kakangira.

  14. Apa barang jinaluke, mring sira turuten aglis, aja kongsi kaputungan, yen runtika yekti bangkit, ngrusak wingitereki, karya camahing swargagung, sira gawe tan bisa, rusake kakangireki, cahya ireng langgeng ora kena rusak.

  15. Ala rupane mung jaba, nanging jro asimpen pekik, ninthane simpen utama, jajirihe simpen wani, jaba ireng lir mangsi, nanging jro cahyane mancur, jaba katon kawula, nanging jro asimpen Gusti, reged jaba jro kaliwat sucinya.

  16. Marma mongen sabudinya, apan besuk kang den mongi, yen nukma neng marcapada, nora liya darahireki, endi kang den luluti, satriya Pandhita Ratu, sayekti yen yuwana, sanadyan purwanireki, liwat papa luhur ing wekasanira.

  17. Lan maninge wekasing wang, sira den awas ing benjing, yen telung prakara, wong bibima kang sawiji, tiba warna ping kalih, kaping telune wong biksu, tegese wong bibima, wong milulu ati siji, tiba warna wong tanpa kering tegesnya.

  18. Wong biksu iku ingkang, luput ing tulah lan sarik, [304] sarupa rupaneya, yen budine hanganehi, sira awasna dhingin, saselaning alisipun, lamun padhang nerawang, anrus sajabaning langit, kayata duk sira ngilo neng paesan.

  19. Saisen-iaening jagad, kang samar kang gaib-gaib, saha dhepe kang paesan, keblat papat pan kaeksi, anrud jabaning langit, yeku panjilmaningsun, Sang Hyang Manik miyarsa, sujud sandika turneki, wusnya telas pitungkase Hyang Wisesa.

  20. Pan antara wonten swara, jumegung ngebeki bumi, sareng sirnaning paesan, pratandha sirananireki, Sang Hyang Manik sakala, wus sumilih angengkoki, namanira Sang Hyang Wisasaning Tunggal.

  21. Apaparab Sang Hyang Esad, iya Sang Hyang Maha Siddhi, iya Sang Hyang Suksmanasa, iya Sang Hyang Mahamulu, Sang Hyang Jagad Pratingkah, ya Sang Hyang Siwandahari, Hyang Pramusesa Hyang Jagad Karana.

  22. Sang Hyang Parasiwapaya, Hyang Isura Hyang Pra-[305]mesthi, Hyang Pramusesa, Hyang Pramanawiseseki, semana Hyang Pramesthi, dereng nama Sang Hyang Guru, miwah Hyang Jagad Nata, Nilakantha Utipati, benjang wonten purwane kang cinarita.

  23. Bhatara Manik semana, kagyat dennira ningali, teja neng luhuring arga, sumunu kalangkung wening, ler wetan prenah neki, saking doh katon ngunguwung, anulya pirarpekkan, mesat sakedhap wus prapti, genning teja neng pucaking wukir ngima.

  24. Tiningalan ingkang teja, apanta awarni sapi, langkung wingit tingkahira, Hyang Manik tatanya aris, sapi apa sireki, aneng sapucaking gunung, tejanira sumunar, lembu Handini nahuri, wruhanira ingsung Pangeraning jagad.

  25. Bathara Manik miyarsa, mesem angandika aris, heh ta sapi aja sira, ngaku Pangeraning bumi, kasiku marang mami, nora na loro telu, Pangeraning sajagad, iya mung sarira mami, lembu Dini miyarsa sun wuwusira.

  26. Heh manungsa aja sira, maido marang ing mami, lamun Pangeraning jagad, pan ing mengko wus yekteni, sagung buron wanadri, padha mangeran maeingsun, nadyan jalma manungsa, wus akeh manembah ing mami, dadya kudon ngaku Pangeraning jagad.

  27. Kalih samya kaberanang, satemahan dadya jurit, [306] ramening prang tan winarna, dennya angaben kasektin, kasor lembu Handini, barang kaluwihanipun, kisenan ing kemayan, nglampruk dheprok ing siti, handharodhog tangi-tangi nora bisa.

  28. Wus rumasa yen kasoran, gya sujud lembu Handini, ngaturaken tobatira, ngrarepa aturira ris, dhuh tuwan nus ayekti, Pangeraning jagad tuhu, ingkang murba misesa, dhateng sagunging dumadi, hulum sampun hangestokaken ing tuwan.

  29. Lamun Pangeraning jagad, nanging ta panuwun mami, pratandhanipun wontena, lamun paduka sayekti, Pangeraning sabumi, Hyang Manik mesem lingnya rum, pratandhane pan sira, nora weruh ing angsal mami, ingsun weruh mring ajal kamulanira.

  30. Angsalira duk ing kuna, teka jagad sunyaruri, sutaning jim Gohpatma, ranira lembu Handini, kapencut angratoni, isining jagad sawegung, ananging dudu sira, karsaning Hyang Murbeng pasthi, angratoni saisining jagad raya.

  31. Wus pinasthi raganingwang, iya ingkang angrato-[307]ni, sining jagad pramudita, sireku namung pinasthi, dadya tunggangan mami, lembu Dini duk angrungu, Hyang Manik wuwusira, dene wruh asalireki, kang ayoga nama myang sedyanira.

  32. Sangsaya jrih sumkemira, sigra sujud wanti-wanti, langkung dennira nelangsa, kaluputanira nguni, sira lembu Handini, wus tetep dennira manut, mring Hyang Manik pan dadya, nenggih titiyanireki, maksih sami neng pucaking wukir ngima.

  33. Sagunging kang buron wana, ing wus rumatu sami, mring lembu Dini tumingal, mangkya tinitihan jalmi, nutut datanpa budi, tingkahira wus angratu, dadya manut sadaya, sagunging buron wanadri, mring Bathara Manik ing pangratunira.

  34. Semana denya peparab, nenggih Sang Hyang Marma singgih, marma peparab mangkana, denira wus angratoni, sagung buron wanadri, yata wau kang winuwus, para ratu kang samya, mangeran lembu Handini, kang cinatur pengagengipun kewala.

  35. Jujuluk Raja Japparan, nenggih kang den kithani, sakidul wetaning ngarga, praja nut namaning wukir, nenggih Ngima nagari, agenging karatonipun, sira Raja Japparan, kathah tanah Ngindhi, kang kabawah mring karaton nagri Ngima.

  36. Nanging maksih kaungkulan, genge karatonireki, [308] marang sang Raja Yudasta, ratu agung nagri persi, angreh sagung para ji, wauta ingkang winuwus, raja Japparan Ngima, kang mangeran lembu Dini, saben-saben wiwitane ingkang warsa.

  37. Miwah marang ing parbata, sawadyanira ngabekti, marang ingkang pinangeran, nenggih sang lembu Handini, duk semana marengi, wiwite ing tahunipun, minggah marang parbata, sawadya punggawa Mantri, samya ngangge-angge sarta ageganda.

  38. Bekta ing sasaratira, dupa-dupa saji-saji, prapta sapucaking arga, raja Japparan ningali, myang sagung pra dipati, dene ta pangeranipun, tinitihan ing jalma, nutut anut tanpa budi, dadya kendel rajeng Ngima sawadyanya.

  39. Pra samya jetung sadaya, lembu Handini sigra ngling, heh babo sang rajeng Ngima, aja sira walang ati, wruhanira ya iki, Pangeran ingkang satuhu, ing luwih kuwasa, ingsun amung angembani, lah dene ge sujuda sabalanira.

  40. Ananging raja Japparan, maksih sumedya ing galih, dangu mangu-manguning tyas, tan arsa sujud tumuli, nulya pak ampak prapti, mawa lesus lir pinusus, prahara ngemu toya, tirta reratuning atis, rajeng Ngima dharadhog sabalanira.

  41. Kami kekelen sadaya, akeh kantaka gumlinting, [309] tanana ingkang kuwawa, kaparag ratuning atis, rajeng Ngima hanangis, ngaturken ing tobatipun, lawan sabalanira, katarima tobatireki, sakala prahara pak ampak sirna.

  42. Rajeng Ngima wus waluya, sawadya balanireki, sareng sujud ing bantala, saha sami santi-santi, jroning sujud sinalin, hong hong Hyang panebutipun, mangarcana tamaya, tegese dhuh sembahan mami, katura ring Sang Maha Dewa Bathara.

  43. Wus tetep raja Japparan, denira mangeran maring, Sang Hyang Manik sebutira, sawadya balanireki, sarerehan paraji, sadaya wus samya manut, marang pangagengira, kang wus pinangeran lami, pan tinilar samya mangeran sadaya.

  44. Maring Sang Jagad pratingkah, wus mangkana Sang Hyang Manik, linggar saking wukir Ngima, anitih lembu Handini, nganglang ing tanah Tibid, pan anjajah gunung-gunung, saben-saben parbata, geng alit kapyarsa sami, swaraning wong Tibid kang samya mumuja.

  45. Pra samya nembah brahala, sadayanira wong Tibid, kabuyutaning kinarya, aneng gunung-gunung sami, ing punika marengi, wiwitaning tahunipun, minggah marang parbata, bekta sasaratireki, nembah marang brahala kang pinangeran.

  46. Purwane ingkang bebakal, ing Tabid nenggih kang [310] kardi, gambare Latawalhujwa, apan ta wong saking Kabsi, gambare pinapetri, pinarnah pucaking gunung, kinarya kabuyudan, prapta saturunireki, angluluri pra samya nembah brahala.

  47. Bathara Manik humiyat, mesem salebeting galih, neng gagana nulya nyipta, angin reratuning angin, sindhung riwut gumeret, prahara gora gumuntur, lesus meses sasaran, sumawur ing wukir-wukir, nggen brahala gambaring Latawalhujwa.

  48. Ingkang samya pinangeran, marang wong satanah Tibid, katempuh dresing prahara, sirna siji nora kari, sadayane kang sami, mumuja neng wukir jetung, Sang Hyang Manik anulya, tumurun saking wiyati, pan hanjujug wukir gen pengagengira.

  49. Sahengga jleg tanpa sangkan, cik ancik lembu Handini, neng tilas gen kabuyutan, kang wus sirna dening angin, sadayane wong Tibid, wong mumuja kagyat dulu, wonten jalma katingal, cik ancik sapi sumilih, aneng tilas gening kabuyutan kula.

  50. Kang sirna dening prahara, punapa tuwan kang kar-[311]di, Bathara Manik miyarsa, mesem denira nahuri, heh ratuning wong Tabid, wruhanira iku ingsun, Pangeraning wong sajagad, kang nyipta angin sun kardi, anyirnakken brahala kang sira sembah.

  51. Karana kaliwat sasar, panganggepira wong Tabid, teka mangeran brahala, gambar siranggep sayekti, cubluk datanpa budi, norana loro tetelu, Pangeraning sajagad, iya mung sarira mami, kang kuwasa karya mucung ing buwana.

۩۩۩ Pupuh 37 ۩۩۩
P U C U N G

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Rajeng Tabid nalikanira angrungu, ngling ingkang mangkana, mring ring kumel tyasneki, esmu jrih dadya loning aturira.

  2. Lah ta inggih lamun paduka satuhu, Pangeraning jagad, lintuning Pangeran mami, ingkang sampun sirna katubing prahara.

  3. Inggih tuwan paring pratandha rumuhun, yen ingkang kuwasa, pucaking wukir puniki, tuwan akarya inggih wontenipun toya.

  4. Kang supados mantepo sami genipun, ngestokken ing tuwan, inggih kalamun sayekti, Pangeraning jagad kalangkung kuwasa.

  5. Sang Hyang Manik sigra dennya nyipta banyu, sapucaking arga, pan sakala mijil warih, lir pancuran langkung weninge kang toya.

  6. Rajeng Tabid tumingal suka kalangkung, lan saro-[312]wangira,  pareng sujud aneng siti, sarwi nebut hong mangarcana jagadraya.

  7. Sampun tanggel sih tuwan mring titahipun, sanget kemlaratan, satanah kawula Tibid, susah saking sanget kekirangan toya.

  8. Sang Hyang Manik mesem angandika arum, aja walang siya, wis mudhuna teka wukir, sun tekani kabeh sapanjalukira.

  9. Tanahira ing Tibid wus akeh banyu, sendhang myang telaga, wusnya ngling Bathara Manik, nulya musna sarta jumegur swaranya.

  10. Rajeng Tibid sarowangnya langkung ngungun, lir kadya supena, tyasira sadaya sami, mudhun saking wukir prapteng prajanira.

  11. Langkung suka dene negarane sampun, wonten telaganya, myang sendhang toyanya wening, wong sapraja jalwestri suka sadaya.

  12. Samya warta winartaken wus misuwur, saking bawahira, ing Tibid kang tebih-tebih, ing purwane wonten sendhang myang telaga.

  13. Sasirnaning kabuyutan dening lesusu, aneng ing parbata, ratunira den turuni, kang satuhu Pangeraning jagad raya.

  14. Yeku ingkang akarya ananing banyu, dadya nut [313] saparan, marang ing ratunireki, ngidhep mring Hyang Manik Pangeran.

  15. Kuneng kang wus tetep pamangeranipun, wong Tibid sadaya, maring Sang Bathara Manik, kawuwusa wau kang aneng gagana.

  16. Nitih lembu Handini awas handulu, ler wonten katingal, teja sumorot nelahi, neng ngawiyat ngunguwung ing prabanira.

  17. Pinerepekkan prapteng gen teja dinulu, minageng angambang, neng rawagung tanah Persi, pan samadya candra miyare kang rawa.

  18. Lir samodra umbaknya geng wus kadya lun, mina geng angambang, nenggih ingkang angratoni, buron toya isining rawa sadaya.

  19. Geng sawukir mina Tirbah asmanipun, apan pinangeran, maring wong sanagri Persi, prabaning kang sisik kang katon lir teja.

  20. Nawung sunaring baskara hangunguwung, wayanganing mina, saking mandrawa kaheksi, gebyar-gebyar neng ngawiyat prabanira.

  21. Sang Hyang Manik sigra denira tumurun, saking ngantariksa, anitih lembu Handini, praptaning gen mina geng ingkang angambang.

  22. Tinakenan heh iwak apa sireku, sisikmu gumilap, nawung sunaring Hyang rawi, gebyar-gebyar ngunguwung saking mandrawa.

  23. Kaliwat saking wingiting pratingkahmu, kaya wong mumuja, ngambang nora mobah mosik, mina ingkang ngambang alon saurira.

  24. Heh manungsa wruhira iya ingsun, Pangeraning ja-[314]gad,  ya kang murba misesa, ing buwana kang luwih saking kuwasa.

  25. Duk angrungu Hyang Manik mesem amuwus, heh ta iwak aja, ngaku pangeraning bumi, wruhanira iya pangeraning jagad.

  26. Namung siji norana loro tatelu, kang luwih kuwasa, iya mung sarira mami, kang satuhu Pangeraning wong sajagad.

  27. Ngratuning kang mina sendhu wuwusipun, heh manungsa aja, sira maido ing mami, ngong satuhu lamun pangeraning jagad.

  28. Pan wus ana ing mengko pratandhaningsun, liyan saking mina, kang wus mangeran ing mami, ratu agung ing Persi raja Dirdasta.

  29. Sabalane wus mangeran marang ingsun, Hyang Manik miyarsa, pangandikanira aris, nadyan silih mangkono pan dudu sira.

  30. Pangeraning jagad kang yekti mung ingsun, kang murba misesa, marang sagunging dumadi, dangu dennya padudon diya-diniya.

  31. Samya ngaku pangeran kang maha luhur, kalah kaberanang, gya ngaben guna kasekten, sangendhinge ratuning mina kasoran.

  32. Wekasaning aprang Hyang Manik sigra wus, anyipta dahana, pan geni ratuning geni, tikel satus lawan geni ngalam donya.

  33. Panasipun miwah ta ing ampuhipun, warna kadi cah-[315]ya, hangalabi sajembaring, rawa persi kalimput sadayanira.

  34. Lir ginadhog rawa geng umob gumludhug, sagung buron toya, saisining rawa Persi, losoh ajur tumpesan sadayanira.

  35. Namung kantun ratuning kang mina wau, ingkang maksih gesang, ananging datan kuwawi, risang Tirbah nandhang panase kang toya.

  36. Nedya mabur ratuning mina gya mabur, dhengkelen tan bisa, tur wus sabaning wiyati, keneng prabawaning Hyang Manik kuwasa.

  37. Mina raja tambuh-tambuh solahipun, bingung tan kuwasa, nanengi panasing warih, sru karuna angaturken tobatira.

  38. Dhuh satuhu yen tuwan pangeran hulun, kang murba misesa, dhateng sagunging dumadi, temen-temen hulun, ngestokken ing tuwan.

  39. Yen satuhu Pangeran kang maha luhur, ya kang sipat murah, mugi ngapura ing dasih, dene purun-purun ngaken kang murbeng rat.

  40. Haelas asih mina raja haturipun, dennya nuwun gesang, Hyang Manik ngandika aris, lah ta hiya lamun temen wuwusira.

  41. Ing mengko wus manut marang jeneng ingsun, yekti yen waluya, antuk sabda mina pati, pan sakala toya mari panasira.

  42. Nulya sujud mina raja sarya matur, dhuh Hyang kang misesa, kang asih dasih kaswasih, paran karsa sagunging bala kawula.

  43. Buron toya lir saisining rawagung, minane sada-[316]ya, geng alit samya ngemasi, losoh ajur saking panasing kang toya.

  44. Ingkang dosa pan amung kula pukulun, nyenyami ing tuwan, ngaken pangeraning bumi, sakathahing mina lit tan tumut dosa.

  45. Punapa ta punika botena antuk, pangapunten tuwan, Hyang Manik lingira aris, dheni ingsun sayekti lamun ngapura.

  46. Sigra wau Hyang Manik denira mundhut, ingkang toya gesang, tinetesken ngranu aglis, meratani sajembare ingkang rawa.

  47. Buron banyu saisine ing rawa gung, gesang pari purna, tanana kalong sawiji, mina raja tumingal langkung sukanya.Sang Hyang Manik ngaturaken manjing rawa gung, anyipta kayangan, kaswargan sajroning warih, mina raja sangsaya jrih sungkemira.

  48. saisining rawa gung wus samya ngratu, Hyang Manik semana, jujuluk Hyang Utipati, denira wus angratoni buron wana.

  49. Mina Raja Tirbah osiking jro kalbu, nedya akarya tandha, dene saciptane dadi, ingsun matur apa wruh ing ngangsalingwang.

  50. Dene lawas durung ana dhawuhipun, kalamun weruha, sayekti wus angarani, dadya matur dhuh Gusti Pangeraning rat.

  51. Dasih tuwan dahat saking kami purun, anunuwun te-[317]dah, saking kapencut ngabekti, ing sudarma tan wonten kang ngakenana.

  52. Mecah saking hatiga kawula ruruh, kang yogeng kawula, tan wonten ingkang ngakeni, sagung mina Tirbah salebeting rawa.

  53. Pan satunggal Gusti boten wonten purun, kawula ken bapa, miwah hulun kabekteni, taken pejah gesange meksa tan angsal.

  54. Boten wonten ingkang uninga pukulun, wau duk miyarsa, Hyang Manik meseming galih, wruh kalamun pitakening mina raja.

  55. Namung nedya nyoba mring sariranipun, dadya ris ngandika, sayekti ingsun udani, mina Tirbah iya kang yoga ing sira.

  56. Uripira nanging prasasat wus lampus, mati sasat gesang, karana samengko iki, jalma tuhu sira rupa mina Tirbah.

  57. Tedak Nabi Saleh dadya nakoda gung, juragan lir raja, sugih myang keringan neki, lamun dagang hanggawa kapraboning prang.

  58. Prajurite wong tutukon wolung ewu, wismane lir kutha, ing Sabliston tanah Persi, nakoda gung aran juragan Ngumaran.

  59. Duwe anak wanodya amung tetelu, padha ayu endah, pambarep Dewi Humari, dhaup lawan prenah kadange nak sanak.

  60. Aran Raden Turhan ingkang asusunu, Sang Raja Japaran, ing Ngima kuthanireki, pan kadange tuwa iku mring Ngumaran.

  61. Wuragile Dewi Humani ranipun, kramantuk Dastandar, [318] raja muda nagri Persi, atmajane tuwa mring raja Jirdasta.

  62. Panengahe Dewi Umayi ranipun, wahdat tanpa krama, wus prasetya tanpa krami, lamun ora laki kang murbeng bawana.

  63. Dadya lunga teka praja don anglangut, anjajah wanarga, saenggoning mati ragi, lawas-lawas dadi manungsa kajiman.

  64. Hiya saking mantenging tapanipun, ngajur ajer bisa, mumpuni guna kasekten, wus angrasa ing rat tanana memadha.

  65. Ing guna myang sekti kaluwihanipun, dadya duwe cipta, iya badane pribadi, pan kapencut pinangeraning sajagad.

  66. Pan kasiku dennira sedya angaku, kang murbeng bawana, sinalin sipatireki, rupa Tirbah tinibakaken ing rawa.

  67. Pan rinatu sagunging kang buron banyu, mupusing wardaya, ananging maksih duweni, cipta ngaku lamun pangeraning jagad.

  68. Tinurutan ratu sagung Persi anut, sang raja Jisdasta, sawadya balanireki, hamangeran marang hing mina sarkara.

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)

Wonten candhakipun Pupuh 38-45

SEJARAH TAPEL ADAM pupuh 25-30


۩۩۩ Pupuh 25 ۩۩۩
KINANTHI

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Sayid Ngabdur Rahman wau, putranipun pan kakalih, pambajeng ran Maolana, Mahmudinil Katir nenggih, kang rayi ran Siti Ngumrah, angangge namaning nini.

  2. Dene Maolana wau, Mahmudinil Katir nenggih, gar-[198]wa ran Siti Pailah, putra Sultan Muhkiyidin, Dulkadir Jaelani Bahdad, putraning Seh Abusalih.

  3. Abusalih kang susunu, Sang Seh Ngabdulah nenggih, Sayid Ngabdulah putranya, Sultan Musajan putraning, Jeng Sultan Ngabdulah Makkal, putreng sayid Kasan nenggih.

  4. Kasan ping kalih puniku, kang puputra Sultan Sayid, Kasan kang kaping sapisan, wau kang winarna malih, putranira Maolana, nenggih Mahmudinil, Kubra nulya Maolana, Kamjudinil Kubra nenggih, anulya Ngabdulah Kubra, nulya Maolana Ibrahim.

  5. Kubra wau kang winuwus, Maolana Mahmudinil, Kubra nenggih, garwanira, nama Siti Asma nenggih, Seh Amad ingkang puputra, anama Sayid Ibrahim.

  6. Asparan ingkang susunu, Sang Imamtus karo Sarip, ingkang wus kocap ing ngarsa, wauta ingkang winarni, Maolana Mahmudinilkubra, sakawan putranireki.

  7. Pambajengira jujuluk, nenggih Seh Jumadilkabir, [199] panenggakira anama, nenggih Seh Ngabdulah Tahir, nulya Ngabdurrahman wau ta, warujunipun pawestri.

  8. Siti Rukannah ranipun, kagarwa sang rajeng Demis, wauta ingkang winarna, nenggih Seh Jumadilkabir, garwa Siti Juharah, nenggih ingkang ngasiwi.

  9. Mlana Kamdinil Kubreku, panggih naksanak Sang dewi, warnanen wau putranya, nenggih Seh Jumadil Kabir, pan sakawan kathahira, jalu kalih estri kalih.

  10. Mlana Kamdinil Kubreku, panggih naksanak Sang dewi, arnanen wau putranya, nenggih Seh Jumadil Kabir, pan sakawan kathahira, jalu kalih estri kalih.

  11. Pambajengira jujuluk, Seh Jumadilkubra nenggih, anulya Siti Kajimah, kagarwa Sultan ing Mesir, anulya Siti Ngajimah, kagarweng Yahman Narpati.

  12. Ingkang waruju jujuluk, Seh Amad Mukamad nenggih, katariman putrinira, Sultan ing Rum ayu luwih, anama Siti Patimah, putreng Sultan Ngabdulkamid.

  13. Ingkang wus kocap rumuhun, nenggih Sultan Ngabdulkamid, apan turun ping sawelas, lan Sultan Mahmudin nguni, kang krama putri Madinah, Siti Kultum atmajaning.

  14. Sultan Jenal Kusenipun, wauta ingkang winarni, putri Rum Siti Patimah, patutan gangsal sang dewi, namane datan winarna, Siti Patimah ngemasi.

  15. Seh Jumadilkubra wau, pan sampun akrama malih, [200] naminipun apan samya, Siti Patimah sang putri, kadang Seh Jumadilkubra, putri ing Siyem nagari.

  16. Sang Kusuma kang susunu, ing Siyem Seh Jakpar Sidik, Seh Japar Sidik punika, sutaning Seh Ngali Dakir, punika ingkang susuta, anama Seh Mangundakir.

  17. Seh Semangun kang susunu, Seh Masiwi kang sisiwi, Seh Ngali Sidik namanya, Ngali Musa kang sisiwi, Seh Japar suteng Seh Kalap, putreng Seh Jenalkamidin.

  18. Sami Siyem prajanipun, anenggih ingkang sisiwi, Sultan Jenalkalim Mekah, putreng Sultan Jenalngali, ing Mekah putraning Sultan, Sarip Jenalkusen nguni.

  19. Wauta malih winuwus, Seh Jumadilkubra nenggih, lan garwa Siti Patimah, putri Rum patutaneki, kang wus kocap ngajeng gangsal, panbajeng namanireki.

  20. Maolana Sultan Tajud-, din Ahmadil Kubra Kali-, patu Mulana Sultan, Mukiyidil Mukamad.

  21. Kubra Kalipatu Ngurul-, mulki ing Mekah nagari, anulya Siti Rakimah, kagarweng Sultan Rum nagri, Sultan Mahmud putreng Murad, putra sakawanireki.

  22. Sultan Ngabdulkamid ing Rum, ingkang wus kocap [201] ing nguni, cinarita dadya Iman, haneng nagri Maso nenggih, tanah nagari Malaka, yen nuju kesah ngejawi.

  23. Seh Sampurna namanipun, gangsal Molana Ibrahim, dados Iman neg Ngasmara, tanah ing Cempa nagari, kang saking Siti Patimah, ing Siyem putra kakalih.

  24. Seh Sambaris putra sepuh, Siti Patimah wuragil, antuk Prabu Anom Cempa, wau Molana Ibrahim, asmara nenggih garwanya, putri ing Cempa nagari.

  25. Warnanira yu pinunjul, nama dewi Siyanwati, suteng raja Awantinab, titiga putranireki, pambanjengipun wanodya, ran dewi Swaranawanti.

  26. Kagarwa marang Sang Prabu Brawijaya Majapahit, putra panenggah kagarwa, marang Molana Ibrahim, Asmara iya kang nama, retna dewi Siyanwanti.

  27. Kang rayi jumeneng, neng Cempa nama gumanti, iya Prabu Awantinab, wus masuk agama suci, anut marang ingkang garwa, dene dewi Swaranwanti.

  28. Kang kagarwa ing Sang Prabu, Brawijaya Majapahit, neng tanah Jawa karanan, Prameswari Dwarawati, dene Prabu Awantinab, ing Cempa garwaneki.

  29. Ya Siti Patimah wau, rining Molana Ibrahim, As-[202]mara lan Awantinab, alap ingalap sawusing, Prabu Anom Awantinnab, anuting agama suci.

  30. Anulya ngalih jujuluk, nama Sultan Sirajudin, wauta Seh Molana, Ibrahim Asmara nenggih, pan kakalih putranira, samya jalu pekik-pekik.

  31. Sayid Ngali ingkang sepuh, ngejawa dalem Geresik, krama antuk sutanira, nenggih sang Arya Baribin, Adipati ing Madura, Sayid Rahman ingkang rayi.

  32. Mring tanah Jawa dumunung, Ngampeldenta Surabangi, kramantuk kaponakannya, ki Harya Teja ing Tubin, anama Nyaigeng Bela, seda lajeng krama malih.

  33. Apan antuk putranipun, ki Harya Teja pribadi, nama Nyaiageng Manila, lan Susunan Ngampel nenggih, kawanwelas putranira, saking garwa kalih Tubin.

  34. Ratu Patimah kang sepuh, putra patutannya saking, nenggih Nyai ageng Bela, antuk Pangeran Ibrahim, Karangkumuning dalemnya, tanah ing Jepara nenggih.

  35. Sasedane lakinipun, ratu Patimah subrangti, mangun tapa neng manyura, lami-lami karang Nyai, nengih Nyai geng Manyura, anulya kagarwa maring.

  36. Kalipah Kusen ranipun, putranira ki Seh Wadi, Seh Wadi putra Seh Kasan, Putreng Sayid Askar nenggih, putraning Sayid Mukamad, Saripkusen kang sisiwi.

  37. Sarip Askab kang susunu, Sang Sarip Mukamad [203] Wukin, putranira Saripkasan, putranira Sarip Ngali, putranira Sarip Amad, putraning Sarip Masarir.

  38. Iman Jahar kang susunu, Sarip Iman Musa nenggih, putreng Sarip Imam Kajar, putranira Sayid Sarip, Rukaniyah namanira, putreng Sarip Jakparsidik.

  39. Japarsidik kang susunu, Seh Iman Mukamadbakir, putreng Maolana Sultan, ya Kabir Mahmudin Ngali, Jenalngabidin Madinah, ingkang wus kocap nguni.

  40. kang panenggah putranipun, Sunan Ngampel saking wingking, Nyaigeng Ratu namanya, kagarwa Susunan Giri, Gajah Kadaton anulya, putra ing Ngampel kaping tri.

  41. Ratu Jumanten ranipun, putra patutannya saking, Nyai ageng ing Manila, Ratu Jumerut raneki, antuk kiageng Brangta Tuban, karan Nyai ageng Tubin.

  42. Kaping gangsal putranipun, apaparab Ratu Werdi, saking Nyai geng Manila, kramantuk Pangeran Kali, Pah kaji Ngusman Malaka, runtut dennya palakrami.

  43. Nenggih Ratu Werdi wau, juluk Ratumas Taluki, nulya Nyai geng Malaka, karan namaning nagari, kang kaping nem putranira, jujuluk sang Ratu Wilis.

  44. Putra saking patutipun, Nyai geng Manila nenggih, [204] Ratu Wilis apaparab, nenggih Ratumas Surani, kramantukPangeran Kalipah, Nuraga dalem Garesik.

  45. Ratu Wilis gya kasebut, Nyai Ageng Tandhes nenggih, kang kaping pitu putranya, ran Pangeran Madum Ibrahim, saking Nyai geng Manila, Pangeran Madum Ibrahim.

  46. Sunan Wahdad julukipun, anyakrakusuma nenggih, adhedhepok aneng Benang, kasebut namaning nagri, nenggih Jeng Susunan Benang, ingkang kaping wolu maksih.

  47. Putra saking patutipun, Nyai geng Manila nami, Pangran Musakeh Mahmud, Sapanjang kang den wismani, anama Pangeran Tumrap, ping sadasa saking wingking, Seh Kapjah Mulya anama, Pangeran Tumapel nenggih.

  48. Neng Lamongan dalemipun, ping sawelas saking wingking, Seh Randhah neng Wanakrama, nama Orang Ayu nenggih, ping kalih welas putranya, wanodya pang saking wingking.

  49. Nyai Mandara ranipun, kaping tiga welas nenggih, putra saking wingking nama, Nyai Amaddarum nenggih, ingkang kaping kawan welas, putra maksih saking wingking.

  50. Nyai Supiyah ranipun, wauta ingkang winarni, [205] Nyai Ageng ing Manyura titiga putraneki, sami patut saking Pangran, Ibrahim Karang Kamuning.

  51. Wanodya pambajengipun, Nyai geng Sampang karabi, marang Kyai Ageng Sampang, putreng Lembu Peteng nenggih, nulya Nyai geng Manyaran, Pangran Manyura wuragil.

  52. Kalipah Kusen winuwus, nenggih denira akrami, lawan Nyai geng Manyura, ambekta putra satunggil, langkung pekik warnanira, dhinaupken lan putraning.

  53. Nyai geng Manyura wau, kang saking Pangran Ibrahim, Karang Kamuning kang nama, Nyai geng Manyaran nenggih, antuk bektan sami bektan, runtut dennya palakrami.

  54. Lajeng tinanem neng Ngudhung, karan Sunan Ngudhung nenggih, tan alami nulya krama, dhaup kalawan putraning, nenggih Kyai geng ing Sampang, tan alami krama malih.

  55. Dhaup lan sedherekipun, nak sanak Susunan Kali, Sunan Ngudhung cinarita, putranira mung kakalih, Sunun Kudus pambajengnya, nulya kang rayi pawestri.

  56. Sang kusuma krama antuk, Pangeran kang Seda Kali, Sunan Kudus garwanira, kang sepuh apan putraning, Kayi Ageng Kali Podhang, garwa panengah putraning.

  57. Ki Adipati ing Terung, garwa ingkang nem putra-[206]ning, Adipati Kandhuruhan, Susunan Kudus winanri, wolu putranya sadaya, pambajengipun pawestri.

  58. Nama Nyai geng Pambayun, putra patutannya saking, garwa sepuh Kali Podhang, nulya Panembahan Kali, dalem bumi tanah Demak, ingaran Paoncawati.

  59. Dadya namane kasebut, Panembahan Poncawati, sasedanira kang rama, Jeng Sunan ing Kudus nenggih, Panembahan Poncawatya, marang ing rama gumanti.

  60. Nama Panembahan Kudus, wauta putra saking, garwa panenggah kang nama, Pangeran Palembang nenggih, kang kaping pat putranira, Pangeran Maos raneki.

  61. Mijil saking garwa sepuh, kang kaping gangsal yo mijil, saking garwa sepuh nama, Pangeran Gageneng nenggih, kang kaping nem saking garwa, ingkang nem namanireki.

  62. Ratu Makaja kramantuk, Pangran Singabarong nenggih, kang kaping pitu putranya, saking garwa nem malih, ran Panembahan Sujaka, putra kang wuragil. Maksih.

  63. Mijil saking garwanipun, nama Pangran Kudus nenggih, kang rayi ran Pangeran Demang, nulya wanodya karabi, mring Panembahan Madura, putraning Jaran Panolih.

  64. Putranira kangwaruju, wanodya kagarwa maring, putranira Panembahan, Madiun namanireki, ya Panembahan Nurawan, Pangran Demang kang winarni.

  65. Sumare Kadiri wau, puputra jalu satunggil, anama [207] Pangran Rajungan, Pangran Rajungan sisiwi, anama Pangran Sarengat, tinanem Kudus nagari.

  66. Puputra kakaloh kang sepuh, Mas Jawa nulya anami, Dyan Arya Suradipura, kakalih putraneki, pambajengipun estri akrama, Cakraningrat ingkang lalis.

  67. Neng kapal nulya rinipun, nama Pangran Poncawati, wau Dyan Suradipura, ing Pathi gangsal putreki, kang sepuh estri akrama, Kudus Jayasentikeki.

  68. Tirtakusuma panggulu, gumatyeng Kudus nagari, putra pamadya gumantya, ing Pathi Dyan Megatsari, Semendhi estri akrama, Pangran Candhana nenggih.

  69. Kang wuragil naminipun, Dyan Martakusuma nenggih, tinanem Kudus predikan, wau Tirtakusumeki, ing Kudus nenggih putranya, nenem pambayun pawestri.

  70. Jeng Ratu Kencana iku, kagarwa Sri Narapati, Sinuhun Prabu Mangkurat, kang rayi Dyan Ayu Sasi, pinundhut malih kagarwa, ngarangulu akekasih.

  71. Ratu Kadipaten iki, kang raka kinubon wingking, [208] nenggih Jeng Ratu Kancana, kang rayi malih pawestri, krama kang rayi nak-sanak, raden Martanongga nenggih.

  72. Nulya kang rayi ranipun, Martakusuma ping kalih, mulyestri den aty Hangga, Kusuma arinireki, raden ayu Wongsengsekar, wau kang winarni malih.

  73. Dyan Martakusuma Kudus, kang kaping kapisan nguni, puputra tiga namanya, raden ayu Pandhansari, kagarwa raden mas Songka, Panembahan Purbayeki.

  74. Kang pamadya putranipun, raden Martanonggo nenggih, pinundhut mantu kang uwa, Kudus Tirtakusemeki, wuragil den ayu Puja, kamantu kang uwa malih.

  75. Dhinaupaken puniku, lan putra ingkang kakalih, ping kalih Martakusuma, Martakusuma sisiwi, kakalih kang sepuh nama, Dyan Arya Martasireki.

  76. Kudus kang rayi ranipun, Tumenggung Martapureki, Garobogan apuputra, pawestri sampun akrami, dhaup lawan pamanira, Dyan Suwandi asisiwi.

  77. Hanggakusuma dyan ayu Purbaya, kakalih putranireki.

  78. Pangran Pubaya kang sepuh, putra kang anem pawestri, paparab Kangjeng Ratu Mas, kagarwa Sri Narapati, Sinuhun Kangjeng Susunan, Pakubuwana ping kalih.

  79. Apuputra Jeng Sinuhun, Pakubuwana kaping tri, [209]  Putra Kangjeng Susunan, Paku Buwana kang kaping, sakawan nulya puputra, anenggih Sri Narapati.

  80. Paku Buwana ping pitu, ing Surakarta nagari, Nabi Adam Pitrattolah, etang sampun turun kaping, wplung dasa langkugira, kakalih ingkang nggabuhi.

۩۩۩ Pupuh 26 ۩۩۩
G A M B U H

 (www.alangalangkumitir.wordpress.com)

  1. Malih sajarahipun, Dyan Ayu Martanongga winuwus, apuputra Dyan Ayu Hendranateki, pan titiga putranipun, samya pawestri yu kaot.

  2. Kang sepuh Raden Ayu, Kramayudanagara Tumenggung, ing Toyamas putra pamadya karabi, kliwon Dyan Sumajayeki, putranya estri kang anom.

  3. Apan kaambil mantu, nenggih mring Rajaniti Tumenggung, dhaup lawan putra kang sepuh pribadi, Ngabehi Nayatruneki, panewu wadana kebon.

  4. Pan dadya garwanipun, Jeng Pangeran Mangkubumi susunu, kang wanodya nenggih paparabireki, Kangjeng ratu Kancaneku, garwanira Sangakatong.

  5. Nenggih Kangjeng Sinuhun, Pakubuwana kang kaping Pitu, kuneng wau gantya sajarah kang saking Jeng Sunan Giri puniku, kang samya baboni kraton.

  6. Jenal Ngalim rumiyin, putra kakalih pra samya [210] jalu, ingkang sepuh paparab Seh Jenalkakim, neng Madinah prajanipun, aneng ing Mekah kang anom.

  7. Nunggak semi ranipun, ya Jenal Ngalim paparabipun, Jenal Ngalim puputra Seh Jenal Kabir, apuputra Seh Najimu, dinil Kabir Mekah manggon.

  8. Puputra Seh Najemu, dinilkobra pan paparabipun, puputra Seh Semangun nulya sisiwi, Seh Kasan nulya susunu, Seh Ngabdulah namaning wong.

  9. Seh Ngabdulah susunu, nama Sayidin Ngabdurrahmanu, putra Maolana Mahmudinilkabir, putra Maolana Mahmud, dinil Kobra maksih manggon.

  10. Neng Mekah putranipun, Seh Mulana Iskak asusunu, apeparab Seh Wali Lanan anenggih, Ngajawa puputra wau, Sri Setmata nama katong.

  11. Ya Sunan Giri iku, apuputra nama Sunan Kidul, iya iku Sunan ing Giri ping kalih, Pangran Seba putranipun, lan Nyaigeng Mani jodho.

  12. Nyai geng Mani iku, kang raka mring kiyageng Nis iku, pang kiyageng Sela sami kang sisiwi, namanya wus karan iku, Nyai Ageng Saba kono.

  13. Danira krama runtut, putra kakalih wuragil jalu, [211] apaprab nenggih Ki Jurumertani, wanodya pambajengipun, warnanira yu kinaot.

  14. Krama nak sanakipun, Pamanahan kiyageng Mantarum, apuputra Panembahan Senapati, apuputra Jeng Sinuhun kang Seda Krapyak sang katong.

  15. Puputra Sultan Agung, ing Mataram puputra Sinuhun, Hamangkurat ingkang sumare ing Tegil, Pangran Puger putranipun, nenggih kang umadeg katong.

  16. Nagri kartasureku, apaparab nenggih Jeng Sinuhun, Sunan Paku Buwana kapisan nenggih, puputra Jeng Sunan Prabu, Mangkurat puputra katong.

  17. Paparab Jeng Sinuhun, Paku Buwana kaping kalih wau, putra Sunan Pakubuwana kaping tri, apuputra Jeng Sinuhun, Paku Buwana Sang katong.

  18. Nenggih kang kaping catur, kang wus mashur Jeng Sinuhun Bagus, Waliyulah puputra Nata kakalih, Sunan Paku Buwana anenggih kang kaping gangsal puniku sang katong.

  19. Ingkang rayi jujuluk, Pangran Dipati Purubayeku, dene Sunan Paku Buwana anenggih, kang kaping gangsal puniku, apuputra Sangakatong.

  20. Kang kaping nem puniku, Jeng Sunan Paku Buwanaku, Sunan Mangun Tapa sakadhangireki, nenggih kang madeg ratu, ing Surakarta kadhaton.

  21. Kang paman Sangaprabu, Pangran Dipati Purbayeku, mengku Surakarta paparabireki, Jeng Sunan kang kaping pitu, Paku Buwana Sang katong.

  22. Wus turun etangipun, ping pitung dasa sekawaniku, [212] dene lamun sajarahira pan saking, nenggih ki Jagaswareku, tedhak kiyageng Karanglo.

  23. Puputra Kangjeng Ratu, Paku Buwana kang kaping wolu, lawan putri ing Juminahan ing uni, garwanira Jang Sinuhun, Paku Buwana sawiyos.

  24. Praptaning Jeng Sinuhun, Paku Buwana kang kaping pitu, saking Adam etang samya turun kaping, nenggih pitung dasa telu, gendeng datan patya kaot.

  25. Nenggih panengenipun, kang samya tumut nedhakken ratu, campur kaping sakawan etangareki, praptane kang kaping pitu, Paku Buwana sang katong.

  26. Mangsuli kang winuwus, mung kang dadya wit kang dhinapur, putra Sunan Prabu Hamangkurat nenggih, kang wus kocap Jeng Sinuhun, Paku Buwana kapindho.

  27. Kang raka parabipun, Pangran Arya mijil saking pungkur, lang kang rayi Pangran Arya Mangkubumi, ngadeg Ngayogya jujuluk, Mengku Buwana Sang katong.

  28. Dene kang raka wau, Pangran Arya nenggih puputranipun, Pangran Adipati Mangkunagareki, apuputra Pangran Prabu, pinundhut mantu sang kantong.

  29. Sunan Surakarteku, Pangeran Prabu puputra wau, [213] nama Pangran Dipati Mangkunagari, kang kaping kalih puniku, dene Ngayogya Sang katong.

  30. Jeng Sultan asusunu, Sultan Mengku Buwana jujuluk, kaping kalih Sultan Kendhang parabneki, Jeng Suntan Kendhang susunu, Mengku Buwana Sang katong.

  31. Kang kaping tri jujuluk, Jeng Sultan Raja paparabipun, tanah Hayam Benggala lawan ing Keling, tanah Jawa sadayeku, kang samya nedhakken katong.

  32. Nengna Nabi Sis rumuhun, mung puputra kalih ingkang kalebu, ing bab dening sajarah panengeneki, Sayid Anwas wus kawuwus, pangiwone winiraos.

  33. Sayid Anwar puniku, nurunaken pangiwa para ratu, tanah hayam Sayidna Anwar winarni, duk aneng dewani iku, Maldewa araning pulo.

  34. Ngalih jujulukipun, Sang Hyang Nurcahya paparabipun, apuputra Hyang Nurasa putraneki, Sang Hyang Wenang asusunu, Hyang Tunggal putra kinaot.

  35. Paparab Sang Hyang Guru, Hyang Bathara Brama pu-[214]tranipun, apuputra Bramasaddhara sisiwi, Brama Satapa jujuluk, Sang Hyang Tri Trustha kinaot.

  36. Sang Tri Trustha susunu, Sang Parikenan paparabipun, putra Resi Manumanasa anenggih, Manumanasa susunu, Sakutrem Resi kinaot.

  37. Sang Sakri putranipun, apuputra Palasara Prabu, putra Abiyasa jujulukireki, Kresna Dipayana Prabu, Ngastina puputra katong.

  38. Nenggih sang Prabu Pandhu, Dewanata Ngastina susunu, Dananjaya paparab Prabu Karithi, puputra radyan Bimayu, apuputra Sanga katong.

  39. Sri Parikesit Prabu, ing Ngastina punika susunu, Yudayana puputra Sri Narapati, Sri Yudayana susunu, Gendrayana putra katong.

  40. Sri Jayabaya Prabu, ngalih kadhiri kadhatonipun, apuputra Prabu Jayamijayeki, Jayamijaya susunu, Jayamisena Sang katong.

  41. Makasi  kithanipun, ing Kadhiri apuputra sang Prabu, Sri Kusumawicitra sang katong nangging, nulya puputra Sang Prabu, Purwacarita kadhaton.

  42. Puputra Sri Mapunggung, apuputra Kandhiawan Prabu, amekasi aneng jenggala sisiwi, paparab Resi Gathayu, ya Lembu Subrata katong.

  43.  Putra Lembu Miluhur, ya Sri Dewakusuma jujuluk, [215] putra Panji Marabangun, paparab neki, Sang Prabu Suryawasesa Prabu, nulya puputra Sang Katong.

  44. Kudalaleyan iku, jujuluk Prabu Suryamiluhur, amekasi Jenggala ngalih nagari, Sang Prabu Suryamiluhur, neng Pajajaran ngedahaton.

  45. Ngadeg ngalih jujuluk, nenggih Mesatandreman sang prabu, apuputra sang Prabu Banjaransari, Banjaransari susunu, Mundhingsari raning katong.

  46. Nulya puputra Prabu, Sri Mundhingwangi nulya susunu, Prabu Gondakusuma ingkang mekasi, Pajajaran asusunu, Jaka Suruh madeg katong.

  47. Majapahit jujuluk, Prabu Bratakusuma puniku, puputra Sri Handaningkung parab neki, Sang Prabu Brawijaya, ping sapisan putra katong.

  48. Hayam Wuruk jujuluk, kang kaping kalih Brawijayeku, apuputra Lembu Amisani, Brawijaya kaping telu, nulya puputra Sang katong.

  49. Brawijaya ping catur, Prabu Bratanjung jujulukipun, apuputra Prabu Brawijaya kaping, gangsal mungkasi puniku, ing Majapahit karaton.

  50. Brawijaya susunu, Raden Bondhan Kajawan ranipun, apeparab Lembupeteng Tarub nenggih, puputra kiageng iku, Getas Pendhawa dhudhukoh.

  51. Puputra naminipun, Kiageng Sela nulya susunu, [216] pan Kiageng Ngenis nulya asesiwi, nenggih Kiageng Mantarum, Pamanahan puputra katong.

  52. Madeg nagri mantarum, Panembahan Senapati iku, ing Ngalaga puputra Sri Narapati, kang sumare Krapyak iku Jeng Sultan Ngalaga katong.

  53. Puputra Sangaprabu, Sultan adi iya Sultan Agung, apuputra Jeng Sunan Mangkurat nenggih, kang sumare Tegalarum, puputra kalih Sang katong.

  54. Sunan Mangkurat nenggih, ping kalih madeg Kartasureku, ingkang rayi Pangeran Puger Dipati, gumatyeng Kartasureku, nenggih jujuluking katong.

  55. Paparab Jeng Sinuhun, Paku Buwana kapisan iku, putra Sunan Prabu Hamangkurat nenggih, apuputra Jeng Sinuhun, Paku Buwana kapindho.

  56. Mekasi kithanipun, ing Kartasura ngalih kadhatun, aneng Surakarta diningrat nagari, apuputra Jeng Sinuhun, Paku Buwana sang katong.

  57. Nenggih kang kaping telu, Sunan Prakoswa paparabipun, putra Sunan Paku Buwana kang kaping, sakawan Sinuhun Bagus, Waliyulah putra katong.

  58. Nenggih Kangjeng Sinuhun, Pakubuwana kang kaping pitu, etang sampun turun sawidak satunggil, kang saking pangiwanipun, kang panengen winiraos.

  59. Wus turun wolung puluh, langkung kakalih seja-[217]rahipun, mila kathah kaote sejarah neki. Tengen lan pangiwanipun, ingkang mawi denirandon.

  60. Sayid Anwar rumuhun, prapteng jaman Nabi Brahim durung, palakrama maksih banter mati ragi, turun ping lima mas iku, nenggih jeng Nabi kinaot.

  61. Saking raka wau, Sayid Anwas yeku purwanipun, kuneng wau nenggih kang winarna malih, sajarahing para ratu, ing Keling lan Minangkabo.

  62. Jawa lan Benggaleku, wau wiratha sajarahipun, kumpulira lawan ing Ngastina nenggih, putranira Sang Hyang Guru, kang kinarya asmareng don.

۩۩۩ Pupuh 27 ۩۩۩
ASMARADANA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Putranira Hyang Pramesthi, nenggih Bathara Kesewa, Sang Hyang Wisnu paparabe, puputra Sri Basupati puputra.

  2. Nama Prabu Basukesthi, putra Sri Basukiswara, nulya puputra sang katong, Sri Durgadana paparab, Maswapati Wiratha, putrestri wuragilipun, Dewi Utari namanya.

  3. Pan dadya garwanireki, radyan Bimayu putranya, Sri Parikesit sang katong, wonten malih kadangira, Sang Prabu Durgadana, Dewi Durgadini wau, kagarwa Sri Palasara.

  4. Ngastina puputranireki, Sang Bagawan Abiyasa, pan [218] dadya kumpul kapindho,  kuneng ta sejarahira, Mandraka kang winarna, Manumanasa susunu, kakalih pra samya priya.

  5. Kang sepuh namanireki, Rsei Sakutrem rinira, raden Srhati, puputra Sri Naranata, Hartati ing Mandraka, Mandrakusuma jujuluk, puputra Sri Hartadriya.

  6. Puputra Sri Narapati, Sri Mandradipa puputra, Narpati Salya arine, Dewi Madrim pan kagarwa, ing Pandhu Dewanata, kuneng malih kang winuwus, ngatas angin ing Benggala.

  7. Mila pinurwa kang kawi, dene campur sajarahnya, lawan sang Brama tedhake, putraning Hyang Girinita, Sang Hyang Bayu puputra, Hyang Sumarma parabipun, puputra Bathara Tontra.

  8. Bathara Tontra sisiwi, anama Sang Hyang Guritna, Resi Sumbawa putrane, puputra Sri Mintabasa, putra Kuntadrupara, Hyang Basuki putranipun, puputra Prabu Maruta.

  9. Putra  Nateng Ngatasangin, Sri Baratmaja puputra, Bambang Kumbayana rane, paparab Pandhita Druna, kuneng malih winarna, sajarah Cempala Prabu, saking ing atas maruta.

  10. Nenggih Resi Basuki, puputranira kang taruna, Prabu Senggara parabe, puputra Prabu Druwasa, puputra Sri Drupada, kuneng malih kang winuwus, trahira Sang Sayid Anwas.

  11. Campure lan tedhakneki, ingkang rayi Sayid An-[219]war,  nenggih Benggala sang katong, ingkang kinarya witira, Prabu Samud puputra, Prabu Kadir asusunu Prabu Ngabid apuputra.

  12. Sang Prabu Asab sisiwi, Raja Ngabidin puputra, Nabi Saleh paparabe, jeng Nabi Saleh puputra, nama Sapwadiraja, Raja Sapwadi susunu, paparab Nabi Kantalah.

  13. Nabi Kantalah sisiwi, nama Sang Prabu Nirkanta, Sri Kanta Limut puputra, Prabu Ramut putranira, puputra Sri Ramlamat, apuputra Sang Aprabu, Jantanis nulya puputr.

  14. Sang Prabu Sang Lut asisiwi, Raja Saduk putranira, Sang Prabu Sadik putrane, Prabu Japrani namanya, putra Targani raja, Nateng benggala susunu, Prabu Sangadik namanya.

  15. Apuputra Sang Maharsi, Wimasucondra anama, putri Mantilirojane, Dewi Tunjungbiru nama, puputra Dasarat, Ngayodya puputra Prabu, Sang Bathara Rama Badra.

  16. Sri Ramabadra sisiwi, Sang Prabu Rama Batlawa, ngalih Pamdherek kithane, winastan nagri Madura, Prabu Ramabatlawa, putra kalih samya jalu, kang spuh Dyan Kunthiboja.

  17. Dyan Kunthi Sam kang taruni, gumatyeng nagri Mandura, kang raka kesah prang kasor, ngejawa prapteng Talkondha, bawah nagri Wiratha, suwiteng Prabu Sentanu, Talkondha langkung sihira.

  18. Sri Dyan Kunthiboja nenggih, pinanggihken lan [220] arinya, Dewi Santari namane, nulya kinen dmununga, aneng wana wekasan, winastanan Mandureku, sinami samaning praja.

  19. kang tinilar Mandureki, Sr Kunthiboja puputra, Dyan Basukunthi namane, pinundhut mantu kang uwa, santanu putrinira, warnanya ayu pinunjul, Retna Bandondari nama.

  20. Patutira lan sang dewi, Durgandini lan Wiratha, Basukunti madeg katong, lan kang garwa wus puputra, kang sepuh namanira, Sri Basudewa jujuluk, Dewi Kunthi arinira.

  21. Kang rayi namanireki, Harya Prabu arinira, Ugrasena wuragile, Dewi Kunthi pan kagarwa, ing Pandhu Wewanata, wau Basudewa Prabu, puputra titiga namanya.

  22. Dyan Kakrasana anuli, kang rayi Dyan Nayarana, Wara Sumbadra arine, kagarwa radyan Arjuna, krama kadang nak-sanak, kuneng malih kang winuwus, mangsuli sajarahira.

  23. Nenggih negari Mantili, Sang Hyang Dimeja puputra, kalih kang sepuh namane, Prabu Danuja arinya, Danuwati wanodya, kagarwa Sumali Prabu, nenggih Yaksendra Ngalengka.

  24. Dene Danuja narpati, Mantili puputra tiga, Dewi Marawa namane, panenggakira anama, Tunjungbiru sang retna, putra priya kang waruju, Sri Danupati gumantya.

  25. Karaton nagri Mantili, puputra Prabu Janaka, wi-[221]nangsulan caritane, Dewi Marawa akrama, kagarwa Sri Narendra, Banowati Ngayodyeku, puputra Sri Banoputra.

  26. Lan Ratmeja Maharsi, dene Prabu Banuputra, namung sajuga putrane, Dewi Ragu pan kagarwa, mring raden Dasarata, pamaning nak sanakipun, wau malih kang winarna.

  27. Retna Tunjungbiru nenggih, kagarwa Wimasucondra, apan sakawan putrane, Suma Resi kang atuwa, penenggak resi Kala, Sumaraja arinipun, wuragil Dyan Dasarata.

  28. Kuneng malih kang winarni, Maospati sejarahnya,  Bathara Yama putrane, Bathara Surya puputra, Sang Hyang Rawiyatmeja, Hyang Karaba putranipun, puputra Hyang Dewangkara.

  29. Hyang Dewangkara sisiwi, Hyang Dewanggana puputra, Hyang Dewasana putrane, kakalih pra samya priya, sepuh Prabu Heriya, Wisanggeni kang waruju, dene Sang Prabu Heriya.

  30. Kakalihputyranireki, sepuh Prabu Kartawireja, Resi Gotama arine, Gotama puputra tiga, Retna jani kang tuwa, Dyang Subali arinipun, waruju radyan Sugriwa.

  31. Dene Prabu Maespati, Sri Kartawireja puputra, Sasrabahu paparabe, ya Prabu Harjunasasra, pan turun kaping sanga, saking Sang Hyang Maya wau, lan Prabu Harjunasasra.

  32. Dene Resi Wisanggeni, pan kakalih putranira, [222] putra kang sepuh arane, Suwandagni arinira, Resi Ramabargawa, dene Suwandagni wiku, puputra kakalih priya.

  33. Kang sepuh raden Sumantri, paparab Patih Suwonda,  dyan Sukasrana arine, kuneng malih kang winarna, sajarah ing Manggada, Sang Prabu Targani wau, pan kakalih putranira.

  34. Kang sepuh Prabu Sangadik, jumeneng aneng Benggala, Sang Prabu Jisis kang anom, Prabu Jisis apuputra, Sang Prabu Citradarma, Citradarma asusunu, kalih kang sepuh wanodya.

  35. Nama Dewi Citrwati, kagarwa Harjunasasra, kang rayi jalu namanya, Dyan Citrgada gumantya, mengku nagri Manggada, kuneng malih kang winuwus, sajarah ing Lokopala.

  36. Putranira Hyang Pramesthi, Bathara Sambu puputra, Hyang Sambodhana putrane, esthi Jumili puputra, nama Resi Ilamula, Sidhi nenggih putranipun, nama Prabu Deradhana.

  37. Ing Lokapala prajeki, pan kakalih putranipua, Resi Wasistha namane, kang anem Sri Dhanurdhana, gumantyeng Lokapala, dene ta kang raka wau, Resi Wasistha puputra.

  38. Resi Pulastha nameki, puputra sang Resi Padma, Resi Wisrawa putrane, puputra Sri Wisrawana, ya Prabu Danaraja, wau Dhanurdhana Prabu, ing Lokapala puputra.

  39. Sang Prabu Handanapati, puputra Sri Lokawana, [223] ing Lokapala sang katong, puputra estri sajuga, Dewi Lokati nama, sang dyah pan kagarwa wau, dening Resi Wisrawa.

  40. Puputra Sri Dhana, Wisrawana Lokapala, kuneng malih winiraos, sajarahing Ngalengka, putra Hyang Girinata, Sang Hyang Brama putranipun, Dewi Bremani namanya.

  41. Kusuma Dewi Bremani, kagarwa Bremana raja, puputra estri namane, Bremaniwati kagarwa, banjarpanjali Raja, Jatimurti putranipun, puputra Bremanakondha.

  42. Bremanakondha sisiwi, Getah Banjaran puputra, Bremanatama putrane, Dewi Brenayi kagarwa, ing Yaksendra Puksara, puputra kalih sang Prabu, kang sepuh Prabu Malyawan.

  43. Lawan Yaksendra Sumali, kramantuk Mantilireja, Prabu Sumali putrane, kalih kang sepuh wanodya, Dewi Sukesi nama, Prahestha putra waruju, Dewi Sukesi kagarwa.

  44. Ing Resi Wisrawa nenggih, ing Lokapala puputra, sakawan sepuh namane, Sangaprabu Dasamuka, Panenggak Kumbakarna, kang rayi pawestri wau, nama dyah Sarpakenaka.

  45. Putra ingkang muragili, nama raden Wibisana, jangkep sakawan putrane, telas aluring sajarah, panengen lan pangiwa, gantya kang winarneng tembung amrih acunging carita.

۩۩۩ Pupuh 28 ۩۩۩
P U C U N G

 (www.alangalangkumitir.wordpress.com)

  1. Amangsuli carita ingkang winuwus, Sayidina Anwar, [224] nenggih kang winarna malih, sasedane kang eyang Nabi Adam.

  2. Saya nglangut panjuming pangesthinipun, hardanireng dadra, dennya sumedya dadya di, binekdakna dennya dumadi neng donya.

  3. Aywa kongsi rubeda tumekeng dudu, kadya yangira Dam, tanpa tuwas ing dumadi, namung yuswa sangang atus sawidak warsa.

  4. Nulya seda nora langgeng uripipun, rinasa sangsaya, karasa ing tyasireki, yen maksiya anut agamning eyang.

  5. Sayektine maksih keneng lara lampus, becik ing agesang, nganggo budine pribadi, aneng donya nutugi sabudinira.

  6. Kang kaesthi wus pinasthi cethanipun, nguni Pangerannya, yoga brangtanira maksih, ginantungan kang luwih geng nugrahannya.

  7. Kinen nutugaken dennira don ngalngut, wusnya ngartikeng tyas, Sayidin Anwar nulya glis, mudhun saking sapucaking Baot arga.

  8. Jajah wana jurang guwa gunung-gunung, ing pundi gen ingkang, gawat-gawat singit-singit, sela angker kayu aeng lemah sangar.

  9. Wus jinajah tan na waler sangkeripun, dhasar timur mila, dennya karem mati ragi, sawarnining tapa sampun linampahan.Pan ing mangke sangsaya winantu-wantu, goga brangta nira, marma saciptane dadi, Sang Hyang Suksma tuhu yen asipat rahmat.

  10. Sayid anwar jinising manungsa tuhu, anak putu Adam, teka mrih tan keneng pati, parandene tinekan sasedyanira.

  11. Iya saking nemening panedhanipun, mring kang Murbeng Jagad, tapane den sembadani, pirang atus tahun dennya mati raga.

  12. Ingkang dereng kambah alas gunung-gunung, jurang [225] guwa-guwa, kang siluk kang sungil-sungil, pan ing mangke jinajah sadayanira.

  13. Tanpa sedya mung nganut paraning suku, dennira alelana, mayeng ngubengi pasisir, duk samana Sayid Anwar lampahira.

  14. Nuju kendel satepining samodragung, laut tanah Ngerak, sinung waspadeng Hyang Widdhi, aningali saluhuring jaladiyan.

  15. Wonten katon kakalih kadya gumantung, gumandhul neng tawang, Sayid Anwar mesat aglis, arsa wruh aparek lan arsa tatanya.

  16. Mung sakedhap netra prapteng ngarsanipun, dereng kongsi tanya, kang gumantung andhingini, wuwusnya rum heh Anwar bageya.

  17. Putu Adam suteng Nabi Sis sireku, iya kang taruna, ibu Hapsari swargadi, sangkanalit genira amati raga.

  18. Kongsi mengko tyasira durung mantra wus, pirang [226] atus warsa, kepati-pati begpati, nora liyan kang sira cipta ing driya.

  19. Mung luputa ing lara kalawan lampus, myang guna sektinya, linuwihna saking jing jim, sining jagad nora nana kaya sira.

  20. Kongsi weruh gon siksaningsun ginantung, ejim miwah setan, tan ana sinung udani, namung malaekat ingkang sinung wikan.

  21. Ligi sira iku ingkang sinung weruh, Ibnu Sis miyarsa, kumel tyasnya esmu ajrih, dene langkung sidike paningalira.

  22. Sadurunge winarah sadaya weruh, dadyaris tatanya, lah sinten tuan puniki, jinising jim punapa jinis manungsa.

  23. Dena jenak wonten ing tawang gumantung, boten kesah-kesah, kang gumantung anahuri, ingsun dudu jinis jim miwah manungsa.

  24. Sayektine jinising malekat ingsun, ran Ngijan Ngijaya, wus kasiksa wak mami, ingaranan Aruta lawan Maruta.

  25. Purwanipun ngong antuk dukeng Hyang Agung, gumantung neng tawang, keneng sikuning Nabi Dris, ingsun duwe kalethek jroning wardaya.

  26. Kaduga  yen tinuruna raganingsun, marang ngalam donya, dadya ratu kang ngluwihi, mring Nabi Dris pangratanireng agama.

  27. Tinurutan mring Hyang kang Maha Luhur, tinurunken ingwang, madeg ratu nagri Babil, lawas-lawas ingsun kinenan ing coba.

  28. Pan kasmaran marang dyah kongsi salulut, dadya [227] nemu duka, siniksa mangkene iki, duk jamane Nabi Dris panggantungira.

  29. Prapta mengko iya pirang atus tahun, besuk luwar ingwang, jangjine lamun wus lahir, Kangjeng Nabi Mustapaniyakaningrat.

  30. Purwa madya wasana sampun tinutur, karsaning Hyang Suksma, dene sira bisa prapti, ing goningsun sartane pinaring ilham.

  31. Sinung weruh gon siksaningsun ginantung, aneng ngawang-awang, yekti yen wenang sireki, anampani kabeh ing sakawruhira.

  32. Lah dene ge majuwa mring ngarsaningsun, sira tampanana, iya ing sakawruh mami, ngelmuning Hyang kang ginadhuhken maring wang.

  33. Sigra maju Sayid Anwar wus winuruk, palak palakiyah, ngelmu nujum ngiluduni, myang lakuning surya wulan lawan lintang.

  34. Wruh ingering jagad ing sasaminipun, ingkang bangsa hikmah, kalawan winulang malih, wruh basane ing sakutu walang taga.

  35. Pan sadaya Sayid Anwar sampun putus, ing sakawruhira, Malekat gumantung kakalih, Sang Aruta Maruta lan wuwusira.

  36. Heh ta anwar sireku wus badan alus, trahing Nabi Adam, kacampuran trahing Ngejim, kasepuhan sing matenging tapanira.

  37. Wus tan kena ing lara kalawan lampus, langgeng [228] uripira, kongsi prapteng jaman akhir, nanging iya kurang utamane pisan.

  38. Aja tanggung becik banjura sireku, iya marang lulmat, angambila banyu urip, anginuma sartane sira adusa.

  39. Banyu urip tirta marta kamandhanu, panguripan sajagad, Sayid Anwar matur aris, yen makaten kawula anuwun tedah.

  40. Panggonane ingkang tirta kamandhanu, ing sapaken tuwan, kawula darmi nglampahi, Sang Maruta  Aruta pan wuwusira.

  41. Panggonaning luwih ewuh lan pakewuh, tegese ing lulmat, tanah kang peteng tan sipi, kang tan pisan-pisan kasonganing surya.

  42. Kajabaning peteng luwih adhemipun, obor nora kena bisa, urip pinanganing atis, nanging lamun sira kang manjing ing lulmat.

  43. Nora susah nganggo obor geni murub, pan wus cahyanira, kang dadi obor madhangi, nanging nadyan padhang atise kaliwat.

  44. Utamane pisan nganggowa sireku, pan ana saratnya, yen prapteng lulmat sireki, ana katon buron singa barong seta.

  45. Den agupuh cekelen pasthi ing bathuk, ana ciuci-[229]nya, iyaku bedholen nuli, sira peta lengane sipatna netra.

  46. Lan borehna den wrata hangganireku, pasthi wuwuh padhang, lan kuwatan kenen atis, yen tanana mung den mantep tekatira.

  47. Kayata duk dinuta nggambar swargagung, mring eyangira Adam, antepe ing tyasireki, anrang baya kantaka, pratignyanira begpati, den mangkono antepira manjing lulmat.

  48. Keneng atis suku mati nora mundur, yekti sira bisa, angambil ing banyu urip, dening prenahing lulmat hangubengana.

  49. Sajabaning langit kabeh iku tepung, lor kidul myang wetan, lamun sira aningali, ana peteng pupungkasaning samodra.

  50. Pedhut ireng kaya mendhung angendhanu, ya iku ing lulmat, lah uwis mangkata aglis, sun jurungi muga rahayu neng paran.

  51. Wusnya telas welingira kang gumantung, Sayid Anwar sigra, umesat saengga thathit, pan sakedhap sajabaning langit prapta.

  52. Ingubengan lor kulon wetan myang kidul, tepung temu gelang, Sayid anwar aningali, pedhut ireng kadi mendhung alimengan.

  53. Linebetan prapteng gene lulmat sampun, madhangi cahyanya, ing ngarsa myang kanan kering, ingkang tebih maksih peteng alimengan.

  54. Dadya bingung tan wruh lor kulon myang kidul, [230] tumindak tan bisa, kami kekelen ing atis, aningali buron tanana katingal.

  55. Dadya Sayid Anwar wus pratikyeng lampus, atise sang saya, kami kekelen tan sipil, getih kenthel ngarekel otote samya.

  56. Kadya pecat sadaya babalungipun, gumuling kantaka, keparag kekeling atis, pan angringkel kadya tatas nyawanira.

  57. Kuneng ingkang aneng lulmat maksih kantu, kami kekelen ing atis, yata wau kang winuwus, nenggih sang malekat karis, ingkang wus kayangan manggon.

  58. Aneng wukir dhasar sapucuking gunung, tutupe kang nerakapti, wruh kalamun wayahipun, neng lulmat pinarag atis, tan kuwawa kantakenggon.

  59. Sang Ijajil gya mesat sakedhap rawuh, ing lulmat lampahireki, manjing ing pepeteng sampun, pan sarwi ambekta api, neraka kinarya obor.

  60. nora mati dening atis maksih murub, padhang ing lulmat kaeksi, sayidin Anwar kang kantu, gumuling gya den prepeki, ingkang kantaka karaos.

  61. Sarirane kasumukan panasipun, api naraka mari atis, wungu pungun-pungun ndulu, maring Pangeranireki, Sayid Anwar sujud gupoh.

  62. Sang Ijajil meseming tyas lingira rum, heh Sa-[231]yid Anwar sireki, wus sun karya badan alus, tan kena ing lara pati, langgeng urip prapteng don.

  63. Teka dadak pindho karya tyasireku, nedya ngambil banyu urip, amrih nora keneng lampus, nanging ya luwih utami, tyasira ingkang mangkono.

  64. Lah to payo sun tuduhaken sireku, prenahing gon banyu urip, Sayid Anwar sandika nut, mring Ngijajil sampun prapti, gen tirta marta lingnya lon.

  65. Lah ta iku iya kang peteng ngendhanu, ting parentul banyu saking, sagara rahmat  ya iku, banyu urip lah ta aglis, nginuma adusa kono.

  66. Sayid Anwar sigra minum sarya adus, wus nora angrasa atis, kasumukan panasipun, obore kang nerakapi, nikmat ting ngongga karaos.

  67. Langkung saking nikmat lan manpangatipun, panginume toya urip, Sang Ijajil alos muwus, lah nya sira sun paringi, kang pusaka cupu karo.

  68. Siji kothong siji maksih isinipun, ingkang isi cupu manik, kang kothong asthagineku, isenana banyu urip, iku duk Nabi padudon.

  69. Adam Kawa dennyarsa jodhoken sunu karsane Nabi putrestri, ingkang ala antuk bagus, wadon ingkang ayu luwih, jinodho lanang kang awon.

  70. Babu Kawa nyulayani marang kakung, kang dadya [232] karepireki, wadon warnane kang ayu, jodhowa lanang kang pekik, awon jinodho samya awon.

  71. Nora nana ngalah padha kencengipun, Nabi Adam dadya kardi, pratandha lan garwanipun, padha metokaken mani, winadhahan cupu karo.

  72. Jangji kang tandadya bayi kamanipun, manuta marang kang dadi, bayi ing sakarepipun, dadi namanira Esis, Babu Kawa kamanipun, tanpa dadi kama maksih, eneng jroning cupu wutoh.

  73. Dadya manut Babau Kawa marang kakung, dennya hanjodhoken siwi, cupu ingkang kothong iku, isenana banyu urip sakebake gonira mot.

  74. Yen ombakna marang wong sajagad iku, norantek kang bayu urip, dene cupu manik iku, kasektene nora keni, brongta marang ing wong wadon.

  75. Lawan ora kena sayah lawan lesu, miwah arip lawan ngelih, panas tuwin adhem luput, yen ngrasa ngelih lan arip, panas atis myang kaleson.

  76. Angambunga marang cupu manik iku, kabeh karepe [233] pan mari, Sayid Anwar sukeng kalbu, wus tinampan cupu kalih, kang isi lawan kang kothong.

  77. Cupu Nabi Adam kang kothong pan sampun, ingisenan banyu urip, apanta sakebekipun, Sayid Anwar lan Ngijajil, saking ing lulmat wus miyos.

  78. Prapteng jawi sang Ijajil alon muwus, heh Sayid Anwar den aglis, banjura lakunireku, mring sakidul Malebari, pan ing kana ana pulo.

  79. Aran pulo Maldewa pan maksih suwung, pan durung kisenan jalmi, Maherosa raning gunung, neng kono matiya ragi, luwihna kang wus kalakon.

  80. Atapaa angon surya pucak gunung, yen bengi anduma warih, yen wus genep pitung tahun, ing kono pasthi tibaning, iya kanugrahaning ngong.

  81. Marang sira nugraha kang luwih gung, sakiduling Malebari, kabeh pulo maksih suwung, dadi kayanganing ejim, durung ana kisenan wong.

  82. Sang Ijajil wusnya telas welingipun, nulya musna tan kaeksi, Sayid Anwar sukeng kalbu, marang ing Malekat Karis, uni pasthi anggeping batos.

  83. Lamun tuhu Pangeran kang Maha Luhur, lagyarsa mangkat miyarsi, ana swara nguwuh-uwuh, heh Sayid Anwar den aglis, sira ngambila maring ngong.

  84. Wruhanira kayu sewan aranipun, sandilata ma-[234]osadi,  pangurip sagung tumuwuh, kabeh saisining manungsa myang sato.

  85. Kutu walang taga lamun ana lampus, kang durung tumibeng pesthi, ungkulana oyodingsun, sayekti yen urip malih, Sayid Anwar nolih anon.

  86. Kayu aking wit godhonge samya wulung, ingkang bisa basa jalmi, akon ngambil nguwuh-uwuh, sigra dennya marepeki sambilata wus binedol.

  87. Winadhahan sajroning cupu jumerut, wadhahe kang cupu manik, Sayid Anwar mesat sampun, ing marga datan winarni, sakedhap lampahira jok.

  88. Sakidule malebari pan saestu suwung, kathah pulo kang kaeksi, sadayane maksih suwung, dereng wontwn kisen jalmi, Sayid Anwar niyup gupoh.

  89. Marang pulo Maldewa apan jumujug, nenggih Maerasa wukir, lajeng tapa pucak gunung, tapa ngon lampahing rawi, lamun enjang dennya lunggoh.

  90. Madhep ngetan yen bedhug tumengeng luhur, lamun lingsir kilen ngalih, madhep ngilen dennya lungguh, yen dalu angumming warih, lamun enjang wangsul ing gon.

  91. Madhep ngetan aneng sapucuking gunung, angon lampahing Hyang Rawi, wusnya dugi pitung tahun, pan amung kirang sapta ri, wanci bedhug dennya lunggoh.

  92. Nengeng luhur anon kang samya tumurun, kakejer [235] luhurireki, wetara pitung penggayuh, jroning surya den tingali, ana kaki-kaki lunggoh.

  93. sampun ciklu busanane sarwa wulung, jenggote panjang aputih, lunggweng palongka jumerut, sila tumpang dennya linggih, Sayid Anwar nalika non.

  94. Nora samar namun kalamun Pangeranipun, ingkang munggeng jroning rawi, Sayid Anwar sigra sujud, kang nuksmeng surya lon angling, heh ta Anwar yoganingngong.

  95. Pan wus tutug ing mengko tapanireku, angon lakuning Hyang Rawi, tutupe ing pitung tahun, anamung kurang sapta ri, liwat sukaning tyas ingong.

  96. Dene sira ngestokken sapakoningsun, tapa ngon lakuning rawi, tan osik ing pitung tahun, iya tampanana aglis, samengko nugrahaningong.

  97. Marang sira nugrahan kang luwih agung, sira apan ingsun kardi, wijining para ratu, neng kene babarna wiji, sarta lan pituduh ingong.

  98. Ing Maldewa ana ratu jim pinunjul, jujuluk Raja Nuradi, Mahadewa parabipun, hambeg santa satu budi, duwe anak siji wadon.

  99. Retna Dewi Nurini paparabipun, diwasa durung akrami, cahyane nukmeng sitangsu, iyeku kang pasthi dadi, jodhonira prapta ing don.

  100. Wenang madhana ing nugrahaningsun, kang wus [236] tumibeng sireki, tusing Nabi ingsun campur, iya lawan trahing ejim, dadya wijining pra katong.

  101. Retna Dewi Nurini lan sira besuk, patutan jalu sawiji, luwih pekik warnanipun, tur mawa cahya nelahi, lawan sira wus tan loro.

  102. Yeki ingkang nurunaken para ratu, jumeneng kusumaning jim, tan pedhot satutugipun, kongsi prapteng jaman akhir, maratu, akatong-katong.

  103. Kakangira si Anwas besuk ya milu, urun mijeni Narpati, ananging babakunipun, apanta maksih sireki, mung nempeli turun wadon.

  104. Dene yen wus prapteng jaman akhir besuk, ilang saking ing jinis jim, mulih marang purwanipun, jinising manungsa yekti, para ratu keneng layon.

  105. Lah tutugna tapamu iku rumuhun, pan amung kurang sapta ri, yen wus genep pitung tahun, yekti sira den pondhongi, marang Nuradi jim katong.

  106. Dhinaupaken sira lawan putrinipun, wis kariya  ingsun pamit, mulih marang ing swarga gung, surya gya wangsul manginggil, Sang Ngijajil wus tan katon.

  107. Sayid Anwar mituhu sawelingipun, nutugen tapanireki, tutupe ing pitung tahun, pan amung kirang sapta ri, kuneng gantya winiraos.

  108. Putrining jim Maldewa ingkang winuwus, kusuma [237] Dewi Nurini, ing dina sawiji nuju, sakeca denira guling, aneng sajroning kadhaton.

  109. Pan supena ningali wulan tumurun, kakejer luhurireki, jro sasi ana kadulu, nini-nini sarwa putih, neng Palongka retna lunggoh.

  110. Sarwi angling heh nini wruhanireku, jodhoning Hyang lata mami, Siti Ngujwa araningsun, harsa warah mring sireki, yen jatukramanta rawoh.

  111. Satuhu kusuma rembesing madu, wayah Adam putraning Sis, Sayid Anwar namanipun, pekik cahyaning nelahi, dhasar maksih jajako nom.

  112. Sira nini sinung anak lanang bagus, tembe warnaning tur pekik, amawa cahya sumunu, jumeneng kusumaning jim, nurunaken para katong.

  113. Tanah Ajam sagung para ratu-ratu, nora lyan sutanireki, iya ingkang darbe turun, kongsi prapteng jaman akhir, satutuge nora pedhot.

  114. Nanging mengko langya kandheg tapeng gunung, angon lakuning Hyang Rawi, lawase wus pitung tahun, mung kari sadina benjing, lah wis nini pamit ingong.

  115. Nini tuwa wus musna datan kadulu, wulan wangsul ing wiyati, Sang Dyah dennya sare wungu, pangungun ira tan sipi, supenanira kang katon.

  116. Enjingipun marek kang rama sang prabu, kusuma [238] Dewi Nurini, ngaturken supenanipun, ingkang kantingal ing ratri, salebeting nendranipun.

  117. Wulan mudhun kekejer neng luhuripun, ing jro isi nini-nini, ngaken lamun jodhonipun, nenggih sang dyah Ngujwa lati, sung wangsit manising jodho.

۩۩۩ Pupuh 29 ۩۩۩
DHANDHANGGULA

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Amiwiti malah amekasi, nini tuwa ing sawangsitira, sampun katur sadayane, kang rama sukeng kalbu, amiyarsa aturing siwi, sang dyah rinangkul sigra, babo putraningsun, pantes lamun mangkonowa, jroning nendra iya gonnira angimpi, liwat saking diwasa.

  2. Sun tetedha mring Hyang Ngujwalati, muga-muga iya satuhuwa, nini tuwa ing wangsite, mring sira dennya tuduh, jatukrama ingkang sayekti, putreng Sis wayah Adam, kang martapeng gunung, lah ta wis nini muliya, mring kaputren sun awakane pribadi, iya ingkang ngupaya.

  3. Ingkang dadya pamangsitireki, nini tuwa sajroning supena, baya ngendi praptane, iya ki bakal mantu, bayo nora nana sajroning, wukir pulo Maldewa, de wus  pitung tahun, nora nana wartanira, ingkang putra wus mundur manjing jro puri, kang rama sigra mesat.

  4. Pan kakejer madyaning wiyati, keblat papat ing-[239]kang  tiningalan, suwung tan ana tandhane, amung pucaking gunung, wonten tejanipun awening, wukir ing Maerasa, saking doh sumunu, winawas pucaking arga, dangu-dangu ilanging teja kaeksi, katingal kang atapa.

  5. Lunggweng sela sapucaking wukir, maksih sidadhep asuku tunggal, kalangkung pekik warnane, mawa cahya sumunu, lir trenggana angikis latri, tejanira sumunar, saking doh ngunguwung, dening cahyaning kang tapa, pucak wukir lir rinenggeng kilat thathit, Sang Prabu osiking tyas.

  6. Dhuh-dhuh adhuh iya baya iki, ingkang katon sajroning supena, nini tuwa ing wangsite, tapa pucaking gunung, angon lakunira Hyang Rawi, ana empere uga, iku tapanipun, ya angon lakuning surya, kapindhone sapa wong kang duweni, ing cahya kang mangkana.

  7. Angluwihi saking cahyaning jim, lamun dudu terahing kusuma, wong mara tapa tedhake, kang trus rembesing madu, wijiling wong handana warih, mongsa dadak duweya, cahya kang kadyeku, sawusnya ngartikeng driya, sigra niyup Prabu Nuradi marpeki, prapta pucaking ngarga.

  8. Ingkang tapa kagyat aningali, nuju tutuping ing [240] pitung warsa, linuwaraken tapane, manggihi ingkang rawuh, wus anarka yen dudu jalmi, tapak wayang-wayangan, sangkane ing luhur, wus tata denira lenggah, Sri Nuradi dhini tatanya aris, hangger tigas kawuryan.

  9. De pun bapa tembe aningali, jinising jim punapa manungsa, wingking pundi pinangkane, myang sinedyeng kayun, lawan sinten sinambating sih, dene kepati tapa, aneng pucaking gunung, paranta ingkang sinedya, Sayid Anwar pasaja dennya nauri, lamun jinis manungsa.

  10. Saking nagri Kusni Malebari, wayah Adam jeng Nabi Sis putra, Sayid Anwar paparabe, kesah sangkaning timur, alelana jajah wanadri, sapurug tanpa seday, nut paraning suku, wus lami kalunta-lunta, prapteng ngriki lajeng kendel mati ragi, angen lampahing surya.

  11. Duk miyarsa Sang Prabu Nuradi, yen satuhu jeng Nabi Sis putra, langkung sukaning galihe, raden nulya rinangkul, babo sutaningsun sang pekik, pun bapa tur pasaja, ing satuhunipun, kula puniki jim raja, nama Prabu Nuradi ingkang mengkoni, sagung jim ing Maldewa.

  12. Dene prapta kawula sang pekik, ing ngarsane apanta kabekta, ing atmaja supenane, katingal duk ing dalu, winangsit ing Hyang Ngujwalati, kalamun jatukrama, lan sariranipun, dhuh angger lamun parenga, ing karsane sakedhap kula aturi, dheteng praja kawula.

  13. Ningalana marang nini putri, lamun angger panu-[241]ju ing karsa, ngong aturaken arine, mring paduka satuhu, kang supaya dadosa cethi, juru dang amawongan, lamun tan panuju, ing galih mung kinarsakna, nini putri mring anak angger sang apekik, dados kadang kewala.

  14. Sayid Anwar kalane miyarsi, ratu jim dewani wuwusira, mesem sajroning galihe, dene ta sami santuk, saking wangsit ing jatukrami, mung kaot sariranya, wangsiting Hyang Agung, raja putri jim Maldewa, antuk wangsit saking Sang Hyang Ngujwalati, marga saking supena.

  15. Dadya alon dennira nahuri, paranta gen kawula nut, barang ing reh kang darbe nagri, samangsane mopowa, yekti duraka gung, Sri Nuradi langkung suka, dene Sayid Anwar wus anut ing galih, gya cinandhak astanya.

  16. Sareng mudhun wau saking wukir, kalih mesat tapak wawayangan, maksih kakanten astane, ing marga tan winuwus, pan sakedhap lampahnya prapti, jinujug jroning pura, Sang Kusuma nuju, lenggah neng madepaningrat, pan ingadhep mban inya lan para cethi, lagya eca sandika.

  17. Saking dennya kagagas ing gailih, supenanya ni tuwa kang nukma, sajroning wulan wangsite, kagyat denira dulu, ingkang rama praptanireki, sarwi nganthi satriya, cahyanya sumunu, sang dyah wus garjiteng driya, esmu merang tumungkul denira linggih, kang rama sampun lenggah.

  18. Sayid Anwar tansah munggeng kering, Sang Ibnu [242] Sis lan putri Maldewa, sareng pagut paningale, suh rempu kalihipun, ing wardaya saengga kadi, panjang putra tumiba, neng sela kumepyur sang retna kalangkung merang, mring tatamu pinandeng liring ngindhani, tumungkul denira lenggah.

  19. Ingkangrama mesem dennya angling, babo nini aja taha-taha, age ngabektiya kiye, iya iki kadangmu, jro supena iya kang dadi, wangsite nini tuwa, kang nukmeng sitang-sitangsu, satriya hadi Kusniya, wayah Nabi Adam putraning Nabi Sis, kang nama Sayid Anwar.

  20. Lawan ngaturana kang pisalin, rakanira nini mentas tapa, rusak busanane kabeh, apan wus pitung tahun, dennya tapa angon ing rawi, sang retna langkung merang, nembah sigra mundur, lawan sapawonganira, mring kaputren suka sang Nata Dewani, Sri Nuradi turira.

  21. Lah punika warnane kang rayi, dipun pasaja dhateng bapa, punapa panuju angger, inggih ning galihipun, Sayid Anwar aturira ris, rumiyin tur kawula, ing sakarsa anut, sampun menggah pinaringan, putri Nata sanadyan silih pinaring, Cethi miwah parekkan.

  22. Sayekti yen sewu kapundhi, Prabu Nuradi suka [243] miyarsa, mesem alon andikane, yen angger wus panuju, kawula srah ngarinireki, saisining jro pura, sadayanya katur, sampun mawi walang driya, lah suwawi pondhongen arinta nuli, pan sampun garwanira.

  23. Prabu Nuradi ngandikeng cethi, lah iringna iki gustinira, lebune marang kaputren, Sang Prabu nulya kondur, marang dalem puranireki, wauta Sayid Anwar, mring kaputren sampun, ginarbeg jim prayangan, wau sang dyah sampun ngaturaken udani, yen tamu sampun prapta.

  24. Inggih kang darbe cahya nelahi, ginarbeg cethi parayangan, dipun prayitna nak angger, praptaning sang tetamu, kadi-kadi lamun nemeni, bantheng duk tumambirang, salamine lawung, neng wana sungu kancana, tracak waja harsa anyundhang jajawi, netranipun kumala.

  25. Pamandenge marang sang retnadi, nalika neng ngarsa Sri Narendra, kadi wus kenyut galihe, anon cahya sumunu, ngasaraken resmining sasi, sang retna duk miyarsa tigasira kumenyut, anglesinmg wardaya lupa, maras-maras enar-enar senik-senik, paran mengko yen prapta.

  26. Harsa mundur kasusu praptaning, sang tetamu sampun menggeng ngarsa, sang dyah pinrepekan age, cinadhak astane, sang retna sinambut, lajeng binekteng papreman, lelangening pagulingan tan winarni, rarasing karadikan.

  27. Dennya samya sih siniyan kalih, suka sagung cethi [244] jim paranyangan, umiyat marang gustine, pantese kalihipun, sapraptaning kawandasa ri, sang natarsa megawan, srah karatonipun, mring mantu Sayid Anwar, rembag lawan kang rayi kya patih Amir, ingkang bedhe tinilar.

  28. Aneng praja amung ngembani, karatone Sayidina Anwar, tetepa kapatihane, among wadya bala sagung, punggawa jim samya ngrembagi, nanging Sayidina Anwar, sanget dennya lumuh, maksih karem mati ragi, karsanira karya kayangan pribadi, neng wukir Maerasa.

  29. Prabu Nuradi dadya nuruti, Sayid Anwar wus nyipta kayangan, sami sakala dadine, neng sapucaking gunung, Maerasa asrinireki, ngasorken jroning pura, wus sasat swarga gung, sadaya sarya kancana, sarwa retna miwah sosotya disdi, semana Sayid Anwar.

  30. Lan kang garwa pan sampun angalih, mring kayangan sapucaking arga, Sayid Anwar sasampune, aneng pucaking gunung, pan angalih parabireki, nama Sang Hyang Nurcahya, lan malih jujuluk, nenggih Suksma Kawekas, lan paparab nenggih Sang Hyang Maha Siddhi, Hyang Jagad Pramu Sesa.

  31. Sang Hyang Trusthaningrat Mahamuni, Dewa Batha-[245]ra Jagad werana, ing Jagad rat sadayane, dewa pamungkasipun, Hyang Wisesa Hyang Utipati, Sang Hyang Jati Wasesa, Sang Hyang Murbeng Luhur, iya Hyang Murba Misesa, kang wadya jim sadaya jrih asih, marang Sang Hyang Nurcahya.

  32. Saksat marang Sang Hyang Ngunjwalati, anggepira wadya jim sadaya, pinindha-pindha pupundhen, luwih mring ratunipun, ajrihira sagung wadya jim, mring Hyang Nurcahya dennya, wingite kalangkung, layanganira kewala, nora kena yen ingidak milalati, myang kaluwihanira.

  33. Angluwihi sagunging ratu jim, wruh basane kutu walang taga, lawan bisa nguripake, sabarang ingkang lampus, bisa karya ing pati naming, den arani kewala, mati yekti lampus, marmanya sangsaya-saya, pangidhepe wadya jim samya jrih asih, malah kahyanganira.

  34. Wus karanan ing dewata sami, denira wus dadya pangidhpan, jim pulo Maldewa kabeh, malah ta wus sinebut, mring wadya jum Hyang Maha Tinggi, saking den anggep nyata, yen kang Maha Luhur, sasar dadya sukanira, Hyang Nurcahya sinebuta ing sabumi, yen kang Murbeng Buwana.

  35. Wus rumasa sakurebing langit, kang kasongga lumahing bantala, saisining jagad kabeh, titahira Hyang Agung, wus tan nana ingkang nimbangi, jim setan myang manungsa, mring sariranipun, ing punika Hyang Nurcahya, aneng pulo Maldewa pan sampun mijil, saking jaman manungsa.

  36. Sampun emor lan jamaning ejim, Hyang Nurcahya [246] pan wus manjing alam, Adam Makdum ing tegese, pangawang uwung-uwung, wus tan ana bumi lan langit, padhang tanpa rahina, peteng tanpa dulu, keblat papat wus tan ana, ngandhap luhur  Sang Nurcahya sampun manjing, ing alam Akadiyat.

  37. Wus tan ana sawiji-wiji, jumeneng lawan pribadinira, gaibing gaib tegese, nalikanya puniku, Hyang Nurcahya den ira manjing, ing alam Akadiyat, jamane Nabi Hud, maksih Nuh agamanira, Sang Nurcahya lan garwane Dewi Nurini, aneng swarga kayangan.

  38. Anekakken ing karsanireki, sasat wikrama sajroning pujo, nyipta tanajul tarkine, unggah turuning tuwuh, tan antara nulya kaeksi, cahya kang manca warna, murub prabanipun, ilapating Hyang Suksma, cahya ireng abang putih lawan kuning, tandha yen tinarima.

  39. Dennya minta yoga ing Hyang Widdhi, wus tumurun ingkang cahya rasa, kang garwa lajeng wawrate, praptang semayanipun, babar jalu kalangkung pekik, mawa cahya nugraha, tumeja ngunguwung, wus kalih lan kang rama, pekik mawa cahya wus sinung kekasih nenggih Sang Hyang Nurasa.

  40. Rasa mendhet namane kang wukir, Maerasa nur men-[247]dhet kang rama, kang eyang mendhet namane, diwasanya kalangkung, denira mrih amati ragi, sawarnane ing tapa, linampahan sampun, dhasare Sang Hyang Nurasa, wus satuhu lamun kusumaning ejim, trahing Nabi Srnata.

  41. Nora kudu nganggo tapa, ejim wus sinung kasekten, beneda lawan manungsa, jisime jisim jasmani, kang samya mamrih sekti, marganya antuk pinunjul, tinuku saking tapa, yen jim wus jisim rakhani, pan wus kodrat sektine, tan nganggo tapa.

  42. Dhasare Sang Hyang Nurasa, kusuma juim trahing Nabi, sinepuhan saking tapa, marmanira anglangkungi, saking para ratu jim, ing guna myang sektinipun, wus sami lan kang rama, ramabu suka tan sipi, mring kang putra ing galih sampun pracaya.

  43. Sadaya pusakanira, kang saking Malekar Karis, pinaringaken kang putra, lawan sangelmunireki, miwah ngelmu kang saking, Malekat ingkang ginantung, sadaya wus katampan, myang nama ngangge sami, wus sumilih aneng kayangan dewata.

  44. Wus dadya wujud sajuga, tan kena ingaran kalih, sangga satu lan rimbagan, Nurcahya ilangireki, Nurasa kang kaeksi katingal, saengga panasing geni, lan urube tan kena yen pisahaken.

  45. Ananira Hyang Nurcahya, iya Nurasa a-[248naning, ananira Hyang Nurasa, pan iya ananireki, Hyang Nurcahya sayekti, wus dadya tunggal sawujut, mangkana Hyang Nurasa, apanta harsa ngluluri, ing salampah lampah ing nguni kang rama.

  46. Awit duk maksih timurnya, denira nis saking nagri, Kusniya andon lalana, pirang-pirang atus warsi, dennya mrih mati ragi, jajah wana gunung-gunung, jurang pereng myang guwa, mayeng ngubengi pasisir, saben kendel saenggone mati raga.

  47. Saking jinising manungsa, dinadya badan rokhani, miwah kaluwihanira, linuwihken saking ing jim, nimpuni guna sekti, sinung wruh sabasanipun, sakutu walang taga, lan sinung paningal sidik, saderenge winarah sampun uninga.

  48. Ya saking matenging tapa, yeku kesthi ing galih, mangkana Sang Hyang Nurasa, wus tilar kayanganeki, ing dewata kawuri, lajeng lalana don nglangut, jajah guwa manarga, myang ngubengi pasisir, saenggone lajeng kendel mati raga.

  49. Sajroning pulo Maldewa, jinajah sadaya sami, tan wonten kang kelangkungan, guwa-guwa kali-kali, jurang pereng ring ngiring, alas-alas gunung-gunung, nuju kendel lampahnya, ngadeg pinggiring pasisir, ngawasaken sakidul pulo Maldewa.

  50. Pulo darma katingalan, wiyaripun anglangkungi, lan pulo kang kathah-kathah, miwah parbatanireki, lan Maerasa sami, ageng miwah luhuripun, ngran wukir Jakawenang, sukuning ngungkang jeladri, marmanipun nama wukir Jakawenang.

  51. Aranipun gunung lan guwa, sinebut dadya sawiji, [249] guwanipun guwa wenang, gunung jaka raning wukir, ginreba dadi siji, nenggih Jakawenang gunung, yayah kadya timbanga, geng luhure wukir kalih, sukunira pan sami ngungkang samudra.

  52. Cinatur pulo Maldewa, apan pirang-pirang wukir, sakidul Malebari, kathah pulo gunung-gunung, tan ana nimbangane gung luhur wukir kalih, Hyang Nurasa gya mesat saking Maldewa.

  53. Yun wruh pulo katingal, sakedhap wus angungkuli, niyup mangandhap wus prapta, kendel saimbanging wukir, dangu-dangu ningali, guwa neng sukuning gunung, nenggih ing guwa wenang, lawange ngungkang jeladri, lenebetaning jro wonten telagannya.

  54. Toya sri kawuryan muncar, iliene kalangkung wening, telaga iku pan dadya, padusaning jim lan peri, wiyaripun pesagi, pipinggire lir pinantut, sela item sedaya, Hyang Nurasa yun udani, sigra manjing salebeting talaga.

  55. Prapteng jro resep tumingal, lebet weninge kang warih, resik sapangandhap pisan, dadya lajeng mati ragi, tanarsa medal malih, tapa ngum dhasaring banyu, lamine pitung warsa, tan wonten ingkang ngudani, kuneng ingkang lagya maratapa ngum toyo.

  56. Ratuning jim kang winarna, nenggih ingkang angra-[250]toni, sadaya jim pulo Darma, paparab Raja Rawangin, lawan pRabu Nuradi, apanta kadange sepuh, sami papasih kadang, sira sang Raja Rawangi, kang kinarya apatih kadange tuwa.

  57. Anama Patih Paewata, den sang Prabu Nuradi, papatih kadang taruna, nenggih kyana Patih Amir, sadaya kadang neki, kathahe pan wolulikur, kayangan sowang-sowang, cinatur raja Rawangin, darbe putri sajuga dereng ngakrama.

  58. Warnanira yu utama, paparab Dewi Rawati, sembada ari cahyanira, ngasorken resming sasi, duk samana sang putri, supena kalaning dalu, aningali sasongka, sedhenge purnama sidhi, medal saking salebeting guwa wenang.

  59. Cumlorot manjing jro pura, tibeng ngarsane sang ngaji, cinadhak tutut kewala, binekta ngarsanireki, sarwi ngandika aris, nini sung oleh sitangsu, metu saking jro guwa, sun paringaken ing sireki, den kareksa pan iku sasi nugraha.

  60. Sang dyah kacarya tumingal, sasongka wus den tampani, dyan ingemban kasemekan, binekta mring tilamneki, saprataning jinem mrik, ingkang sasongka pinangku, sahengga nawung putra, apan sarwi den arasi, sawungune sang dyah langkung ngungunira.

  61. Enjang marek mring kang rama, kusuma Dewi Rawati, [251] ngaturaken supenanira, miwiti malah mekasi, dennya pinaring sasi, wus katur sadayanipun, Sang Prabu duk miyarsa, ngungun ing tyas ngandika ris, yen mangkono niniputri impenira.

  62. Becik wanane baya, katon sun paringi sasi, sira pan ing kembenira, sira pangku neng jinem mrik, baya perak kang dadi ing jatu kramanireki, ya mengko sun utusan, wakira si kakang patih, analika mring sajroning guwa wenang.

  63. Apata isine baya, Sang Prabu sigra nimbali, kang raka rakyana patya, wus prapta sajroning puri, Sang Prabu ngandika ris, kakang atmajanireku, nini putri supena, katon aningali sasi, saking guwa wenang ingsun candhak kena.

  64. Sun paringaken putranira, nulya den emban kang sasi, kakembene kang kinarya, ginawa marang jinem mrik, pinangku den arasi, kya patih miyarsa ngungun, alon ing aturira, lamun makaten sang Ngaji, supenane putra tuwan sang lir retna.

  65. Sae nunten pinareksa, sajroning guwa manawi, mangke wonten isenira, Sang Prabu ngandika aris, lah iya kakang patih, talikanen den gupuh, sajroning guwa wenang, sarpane yen kepanggih, jroning guwa gawanen mring ngarsaningwang.

  66. Sunarsa wruh wahanannya, supenane nini putri, [252] kya patih matur sandika, wus medal saking jro puri, sapraptanireng jawi, mesat ing gagana ngayuh, niyup sakedhap prapta, lampahe rakyana patih, lajeng manjing salebeting guwa wenang.

  67. Jinajah sepi sadaya, tan ana labetireki, namung sanginggil talaga, winawas mring kyana patih, wonten tejanireki, luhuring toya sumunu, pantes tejaning tapa, kya patih sigra merpeki, ngadeg munggeng satepinireng talaga.

  68. Winawas sing jro katingal, kang tapa angum mring warih, pekik tur maksih taruna, amawa cahya nelahi, lir lintang manjer wengi, murub prabanya ngunguwung, kya patih eram mulat, dhuh-adhuh ta baya iki, ingkang katon sasongka jroning supena.

  69. Satriya jim ngendi baya, tapa ngum dhasaring warih, durung mangsa mati raga, pantes yen dadiya iki, jodhoning putra mami, kusumeng ngartikeng galih, kya patih manjing sajroning talaga.

  70. Marengi duk luwarira, kang tapa ngum mring warih, tutupe ing pitung warsa, kya patih aris merpeki, kang tapa duk ningali, wus nduga lamun jim agung, dene senening cahya, wus samya tata alinggih, kya patih arum denira wacana.

  71. Hanggar teja sulaksana, pun bapa anila krami, tejaning anyar katingal, suleksananing asinggih, sinten sinambat ing sih, ing pundi ingkang kapungkur, tapa ngum jroning toya, punapa sinedyeng galih, Hyang Nurasa pesaja ing saurira.

  72. Ing nama miwah minangko, yen wayah Prabu Nuradi, [253] paparab Hyang Nurasa, ibu raja putri jim, retna Dewi Nurini, kang rama manusa tuhu, saking negri Kusniya, Wayah Adam putraning Sis, nama Sayid Anwar katimuranira.

  73. Kesah andon alelana, wusnya krama putri jim, paparab Sang Hyang Nurcahya, kayang pucaking wukir, ki patih duk miyarsi, kang tapa rinangkul gapyuk, dhuh babo wayah ingwang, tunggal rone angalingi, pan kawula angger kadangipun tuwa.

  74. Inggih mring eyang paduka, dewani Prabu Nuradi, kula pun patih Parwata, inggih ingkang amatihi, eyang paduka ngriki, pan inggih kadange sepuh, mring eyangta Maldewa, paparab raja Rawangin, kang ngratoni sadaya jim pulo Darma.

  75. Sedaya kadang kawula wolulikur kathahneki, akayangan sowang-sowang, dene sepuh pribadi, Prabu Palija nenggih, kawula panenggakipun, sedaya sampun mencar, samya kayangan pribadi, dhuh nak angger jatose lampah kawula.

  76. Dinuta ngeyang paduka, inggih sang Raja Rawangin, [254] nalika sajroning guwa, sawontene yen pinanggih, ngong kinen bekta aglis, mring ngarsanira Sang Prabu, marmangger sapunika, putrining eyangira ji, jroning nendra, supena wonten sasongka.

  77. Medal saking jroning guwa, tumibeng ngarsa Sang Ngaji, cinandhak anut kewala, pinaringaken sang putri, sasongka den tampani, den mban kasemekanipun, binekteng mring papreman, pinangku dipun arasi, sawungune nendra matur mring kang rama.

  78. Marmangger eyang paduka, kula tinuduh ngulati, sawontene jroning guwa, kula kinten bekta glis, Sang Nata harsa uning, temah ing mangke panuju, kang wonten jroning guwa, inggih wayah ngong pribadi, dhuh nak angger mugi-mugi kadhangena.

  79. Sowan ing ngeyang paduka, mendahta sukaning galih, malah pandugi  kawula, karsaning eyangira ji, mring nak angger sang pekik, ngawekteni supenanipun, kang putra sang lir retna, denira pinaring sasi, wahanane kadi sarira paduka.

  80. Hyang Nurasa meseming tyas, myarsa ature kya patih, alon denira ngandika, inggih kawula umiring, ing reh andika nanging, matura maring Sang Prabu, yen adreng denirarsa, mring kawula animbali, nanging kula mboten kenging yen nembaha.

  81. Miwah yen lenggah angandhap, amargi sampun nam-[255]peni,  ngelmining bapa sadaya, wus aneng kawula sami, ki patih duk miyarsi, umatur sarwi gumuyu, inggih angger kantuna, ngong matur eyangira ji, kados pareng namung makaten kewala.

  82. Wus mijil saking telaga, lajeng wedalira saking, salebeting guwa wenang, sapraptanira ing jawi, lajeng measat wiyati, sakedhap lampahira wus, prapta sajroning pura, ing ngarsa raja Rawangin, matur estu jro guwa wonten kanthinya.

۩۩۩ Pupuh 30 ۩۩۩
K I N A N T H I

(www.alangalangkumitir.wordpress.com)
  1. Pukulun supenanipun, nini putri daradasih, jro guwa wonten isinya, kusuma jim trahing Nabi, putrining rayi paduka, Dewani Dewi Nurini.

  2. Kramantuk manungsa tuhu, saking nagri Malebari, Anama Sayid Anwar, wayah Adam putraning Sis, jujuluk Sang Hyang Nurcahya, lelana sangkaning alit.

  3. Jajah wana gunung-gunung, mayeng ngubengi pasisir, praptaning pula Maldewa, lajeng tapa angen rawi, wonten wukir Maerasa, kawruhan yayai Nuradi.

  4. Pan lajeng ingambil mantu, dhaup lan Dewi Nurini, namung patutan sajuga, warnanira langkung pekik, anama Sang Hyang Nurasa, mila kantos prapteng ngriki.

  5. Lampahe sudarmanipun, inggih ingkang den luluri, lelana jajah wanarga, mayeng ngubengi pasisir, sapraptaning wukir Jaka, lajeng kendel mati ragi.

  6. Tapa ngum sajroning banyu, lamine wus pitung warsa, neng talaga jroning guwa, kawula eram ningali, ing pekike warnanira, miwah ta cahyanireki.

  7. Kadya basanta mabangun, kukuwunge hanelahi, pu-[256]nika pantes jodhowa, lan putra tuwan ni putri, mboten wonten kang kuciwa, marma tan kering samangkin.

  8. Kang tapa darbe panyuwun, lamun wonten ngarsaji, sampun linenggahken ngandhap, lan sampun kinen wot sari, mila matur sapunika, dennya sampun den pasrahi.

  9. Ngelmuning sudarmanipun, sadaya wus den tampani, jangjine nadyan wontena, ngarsaning Ngunjwalati, tan kenging lenggah neng ngandhap, lawan tan kening wot sari.

  10. Sang Nurasa haturipun, yen paduka tan ngilani, kang dadya panuwunira, lumuh sumiweng ngarsaji, upami pinaripeksa, prapteng pati den lampahi.

  11. Duk miyarsa Sang Ngaprabu, suka gumujeng dennya ngling, heh rakyana patya, pantes mangkonowa ugi, panjaluke kang ngatapa, wayahe yayi Nuradi.

  12. Luwih luhur bangsanipun, kusuma jim trahing Nabi, wayahing Sis buyut Adam, lah iya kakang den aglis, gawanen mring ngarsaningwang, kang tapa angum mring warih.

  13. Dene ta panjalukipun, iya kakang sun turuti, aja nganggo walang driya, sun papan neng poncaniti, ing praptane wayah ing wang, patih sandika turneki.

  14. Wus mijil saking kadhatun, wau sira kiya patih, mesat marang ing ngawiyat, ing wuri Sri Narapati, apan ta sampun siyaga, siniwakeng poncaniti.

  15. Wau ta ing lampahipun, patih Parwata wus prapti, [257] ing guwa lajeng denira, manjing salebeting beji, panggih lawan kang atapa, ki patih lingira aris.

  16. Dhuh angger panuwunipun, eyang tuwan anglilani, padukangger tinimbalan, sapengker kula wus mijil, ngentosi neng panangkilan, kang tapa suka miyarsi.

  17. Gya kinanthi astanipun, marang ing rakyana patih, mentas saking jro telaga, saking guwa sampun mijil, prapteng jawi sampun mesat, sakedhap wus angungkuli.

  18. Ngalun-alun gya maniyup, maksih kanthen asta sami, sakidul waringin kembar, lajeng lampahira aris, marek ing ngarsa Narendra, piyak sagung kang anangkil.

  19. Sang Prabu Rawangi gupuh, tedhak saking dennya linggih, methuk ingkang lagya prapta, tumundhuk rinangkul aglis, tinarik binekta lenggah, aneng singasana rukmi.

  20. Sang Nata mesem lingnya rum, ingsun atetanya kaki, gonnira nis saking praja, nora nggawa batur siji, kongsi prapteng puo Darma, nora marek marang mami.

  21. Apata eyangireku, durung warah ing sireki, yen duwe kadang maring wang, dadak banjur mati ragi, tapa ngum dhasaring toya, lawan kongsi pitung warsi.

  22. Lah apa sedyanireku, Hyang Nurasa matur aris, rayi paduka jeng eyang, pukulun dereng wawarti, nggen kula nis saking praja, pan amung sedya ngluluri.

  23. Jeng rama salampahipun, awit timur denira nis, [258] saking praja don lelana, mayeng ngubengi pasisir, anjajah guwa wanarga, kalunta pan sampun lami.

  24. Anut saparaning suku, prapteng ngriki aningali, telaga sajroning guwa, lajeng kendel mati ragi, angum sadhasaring toya, praptanipun eyang patih.

  25. Marengi duk luwaripun, tutupe ing pitung warsi, Raja Rawangin miyarsa, ngunguning tyas ngandika ris, yen mangkono praptanira, kulup aneng praja mami.

  26. Pan wus karsaning kang nuduh, iya Sang Hyang Ngunjwalati, kinen wruh ing pudjaningwang, den agem tyasira kai, pan nagara pulo Darma, wus duwekira pribadi.

  27. Dene ta lirunipun eyangmu yayi Nuradi, pan iya sariraningwang, aja sira walang ati, kakang patih wayahira, sun gawa manjing jro puri.

  28. Sun weruhne kadangipun, ya nini Rawati, nulya kondur Sri Narendra, Sang Hyang Nurasa kinanthi, tan kantun rakyana patya, sapraptanireng jro puri.

  29. Lenggah munggeng dalem agung, Hyang Nurasa datan tebih, lan kaki patih munggeng ngarsa, glar parekkan para cethi, jim peri myang parayangan, sadaya eram ningali.

  30. Mring satriya ingkang rawuh, pekik myang cahya-[259]nireki, lir wulan katrangan mega, kukuwunge anelahi, Raja Rawangin ngandika, heh kakang rakyana patih.

  31. Manjinga kaputren gupuh, timbalana nini putri, ingsun kon aningalana, mring kadange anyar prapti, teko pulo Maldewa, garjita rakyana patih.

  32. Wus tampi ing karsanipun, sigra wau kiya patih, manjing kaputren wus prapta, panggih lan sang raja putri, gupuh ngabekti mring uwa, kipatih ngrangkul sarya ngling.

  33. Babo nyawa putraningsun, impenira dara dasih, ing sajroning guwa wenang, nyata ana isine nini, satriyadi ing Maldewa, tapa ngum dhasaring warih.

  34. Lawase wus pitung tahun, warnane kaliwat pekik, paparab Sang Hyang Nurasa, miwah cahyane nelahi, samengko wus aneng pura, karsane ramanira ji.

  35. Yen padha panujunipun, dhinaupken lan sireki, panggaliye Sri Narendra, supenanira ing ratri, wahananing jatukrama, kasmaran angemban sari.

   (www.alangalangkumitir.wordpress.com)
 

Wonten Candhakipun Pupuh 31-37

%d bloggers like this: