alangalangkumitir

Javanese Manuscripts

ARUM DALU


Kiriman dari : pakshe rukmawati
email : pakshe.rukmawati@gmail.com

Arum dalu….
Ngambar wangi ing wanci bengi
Tanpa kendhat denira mulat
Marang priya kang samya liwat.

Arum  dalu….
Lamun surup surya
Ngadi busana katon nglelewa
Ing papan sepi…
Solah bawane merak ati.

Mesam mesem sajak ngalem
Adol tresna amung ngupaya boga
Nyambung nyawa kanggo sak kulawarga.

Arum dalu…
Nadyan katone manis…
renyah suwarane criwis…
Nanging batine nangis… atine kaya di iris.

Saben esuk teko…
Katon nelangsa jroning dhadha
Arum dalu ilang ginawa maruta
Alum tumungkul pasrah kang kuwasa
Kabeh panandhang kang sinandhang
Kapan enggal antuk pepadhang..?  @@@

arum dalu

KAWICAKSANAN LUHUR KANG SUCI


KAWICAKSANAN LUHUR KANG SUCI
PIWULANGE SANG RESI WARA BISMA


Kiriman dari
Sdr. Jebalkober
Email : jebalkober@gmail.com

———————————————————————-

SB
TOKO BUKU “SADU-BUDI” SOLO
Penyalur :
Penerbit “KANGAROO”

 

DARMANING NARENDRA

Pamulange Sang Resiwara Bisma marang Sri Yudhistira : “Dhuh Sang Prabu! Aja angimpun kasugihan, kang saka amadalake wong kang ringkih-ringkih, diprayitna, murih sira aja kongsi kobar dening netraning wong ringkih, kang murub mangalad-alad kaya andadine alas kobong, eluh kang wutah amarga wong pinaten anak lan rajakayane saka panggawe kang ora adil, kaya dene wong ringkih ora ana kang mitulungi, paukumaning Dewa banjur anibani Ratu.”

DARMANING PRAJURIT

Sang Resiwara Bisma banjur andhawuhake bab darmaning prajurit, manawa nglakoni perang aja nganti kanthi kanepson, utawa aja nganti ngorong marang getih. Anggone ngarah menang aja nganti laku kanisthan, sarta aja amrawasa mungsuh manawa pinuju leren anggone perang. Wong tatu kudu diulihake, utawa kudu diupakara, nadyan mungsuh kang ala lakume kudu katelukake dening kautaman. Luwih prayoga sirna uripe, tinimbang oleh kamenangan kang sarana tindak nistha. Mangkono laku darmaning satriya, sanadyan ing paprangan iku uga piwulang kang migunani.

KASANTOSANING ATI IKU ANGUNGKULI SADHENGAH

Sanadyan piwulang luhur uwis nyaritakake darmaning Narendra lan darmaning prajurit, uga akeh piwulange Sang Resiwara Bisma kang migunani tumrap sadhengah, kaya ta, nalika panjenengane amulang kawajibaning Narendra kudu adil sarta santosa, panjenengane uga pratela, manawa kasantosan iku angungkuli sadhengah, awit takdiring wong iku, kadadiyaning panggawene wong ing urip kang wis kapungkur.

Ing jaman samengko sok kaprungu wong muni : “Kasantosan iku tanpa gawe, amarga kabeh iku wis katata dening karma.” Sang Resiwara Bisma ora tau kaplesed anglakoni kaluputan kaya mangkono mau, karana panjenengane priksa marang pakartining karma utawa ora kasamaran marang dayaning kasantosan. Karma kang kita-eneni samengko, iku uwohing pangarah kang wis kapungkur, mula pangarahe wong ing urip samengko iku bisa angowahi karma mau. Wong aja nganti kaya dene golek merang, ing dalem lakuning karma, ananing wong iku dumadi saka Pangeran, panguwasaning cipta, pangrasa, pepenginan, tuwin deranging atinr uwong, iku uga karmaning manusa. Ananing ugo wong-wong dhewe kang andumadekake iku mau, mula wis sayekti yen kasantosaning ati iku gedhe dayane, kawawa angowahi kang awangun ing urip kang kapungkur. Mulane Ratu kudu amangun kasantosaning panggalih.

KASANTOSAN LAN KAWAJIBAN

Sang Resiwara Bisma uga anggelarake piwulang kang pakoleh tumrap sadhengah, wong iku kudu santosa, saha kawawa anandhang sadhengah, kawruh saha kagunan ing jaman samengko ngarah arep digampangake, sapanjaluke badan dipituruti bae, sarta giris banget manawa nganti kekurangan.

Sinauwa marang kasantosan, sanadyan ta ora gampang dilakoni, aja nganti ta’luk marang badan, badan-kita direha, kuwata nandhang kekurangan, badan iku batur-tukone manusa, dadi dudu gusti. Urip ing jaman samengko akeh badan kang kurang santosa, kurange santosa mau agawe sya lesune. Prayoga anulada Ratu kang kacekel dening sawijining raksasa, Ratu mau ora wedi, amarga panjenengane uwis anetepi kawajibane. Kang anetepi kawajibane, iku ora prelu wedi marang apa bae. Kalakone wong katekan pakewuh, iku manawa lali marang kawajibane, utawa nglirwakake wajib. Wong ora bisa kataton dening

samubarang, ora ana pangwasa kang bisa agawe kalahe uwong, sasuwene wong isih anetepi darmane. Wong rumasa kawarangka tuwin kawengku, amarga wong weruh marang kaliruning cipta tuwin tindake, sarta angengakake kori kanggo lebuning mungsuhe, mangka uwong wedi tinempuh, kainepna korine, supaya aja kalebon satru.

MANGREH PRIBADINE IKU ANGUNGKULI SESAJI

Sang Resiwara Bisma ngakeni luhure anggone dadi guru, karana saka titining pamawase, marang wujud karo urip, pangandikane : “Ing layang Wedha awewarah, yen mangreh pribadine iku angungkuli sesaji. Ing mengko ingsun nedya nyaritakake bab sesaji, kang ora katarik dening sadhengah. “Dhuh Narendra kang wicaksana! Katilingna wedharing pituduh-ingsun, amambenga saliring panggawe ala, lire dilegawa, lan welas asiha, iku kaanggep sesaji gedhe dening para wicaksana, dudu kang anglelesu badan.”

Piwulang iki katon condhong karo lelakone Prabu Janaka, karo Sulamba, pandhita wadon. Sang Prabu ngandika : “Manawi tiyang mangangge abrit, gundhul, nganggeteken palunton tiga, tuwin mandhula, punika panitikan lair ingkang nedahaken kados pundi gesangipun tiyang wau, punika boten wonten ajinipun tumrap panggayuh dhateng kamursidan ingkang luhur. Kula gesang wonten ing nagari ingkang mardika, sanadyan kalairan-kula kawengku ing agami, kasugihan, tuwin kasenengan, ingkang awujud kaprabon miwah pawestri, ingkang limrah dados bebandaning tiyang. Tangsul ingkang saking kaprabon miwah kasugihan-kula, sarta talining karem-kula wau sampun kula-pagas dening papadhaning pamambeng.”

Wong bisa sinau anyegah, sarana lair tuwin batin, nanging panyegah ing dalem batin iku luwih rekasa. Wong ora bisa dadi yogi mung sarana panganggo kang katon, ananing mung saka jejeging suksma tuwin pedhoting tali pepenginan. Wong bisa dadi yogi kalayan panganggo kapriye bae, sarta ora kudu nganggo panganggoning pandhita. Nadyan ana satengahing sadhengah uwong uga bisa ora kasengsem. Nadyan uripe mulya, wong ora bisa kabanda dening kamulyan. Nadyan linimputan ing kasugihan, wong bisa ora karasa, iku darbeke. Mung janma mangkono mau kang kaluhurake dening Dewa tuwin para wicaksana, kang batine yogi, iku sajatining sanyasi.

Bocah-bocah tuwin para nonoman, kang wis katetangi atine marang kasuksman, adhakane derenge iku semu murka. Aninggal praja marang ing alas, dadi bisa nyelehake aboting kawajiban dunya, ana ing papan kang sepi, laire urip cara ambangun tapa, kang akeh ora kasembadan panggayuhe, amarga dudu darmane. Ambangun tapa kena linakon ana ing praja, nanging ora maelu marang pamilutane, laire wong lumrah, nanging batine pandhita, mangkono mau pangajap kita ing jaman iki. Anane kene ora ana guru kang luhure luwih saka Sang Resiwara Bisma, amarga wujude mau nayaka tuwin prajurit, nanging batine yogi, ora kalindhih dening kamurkan, wiwit miyos tumeka muksane, tindake ora tau nalisir saka kautaman.

URIP ING KASWARGAN IKU NUGRAHA PEPARINGING GURU

Ing nalika Sang Resiwara Bisma amedharake darmaning wong, banjur anyaritakake darmaning wong akeh. Maune Panjenengane medharake sawijining darma kang tumrape jaman gagrag anyar wong akeh wis ora sumurup, kaya ta : angurmati marang bapa, biyung tuwin guru. Iku ana ing pamikirku luwih prelu. Yen iku wis ora dipikir, dadi wis ora ana kang prayoga dilakoni. Panembanh, angaji-aji, andhap asor, nalangsa, iku kabeh dianggowa dhasaring pambekan, sawijining bapa iku luwih aji tinimbang sapuluh ngupajayas, dene biyung siji angungkuli bapa sapuluh, utawa bokmanawa luwih aji, tinimbang jagad saisine, ora ana wong kang pantes nampani bekti kaya biyung, nanging saka panemuku, guru iku kudu kinurmatan sadhuwuring bapa, malah kinurmatan sadhuwuring biyung. Bapa biyung dadi lantaraning anggonku maujud, nanging urip ing kaswargan iku nugraha peparinging guru, awit urip ing kaswargan iku tanpa sangsara, saha tan kenaning pati. Ing Hindhu

gagrag saiki anggone angajeni marang para sepuh luwih saka nagara liyane, sanadyan ing antarane kita uga wis katularan panemu kulonan, kang ora bener : mardika, ananging sih marang wong tuwa tali suci kang anggandheng guru karo siswa wis meh ora ana, kaluputan mau dadi wis lumrah wong padha mangkono. Pitunaning guru marang kawajiban rong warna tumrap siswane, kaya ta : sih tuwin anenuntun, iku kang agawe siswa banjur ora anetepi kewajibane angaji-aji tuwin setya. “Guru salawas-lawase kudu sih banget marang siswane.” Mangkono pangandhikane Sang Resiwara Bisma, bab kahananing lelakon kang dilakoni, mula siswa kudu ngatonake panglingga murda kang samesthine marang ing guru. Ananging ing jaman samengko wis ora ana guru kang temen anetepi darmane, iku kaya aweh tetuladhan ing siswane bisa anetepi darmane, tetanggungane kang gedhe iku ana kang tuwa, mangka semune wis arang banget guru kang nenuntun temenan, arange padha karo siswa katemenan.

DARMA DADI PIKUKUHING SAKEH DUMADI

Sarampunging pamulange, Sang Guru dibya mau banjur amangsuli pira-pira pitakone Sang Yudhistira, nanging kang tak-pethik ana ing kene mung rong warna. Sang Prabu Anom nyuwun katerangan, bab lakulakuning darma, wangsulane Sang Resiwara Bisma, mungguh ing darma iku ora gampang diterangake kabeh, mula banjur kacaritakake sawatara, supaya wong mangreti marang peperangane piwulang mau, mula wedharing piwulang darma iku kanggo angajokake saha agawe tuwuhe sakeh dumadi, dadi kang anuntun ajure saha tuwuhe kabeh iku darma. Darma kawarahake kanggo matesi kahananing dumadi, anganakake watese sawiji karo liyane, mula uga darma kang anganakake watesan, kanggo amatesi dumadi. Anggone darma ingaran mangkono, karana darma dadi pikukuhe sakeh dumadi, tetelane kabeh dumadi iku tinuwak dening darma, iya darma kang kawawa agawe santosane kabeh dumadi.

BISANE UNGGUL KARO SAKEHING PAKEWUH

Kapriye wong bisane unggul karo sakehing pakewuh, sapaa wong kang ora tau anglakoni cidra, wong kang watake sinimpen ana ing dalem wewengkoning karahayon, tuwin sapa bae kang anyegah pepenginane marang kadunyan, tamtu kalakon bisa menang karo sawarnaning pakewuh. Wong kang ora animbangi manawa kapandukan ing tembung pangerang-erang tuwin panyamah, wong kang ora gelem anyerikake atining wong manawa dheweke kaserikake atine, tuwin wong kang weweh ora gelem njejaluk, iya iku sujanma mau kang menang karo saguh pakewuh. Wong kang cipta, panggawe tuwin wicarane ora dosa, wong kang ora gawe piala marang salah-sawijining dumadi, iya iku wong kang ora kaendhihdening sakehing pakewuh. Sapa wonge kang temen wicarane ing dunya kene, nadyan ana ing dalem kasukan, sarta nedya anuladhani sakeh dumadi, tamtu bisa menang karo sakeh pakewuh. Sapa wong kang ora tau anglakoni cidra, sarta wicarane anyenengake, saha bener anggone matrapake kasugihan, tamtu unggul karo sakeh pakewuh. Sapa bae kang angluhurake para dewa, sarta gelem angrungokake piwulange sawiji-wijining agama, kang setya tuhu tuwin anglakoni kalayan jenjeming ati, sayekti kalakon angendhih saliring pakewuh.

KASUGIHAN IKU UWITE SAKA KABECIKAN

“Kados pundi panampinipun para wicaksana manawi kacecamah tuwin kapandukan pangerang-erang?” Iku pitakone Prabu Yudhistira. Para wicaksana kudu ora maelu marang wicaraning wong kang anyenyamah. Iku kaanggepa kabecikan, kaya kahananing tetiba (wangsiting Dewa) kang nyumurupake tetembungan kang prayoga. Para wicaksana kudu kawawa ngrungokake unine wong kang isih rupak budine, kapriye panggawene wong kang isih asor manawa kaalembana tuwin cinacad, wong mau kaya gagak kang anyuwara ing alas, babar pisan ora migunani. Akeh wong kang uripe disesedhih dhewe, dening wicara saha pamikire wong liya. Ngaraha tumindak kang jejeg, aja golek

pangalembana tuwin panacad, ananging saka anggone nyumurupi marang lorone mau, kang nyumurupake kapriye prayoganing lakune, uripe wong kudu tata, aja nganti kabangeten montang-mantinge. Wong padha golek becik, kasugihan tuwin kabungahan, kasugihan iku uwite saka kabecikan, mangka kabungahan iku wohe kasugihan. Nalikane wong angarah kasugihan kudu nora lali marang kabecikan, uga aja nganti golek kasenengan kang waragade kabecikan tuwin kasugihan. Dosane wong kang laku becik iku manawa nganggo ngarah opahan, dosaning kasugihan manawa mung disimpeni. Manawa dosa rong warna mau wis sinuciyan, iku kang prayoga.

KATEMENAN IKU TETALESING BENER

Prayoga banget Sang Resiwara Bisma anggone anerangake prakara katemenan : “Katemenan iku kawajiban langgeng, wong kudu angajeni marang katemenan, amarga katemenan iku pangayomaning wong, katemenan iku kawajiban, katemenan iku sesaji, katemenan iku lenggahing yogi, katemenan iku kahananing brahmana. Ana ing piwulang, katemenan iku laku kahananing sesaji kang luhur dhewe, kabeh iku atetales katemenan, sarupaning kawujudan kang winangun dening katemenan, iku adil, mangreh pribadine, ngegungake paramarta, jejeg, anenuntun becik, seleh, meleng, aji, kakuwatan, welasan, sarta ora agawe piala.” Panjenengane Guru mau andhawuhake, iya kabeh mau wujudingkatemenan, sarta anantokake : “ Ora ana kawajiban kang gedhene angungkuli katemenan. Kosok-baline, ora ana piala kang ngungkuli goroh. Wus tetela katemenan iku tetelasing bener. Yen katemenan katimbang lan sesaji jaran sewu, iku isih gedhe nugrahane katemenan.”

Saben bocah Hindhu wajib sumurup marang iku, sarta uripe kaarah bisane kalakon kaya mangkono mau, watak goroh iku agawe asore sakeh watak, ora temen iku agawe asore bocah, anjalari bocah mau entek ajine, tuwin karemehake. Bocah Hindhu gelem dora iku dudu Hindhu sajati, utawa dudu bangsa Arya sejati.

MALARAT LUWIH AJI TINIMBANG MANGWASANI

Manusa ing dunya iki gedhe kasangsarane, dene witing kasangsaran mau saka ing kabodhowane, wong mau kapengin marang barang kalairan, mangka witing kabegjan iku urip amikir marang kabatinan. Sumurupe marang pribadi kang mulya, kang dadi kekandhanging katentreman, iya ana ing pribadi kang luhur dhewe mau, sarta kandheging sakeh pepenginan marang kadunyan.

Kamlaratan iya kang banget diwedeni dening manusa, iku mung kahanan manawa tinonton saka ing marga-kita, sarta kita wis mardika temenan saka witing sangga-runggi tuwin pakewuh, manawa wong wis tentrem ing dalem kang pribadi, wis ora kapengin marang samubarang kajaba malarat temenan ana ing dunya kene, sujanma mau tamtu nemu kamulyan. Urip kang mangkono mau bener banget, iya iku wite nugraha, iya kang mardika saka saliring bebaya. Marga kang sepi mungsuh iku ora kena kaunggahan dening sapaa kang isih darbe pepenginan, nanging gampang diunggahi dening sapaa kang wis sepen sepi pepenginan. Manawa aku andulu kahananing tri bawana, kaya ora ana wong kang padha karo wong malarat nanging suci uripe, sarta ora sengsem marang kadunyan. Saka pamikirku, malarat karo mangwasani iku pilih bobote, malarat luwih aji tinimbang mangwasani, sarta anganakake kaluhuran.

SING SAPA NGARAH KABEGJAN KUDU AMBIRAT PEPENGINAN

Nanging kapriye bisane wong karasa, manawa wis bisa pisah pepenginane? Prakara iku uga wis kacarita ing layang kekidungan, kang kinidungake dening Manki, nalika dheweke wis luwar saka anggone dadi beboyonganing pepenginan. Maune Manki kaebekan rasa kapengin, suwe anggone ngarah bisane oleh kasugihan, ananing tansah kacidran, kekerening raja darbeke banjur katukokake pedhet loro, arep diajari kanggo maluku, ananing saka lakuning takdire, pedhet wedi marang kuldi kang liwat sacedhake kono, mulo mlayu dadi kasingsetan dening dhadhung kang kanggo anggandheng pedhet loro mau, wekasan mati. Kasangsaran kang wekasan iku ambuka atine Manki, pepenginane sirna, atine padhang, banjur angidung : “Sing sapa ngarah kabegjan, kudu ambirat pepenginan. Bener kaya wewarahe Suka, antarane wong loro, kang siji katurutan kabeh pangarep-arepe, sijine nedya nglilahake sakeh pangarep-arepe, iya kang nedya anglilohake iku kang luwih luhur, katimbang lan kang katurutan, amarga pepenginane wong iku ora ana wekasane. Dhuh jiwaku ! wus suwe kaboyong dening pepenginan, samengko ngaraha kamulyaning kamardikan lan katentreman. Wus suwe nggoningsun turu. Aku bakal tangi, heh pepenginan ! sira ora bakal lestari bisa anyidrani ing aku. Endi kang sira karepake, sira meksa supaya aku mituruti, anggung anggagas apa-apa, tanpa leren, sanadyan sarwa angel, karepe mung kudu oleh, sira tanpa budi, sira iku sasar, tanpa uwis, sira panas kaya geni, tansah miluta bisane tinurut, sira ora kena kinebakan, kaya dene awang-awang. Karepira kang tanpa uwis iku gawe kasangsaranku, wiwit dina iki sira dak-uwalake, heh pepenginan !

samengko aku ora gelem tetunggalan lan sira, ingsun wus ora maelu maneh marang sira, sarta marang pangipukira, sira sun-tundhung bebarengan lan kamurkaningsun, ingsun kang ing nguni manggung karusakan lan tansah kacuwan, samengko wus oleh pamarem sajati, batin-ingsun wus marem, indriyaningsun lerem, wus marem, samengko ingsun narima sapepestheningsun, sarta ora gelem anambut karya kang nedya amituruti pangajapira, lah sira mugnsuh-ingsun kang sajati, sira lan sakadadiyanira ingsun-pisahake. Ingsun wus bisa unggul, sarana pedhanging katentreman lan mangreh pribadiningsun, angegungake apura, welas asih kamardikan, Manki wus kapisah lan iku, sarta menang lan kabeh.”

PEPENGINAN BISA SIRNA DENING KAWICAKSANAN

Pepenginan iku bisa sirna dening kawicaksanan, kalakone kawicaksanan saka pameleng, utawa nggegulang piwulang kayogan, sanadyan kaya apa rekasane kudu dilakoni, sarta Sang Resiwara Bisma paring pira-pira katamtuwan, kang tumekane samengko isih gedhe pigunane, ora siwah karo limang ewu taun kang wis kapungkur. Ing sawijining panggonan kang pakoleh nganggo angleremake ati, ing kono yogi anggone mangreh marang indriyane, sarta nyawijekake pangesthine marang pribadi kang agung ing dalem pameleng, pangrungune ora angrungokake saliring suwara, ora angrasakake kabeh kang anggepok ing sarirane, mripat ora andulu, ora angrasakake sarta ora angenyami saliring rasa, sarta ora ngambu sakeh ganda. Silem ing dalem pameleng, kabeh tininggal, kalayan kenceng saha bening ciptane anggone seleh pepenginan. Kang anggung agawe dahuruning pancadriyane, indriya saha ciptane kang ora lana iku ginolongna, dadi kabeh indriyane kalebokake marang ciptane, yogi kudu sabar anggone angarah lananing ciptane kang tansah angambyang-ambyang mau, murih wiwara lima bisa kalakon lerep, ora kengguh dening samubarang kang tansah agawe obahe, wong kudu anuntun ciptane marang telenging batin urut marganing pameleng, sarta kapisahna saka badan, utawa pangayoman liya-liyane, (sarta katuntun ana ing marma mau), cipta iya indriya kang angka nem, sasuwene kaereh, padha sanalika cumlorot marang jaba pindha keplasing thathit, ing antarane mendhung. Kaya upamane tetesing banyu ing godhong tunjung, manggung mondar-mandir tanpa leren. Mangkono

pepindhane ciptaning yogi nalika lagi amurwani tinuntun ana ing marga pameleng. Sadhela ciptane bisa urut marga mau, ananging saben cipta nyimpang ngalih saka ing kono, marga katempuh ing angin, banjur sumilir kaya angin. Sapa kang wis manggon kabeh kagarap sarana pameleng, tamtu ora suda kasudirane, nadyan panggawe abot tamtu kaduga anggarap, sarampunge. Kabirata kabeh tamas (watak kesed) tuwin piala, ciptane balekna maneh marang pameleng. Manawa wong wis nedya anetepi prasetya-prasetya anggone bakal leren, winiwitan saka sinau ameleng, sujanma mau banjur tuwuh wewekane, tuwuh kawruhe, saha kalis dening daya piala, sanadyan isih kabangetan ora lanane, kudu dilanakake sarana saben-saben anglelatih pameleng. Yogi ora kena pedhot pangarep-arepe.

Bisane becik kadadiyane iku mung sarana kasantosane iku, sarta kena tinamtokake bakal nemu unggul, apa dene bakal oleh kabungahan, kang ora kena ginayoh dening laku liyane. Kang ngungkuli kadunyan, iku nunggal karo pribadi kang jinem, iya katentreman kang sampurna. Awit saka sirnaning pakareman, tanpa kakencengan, dhemene, melikan tuwin kanepsone, kang sarana pitulunganing yoga (pameleng), wong bisa angrunggahi pucaking kamulyan.

Wis ora semang-semang maneh, manawa marganing panunggal iku ora gampang, wis tetela yen marga kang diliwati dening para brahmana, iku ora gampang linakon. Ora ana wong kang rumasa gampang anggone lumaku ing marga mau, marga iku kaya alas kang nggegirisi, tela-telane isi ula, tuwin kewan kang mandi-mandi, ing ngendi-endi ora ana banyu kang kena kaombe, sarta kebak eri, kaya ora kena diliwati. Marganing panunggal ora ana siwahe karo marga kang ora ana pangan, ana tengahing alas kang kayune gedhe wis murub amarga katuntu, sarta rusuh amarga akehing begal, sathithik banget wong nom kang rahayu lakune ing kono. Ora beda karo marga ing dunya kene, mung sawatara wong kang liwat marga ana ing marga panunggal iku, rumasa kapenak tuwin seneng. @@@

Tamat
———-

(*) Yoga = Panunggal

SULUK SEH MONGRAGA


Anggitanipun abdi-dalem Mas Ronggasutrasna,

Seh Mongraga : mulang mring Ragasmara; sekar Dhangdhang-gendhis : 2 pada; nyandhak sekar Mijil : 104 pada; nyandhak sekar Gambuh : 15 pada; nyandhak sekar Kinanthi : 10 pada.


DHANDHANGGULA

  1. Seh Mongraga angandika aris, kae wasi ngong tanya mring rika, mungguh panglepasaning reh, kang muhung mring mahagung, wasisthane / pratistheng westhi, astha-gina ginagap, panganggep ing kalbu, budi wadine wong buda, kabudayan kang patitis ing panitis, tusthaning kawaskithan.
  2. Kang kinontha kanthining ngaurip, ayun sumurup ing kadadeyan, jarwaa kajatehane, gineng-gineng ing gunung, dunungena ywan nuskma jati, ki wasi Ragasmara, tyasira katuju, ing semu pan wus karasa, medhar jarwa ki ajar ing Pringgadani, mijilken sabda tama.

M I J I L

  1. Datan wangwang denira anjarwi, tatasing wiraos, wasu Ragasmara lon delinge, yen paduka tanya ngudi-udi, pakem ing maharsi, kang sampun linuhung.
  2. Kang ginulang jatining aguling, anggagregrit totor, kang pinusthi angusti papasthen, kamulyane ing dalem sawiji, neng sajroning pati, patitising kalbu.
  3. Kang tan nilib ngariloka benjing, wor jawata manggon, tunggal laku tunggal panuksmane, tunggal paribawa lan dewadi, kang dadya cakraning, gilingan lumintu.
  4. Ing dlahan ing marcapadeki, pamilih ing enggon, ing bantala ngakasa tan pae, ingkang boten inang panuksmaning, Hyang Suman manja/nmi, manitis ing ratu.
  5. Mila ratu puniku linuwih, punjul sakyeh ing wong, lawan jiwa jawata wentehe, jawata pan atmaning maharsi, wiwinih baresih, sukere wus tunu.
  6. Suksmaning resi dadya badan ing, ratu kang kinaot, suksmaning ratu Hyang Soman mene, Narayana ya Hyang Wisnumurti, janarjana nitis, sup mapulung-pulung.
  7. Maring ratu dadya nugrahaning, jawata winongwong, Hyang Manon mring ratu panjanmane, ratu ingkang wus badan suksmarsi, langgeng salamining, saturut kadyeku.
  8. Wus lir satu lan rimbagan neki, resi lan Hyang Manon, tan lyan maring ratu panuksmane, mila maharsi anggentur tapi, mumuja semadi, benjang mukswanipun.
  9. Supaya tan nilib ing panitis, tegese mring katong, andhingini dwija panusupe, jawata-di anitik maharsi, maharsi anitis, panuksmaning ratu.
  10. Yen resi tan waged neng narpati, luputing panggayoh, Hyang Manon tan arsa nuksma dhewe, yen tan lawan lambaran maharsi, kaliye tan dadi, nuksmane mring ratu.
  11. Marma gentur asemadi ening, pan tan kenging bingkong, ing panekung jinungkung pujane, datan bunar angener narpati, ing pati patitis, pani/tising ratu.
  12. Dadya tan kena ing-aran mati, kewala ngalih gon, mila aran kedhaton swamine, lawan wana wulusan kang wingit, tan kenging ginampil, janma mring kedhatun.
  13. Iya kang wus winenang nerpati, ngambah ing kadhaton, sami lan ngambah wana wukire, katone maharsi ing wukir, wukir sup anitis, kadhatoning ratu.
  14. Dening panitis isining wukir, angkane kimawon, ingkang nuksma mring kadhaton rajeng, saisining nagri sining wukir, tan ana anilib, sadaya mariku.
  15. Kerut marang panuksmaning resi, tan talangke mawor, manon manoning lebak pundhunge, mangsuk dadya kagungan narpati, ayawaning maharsi, dadya badan ratu.
  16. Sapunika gegethekan neki, kang pra gentur totor, tan telangke nalimpang pahume, Seh Mongraga mesem ngandika ris, yen mengkono ugi, kawruhe wong gunung.
  17. Lewih dening rekasa binudi, wekasane dhompo, tan maoni ingsun saking kehe, kawulaning Hyang kang maha suci, asnapun mawarni, titah ing Hyang Agung.
  18. Nora kaya agama Jeng Nabi, dutaning Hyang Manon, nucekake rahmating kapaten, Nabi Mukkamad Rasullulahi, tan mawi mimilah, / wus papancen sinung.
  19. Ing ganjaran nut ahli tinapsir, kang entheng kang abot, nora kena selak nampik nileh, ingkang kedhik akeh aneng ngadil, kang akeh doseki, ageng siksanipun.
  20. Kang abecik geng ganjaraneki, aneng swarga manggon, tanpa kira-kira tanpa tondhe, nugrahaning pitung dunya iki, maksih lewih ngakir, kang sinung swarga gung.
  21. Nikmat bae langgeng ing kamuktin, tan kacangkol-cangkol, tan rekasa salawas-lawase, luput suker luput ing sak-serik, barang kang kaeksi, tan ana kang saru.
  22. Kang kapyarsa alirih dumeling, tan balebeg rungon, kang binukti tan ana pahite, kang ginonda tan ana mis bacin, keh rasa tan risi, tan kapalang kayun.
  23. Wareg bae salaminireki, nir tan walang-atos, yen wus luhung amal jariyahe, kaote lan wong ahli ing ardi, menggilingan nitis, susah nusup-nusup.
  24. Yen mungguha ngilmu sarak nabi, ambek kang mengkono, lewih dening sasar pangidhepe, owel tapanira ingkang uwis, mungguha kaywaking, mung kari anunu.
  25. Iba-iba wruha pangeran ing, kang amurbeng tuwoh, baya-baya lewih utamane, kawruhira iku ki wawasi, lamu/n sisip sembir, mati kaping pitu.
  26. Krana ngilmu ajar sun kawruhi, kamuksan prapteng don, kaya nora kalempit ngong reke, ingkang dadi ugering kadadin, duk lagi angikis, ing panggenturipun.
  27. Cabar tiwas bener lawan sisip, aneng gentur kono, nora kena bengkung salilabe, jroning gentur amusthi sawiji, lir uler upami, lagya ambubuntu.
  28. Ungkerira pinepet apipit, angin tan marojol, sangking sanget si uler sedyane, bosen dadi uler ambek pati, kepati kapengin, salin dadya kupu.
  29. Pan anyuthel manganyuthel budi, anyuthel lelakon, dadya mungker si uler nalare, nora mingser ngenirken sakalir, lagya madya sasi, gotra dadya enthung.
  30. Prapteng ing satengah sasi malih, pendhak sasi dados, uler mijil saking panganthunge, pepek busana sungut lar neki, ambabar wus dadi, kukupu abagus.
  31. Yen tan rapet pamepetireki, ungkere sumrowong, tanpa dadi uler pangenthunge, sabab maksih kapanjingan angin, temah kanin posit, nora dadi kupu.
  32. Kaya mengkono uga reswardi, tan beda la/n gendhon, yen ta luput iku panggenture, yen tan sura legawa ing pati, athuk uler becik, bisa dadi kupu.
  33. Lamun ijeh jajar anjejerih, nora wani obong, ajar nora manjing ajur ajer, tan mituhu ujaring kajatin, jatining panitis, netesing panggayuh.
  34. Ingkang lumrah pra ajar ing ardi, dennya samya obong, sauwise pandhem pangobonge, amemekas duk maksiye urip, yen benjang sun mati, tununen ragengsun.
  35. Sapatining geni awuneki, titikening kono, yen awu iku ana tapake, tapak bayi karepe mring ngendi, yeku pesthi mami, manitis ing ratu.
  36. Lamun tapak janma iku mami, ing panitis ing ngong, maring patih mantri ber-abere, dene liya tapak janmi, tapak sato peksi, tununen den-gupuh.
  37. Lamun meksihnya tununen malih, ping pitu angobong, yen tan ilang ya uwis pesthine, ulatana yen sira sedyapti, nut tapak kang keksi, tondha panuksmengsun.
  38. Ya mengkono punapi tan sisip, kang kadya linging ngong, lya wasi Ragasmara sumeh, matur inggih swestu / yen kadyeki, sarywa ngling jro ngati, aedi wong iku.
  39. Surup tapa sabasaning ardi, anjantur lelakon, sasuwene sajor tan aceweng, Ragasmara owah dennya linggih, marepeh semu jrih, pagutan pandulu.
  40. Nundha atur mring Seh Amongragi, kang mugi sang anom, kula nuwun lajengipun maleh, supaya trang tyas kawula myarsi, Seh Mongraga angling, ujar kang puniku.
  41. Pratingkahe kang samya ambesmi, kaliru le obong, tuna dungkap jenggan panitise, nora antuk pangubaya yekti, karahayon pesthi, tuwas dadi awu.
  42. Atma sasar wiwinih anisir, sire tiba asor, apan luput saking pangobonge, atma dadi wuta nora titis, tapak malah malih, tan kena binestu.
  43. Pratandhane tan bener kaeksi, yektine kablosok, kekanhangan iku ing tiwase, nandhang mati kaping pitu pasthi, rekasaning pati, temah bliwar-bliwur.
  44. Yyen wus mati kaping pitu nuli, nitismaring nguwong, wong ing gunung tapa maneh, anggegentur pratingkah ing nguni, dene sun angling, pati kae amu.
  45. Rupaning pati pipitu iki, dadi kewan sato, peksi anuli dadi sakehe, laler rupa yen myang resresing bumi, salin rupa yen wis, jangkep kaping pitu.
  46. Yeku cakraning gilingan pati, pati kang mangkono, kongsi prapteng salawas-lawase, lamun tan kabeneran ing pati, mubeng bola-bali, kadya ika mau.
  47. Ana ingkang manggilingan becik, manggilingan awon, nora kena binestu becike, krana sangking abote cinangking, wekas anglakoni, ras -arasen nyangkul.
  48. Wus mangkono prabawaning becik, sru saguhe linyok, kaya iya-iyaa niyate, nuli mangkene bae ya uwis, arang kang nuhoni, mila sasar susur.
  49. Beda lan kang maharsi linewih, tan ana pakewoh, ambek sura legaweng patine, pangugere anggentur pangeksi, waskitha ring pesthi, tan inang sarambut.
  50. Yen wus mathuk ing dina sawiji, tahen gya tinotor, pa/maoman gentha myang kekeleng, puthut manguyu gocara cantrik, endhang endhang angendhangi, rabuk ratus arum.
  51. Wus rinukti sakeh cantrik cantrik, parantine obong, sarta samya angastuti kabeh, ramya santi thiri-thiri gutthi, hong ilaheng ahing, hem hem pahum pahum.
  52. Sedheng andadi urubing geni, akantar kang totor, nir kang kukus urube anungge, sang maharsi nulya marepeki, mring agni semadi, ngeningken pandulu.
  53. Tan antara ana kang kaeksi, neng sajroning totor, janma cahya amor lan urube, kawistara narpati madhiri, neng sajroning geni, sakaprabonipun.
  54. Keksi wantah lir prabu tinangkil, maharsi duk anon, ingkang dadya delinge ciptane, tan talangke lumakseneng agni, murub anguladi, angganya maha puywa.
  55. Iku gyaning panuksmani maring, ratu kang kinaot, wus pancaka tan ana labete, nora nganggo tapak kang tinitis, sanalika wus nir, sampurna ing ngriku.
  56. Nora kumalendhang wus anunggil, panuksmaning / katong, nora samar panitise, maring ratu kang minulyeng bumi, maniking rat yakti, panjenengan ratu.
  57. Kang mangkono maharsi sejati, wasis mring tumuwoh, wasi Ragasmara nalikane, myarsa sabdane Seh Amongragi, gigal tyasireki, kaluhuran wuwus.
  58. Ngunadika jroning tyas ki wasi, sayekti kinaot, kaya trahe maharsi kang gedhe, tatas maring sabda geneng nenggih, sun durung miarsi, kawruh kang linuhung.
  59. Sira wasi Ragasmara aglis, linggihye malorot, tunggil lungguh lan Jamal Jamile, saha sembah atur pati urip, panggusthining kapti, mring Seh Amongluhung.
  60. Aturira sarwi ngasih-asih, dhuhgiyungan ing ngong, mulyakena jiwangga ing mangke, sumanggeng karsa tuwan asung sih, ing wong kawlas-asih, tumutur sakayun.
  61. Kawula nut reh paduka yekti, sumarah kemawon, anetepna amecap ta dene, pan kawula darmi anglampahi, ingkang mugi-mugi, sungana pituduh.
  62. Seh Mongraga me/sem lingira ris, mring ki wasi alon, yen mengkono karepira kuwe, asalina ing agama suci, sarengat ing nabi, duta kang linuhung.
  63. Anebuta ya kalimah kalih, ki wasi wus sagoh, gya winuruk agama Islame, wus mangkana Islam ki wawasi, sang Seh Amongragi, langkung wlas andulu.
  64. Dangu aneng prabakesa linggih, akaroron raos, Ragasmara aris ing ature, mring sang adi mudha Amongragi, masalah ing ngilmi, tur sembah sumungku.
  65. Ya tuwan-ku sung ngutameng lir ning, tulunga sih mring ngong, kang pun endi marga sajatine, mangke nguni panggawe kang lewih, aywa tanpa gati, amba nuwun sinung.
  66. Tuduhena ingkang sajati-jati, ring pangulah ing don, supaya tan kongsi tanpa gawe, lampah kang u[ta]ma tameng ngurip, kranane pun endi, sampurna eng tuwuh.
  67. Dan lingira ki Seh Mongraga ris, yen sira yun mangko, uninga eng marga sajatine, patekena sariranireki, yekti manggih urip, lamun bisa lampus.
  68. De kang / aran pati iku yayi, anor ing Hyang Manon, anoring kang samekta samine, kang nor bukti kang nor maring jati, kang noring sasami, kang nor nginum turu.
  69. Kang nor maring rajah tamah tuwin, noring luba mumoh, yeku pati jroning ngurip reke, badan budi mring ngawak den-lani, muhung Hyang Suksma-di, dinulu linuru.
  70. Dudu luru mider angulingling, aminta sih ing wong, yen antuk den reraga solahe, yen tan oleh mangke anguriring, ing panggawe den prih, sagone kadulu.
  71. Mapan reke kang ing-aran pati, pan dudu mangkono, de kang aran pati sajatine, angawruhi ya raga pribadi, den tekeng ayekti, wruh ing marga ruhur.
  72. Kang wus nyateng sajatining dhiri, penggawe kang kaot, marga iku apa pandungkape, wau mintar wus prapteng nagari, durung aningali, sang ratu katemu.
  73. Anging iku pan panggawe luwih, kang teka ing kono, anirnaken saliring panggawe, kang aran sarira kang wus tokit, / aywa tan kalingling, punika marga yu.
  74. Iya iku kang ing-aran pati, patining wong kaot, kang wus awas tan uwas anggane, yeku pati patitising urip, wus prasanak pati, uripe linuhung.
  75. Yogya tatakinen kang sayekti, aywa amirangrong, nyatakena sapa lelekane, apan sarira iki kekalih, karo den kalingling, ajana kang kantun.
  76. Roh lan jasat iku tunggal dhiri, dhirining Hyang Manon, pan jumeneng kalawan dheweke, ananira eneng ingkang ening, rampung ing pangeksi, pameksaning laku.
  77. Laku lakonan ataki-taki, kalanggengan jumboh, wus tan ana kakange adhine, langgeng maha sucinireng Widdhi, tan kacampur dening, karsa ingkang huru.
  78. Namung karsa kewala pribadi, pandulu dinulon, lir andulu paesan ing carmen, mapan tan lyan kang tumingal sami, mung dhawakireki, tan salayeng kahyun.
  79. Bukak larangan kang wus linempi/t, ngitan ginedhong, ing kinunci ing ngilmu papake, ing datira sajatining saksi, pan anekseni, ing pribadinipun.
  80. Pribadining panunggal ing puji, puji kang sajatos, jatining Hyang iku panunggale, tunggal ajal tunggal abat neki, using sasa diki, tan ana sisiku.
  81. Tegesing ajal puniku wingit, wiwitan kawaon, tanpa krana mungguh ing kranane, mring abad tan ana ngareni, tan wit tan mekasi, ananira iku.
  82. Samya tan ana ingkang dhingini, tan angareni pon, anging ananira juga dhewe, tunggal kahananira Hyang Widdhi, mulyeng jasat jati, mring Hyang kang Maha gung.
  83. Ingkang saksi kalawan pribadi, tan ana wujud ro, anging ananira purba dhewe, angarani arane pribadi, purba araneki, purba wujudipun.
  84. Purba rupa purba ing pakarti, purba ajal reko, purba abad purba ajatene, purba tunggal purbaning sih jati, jatine wus siji, mung ongga kiteku.
  85. Angganira yeku / jasad jati, jatining tan anon, jatining saksi rupanta kuwe, anekseni namaning pribadi, basa jeneng yayi, dating Hyang Maha Gung.
  86. Kang tan kontha warnambu raseki, tan arah tan enggon, datan kena dinuga wujude, kinayapa jrone tekang ati, sabab iku napi, tan kena winujud.
  87. Dening isbating Hyang iki yayi, kang dat sipat reko, lan apengal telu iku lire, edat ing Hyang ananira teki, sipating Hyang Widdhi, ahlinireng ngilmu.
  88. Apengal ing Hyang uripireki, samya isbat manggon, iku ingkang pasthi ing anane, asmaning Hyang jenenging kang lantip, kang sayakti napi, ing-aken Hyang Agung.
  89. Sabab kita amrat isbat napi, ing patemon jumboh, paekane tan ana paene, asmaning Hyang napi ingkang pasthi, nakirah ing Widdhi, mungguh ing Hyang Agung.
  90. Aran kita iki napi jinis, prabedaning roro, napi jinis mungguh kita kiye, napi nakirah munggh eng Widdhi, yeku tan sarenti, suhu/lling Hyang Agung.
  91. Ingkang guwa garba wewah wening, tan samar sumrowong, ngilminira akathah unggahe, saha sembah matur ki wawasi, nuhun kang pun endi, ing akeratipun.
  92. Akekating dunya kang utami, Seh Mudha lingnya lon, akekate dunya  sajatine, apan patang prakara kang dhihin, pan muwus kang manis, aywa kongsi saru.
  93. Kapindhone netepi agami, Islam lanang wadon, kaping telu kang banget wedine, maring Al[l]ah kang aMaha Suci, kaping pat kang becik, ngamale kang sokur.
  94. Ngamal puwasaning badan yayi, acegah wiraos, pangucap kang siya-siya kuwe, lan puwasaning nepsu den-kesthi, cegah sumngah kibir, myang suka gumuyu.
  95. Cegah wareg nginum turu bukti, de puwasaning roh, cegah cipta kang ala nelempeng, lawan malih puwasaning budi, cegah nepsu serik, bongsa kewanipun.
  96. Bongsa setan jajal [l]anat i/blis, cegah kang mengkon[o], puwasanira apan mangkene, pan acegah tingal kang anilib, kang tan patut keksi, sirik lawan suwung.
  97. Ragasmara tyasira mawerdi, anut ing sapakon, tan kumelab salilab kalbune, matur mugi tuwan lajeng neki, tepangipun nguni, wuwulang kang wau.
  98. Seh Mongraga angandika aris, kawruhana mangko, pamusthine sembah puji reke, panunggale lan nabiyolahi, tunggal dat sipat ing, asma apngalipun.
  99. Ananira rupanira iki, aranira reko, panggawenira obah osike, apan nabi Al[l]ah kang kakiki, muntalek ing Widdhi, sembah pujinipun.
  100. Yeku pamusthine kang sejati, aywa doh Hyang Manon, paningalira ingkang ngawenteh, sira lan kang murba miseseki, tana antareki, anunggal ing wujud.
  101. Tunggal solahbawa mana muni, apan wis mengkono, kang tan weruh adol pangidhepe, saking kadohan kewala wingwrin, aweraning iblis, anduduga dulu.
  102. Tan wruh yen suksmanira neng / dhiri, nira kang wong-winong, Hyang aRuhur tan kena wiyange, karsanira roro roning asiji, sejatining puji, muji dhawakipun.
  103. Basa dhawakira iku jati, jatining Hyang Manon, cipta kang tan kaselan riptane, ripta kang tan ing budi, budi tan kaselan ing, angen-angenipun.
  104. Angen-angen tan kaselan cipteki, patiku wus jumboh, suhul tetep-tinetepan kangsen, kang mangkono paworing sajati, tan dumeh wus bangkit, akeh ngilminipun.
  105. Tan dumeh wus tapa wus angaji, sembayang linakon, tapaa den-kongsi kadi golek, ngaji den-kadi jalak gulathik, sembayang den-kongsi, angambuh ping catur.

G A M B U H

  1. Ragasmara umatur, mring Amongraga tembungira rum, ngong nunuwun badhe taken kang sayekti, kang pundi wujuding ngilmu, tanpa papan tulis reko.
  2. Ulun lamineng gunung, dereng manggih murat kang gumathuk, ngilmu kathong tanpa papan tanpa tulis, mugi paduka sung tuduh, wujudipun kang samengko.
  3. Mongraga mesem muwus, yayi den aneh temen puni/ku, kang tinakokaken sawujuding ngilmi, tanpa papan tulis iku, kang kothong ingkang tinakon.
  4. Padha akekatipun, ngilmu buda lan agama rasul, Ragasmara umatur sumongga mugi, paduka asunga tuduh, badan sumanggeng sapakon.
  5. Inggih supayanipun, padhang nerawanga ing tyas ulun, pan punika kawula dereng kadugi, salami dereng amangguh, mila ulun amirangrong.
  6. Mongraga lingira rum, lewih utama ngilmu puniku, yen tan geseh ing rasa tanggap ing kalbu, yen kapelantrang kepahung, lir kinjeng tanpa soca non.
  7. Dene sajatenipun, ngilmu tanpa papan tulis iku, iya Kur’an lan kitab kitab sayekti, semune tanpa sedarum, pan iku pinurih coplok.
  8. Sangking jilidanipun, yen bisa coplok ngalih ing kalbu, saunining Kur’an wus apil ing galih, myang kitab apil kacakup, campleng coplok wus ngalih gon.
  9. Kewala aneng kalbu, kalbu wus wujud ngilmu kang agung, tan kena sat tyas wus pangawak jeladri, mring papan tulis tan ngingus, tanpa ga/we wus tan kanggo.
  10. Iya yayi kang iku, ngilmu tanpa papan tulis iku, dene ingkang wong salang surup ing tampi, amengeran dhewekipun, dheweke awake bobrok.
  11. Mung ngengel-engel wuwus, wuwuse ngaku-[aku] amengku, kang mengkana kapelantrang kawruh neki, mila kedah mrih sumurub, yen kacocol dadi gecol.
  12. Ragasmara tumungkul, tyasira kakandhangan ing kawruh, grahitane puthes tan thukul samenir, yen nedya mawali kawruh, malah tyas mundhak cumeplong.
  13. Panarimane kantun, watesan ing kawruh kang luhung, Ragasmara ngerpepeh umatur aris, datan anyana salugut, coploking ngilmu ngalih gon.
  14. Manggon aneng ing kalbu, inggih sanget kasinggiyanipun, dereng wonten para pandhita kang ngalim, ingkang nampurnaken kawruh, kang anjarwani mengkono.
  15. Ingkang sampun tertantu, tan kenging nalimpang saking ngriku, inggih wonten tiyang ahli raos angling, tunggil kang paduka wuwus, mengku angaku Hyang Manon.
  16. Sanget kalesikipun, nging kaot basa ajar pu/kulun, duk kawula tamiyan ki Tatasjati, ing pangraos kula sampun, ginondheng temahan cebol.

KINANTHI

  1. Amongraga ngandika rum, maksih celak kang puniki, tan nganggo tebeng satuma, galetheke kang sayekti, nyata nyataning anyata, ki wasi den bibisiki.
  2. Athuk gathuk adu bathuk, tumungkul ki Ragaresmi, tyas kadya cadhang andhangdhang, lir cintaka minta riris, ris rerasan ngilmu rasa, wus tan arasani ngelmi.
  3. Liring bibisik puniku, pamedharing ngilmu gaib, kang linarangan ing sarak, tan kena kawijiling ling, kang wus pupul ngalih titah, lah kang iki ki wawasi.
  4. Yayi mung eneng manekung, antara ing pitung sasi, meneng budi meneng solah, meneng nendra meneng bukti, meneng ngucap meneng gonda, meneng myarsa meneng mosik.
  5. Datan ika iki iku, bleg pleng gemplung bleng uwus nir, lowong buntu tan pinongku, sajroning bleng amung siji, wiji wijiling kasidan, sida aku iya urip.
  6. Wiji-wijining puniku, tumanem ing pitung sasi, wijining nukat wilayat, duryat martabat san kamil, wijining kang dade/yan, asenet neng pitung sasi.
  7. Sajroning pitung sasi wus, kamurahaning Hyang Widdhi, pan ing dalem satus dina, palal ing Hyang martandhani, thikil wijiling oliya, nur buwat waliyolahi.
  8. Ywa kandhek pratandhing ngiku, lajuning dadi ngadadi, ing dalem wuk pitung wulan, utama kang sangang sasi, jatining wisik tri kecap, amung ngaku iya urip.
  9. Aku tan roro tetelu, iya prasejen dumadi, urip tan kena ing pejah, lah iku ya ingkang pesthi, wekas-wekasing kasidan, sida-sidaning kadadin.
  10. Kang wang-uwung lan kang ngilmu, tanpa papan tanpa tulis, wus pupul rampung sampurna, kang buntu ing pitung sasi, pan iku mulyaning tekat, tuwin kamulyaning ngilmi.
  11. Pupul palestaning kawruh, wus sampurna thel kinunci, tutup wus datan kabuka, kang mantep dennya akunci, iya wasi Ragasmara, sareng myarsa merbes mili.

Kagungan-dalem serat Susuluk nomer satunggal, jaman Karaton-dalem ing Surakarta.

Nyandhak kagungan-dalem serat Susuluk ingkang nomer kalih, anggitan-dalem Ingkang Sinuhun Pakubuwana kaping Sanga ingkang jumeneng punika.

Utawi abdi-dalem ing Surakarta.

Seratanipun abdi-dalem Kadipaten Anom, pun Ngabehi Awikrama.

Nomer kalih wau anyandhak nomer satunggal punika.  [Lihat hal. no. 166 atas]

Anggitanipun abdi-dalem Kyahi Ngabehi Yasadipura Posliyun.

PANGKUR

  1. Wanci tengane ywa ringkang, marua ris risang Mudha Mong-brangti, lumampah amurang ngenu, tejanya kethap-kethap, ya Mongbrongta Tejaswara kang jujuluk, Makmunuradi lampahnya, sabat kalih datan kari.
  2. Tejaswara murang marga, kapirangu kaesthi kang among sih, maruta lon ririsnya rum, Tejaswara rambek brongta, Iman Tokit gumeder awawan padu, masalahe cacangkriman, malah asalang tampi ling.
  3. Ki Tokit asru angucap, payo salin cangkriman kang abecik, alah apa pak boletus, mara badhenen enggal, siga kalah mulir lambe lawan irung, Ki Iman nulya ambatang, bekatul punika yayi.
  4. Ki Tokit alatah-latah, nora badhe lambe-mu ingsun pulir, Ki Iman anulya nebus, puret badhenen apa, pan Ki Tokit ambatang manggar kang bagus, Ki Iman asru tan rena, pan kedah irung pinulir.
  5. Cangkriman durung kabatang, pan gumerjeg irung pulir-pinulir, kaparat badhe-mu luput, sira ya luput uga, Dyan Seh Mudha Tejaswara /mesem muwus, iku kang pinadu apa, sawengi tumekeng enjing.
  6. Ki Tokit matur wotsekar, cangkrim puret binadhe manggar gusti, Tejaswara lon amuwus, lah Tokit sira apa, pak boletus angger binadhe bakatul, Seh Mongbrongta angandika, padha beneripun kalih.
  7. Padha batangen priyongga, jer durung wruh karepe siji-siji, Iman badhenen karuhun, sandika nulya batang, pan bekatul bebakane beras wuluh, beras pan gabah binebak, gabah asal saking pari.
  8. Pari asal saking sawah, sawahipun ing-olah kebo kalih, alah dene bener iku, puret kabadhe manggar, lah badhenen pribadi dipun-gupuh, Ki Tokit suka ambatang, manggar biluluk tumuli.
  9. Pan cengkir dadi dawegan, degan nulya dadi kendho tumuli, kendho dadi kiring iku, kinlentik dadi lenga, lisahipun ing wadhahan ing cucupu, saenggen-enggen dokokna, punika pan leres gusti.
  10. Iman Tokit latah-latah, dene padha bener sipta sebdeki, Tejaswara ngandika rum, Iman Tokit karseng wang, angaliya jujuluk si Marga-Ewuh, kesantren jeneng-/mu lama, yen sinehat pra maharsi.
  11. Marga Ewuh apa sira, wus nampani ing karsaning sun iki, Marga Ewuh latah matur, inggih sampun kadhadha, tanpa damel lamun tan batang wak ingsun, rahaden mesem ngandika, lah babaren karsa mami.
  12. Marga Ewuh aturira, datan ngalih ing batin iman tokit, lahir sanes maknanipun, pan marga imanira, ing lumampah dene artine kang ewuh, yen sampun tokid ing driya, datan wonten marga sungil.
  13. Sang Brongta mesem ngandika, nyata wasis cangkriman lahir batin, yata lampahe andarung, risang Mudha Mong-brongta, apan tansah kapirangu amangun kung, kaetang purbaning suksma, kang asih sakweh dumadi.
  14. Wanci nunggang ing ngancala, maruta lon sumirir angekesi, Tejaswara lampahipun, tejanya kethap-kethap, prapteng dhukuh Sidarengga kang amangun, tapa wasta Ajidarma, janma nom brangti ing Widdhi.
  15. Munajat tengah ing wana, pun alasing dukuh Sidarenggeki, umeneng ngalul paneku, tan samar ing paningal, pan dumeling jro pana teja lelaku, tan samar yen ingkang prapta, sujanma winong ing Widdhi.
  16. Ajidarma ris nambrama, te/ja suleksana sarawuh neki, ing wingking pundi wismeku, paran sinedyeng ngarsa, lawan sinten kang sinambating jujuluk, kawula tembe tumingal, Tejaswara ris nauri.
  17. Sun yayi wong tanpa wisma, pan ideran saenggone ywan kampir, kang sotah mastani mring sun, Tejaswara raning wang, ing-ancaran suwawi lenggah pukulun, karsa ngong yun mawong sanak, dhumateng kang lagya prapti.
  18. Kawula pan tanpa wisma, angandika Seh Mudha Among-brangti, yayi tan beda lan ingsun, Tejaswara anyipta, mandhapa gung pamucangan lan sesipun, dahana munggeng padupan, panidon kasah miranti.
  19. Saking gaib ananeka, lawan cipta dinulur sasedyeki, janma winong ing Hyang Agung, dadi sakarsanira, Ajidarma pupungun mangu mangun kung, moneng andulu wismendah, ing netya sinamun wingit.
  20. Kalingling purbaning suksma, Tejaswara tuhu janma linuwih, nyata abadan suksmeku, Seh Mudha Among-brongta, angandika yayi linggiha sireku, ing wisma yayi lan para, awon sirnane neng siti.
  21. Anulya linggih saksana, Among-brongta resep myat Darma-aji, Ki Darmaji apitutur, mila ulun pilenggah, aneng Sidarengga nglampah/i pituduh, ujaring swara paduka, kang kesthi swara dumeling.
  22. Antenana Sidarengga, Tejaswara janma winong ing Widdhi, kang badhe mulyaken iku, paran sasedyanira, Among-brongta mesem ing pamuwusipun, anglengkara awaking wang, lumakyan tuk sihing Widdhi.
  23. Sun iki ambeg birawa, anglalana tanpa eninging kapti, tan pandon ing tingali liwung, tan wrin ing subasita, pindha punggung tar wruh wekasing awuwus, lir sarah aneng samodra, kombak kentir nut ing warih.

 

Kapethik saking  Serat Suluk Jaman Karaton Dalem ing Surakarta. 

 

%d bloggers like this: