Author Archives: Mas Kumitir

About Mas Kumitir

Raharjaning janma rahayuning bumi, cipta manjing rasa, gepok senggol wus nyawiji, mangayubagyaning begja.

SERAT SULUK SURYA PRALAYA


SERAT SULUK SURYA PRALAYA

Anyariyossaken dumunungnging rasa sajati

Anyambetti serat:

Lala ing ngakérat

Kacithak ingkang kapisan

Kawedallaken déning:

TOKO OAKEAN PRIJAJI “SIDHO-MADJOE”

EID: TJAN TJOE TWAN

TJARIKAN SOLO

Kaecap ing kantor pangecappan: dhekliksem

Darpayudan Surakarta

1956

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 27 November 2021

@@@

PUPUH I.

  1. [1]Gantya ingkang winursiténg tulis kocap mindrisari: ranning ngarga, kang kaprennah ing lelengkéh, wonten sendang kadulu, toyannira anget tur wenning, winnastan sumber gayam ayom tepinnipun kinubeng cemara sapta, samya ageng ngageng witnya miwah inggil pantes donning silumman,
  2. Kang sajuga gerowong ponnang wit ambelawah tinnon lir kenthongngan kongsi dadya pangungsénné, kemongga gung manglindhung, néng sajronning wreksa amiwit wus pirang pirang warsa, dénnira dudunung, néng tengah wreksa growongngan amartapa lawan endhoggé tan kari, sumangsang anggannira.
  3. Lamun énjing kasorotting rawi, lamun nuju panas hawannira, kasilirring marutanné, nadyan derês ajawah, toyannira among néng jawi, nanging ta antuk daya, tri murti akumpul suka tyassira kemongga, mahatussan taun gonnira tan bukti, prandéné maksih gesang.
  4. Ciptannira sumedya martapi, sukur-sukur lamun sinnambadan katarima mring déwanné, wignya amowor sambu, lawan para déwa maharsi, munggah marang kaéndran salin sipattipun kocp jronning suralaya, para déwa mapan sampun sami unning, mring ciptanning kemongga.
  5. Lamun arsa angungkulli, a[2]mamadha lawan para déwa, dadya antuk sisikunné, para déwa akumpul parêpattan mapan wus dadi, rêmbugging para déwa, maringken bebendu, marang kemongga kang tapa, nulya kumrun jawah derês angin-nangin prahara mawalikkan,
  6. Ting jarêthot swaranné ngajrihi, kathah wreksa-wreksa samadya pokah, cemoro sol sadhangkéllé, pipitu parêng ambruk gelap munya amannengkerri, kemongga kapalesat anggannira ajur, kalawan endhog wus pisah, sinnamberring baledhég sumyar kaéksi, dadya wannara seta.
  7. Jleg katingal wannara babayi, kadya kapuk putihé amemplak narancag wit cuwat-cuwét mancilak nyamuk-nyamuk solahira angiwi-iwi, nadyan alit wannara, rosanné kalangkung, pang wreksa cinnandhak pokah, yén mancolot tanpa e iberring peksi, sahepal saonjottan,
  8. Kathah wit-wittan dén gosak kasik saking wana manjing padédésan mangrusak wowohan kabéh, tannana sapa aruh, kathah janma datan pradulli, marma wannara seta, polahé anglantur, prapténg tetepinning samodra, ngungak ungak wenningnging tirta kaéksi, énget kasattannira.
  9. Cumalorot lumebéng gigisik duklagyar semendhak ngokop toya, tandya sinnaut alunné, [3]kumambang kombak kombul angin toya baya ngebessi, suka tyassé wannara, anulya salulup am: bles telengnging samodra, cinnarita kang anéng jronning jaladri, sira Sang Naga Raja.
  10. Duk tumingngal sajeronning warih, wonten wannara alit lulumban anulya sinnarap agé, wannara pan wus kolu, néng jro wetengnging maksih urip ngaroncal anyenyendhal jerowan myang usus engesak kasik anyendhal naga raja gelasarran ngolang ngaling, gya I ngutahken énggal,
  11. Wus mancolot sing tutuk umijil tandya sinnaut sauttan kenna, dadya kinnaroyok ngekéh, buron toya angrubut marang sira simunyuk putih, inguntal until medal riwut tandangngipun naga cinnéngklak wus kenna, kethék putih pinulettan kenni, malah anduleg mata.
  12. Naga Raja kawekénning budi, dadya temahann asruh tobat ingsun trima teluk baé, marang ing sira munyuk kathék seta manthuk maringis apa tandhanné sira, tobat marang ingsun naurri Sang Naga Raja, ingsun darbé pusaka arupa bindi, gengnya saparangkullan,
  13. Babakallé kencana sinnangling, penthollira ya saking munsthika, lan telung seta dawanné, iku pusakanningsun sira pékka sun angli[4]lanni, gumuyu kethék seta, mokal sira iku, mongsa ta ingsun bisaha, anyangkingnga mring pusakannira bindi, kang gedhé saparangkullan,
  14. Naga Raja annaurri aris gampang lamun sira arsa tompa, nulya pusussen dénnagé, bindi sayekti luluh, bisa dadi gengnya satugi, samana kethék seta, nyandhak bindi sampun pinusus pusus ing ngasta, among kari satugi gengngira nenggih, binnektan katara.
  15. Sinumpingken anéng karna kéring, kethék putih anulya pamittan mentas saking samodranné, nedya oncat mandhuwur, mring kaéndran ingkang kinnapti, nging tan wruh margannira, dadya nyidréng tanduk among kinnarya jalarran kéh dédésan prasamya dén obrak-abrik karya rusak tan nemman,
  16. Sesekarran pinnethikkan sami, pari oték canthél miwah boga, samya rinusakkan kabéh, kekes janma in dhusun nyana lamun wannara putih, lelembut kang rumeksa, dhusun ing ngadhusun arsa numpes marang janma, marma énggal karya tutulak tumuli, sasaji myang dudupa.
  17. Kethék seta maaksih tan pradulli, dénniranggul dahat karya rusak ngosak kasik ésuk sore, tannana pisang suluh,  tekéng klapa rinnontog sami, saking srunning tyssira, prajanma ing dhusun dénnya gung manyi[5]ddhikara, amiminta ing déwa ingkang linuwih, sirnanning haru-hara.
  18. Kawuwussa kaéndran wus unning, lamun ngarcapada kagégérran dénning pakartinning kethék Hyang Ngéndra adhadhawuh, marang déwa kinnén lumaris nenggih Sang Hyang Naraddha, mamrih sirêppipun haru-hara ngarcapada, gya rumedhak Hyang Naraddha sqampun prapti, dhusun kang karisakkan,
  19. Kethék seta mara marêpekki, tan saronta sira Hyang Naraddha, ginnebag lawan bindinné, gumabrug oncat mumbul ring gagana dipun tututti, ramé prangngé Naraddha, mengsah lawan munyuk kami gilan nulya oncat Hyang Naraddha wangsul mring kaéndran aglis maksih dénnoyak oyak,
  20. Gégér para déwa angadhangngi, kethék seta cinnekel tan kenna, ngobat tabitken bindinné, déwa sami keplayu, siji datan nana ngundhilli, sumbar punnang wannara, payo ywa lumayu, samengko sun angadhatyan néng kaéndran dadi déwa kang linuwih, iya rathunning déwa.
  21. Sang Hyang Guru kawekénning galih, gya rinapu marang para déwa, réhning sira iku kethék becik sira tumurun marang ngarcapada samangkin dadiya rathunnira, bongsa kethék lutung, uwawa kalawan tukang, kabéh padha ngrathuwa marang siréki, myang sira jujulukka.
  22. Kuda Rêsa Sasana annenggih, kang ngratho[6]nni kethék-kethék samya, samana lilih driyanné, kethék seta tumurun sing kaéndran pan sampun prapti, néng ngalam ngarcapada, gya paréntah sampun marang sagungnging wannara, kinnén samya ngalempakka angéstrénni, ya marang jennengngira.
  23. Tanna dangu prapta andalidir, kethék-kethék wus kumpul sadaya, siji tannana kang kécér, kethék seta amuwus sira kabéh ingsun tuturri, atas karsanning déwa, samengko wakkingsun ran Kuda Rêsa Sasana, angratonni kabéh kethék-kethék iki, marmanta sumuruppa.
  24. Ger gumuyu kethék gumuyu sadayéki, winnor lawan ing pangérang-érang, éh ta bodho temen kowé, wong kalebu ing ngapus dadak nganggo sira kumaki, Kuda Rêsa Sasana, iku tegessipun Kuda: tegessira jaran Rêsa: tunggu sasana yaiku panti, gonning jaran gegedhoggan,
  25. Nora ngandhel takonna mring janmi, ingkang wasis ulah tembung jawa, yekti yén sira kaweléh, wit sira among nunggu, pakaryanmu sahari-hari, lamun jaranné bigar, sinnépak endhasmu, lamun jaran ambubuwang, taléthongngé néng cangkemmu anggubrassi, iku mongsa wurungnga.
  26. Yén wus pecah endhassira nuli, uteg muncrat pinnanganning sonna, usus sira kéwér-kéwér, binuwang tengah lurung, datan nanna [7] sudi ngrumatti, sigeg wannara seta, éh benner siréku, cidréng déwa suralaya, kaya becik ingsun baliya luruggi, mungkur wannara seta.

PUPUH II.

  1. Nepak bau nulya mesat kethék seta ing kaéndran wus prapti, tan saronta ngamuk punggung, kéh déwa kasulayah, sajatinné among saking samya lumuh, mungsuh kethék mung sapala, yogya pra samya sumingkir.
  2. Dadya Hyang Guru dhadhawah, sapa ingkang bisa anembadanni, munyuk putih kang angamuk anéng jro kadéwathan Hyang Naraddha: Adhi Guru kula matur, kalamun ing ngarcapada, prenah ardi pandhansari.
  3. Wonten pandhitha martapa, Wilsaya arannira sang rêsi, punnika tuhu linnangkung, bokmanawi kaconggah, anyirnakna munyuk putih ingkang ngamuk Hyang Guru lon angandika, kakang Naraddha suwawi.
  4. Nunten andika dhawuhna, anniballi Wilasaya maharsi, kinnén sébaha amringsun kula arsa panggiha, Hyang Naraddha sigra mesat adhadhawuh, pandhansari sampun prapta, pannembahan dén timballi.
  5. Wus kérid Sang Hyang Naraddha, pannembahan Wilasaya sumiwi, ing ngarsanta Sang Hyang Guru, alon andikannira, éh ta sira Wilsaya apa sanggup, anyirnakna kethék seta, ingkang karya rusuh iki.
  6. Umatur Ki Wilasa[8]ya, dhuh pukulun sandika anglampahi, namung paringnga pangéstu, dhumateng lampah kula, Sang Hyang guru aris pangandikannipun lah mara agé mangkatta, ingsun ingkang mangéstonni.
  7. Nembah umedal pasilan penembahan Wilasaya manggihi, kalawan pun kethéh pingul éh si monyét sira, away anggung sira dahat angriridhu, marang sagung para déwa, becik lungaha dénnaglis,
  8. Lamun sira angandelna, tossing balung lawan wuletting kulit payo tandhing lawan ingsun nyata kethék prawira, lumpattana darijiku ingsun ngathung, ambekés palwaga seta, aja mannéh kang dariji.
  9. Tau taté saonjottan sepal luwih lumpatting kethék putih, payo ngathungnga dén gupuh, ingsun arsa malumpat sira inna aja dupéh ingsun munyuk pannembahan Wilasaya, ngacungken dariji kalih.
  10. Turta umpeg gumpeg cendhak suprandénné ingsun kinnén: nglumpatti, nulya ngunjalna passipun gya lumumpat sarosa, nanging cupet tibéng tengah-tengahipun kacepittan bisa obah, jungkir endhassé tan kéksi.
  11. Katriméng Sang Pennembahan panuwunné marang déwa linuwih, cinnipta darijinnipun jleg wus dadya prabata, gobag-gabig dhas kethék kacepit gunung, miwah ginnegelling tossan tumra[9]p sajeronning kulit,
  12. Mangetog kasurannira, kethék putih wus datan angunthilli, muntar-muntir bekah-bekuh, prabatasan saya wrat kongsi géthék kethék putih bathukkipun panembahan Wilasaya, sukanning driya tan sipu.
  13.  Nalika arsa tinnilar, anéng séla ardi puja tinulis sastra buda sandi kidung, suraséng kannang surat anyangénni marang sire kathék pingul aja metu saking ngarga, yén tannana wong linuwih.
  14. Aran Radén Talirasa, ya iku kang bakal mitulungngi, anulya tinnilar gupuh, kethék kari anggana, kruntak-kruntek kari tépong kang kadulu, lamun nuju mongsa udan baledhéggé anamberri.
  15. Prenah gonning kethék seta, dadya ungkag lunggeg sambat: mlas asih, adhuh-adhuh nyuwun tulung, Rahadén Talirasa, dipun asih paduka mring raganningsun sakitté boya sapira, ananging karaos keri.
  16. Tekéng balung sungsum kandhes marma ulun tobat aminta urip sumukké langkung-langkung, néng sajronning prbata, mung paduka ingkang wajib atutulung, sigeg gantya winursita, Pangran Pathi ing Giling Wesi.
  17. Parab Radén Talirasa, kang wus lami murca saking nagari, jajah wana gunung-gunung, kagyat mirêng suwara, minta tulung ya marang sarirannipun marma énggal pinnaranna[10]n marang donning swara tangis,
  18. Dupi pranténg don wannara, Radén Talirasa pan sampun unning, séla sinrat sandi kidung, lawan sastra buddhaka, wus kadhadha saraséng serattan ngriku, kinnén amitulungngana, ya marang si kethék putih.
  19. Tan dya tumolih mangiwa, katingallan tépongngé kethék putih, sinnapa mring sang binnagus payo kethék metuwa, ingsun ingkang arsa tutulung siréku, duk ngrungu swaranning janma, kapi seta annaurri.
  20. Jan dika  dyan Talirasa, karséng déwa tinnakdir mitulungngi, dhateng kasangsaran ulun paduka sumingkirra, kula kirig mennék prabata maledug gupuh Radén Talirasa, umiré saking ing ngardi.
  21. Tan dya gumledheg kang ngarga, gonjang-ganjing: nyelah kethék kikirig sumyar prabata maledug oncat sang kapi seta, sampun luwar tandya mancolot sumebut ngupaya Dyan Talirasa, sapa ranné atut wuri.
  22. Panganggeppé anyogata, kapi seta mring Radén Rasa Tali, anging ta labetting munyuk tunggal lawan manungsa, saben-saben mancilak bindi pinusus pathenthengngan arsanggada, nanging ajrih yén tinnolih.
  23. Marang Radén Talirasa, sru tumungkul abot sirahing kapi, dénning ginnegetting ngesuh, wesi kang tan katingal néng jro kulit sajabanning dagingngipun marma mring Dya[11]n Talirasa, tulus dénnira jrih asih.
  24. Wau Radén Talirasa, maksih laju dénnira mati ragi, ginnodha sakéh lelembut dhemit peri prayangan lawan éndhang ngéndhangngi delangkung, karêppé arsa minnongsa, lan kinnokop ponnang getih.
  25. Karana karsanning déwa, wus tinakdir sapa kang wignya mbukti, marang getih dagingngipun Rahadén Talirasa, luput teguh wong ngannom tyan kenéng sepuh, lamun binukti wong tuwa, sayekti luputting pati.
  26. Marmanya kinuya-kuya, Radén putra lawan wannara putih, saparan anusup-nusup nalasak wana wasa, dupi prapténg don sepi ana garumbul-garêmbel tuwuh wit-witan lang-ngalangngé angalingngi.
  27. Pintunning kang guwa-guwa, tan saronta dennawa kang kaéksi, bérok-béra walung luhur, ngisi siyung sacarak rambut gimbal anutuppi mripattipun mregagah ngadgangngi marga, anggero gerêng ngajrihi.
  28. Éh éh wong bagus mandhegga, suwv ingsun ngarsa arsa siréki, aja sirna tanpa dunung mati datanpa aran sapa sira arannira éh wong bagus gumecer timen waking wang, selak arsa ngokop getih.
  29. Getih ing wong kaya sira, suwé ingsun nyidham getih land aging, éh sapa sira aranmu, kagyat Dyan Talirasa, nulya kéndel aris panga[12]ndikannipun éh raksasa wana wasa, away angalang-ngalangngi.
  30. Ingsun Radén Talirasa, Pangran Pathi Putra ing Giling Wesi, Prabu Pastatha jujuluk iya sudarmanning wang, balik sira raksasa spa aranmu, aja mati tanpa aran angakuwa mupung urip,
  31. Iya lamun sira Tanya, ingsun Kalapurusa Sura Sekti, kang rumeksa ing garumbul payo sira sun until aja suwV-suwé katon matanningsun tinubruk Dyan Talirasa, kethék putih angembulli.
  32. Dinugang raksasa kontal parêng nubruk kapi seta ambindi, nglumba kelumah gumabrug raksasa timbale lumah, yun pinupuh raksasoncat marang grumbul tinututtan kapi seta, raksas wus malih warni.
  33. Asipat dadya waraha, sarwi rerumnéng blethokkan kaéksi, kapi seta nguwuh-uwuh, céléng iya iya weruha, mongsa dadak wurungnga pecah endhasmu, mancolot sang kapi seta, sarwi anibanni bindi.
  34. Raksasa malih siluman kapi seta maksih angoncit-toncit raksasa séluman teluk tobat asrah bongkottan lan Dyan Putra lan kapi seta anungkul dadya kinnén atut wuntat kinnarya pitedah margi.
  35. Laju lampahé Dyan Putra, maksih turut wana myang wukir-wukir, duk praptanning rawa arus kanggeg Ra[13]hadén Putra, myang wannara seta datan bisa laju, tandya ki Kala Purussa, ngalangken pundhakkira glis.
  36. Sigra Radya Talirasa, sakaronné lawan wannara putih, cinnandhak binekta sampun kalih anéng géndhongngan kang raksasa ngarubyak ing rawa arus sakedhap prapténg darattan sabrang kulon sampun ngancik,
  37. Jajah ana ardi Malaya, ejim sétan brakasakkan myang peri, samya anggodha ngriridhu, lampahé Radén Putra, ning tinnepak dénning kang wannara pingul singa-singa ru paksa, sinnabet kalawan bindhi.
  38. Kathak samya kapelajar, tanpa kiwul pangriridhunning dhemit samya ngungsi kapalayu, tanbuh ingkang sinnedya, kocap wau playunning para lelembut mawa prabawa kumrasak kadya nginnempuh wajatin,
  39. Kagyat kang silumman tuwa, nuli prapta sajuga kang resaksi, godhék wok bring gung ngaluhur, siyung angapurancang, rambut abang barintik adhawul dhawul ngaglah anéng tengah marga, gerok anggrogigirissi.
  40. Hurdah manungsa mandhegga, baya iki kang karya mosak-masik marang annak putunningsun kang néng gunung Malaya, kapi seta annaurri.
  41. Buta buteng kaya sira, lamun Tanya ya marang kangsun iring, [14]iki atmajanning rathu, Sang Ngaprabu Prastapa, ratu agung Giling Wesi prajannipun sira buta-buta apa, rupamu anggigilanni.
  42. Raksasa naurri sugal lamun Tanya ingsun buta dhedhemit kang rumekséng wana sirung, laladdan Himalaya, kala griwa ranningsun ditya gegedhug gedheg manggalanning sétan kang kasusra pilih tandhing.
  43. Suwé ngadhang marang sira, sira ngemping lara anggenjah pati, tan saronta ditya nubruk mring Radén Putra éndha, kapi seta mancolot tumémplok antuk cecengel raksasa mila, gulung rambutté jinnenggit,
  44. Sinaut wannara kenna, yun inguntal marucut males binshi, dhadhanné kenna gumadhug ditya tiba kelumah, gya pinupuh endhassé akoprak kapruk kadi ngepruk kelapa, suka radén putra unning.
  45. Oncat raksasa lumajar, malbéng guwa wannara anututti, ditya tobat mintak ampun nuli binekta medal anggaruguh ditya telukkan mangukuh, néng ngarsanning Radén Putra, kinnén mundur angennémmi.

PUPUH III.

  1. Maksih andugekken lampah, Radén Putra Giling Wesi, ing ngiring sang kapi seta, lawan raseksa kakalih, saparan tinut wuri, dénning dennawa lelembut lepas ing lampahira, Radén lan wannara putih, lamun dalu asipeng tengahing wa[15]na.
  2. Byar énjing wiwit lumampah, nasak wana margi sungil kocappa Rahadén Putra, kapepettan anéng margi, dénning prabata agni, urubbé kadya tinunu, latu makantar-kantar, bingung tan bisa lumaris onnengnging tyas Radén Putra lan wannara.
  3. Baya wus karsanning déwa, cupet ing lalakon iki, nora bisa anutugna, gonningsun amatiragi, ngambah wana myang wukir, anut saparanning suku, nalasak wana wasa, mudhun jurang ngiring-iring, ngambah alas talatah surya pralaya.
  4. Kuneng wau kawuwussa, annenggih pun kethék putih, mathak aji padanyangngan sakedhap sampun kepanggih, lan kang samara bumi, Tanya ngendi margannipun wit ketutup dahana, murub makantar sahardi, kang tinnanya: samara bumi mannabda.
  5. Dhuh laé sang kapiwara seta, lamun angupaya margi, yektinné wus datan nana, éwa dénné yén suwawi, Radén arsa lumaris amiyakka latu murub kedhik srananning lampah, manggihana ingkang jagi, ingkang wasta jaran pannolih punnika.
  6. Sayekti langkung kuwasa, miyak latu murub wanni, ngendelken pusakannira, paringnging déwa linuwih, warni kipas satunggil ageng katiyasannipun latu murub makantar, kinnipas sayekti mati, kapi seta dahat sukanning wardaya.
  7. Tanna [16] dangu gya pamittan marang ki samara bumi, cipta arsa kepanggiha, kalawan jaran paannolih, ing lampah tan winarni, kapi seta wus kepangguh, kang rumekséng dahana, awasta jaran pannolih, tembungngira lamun panuju ing driya.
  8. Ingsun minta tulung sira, sirêppen dahana iki, Radén Putra arsa liwat sugal ki jaran pannolih, ingsun nora pradulli, sapa baé kang lumaku, angur sira baliya, ambekés sang kethék putih, ladak timen éh jaran pannolih sira.
  9. Jaluk ingsun ruda peksa, samana sang kethék putih, tan saronta nubruk sigra, marang ki jaran pannolih campuh asilih ungkih, jaran pannolih pinupuh, dénning bindi pusaka, tanpa papan angundurri, temah kasor jaran pannolih prangngira.
  10. Nulya ngesrahken pusaka, kipas marang kethék putih, tinnampan sukanning driya, tandya wau kethék putih, maranni marang ngardi, kang makantar-kantar murub kinnipas datan pejah, wola wali maksih urip malah baya anyalat mring ngawakkira.
  11. Dahat runtikking wardaya, kapi seta muring-muring, marang kanga sung pitedah, iya ki samara bumi, rumaos dén apussi, tiwas rinnéwangngan pupuh, marang kang bau rêksa, kanga ran jaran pannolih, kipassira [17] pusaka rinebut yuda.
  12. Kodheng tyasnya kapi seta, cinnipta tannana malih, among ingkang ngapus krama, Kiyai Semara Bumi, sigra i ngundang aglis mring ngarsanning Radén Sunu, kang panggih kapi seta, inguwus-uwus tanpa wis dénné karya marang kapi apus krama.
  13. Anjungkel konjem pratala, sira Ki Semara Bumi, umatur sarwi ngrerêpa, dhuh pukulun sang tarunni, sampun asalah dalih, amastanni raganningsun akarya apus krama, satuhu Jaran Pannolih, darbé kipas kakalih pusakannira.
  14. Ingkang sajuga kinnarya, ngagengngaken latu kenni, sajuga malih kinnarya, sisirêp urubbing genni, punnika dénnastiti, bok bilih mannawi klintu, sayekti datan pejah, malah surubbé andadi, konninganna pukulun Rahadén Putra.
  15. Kipas kakalih punnika, sinnimpen dénning kang éstri, awis janma kang unninga, kogel tyassé kethék putih, dénnira ambendonni, mring Semara Bumi luluh, lalu énget mring sira, bojonné Jaran Pannolih, sedyannira kapi seta malih warna.
  16. Amindha-mindha kang priya, nenggih Ki Jaran Pannolih, tandya matek ajinnira, kethék seta malih warni, dadya Jaran Pannolih, kembar lan kang priya sampun muruggi rabinnira, rinungrum i ngari-arih, a[18]rinningsun kang tuhu tresna maring wang.
  17. Ingsun pundhut kipassira, kang mongka panyirêp api, kang éstri amendhet sigra, kipas panyirêpping genni, dén aturken tumului, tandya tinnampénnan sampun maring ingkang amindha, Kiyai Jaran Pannolih, mesat sigra kipassé sampun binnekta.
  18. Myang malih warna wannara, wangsul kadya wingi unni, apan sarwi bekta kipas pusaka panyirêp api, marêg unggyanning genni, gya kinnipas latu murub sirêp padha sakala, Rahadén putra lan kapi, lumaksana marang donning kang sinedya.
  19. Gantya ingkang cinnarita, Kiyai Jaran Pannolih, duk andulu Rahadé Putra, kalawan wannara putih, génya laju lumaris myang sirêpping genni murub kagyat mangunnandika, éh apa wadinné iki, nuli tanya Pannolih lan rabinné.
  20. Babo ninni garwanning wang, ingsun tanya ing siréki, ya pusakanningsun kipas kang kanggo angirêp api, wetokna dipun aglis kang éstri naurri jumbul Kiyai katiwassan bayat kalebon maling, Sandi Paya nyarupi kadya paduka.
  21. Awit pusakanta kipas kang kinnarya nyirê api, saweg ing wau punnika, jandika pundut mring mami, marma kula annuli, ngaturraken gupuh-gupuh, ing mangkya jengngandika, praptanya an dangu ma[19]lih, Kyai Jaran Pannolih kagyat tyassira,
  22. I babo wannara seta, dutanné Pangran Dipathi, teka datan laku cidra, iya marang awak mami, baya karséng déwa di, oncatting pusakanningsun kipas panyirêp brama, dadya pinupussing pesthi, kocap Radén Talirasa sampun lepas,
  23. Ing lampaha murang marga, tan pisah si kethék putih, prapténg tepining samodra, tannana marginné malih, sigeg turunna kalih, ingkang dénya mingak minguk dénné tannana palwa, tambangngan munggwéng jaladri, nulya ana sajuga buron samodra.
  24. Kang aran minna pasirran agengnya kagiri-giri, kadya bale alalampah, kombak kumambangnging warih, prapténg pinggir jaladri, lir nambrama mring kang rawuh, Rahadén Talirasa, dahat ngunnandikéng galih, baya iki ambagékké marang ing wang.
  25. Tanggap ri sang kapi seta, inggih makatenna gusti, yén sagedda tata janma, wangsul buronning jaladri, sayekti tan udanni, ing karsa paduka lamun arsa nabrang samodra, mésem Radén Putra angling, ya mangkonno kethék putih nanging coba.
  26. Warahen mring dhéwékkira, lamun bisa anulungi, gonningsun arsa annabrang, lawan sira kabéh iki, tandya wannara putih, umarêg tepinning ranu, kepanggih lan pasirran wus cala[20]k sang kethék putih, atatanya éh sira iki pasirran,
  27. Sun arsa nabrang samodra, sapa ingkang annambangngi, dénné datan nana palwa, géthék témbo tan udanni, mingser pasirran angling, é: wannara mitranningsun lamun sirarsa nabrang, iya marang ing jaladri, nora nana ing kénné tambangngan palwa.
  28. Kajabanning awaking wang, ingkang wignya anulungngi, nyabrangngaken marang sira, anging sun tatanya dhingin sirarsa marang ngendi, déra dahat drangnging kayun nedya nabrang narmada, jarwan nana kang sayekti, kapi seta sukéng tyas anambung sapda.
  29. Éh mitra buron pasirran lamun sirarsa udanni, kang dadi sedya mannira, lan Radén Putra ing mangkin arsa dugékken kapti, umanjing jronning wana gung, iya surya pratala, sumiwéng Hyang Misésanni, amiminta kang pusaka kadam makna.
  30. Legawéng tyassing pasirran Radén Putra lan sang kapi, sampun sami ingaturran marang ing gigir annitih, sakawannya wus munggwing, gigirring pasirran mungguh, tanpa é lawan palwa, bisa lumaku pribadi, mung kacékké boya nganggo juru satang.
  31. Tan usah nganggo tambangngan amung baé sun meling, mring sira lan Radén Putra, bénjang kalamun kepanggih, Sang Hyang Wasésa Tunggil aturrênna raganningsun bénjang akirring jaman a[21]pa ta sun bisa nitis marang janma tumitah néng ngarcapada.
  32. Mapan sampun sinnaguhan pasirran dénya memeling, sampun lepas lampahira, Radén Putra lan sang kapi, dennawa kang kakalih, pra samya sipat lelembut kang wus teluk néng marga, saparannira umiring, marang Radén Putra lawan kapi seta.
  33. Ing marga datan winnarna, sabrang kulan sampun prapti, nulya mungguhing dharattan ingkang tinuju sang kalih, mring gunung glingsang semi, dadya nyengkrék lampahipun prapta lengkéhing ngarga, panggih lan wong ninni-ninni, mendhak sigra atambuh mring Radén Putra.

PUPUH IV.

  1. Dhuh adhuh wong ngabagus lawan para ingkang atut pungkur, sadayanya ingkang sampun prapténg ngardi, kawula akami purun tatanya dhateng sang ngannom,
  2. Sinten sinambattipun lan ing pundi pinnangkanniréku, lan punnapa ingkang sinnedya ing ngarsi, dénné kesasar mring gunung, annalasak eri bondhot,
  3.  Kang tinnanya sumambung, ninni tuwa yén Tanya maringsun ingsun putra Pangran pati Giling Wesi, Talirasa kang satuhu, kinnasih dénning sang kathong.
  4. Marma tumekéng gunung, sedyanning sun mung arsa angruruh, kang pusaka kadam makna iku ninni, kang manggon jronning ngalas gung, surya pratala ya kinnaot,
  5. Dénné ta kang amengku, kitab ka[22]dam makna kang satuhu, Sang Hyang Jagad Pratingkah marmanta ninni, kang manggon jronning ngalas gung, surya pratala ya kinnaot,
  6. Dénné ta kang amengku, kitab kadam makna kang satuhu, Sang Hyang Jagad Pratingkah marman ta ninni, adoh-adoh ingsun luru, mennawa bisa kepangguh.
  7. Kitab arsa sun suwun karsa wasiyat ing tembénnipun iya lamun ingsun jumenneng narphathi, anggenténni rama prabu, ing Giling Wesi  kadhathon,
  8. Ni tuwa nembah matur, dhuh pukulun bok sampun kebanjur, alalana ing ngardi galinggang semi, punnika singit kelangkung, boten kénging tronyok tronyok,
  9. Kathah lelembattipun tur ta canggéh rêmen ambébédhung, ngantos karan janma mara janma mati, sato mara mara lampus bok inggih wangsul kémawon,
  10. Radén ngandika arum ninni tuwa banget trimanningsun sira ngowel iya marang jenneng mami, nangnging meksa sun alaju,  annalasak jurang singgrong.
  11. Lamun welas siréku, tuduhenna marga kang satuhu, ingkang anjog ing surya pralaya ninni, ninni tuwa nembah matur, dhuh gusti sang prawira énnom,
  12. Lamun agrengnging kayun lah suwawi mampirra karuhun dhateng sudhung sakedhap kula aturri, lelenggahan sarwi ngunjuk toya asrep jampi ngorong.
  13. Ngendi wisma[23]nniréku, ninni tuwa sun minta pituduh, lah punnika calekké walasing ngriki, uger wonten kadi gubug ngéréng-éréng jurang gerong.
  14. Cagakké deling wulung, mung satangkep payu godhong tebu, trimah lowung kanggé ngéyub wonten ngardi, Radén Putra ngandika rum iya becik mara payo.
  15. Gya kerid ninni pikun sempoyongngan lakunné andhungkruk Radén Putra lan wannara atut wuri, dutya kakalih tan kantun ing marga tan cinnariyos,
  16. Sampun prapta ing sudhung, Radén Putra I ngaturran laju, lah sumongga Radén lenggah bale griki, o O: kontennipun sundhul ragi mendhakka kémawon,
  17. Wus lenggah sadayéku, bikut ninni tuwa mlebu metu, asasaos pasegah sambénning linggih, lawan pangunjukkannipun nulya cinnarakken gupoh.
  18. Daweg Radén kaunjuk wédang cengkéh kaliyan kemukus cara ngardi namung kanggé jampi salit sinnambi dhaharraanipun gayam saweg mentas godhog,
  19. Lan tudhungngan cinnarub Radén Putra nulya dhahar kembul ngéca éca labet kelungsé ing wanci, suka tyassé ninni pikun mulad dénya dhahar cékoh.
  20. Ninni kongsi keladuk gon sun dhahar marang susuguhmu, gayam lawan gudhang gogodhongngan iki, apa [24] aranné punniku, dénné ingsun nembé tumon,
  21. Godhong ingkang kadyéku, ninni tuwa alon aturripun gih punnika tedhannipun tiyang ngardi, kalaka cikarannipun tur saru warninning ngeron,
  22. Dénné gayam punniku, tiyang sepuh yekti goal gaul pantes lamun dhinnahar Sang Pangran Pathi, mila sampun rikah rikuh, karan Allah kémawon,
  23. Sampun karaos tuwuk Radén putra énget karsannipun payo ninni ingsun tuduhna dénnaglis marang ngendi prenahipun surya pratala kang anjog,
  24. Sandika ninni pukun nulya waléh ing sanyatannipun wana surya pralaya inggih ngeriki, Hyang Pratingkah dunungngipun ingkang jandika upados,
  25. Pupundhénning pra rathu, warni kitab kadam makna iku, tur ta ageng kasiyattipun ing ngunni, nanging kedhik cacaddipun unggyanya dhelik angerong.
  26. Tur ta peteng kalangkung, margi supit andhodhok kasundhul boten kénging linnebettan tiyang kalih, cacak kéwala pukulun yén katrimah gampil lebettipun nulya wonten ing jro swara ringik ringik lir swaranning para wadu, dénniranggul aprang kasor.
  27. Dyan Putra mésem muwus payo ninni iridden dén gupuh, iya [25] nadyan kaya proyé baé ninni,  sun labuhi teken janggut ugerré bisa kalakon,
  28. Anulya menyat sampun ninni tuwa ngirid lampahipun wanci surup ing surya peteng kapati, Radén Putra tinuntun sampun prapta celakking rong.
  29. Sampun dika lumebu, Radén putra gagap gagap antuk pintunning ronggang geng anggameng ngalingngi, limit lumutté alunya, ngunandika dudu lakon,
  30. Aja awus kebanjur, prapténg kénné sayektinné ingsun bali baé nora kudu angupadi, pusakanniréng prang pupuh, ananging balik samengko.
  31. Wus ketemu gonnipun kari manjing dadak mangu-mangu, kunneng lingnya wau dennawa kakalih, suwawi Radén lumebu, kula tarik saking ing jro.
  32. Radén Putra tan purun sigra miyak ganggeng kang tumutup pan wus mangnguk ing sirah kalawan ngagir, lulumut limat alunya, praptanning jro mménggak ménggok,
  33. Tur mawa gonda arus keplepeggen Radén Putra bekuh, sinaurran ing jero ana kapyarsi, ringik ringik sambat ngadhuh, Radén Putra andharodhog,
  34. Mék emék astannipun wus sinnampé delancang saepuk kadammakna yaiku kang dén upadi, marmanta énggal jinupuk binnekta mijil sing ngerong.

PUPUH V.

  1. Lega tya[26]ssé Radén lan sang kapi, rêmbuggé sakloro arsa nulak nuli kondur baé, gya pamittan mring wong ninni-ninni, éh bok ninni mangkin ingsun karsa kondur.
  2. Janma ninni-ninni matur raris dhuh gusti sang annom lamun sarju ing galih kalihé, punnapa boten lampir malih, Radén ngandika ris iya ninni maklum,
  3. Ingsun bacut baé nora mampir, réhninng awaking ngong, annis saking praja wus kisuwén datan pamit kanjeng rama aji, yén dén arsi-arsi, ya marang jeng ibu.
  4. Nora liwat pi tuduhiréki, marang awaking ngong, sun tarima banget marang kowé, bésuk lamun tumekéng praja di, yektyéng sun annuli, utussan methuk,
  5. Marang sira ywa anggung néng ngardi, arsa ingsun boyong, mring nagara Giling Wesi baé, sira wruha rasanning kamuktin umatur bok ninni, gusti sanget nuwun,
  6. Mugi-mugi sadayanya sami, manggya karahayon kadumugén kang dadya sedyanné, watak wonten sangsayanning margi, jinurung sakapti, Radén mangkat gupuh.
  7. Wirandhungngan ing samargi-margi, kitabbé dén gendhong, marang kala purussa abdinné, tan kacrita laminning lumaris wus prapténg gigisik tepi samodra gung.
  8. Kang pasirran amethukken aglis nambraméng sang nganom la[27]n bagé ya tekannira kabéh, sira padha annemu basuki, kapi annaurri, ya padha rahayu.
  9. Wis ta payo mungguha dénnaglis marang gigirring ngong, Radén Putra lawan saabdinné, wus ginnawa pasirran anglangi, lumémbak madyanning, ombak alun-nalun,
  10. Samya gupruk ing samargi margi, kojah kang lalakon Radén Putra lan kapi mitranné, buron toya pasirran nambungngi, akarana saking, Vnget wekassipun,
  11. Duk nalika Radén Putra ngunni, nabrang mring brang kulon wus winneling kinnén ngaturraké, marang Sang Hyang Wasésa atunggil prakara sun nitis bénjang tembénnipun,
  12. Éh ki sanak kethék putih, ingsun atatakon duk néng ngalas surya pratalanné, apa sira padha bisa panggih, Hyang Wasésa Tunggil Radén sumaur.
  13. Ya pasirran ingsun bisa panggih, ana sajronning rong, nanging nora sumurup warnanné, among krungu swaranya aririh, sarwi amaringngi, kadammakna iku.
  14. Kagyatting tyas pasirran annuli, nengah cumalorot ngambah samodra siyem bawahé, anutugken patanyanira ris mitra apa lali, ing weweling ingsun.
  15. Radén Putra anambungngi aglis, adhuh mitraning ngong, away dadi ing driya runtikké, ingsun lali [28] gonnira memeling, gampang tembé buri, yén ingsun katemu.
  16. Kang pasiran ambekis naurri, si manungsa goroh, sarwi am:bles anéng samodranné, gugup Radén Putra sadayéki,, ngrasa lamun manggih, tiwas jronning ranu.
  17. Cedhak lawan ing siyem nagari, kerêmmé sang nganom kadi lamun tinnakdir déwanné, kethék seta kang wignya anglangi, pan wus dén tulungngi, kabéh rowangngipun,
  18. Radén Talirasa ngunni maksih, sarira anglentroh, saking dahat Radén kantakanné, dén asok kenning tei gigisik kasilirring ngangin wungu-wungun pungun,
  19. Kitabbira kang teles dén isis néng séla amongol mung sakedhap kéwala nulya gé, kadam makna mapan sampun garing, pinundhut tumuli, maksih tabettipun,
  20. Kang serattan anéng séla kari, malah kongsi dhékok kawistara buda ing sastranné,([1])kadi lamun karséng bathara di, tabetté kang tulis tumiba ing watu.
  21. Sigeg kawuwusa Pangran Pathi, arsa tindak gupoh, myang dén iring titiga myang kethék tan kawarna lampahiréng margi, samana wus prapti, nenggih prajannipun,
  22. [29]Kocap Sang Ngaprabu Giling Wesi, myang garwa sang kathong, saka mantya ing tyas sungkawanné, ngraossaken putra pagran pati, ingkang wus alami, tilar prajannipun,
  23. Tanpa pamit rama ibu sori, dénnira alolos marma prabu dahat sungkawanné, putra jalu sajuga kinnasih, murca tanpa pamit tambuh rannipun,
  24. Kunneng wau kawuwussa malih, Radyan putra kathong, kang wus kondur prapténg nagaranné, nulya njujug jro pura sumiwi, mring rama sang ngaji, lawan jeng sang ibu.
  25. Saka mantyan jeng sang narapathi, ing galih sumedhot mulut marang putra ing praptanné, gya ingawé marang praméswari, kulup dipun aglis selak asmaréngsun,

PUPUH VI.

  1. Manembah pangran dipathi, sumiwéng ngarsa naréndra, ngaras pada sakalihé, jeng rama lan ibunnira, dahat sukéng wardaya, praptanning putra sang prabu, kapinggih sami raharja.
  2. Sira kulup marang ngendi, gonnira atinggal praja, kongsi saprana saprénné, karya susah ibu rama, apa ta: wartannira, kang putra amatur dheku, pukulun inggih raharja.
  3. Dénné késah kula ngunni, among perlu angupaya, kitab pusakanning kathong, ingkang wasta kadam makna, tebih panggénnannira, marmanta kalantur-lantur, kong[30]si tumekéng samangkya.
  4. Sang natha ngandika aris apa ta kulup samangkya, wus sira gawa kitabbé, ingkang ngaran kadam makna, putra umatur nembah, inggih pangéstu pukulun kitab sampun kula bekta.
  5. Gonnira oléh ing ngendi, mara ingsun wartannana, ingkang dadi lalakonné, kang putra matur mannembah, dhuh pukulun jeng rama, wiwit kawula rumuhun medal kikissing nagara.
  6. Anulya manjing wanadri, minggah gunung mudhun jurang, urut margi ing pépéréng, ngantos angsal tetelukkan wannara ln dennawa, punnika ingkang tut pungkur, dhumateng lampah kawula.
  7. Kepalang wonten ing margi, latu murub ngalad-dalad nenggih saprabata gengngé, tandya mitra kapi seta, panggih lan baerêksa, jaran pannolih rannipun kang gadhah pusaka kipas,
  8. Kénging cinnidra ing jurit kipassé sampun binnekta, anulya dén tamakaké, latu murub sampun sirna, laju lampah kawula, gya kepalang samodra gung, kawula peksa annabrang.
  9. Nanging boten annambangngi, mung antuk pitulungngira, ulam pasirran wastanné, gengnya sabalé balaka, brang kilén sampun prapta, nunten nyengkrék manggih gunung, galinggang semi saranya.
  10. Wonten lelengkéhing ngardi, kepanggih pun ninni tuwa, ka[31]wula gya sinnambraméng, gayam pasugatannira, lan gudhang gogodhongngan kalaka cikarannipun raossé éca kalintang.
  11. Tuwuk kawula abukti, gya kérit ing lampah kula, dhumateng ing wana kilén annenggih surya pratala, wastannipun kang wana, mardinya andumuk irung, lampah kula gagap-gagap,
  12. Tandya manggih guwa alit margi supit katutuppan ganggeng miwah lulumutté, prandénné kawula peksa, malebet ing guguwa, suku jaja teken janggut sundhul lamun barangkangnga.
  13. Ninni tuwa angentossi, dumugi sawedal kula, saking sakeronning ngerong, bekta kitab kadam makna, marma kawula sagah, lamun bénjang wussa mantuk mring Giling Wesi nagara.
  14. Arsa kéngkénnan muruggi, dhumateng pun ninni tuwa, tumutta angraossaké, mukti wonten prajannira, marmanta jeng raméndra, lamun pinujwéng sang prabu, mugi dipun timballana.
  15. Annenggih pun embok ninni, naréndra mésem ngandika, mara coba sun undangngé, anunten dhawuh sang natha, mring bupathi nayaka, miwah karéréyannipun pinnatah alampah duta.
  16. Dhateng wukir glinggang semi, cinnendhak caritannira, samana duta praptanné,wonten ing wukir galinggang, panggih bok ninni tuwa, apra[32]téla lampahipun ngembat timballan sang natha.
  17. Naréndra ing giling wesi, jujuluk Prabu Pastapa, kang rama Pangran patinné, annimballi marang sira, kinné amboyongngana, ngluwarripun naginnipun duk ketemu lawan sira.
  18. Sukéng tyassé nimbok ninni, marmanta datan lenggana, pan wus sandika aturré, gya tata-tata adandan rampung nulya ginnawa, pinotting joli pinikul ing marga datan winnarna,
  19. Prapténg nagriGiling Wesi, jumujug ing ngarsa natha, anulya lon timballanné, mara gé sira bukka, lawangngé joli ika, tandya  binuka kang pintu, ninni tuwa sigra medal,
  20. Sang Natha lan praméswari, anjenggirat semu kagyat mirsa ing joli sisinné, wannodya éndah-éndah ing warna, sedheng ing dedeggira, kadya andaru lalaku, tur ta maksih rara kennya.
  21. Cingak kang para annangkil miwah pra céthi sadaya, sidhakepnya blékro  wongngé, putra sampun tinnimballan éh kulup Talirasa, jaré ninni-ninni pikun wekassan amalih warna.
  22. Apa baya benner iki, kang tutulung marang sira, néng surya pralaya biyén kang putra jrih aturrira, rama dédé punnika, ing ngunni ingkang tutulung, tiyang ninni-ninni tuwa.
  23. GUMUJENG Sri Narapathi, sinnengguh Radén Putra, [33]amung angijatti baé, tandyan dangu Sang Natha, marang Bupati duta, kapriyé solahé iku, duk nalika sira gawa.
  24. Kang duta umatur aris dhuh gusti inggih kawula, kapanggih pra sami ijén wonten ing ngardi Galinggang, rising surya pralaya, punnapa dhawuh ta prabu, sampun katampén sadaya.
  25. Sampunning sandika nuli, bok ninni pra dandan énggal umanjing dalem jolinné, satunggal tannana janma, upami kalintuwa, dénné mangya santun wujud kawula among sumongga.
  26. Mésem sang natha nabda ris andangu dhateng pun rara, sapa arannira kowé, lan ngendi donmu kang nyata, Kenya umatur nembah, wilota mawas ta ulun suwarga wijil kawula.
  27. Badhé siwiténg sang pekik Hyang Guru ingkang dhadhawuh, mupung wonten jalarranné, kang putra Dyan Talirasa, duk prapta anéng wana, ngajak mukti sangguppipun dhumateng badan kawula.
  28. Kawula  sampun nangguppi, suwita dhateng putranta, rumekséng kang pusakanné, nenggih kitab kadalmakna, sing Hyang Jagad Pratingkah,  suka ing galih sang prabu, mulat Déwi Wilotama.
  29. Sawang sawungnganning warni, lan putra Dyan Talirasa, pantes dadiya garwanné, alon andikanné natha, mring Radyan Talirasa, babo kaki putranningsun karêppé si Wilotama.
  30. A[34]tas karsanning déwa di, minta dadya garwannira, éh ta kulup kaya priyé, andheku Rahadén Putra, kawula mung saderma, ngéstokaken dhawuhipun pukulun Jeng Sri Naréndta.
  31. Ngandika Sri Narapathi, iya marang garwannira, sira yayi apa condhong, sutamu si Talirasa, arsa sun kramakenna, lawan Wilotama iku, Praméswari tur sumongga.
  32. Sawusnya golong ing galih, sang putra gya binnoyongngan manjing dalem kadipatén cinendhak caritannira, nenggih Rahadén Putra, dhauppé lan sang rêtna ayu, ageng ing bawahannira.
  33. Kadi saban-saban ngunni, miturut putréng Naréndra, ingkang krama bayangkaré, kongsi kawan dasa dinna, nutug amakajangngan sigeng gantya kang winuwus kocap ing sabrang srinnata.

PUPUH VI.

  1. Kocap ing tanah bang wétan kang jumeneng narapathi, Sang Prabu Klana Rumbaya, ing tirta sumirat nagri, naréndra sura sekti, tur sugih bala panungkul maksih lamban kéwala, laminning jumenneng aji, datan nana kang rinasan putrid natha.
  2. Anuju ing ngari soma, sang natha miyos tinnangkil ingayap para parêkkan emban inya para céthi, paglarran sri manganti, belabor wadya supenuh,  kocappa Sri Naréndra, dahat onnengnging pangga[35]lih, nraossaken ing dalu supennannira.
  3. Kyai Patih Jaya Wahana, kang sumiwéng sri manganti, alon ing timballannira, marang ing ngarsannira Ji, Patih sampun sumiwi, ing ngarsa natha mangukuh, alon andikannira, éh Bapa Patih siréki, marmannira sun undang néng ngarsanning wang.
  4.  Sun paring wruh marang sira, mau bengi sun angipi, katekannan ing wanodya, kang tuhu éndah ing warni, pamulannira kunning, ganden ing wicara luruh, srenteg pangawak dara, saka prajéng Giling Wesi, pangakunné aran Déwi Wilotama.
  5. Sumusul gonning sun néndra, sangguppé arsa nyényéthi, iya marang jennengnging wang, annuli ingsun tampanni, kongsi campuh sarêsmi, anggung ngajak karon lulut anyiwel wentissing wang, gragappan ingsun anglilir, anggagappi mring dhéwékké nora nana.
  6. Kari asmaréng tyassing wang, kongsi tumekéng saiki, li nali saya ngaléla, linglungngé amulet ati, upama sun turutti, sida édan turut lurung, labet ingsun naréndra, darbé warongka linuwih, iya iku kang kajibah ambéngkassa.
  7. Marang ing kasmaranning wang, mula sira bapa patih, aja wedi ing kangéllan bésuk dinna soma mannis sun arsa annedhakki, marang ing dunungngiréki, Dyah Wilotama, na[36]garané Giling Wesi, tuwannana ingkang dadi lakunning wang.
  8. Ngendi gonné Wilotama, lan sapa kang dén ilonni, lamun panuju ing nala, sun tembung krananné aris lamun peksa muguhi, bakal sun rebut ing pupuh, nadyan silih Sang Natha, Binnatharéng Wiling Wesi, kakang gonnanno ra wurung sun rebut prang.
  9. Sun dadékken karang ngabang, marma sira bapa patuh, lawan si Jaya Wimana, Sénnapatinning ngajurit paréntahana aglis lawan saprajurittipun Kyai Patih nembah méntar, sapraptannira ing jawi, dhinnawuhken marang kabéh wadyannira.
  10. Sadaya sampun samekta, parapténg ari soma mannis budhallé Sri Naranatha, nglurug marang Giling Wesi, kathah wadya umiring, ingkang dadya kami sepuh, Patih Jaya Wimana.
  11. Tinnon kadi wana kobar, lampahé Srinnarapathi, datan gampang pinniyakka, saking agengnging kang baris kocap sampunning ngancik ing babaggan samodra gung, prabu nitih baita, sawadya tannana kari, mahatussan andulur kéhing baita.
  12. Laminné datan winnarna, sang natha anéng jaladri, pasisir kilén wus prapta, laladanning Giling Wesi, labuh jangkar annuli, sang natha sabalannipun minggah ma[37]rang dharattan pacabbaris ing pasisir, miwah tata-tata pasanggrahannira.
  13. Rêrêm sadalu kéwala, wonten pasanggrahan aji, énjingngipun gya utussan Jaya Wahana Kyai Patih, kinnén annonjok tulis marang sri pastapa prabu, surasanning nawala, pénget iki laying mami, natha dibya tirta sumirat nagara.
  14. Katampannana marang sira, sang prabu ing Giling Wesi, wiyossé pustaka arja, lamun pinuju ing kapti, sutanta ninni déwi, Wilotama ingsun pundhut marang nagaranning wang, sun dadékken praméswari, annisihi marang panjennengnganning wang.
  15. Muktiya néng tannah sabrang, lamun sira angukuhi, marang déwi Wilotama, arsa sun rebut ing jurit mirantiya dén becik jagang jero béténg dhuwur, yén sira angaturna, iya marang ninni déwi, tulus baé sira mukti néng prajanta.
  16. Telas pamaossing surat sang prabu ing giling wesi, dahat runtikking tyassira, kumedut padonning lathi, tuhu anglalannangngi, rathu sabrang ambekkipun marang samanning raja, ngungkak krama dek suranni, pangrasanné tannana wong wanniyuda.

PUPUH VII.

  1. Surat winnangsulken sigra, éh caraka ingsun nora mangsulli, sun uja sakarêppipun Prabu Klana Rumbaya, gonné arsa angadonni ing prang pupuh, [38] ésuk sore nekan nana, sayekti ingsun tadhahi.
  2. Kang duta amit umesat Sri Pastapa lan Putra Pangran Pati, wus samekta aprang pupuh, ing marga tan winnarna, utussanné rathu sabrang sampun wangsul kepanggih ing gustinnira, kang masanggrahan pasisir.
  3. Gupuh-gupuh praptannira, gya umatur miwitti amekassi, geter ing panggalihipun Prabu Klanna Rumbaya, adhadhawuh kinnén mepak wadyannipun Kya Patih Jaya Wahana, tengara bendhé tinnitir.
  4. Sakedhap sampun ngalempak wadya bala bacingah lan prajurit Jaya Wimanna panjur, bodhol sing pasanggrahan gagancangngan ginnelak ing lampahipun Prabu Kalanna Rumbaya, sisiriggan nitih wajik,
  5. Datan kawarna ing marga, wadya sabrang wus prapténg giling wesi, kuthanné kinnepung wakul malah binnaya mangab Kyana Patih ngunjukki unningéng prabu, lamun mengsah sampun prapta, tepung angepang nagari.
  6. Jengkar saking ing palangkan Sri Pasta pamiyos marang satinggil Dyan Talirasa tan kantun néng wurinning kang rama, wadya bala mapan sinnasmitan sampun nempukna wadya ing sabrang, sigra campuh ing ngajurit,
  7. Aramé elong linnongngan drél mariyem ting jalagur ngamballi, prajurit sabrang amberung, ngamuk suratanta ha, para wadya giling wesi [39] ngiwat ngiwut ana perang sami rowang, tinukup mengsah angisis,
  8. Surak sora mawurahan tanpa papan wadya ing giling wesi, dhinnesek mungsuh keplayu, samya angungsi gesang, Radén Putra datan tahan galihipun mirsa untabbing wong sabrang, anggigiro gigirissi.
  9. Gya mudhun sing siti benter, Radén Talirasa umagut jurit Sri Klana Rumbaya dulu, lamun Radén Putra, ngadonni prang tandya tinnanggappan gupuh, ramé prang padha prawira, pinukul sagels edhing.
  10. Dupi arsa kasulayah, rathu sabrang triwikramanné dadi, ginnetak dyan putra mamprung, kabur katut maruta, kumaléyang tambuh ing dhumawahipun cumalorot tibéng pucak ing widora mulya ardi.
  11. Dangu ing kantakannira, sawungunya rêngkeng rêngkeng lumaris arsa lerêm karsannipun néng sanggar palanggattan tan kawruhan kang darbé sanggar punniku, sigeg gantya kawuwussa, ing widara mulya ngardi.
  12. Sang Rêsi Sidik Pramana, putrannira Déwi Susmayawati, ingkang lagya nandhang wuyung, dahat sungkawéng driya, kawistara ing nétya saya anglayung, labet dangu cegah néndra, kapati ambanting ragi.
  13. Sang Rêsi Sidik Pramana, dupi mirsa putra dahat prihatin kongsi rusak ragannipun dinnangu putrannira, éh ta ninni Susmayawati si[40]réku, paran karana tyassira, semunné banget prihatin, paran karana tyassira, semunné banget prihatin,
  14. Apa baya purwannira, dén prasaja ninni sira ywa kikip kang putra nembah tumungkul kumembeng ingkang waspa, dhuh pukulun séwu kasisippan ulun kang dados karanannira, kawula nandhang prihatin,
  15. Ing dalu kula supenna, wonten priya bagus tannana nyami, sumusul angajak turu, rumengkuh kadi garwa, paréwanan malah kongsi karon lulut aran Radén Talirasa, Pangran patinning narpathi.
  16. Nging rathu ing pundi rama, déréng Tanya kula selak ngalilir, punnika ing margannipun kula nandhang asmara, marma lamun paduka asih maringsun mugi rama dén upaya, wong bagus ingkang kadyéki.
  17. Lamun kongsi kapangya, suka ulun temaha angemassi, émeng tyasnya sang ngawiku, ngraosken ing putra, larasmara marang impén nedya lampus nulya lon pangandikannya, babo sutanningsun ninni.
  18. Away marassing tyassira, sun minta marang déwa linuwih, mennawa karsannipun katrima ing panyipta, kaya-kaya katekan ing karêppipun antinnen lawan nalongs, marang déwa kang linuwih.
  19. Tandya rising pannembahan tata tata arsa mangsah semédi, mahas sajronning ngasamun néng sanggar palanggattan mung sapangu kagyat mulat war[41]nannipun satriya éndah ing warna, suméndhé kadi semédi.
  20. Tatanya sang panenembahan dhuh sang annom ingkang lenggah ing ngriki, sinten sinnambat wong bagus myang pundi dunungngira, lan punnapa ingkang sinnedya ing ngayun sigra mapan lenggahira, alon andikanniréki.
  21. Pukulun sang pannembahan yén paduka andangu jenneng mami, Dyan Talirasa pukulun inggih wasta kawula, putra natha Giling Wesi prajannipun dénné ta prapta kawula, ing ngunni asorring jurit,
  22. Mengsah naréndra ing sabrang, dipun getak kongsi dhawah ing ngriki, bingung tan wruh elér kidul marma sang pannembahan lamun arsa tutulung mring raganningsun paduka mitedahana, margi dhateng Giling Wesi.
  23. Sang wiku nambungngi sabda, inggih radén kularsa mitulungngi, nanging yén lega tyassipun lah suwawi kampirra, dhateng pondhok sakedhap kéwala lungguh, sanggup Radén Talirasa, sakalih samya lumaris,
  24. Sampun prapta ing pratapan Radén Putra gya ingacaran linggih, sugata makenndhung kenndhung, prapta lawan cinnipta, widada risinnommanné sang mawiku, suka tyassé Radén Putra, kanthi pangungunning galih.
  25. Bapa iki wiku dibya, kawistara gelarré luluwihi, sigra ing ngacaran sampun Radén andika dhahar, [42]sasnanné jaraggan wonten ing gunung, Radén Putra nulya dhahar, sakalihé lan sang rêsi.
  26. Wus tutug dénya bujana, pannembahan sigra umatur aris Radén paduka arawuh, dhapur kapasang yogya, annak kula Susmayawati ing dalu, supenna panggih paduka, carêm sajronning ngaguling.
  27. Kadi satatanning garwa, anggung dénnya posa pasiyan ngenting, duk sarêng ngalilirripun dén gagappi tannana, sannalika suta mba anandhang wuyung, kang kacipta datan liya, mung paduka sang ngapekik,
  28. Kumedah dipun abdékna, mring paduka anggér nedya nyényéthi, nulya tinimballan gupuh, Sang Déwi mring kang rama, éh suténgsun Susmayawati wong ngayu, parêkks mring ngarsannira, Dyan Talirasa sang pekik,
  29. Kang putra matur sandika, nulya medal Déwi Susmayawati, pangadheppé makédhupuh, néng ngarsa Radén Putra, dhuh nah anggér gih punnika wujuddipun pawéstri annak kawula, pun Éndhang Suswayawati.
  30. Ingkang arsa suwita ha, mring paduka arsa andorar dasih, dén kadi duk impénnipun Rahadén Talirasa, kawistara sengsemming galih kalangkung, mulat marang ninni éndhang, astanné tandya kinnanthi

PUPUH VII.

  1. Tanpa épa ngantén temu, Ni Éndhang Susmayawati, lawan Radén Talirasa, dahat dénnira tumrampil tan montra ne[43]mbé kéwala, wanuhé lawan sang pekik,
  2. Ambungahi kadi kaul sakedhap-kedhap umanjing, marang sajronning papremman nutug dénnira sarêsmi, dhasar Radén lan Sang Rêtna, nedhengngé wanci birahi.
  3. Laminné wus pitung dalu, Radén Talirasa krami, néng ngardi Widara Mulya, antuk putanning Sang Rêsi, Susmayawati Éndhang, karsannira dén boyongngi.
  4. Marang Giling Wesi kondur, minta mit marang Sang Rêsi rama yén parêngnging karsa, putranta pun ninni Déwi, inggih badhé kula bekta, mantuk dhateng Giling Wesi.
  5. Sang Bagawan lon amuwus sumonga rising ngapekik ananging margannira, gawatté kepati-pati, réhning ambekta wannodya, dipun prayitna ing margi.
  6. Kula turri jimattipun kang awarni cupu mannik kinnarya sarat panulak dhateng babaya ing margi, miwah jemparring swingkara, pangleburring satru sekti.
  7. Jimat tinnampennan gupuh, lawan pusaka jeparring, nulya amit Radén Putra, kang garwa kinnén umanjing, jronning cupu asthaginna, sampun budhal Radén pekik,
  8. Kocappa Sang Maha Wiku, sapengkerring putra putri, datan pegat muja brata, marang déwa kang linuwih, minta basukinning lampah, putra lan garwa sang pekik,
  9. Ing marga datan winuwus lampahé Pangran Dipathi, sa[44]pun prapta prajannira, nagari ing Giling WEsi, bala sabrang maksih aprang, mengsah wadya Giling Wesi.
  10. Dyan Talirasa jumujug mring kadipaten kepanggih, garwa Déwi Wilotama, methuk praptannira nuli, manembah angoras pada, cinandhak dipun arassi.
  11. Kang rayi alon turripun paran wartossipum gusti, yayi méh annemu tiwas ajaha ta: dén tulungngi, mring Wiku Sidik Pramana, yekti sun tumekéng pati.
  12. Ingsun tan weruh lor kidul Sang Wiku welassing galih, nulya ingsun tinulungngan lan pinaringngan jemparing, apa dénné kang jijimat asthaginna cupumannik,
  13. Nanging sun amundhut parêkkan putranné putrid, abotté amburu nyawa, kepeksa ingsun sangguppi, saiki wus ingsun gawa, anéng jronning  cupu mannik,
  14. Kang rayi nembah umatur, sukur sukur lamun gusti, wurung datan katiwassan kondurré amboyong putrid, kawula arsa panggiha, dhateng kadang kula éstri.
  15. Sinten paran wastannipun kang raka ngandika aris Susmayawati aranya, mara sun wetokné yayi, kang cupu sampun binuka, gumebyar katon sang putrid.
  16. Sukéng tyassé garwa sepuh, énggal dénya ngacaranni, gumapyuk ararangkullan adhiku Susmayawati, ingsun bakyumu priyong[45]ga, garwanné Pangran Dipathi.
  17. Marma aja éwah éwuh, suwita marang sang pekik anggeppen wisma priyongga, kadipatén Giling Wesi, iya ingsun lawan sira, manjingnga sudara wédi,
  18. Ni Éndhang umatur nuwun dhawuhipun Sang Sudéwi, kawula boten rumongsa, nganggeppa sudara wédi, trimah among sumawita, mring paduka sang sudéwi.
  19. Dyan Putra suka ing kalbu, amirsanni garwa kalih, teka sami trampillira, sepuh lawan kang tarunni, anggung slondhoh sinlondhohan tanpa tabetting sak serik,
  20. Sampun kasaputting dalu, Dyan Putra lan garwa kalih, manjing dalem pasaréyan anggung dénya kakarossih, datan sah gilir gumatya, karonné pinniluténg sih.
  21. Kacarita énjingngipun Pangran Pati nulya ami dhumateng garwa kalihnya, lamun arsa mangsah jurit mengsah lawan rathu sabrang, kang maksih déng Giling Wesi.
  22. Kang garwa samya rawat luh, agung dénnira mumuji, asasanti jaya-jaya, jayaha kang mangsah jurit apessa rathu ing sabrang, seksénnana bumi langit,
  23. Radén Putra mangsah gupuh, sarwi angasta jemparring, kekes para wadya sabrang, kang tinrajang samya ngisis Sang Prabu Klana Rumbaya, duk umiyat mring sang pekik,
  24. Anulya anna[46]nder laju, Radén Putra dén larihi, dénning sanjata warastra, jumeblés datan nedhassi, mundur Radén Talirasa, sigra amenthang jemparring.
  25. Swingkara pusakannipun wus lumepas angennanni, murdanné Klana Rumbaya, tugel bet tumibéng siti, wong sabrang bubar sarsarran surak wadya Giling Wesi.
  26. Gusthiné jayéng prang pupuh, mungsuh atumpen tapis sigra Radén Talirasa, kondur sumiwéng rama ji, wus katur sasolahira, miwitti malah mekassi.
  27. Lega ing galling Sang Prabu, kang putra Pangran Dipati, sadéréngngé ingkang rama, surut jumennengngira ji, kang putra Dyan Talirasa, junnennengken Narapati, kabawah marang kang rama, jujulukking Sri Bupathi, Sang Prabu Sotya Pramana, putra natha Giling Wesi.
  28. Gya dén undhangaken sampun marang wadya ageng ngalit tuwannom tan kaliwattan lamun Atmajanning ngaji, mangkya umadeg naréndra, néng Purwarangga praja di.
  29. Kadhaton panjang ngapunjung, pasir wukir loh jinnawi, murah sandhang lawan pangan kang sarwa tinandur dadi, dhasar naréndra prawira, ing gunna miwah kasektin,
  30. Nedhengnging yuswa Sang Prabu, rosa barang réh ing kardi, kalih garwanné sang natha, kang wreddha wijil swarga di, wasta déwi [47] Wilotama, panunggulling pra hapsari.
  31. Dénné ta kakalihipun ran déwi Susmayawati, wijil saking pratapan dénné ta ingkang sisiwi, maharsi sidik pramana, mamannissé mikatonni.

PUPUH VIII.

  1. Sigeg gantya winursiténg tulis kocap wau praja ing duksinna, Sang Ngaprabu jujulukké, Sri Ascarya pinunjul rathu agung asura sekti, mahambek martotama, jumennengngé prabu, misuwur ing sabuwana, natha dibya bau dhendha nyakrawati, sumboga wirotama.
  2. Anujwa ri sajuga winnarni, wonten bibi bakul sambiwara, sarwa sotya dagangnganné, sumipéng ngarsa prabu, miwah bekta sosotya adi, umatur mring sang natha, ingaturran mundhut sinnambi acacarita, lawan para séthi atannapi selir, tarlén kang rinnasannan,
  3. Garwa kalihira narapathi, purwarangga sri sotya prannawa, kakalih samya ayunné, juga Atmajéng wiku, kang sajuga saking swarga di, yéku ingkang awreddha, padmi garwa prabu, samya rêbat bektinnira, marang garwa dumuwé i ngaji aji, jer nyatanné naréndra.
  4. Datannana ingkang nguciwanni, sadléréngngan kadi jeng ngandika, ana céthi kang cinnablék adatté babakullan mamrih pajengngipun maksih laju mawa si[48]ra, pangalemmé mring kakalih praméwari, garwéng Sri Purwarangga.
  5. Layak dadya ojatting sabumi, dadya undhangnging kidung sanyata, malah dadi kembang lambé, babasan sandhung jekluk nora kaya sang praméswari, Prabu Sotya Prannawa, tinnandhingnga ji tus sawennéh céthi ngujiwat bibi bakul yén ngalem oléhé mannis bok golék sahana ha.
  6. Kathah pangalembanniréki, kongsi mirêng marang  Sri Naréndra, dadya alon andikanné, mring sambiwara bakul sira bibi sun arsa unning, apa mulanni sira, wruh ing warnannipun mring garwa Sri Purwarangga, kaya piyé terangngé sawiji-wiji, sun arsa miyarsakna.
  7. Bibi bakul nembah awotsari, adhuh gusti pukulun sang natha, lamun arsa mirêngngaké, tur kawula pukulun ulun boten munjukka lamis wit saking pandamellan kawula pukulun ngaturraken dadagangngan mring garwata Sri Sotya Prannawa Gusti, marma tan kirang terang.
  8. Garwannira sang natha pademi, ingkang wasta Déwi Wilotama, saking suwarga wijillé, trahing déwi linuhung, pangangsonning para absari, samya apuruwita, ulah bektyéng kakung, marang Sang Dyah Wilotama, ajrih asih ngrasa kasorran salwirring, solah lawan tennaga.
  9. Kang sarira wennes perak ati, sedheng sédhet dedeggé pideksa, pa[49]rigel sawiraganné, imba jait malengkung, nétra balut galak alindri, idep tumengéng tawang, kang sinnom ngrarayung, turut tepinning plarabban athi yathi malipis angudhup turi, nuju wenganning karna.
  10. Réma memak ngondra wila wilis papaéssé ngapithing kencana, samadya bangir grannané, cacat lathi anggandhul wit kabottan dénning mamannis rêkta manggis karêngat waja miji timun winnangun tétéssi tirta, pangarassan lumer andurén sajuring, jongga angulan nulan,
  11. Astannira anggandhéwa gadhing, jeritnya lus mucukki naracak naranggana kannakanné, pinnacag lathik mungul pundhakkira naraju rukmi, jaja welar awijang, payudarannipun sademak amuyuh denta, bangkékkan lit kadya pratima cinnawi, ing lampah membat madya.
  12. Kaduk cucut wicaranné mannis gapyak gapyuk trapping prasannakkan susilanné datan supé, ambekking trah pinunjul tur bérbudi lumuh ing pamrih, pamrihé wus kinnarya, nuju marang kakung, lami ginnarwéng sangnatha, déréng naté sapisan dipun rêbonni, labet gengnging susutya.
  13. Wignya mamét prana marang krami, datan kéwran kinnemaru kathah, kadang derma ing ciptanné, tan nganggo walang kayun mungkur marang réh songga runggi, rinnegem pinnasrahan rumeksa ing kakung, dumuwénné marang garwa, dén lae laingé mandi [50]pun ajrihi, pantes dadya tuladha.
  14. Sri Ascarya karênnan ing galih, mirêng turé bakul sambiwara, wasis mangulah candranné, mring sang rêtnanning ngayu, Wilotama kusuma déwi, kongsi minger tan krana, lenggahnya sang prabu, nulya alon angandika, para bibi kojahna ingkang tarunni, garwéng Sri Purwarangga.
  15. Sambiwara nembah maturra ris gusti mangké selak kesiyangngan bikak dhasar kéri gawé, prabu mésem dhadhawuh, mengko ingsun kang angijolli, ing karigiyannira, sandika turripun bibi bakul sambiwara, sigra nembah matur garwa tarunni, wéh asmaréng sang natha.

PUPUH IX.

  1. Kang aném Susmayawati, putrid putranning pandhitha, Sidik Pramana wastanné, dhépok ing Widara Mulya, éndah ing warnannira, kasor absari swarga gung, kaluhurran samubarang.
  2. Keset sarira aramping, pantes lawan dedeggira, lamun winnastan anronjé, kasembuh jaitting nétra, alis ngeronning ngimba, idep tumengéng ngaluhur, grana bangir sauntara.
  3. Pipi andurén sajuring, kang lathi manggis karêngat tur dhamis anyigar jambé, wajanné maksih pethakkan wangun tétéssing toya, kéksi kalamun gumuyu, kadya andaru lalampah.
  4. Bathuk anyéla cendhanni, jembarré mung sawatara, sinnommé pating sarawé, ngudhu[51]p turi godhéggira, nuju wenganning karna, réma rawuhing jejengku, lambung nawon kemit ringas,
  5. Pundhak annaraju rukmi, asta anggandhéwa denta, jarijnya lus mucukrinné, kennaka ngécé kencana, welar pranajannira, sedheng payudarannipun salendheg angenyudenta.
  6. Suku anggamparran gadhing, kunning wennes wentissira, ambenglékéris kunningngé, tindakké mucung kanginnan sumiyut membet madya, saraddan lumirik tanggung, labetté radi rikuhan,
  7. Rikuh rumeksa ing krami,  `pamengkunning kasujannan sinnamun kasusilanné, lamun sasaminning kénya, srowol nora deksura, suméhing nétra luruh, tanggap liringnging sasmita.
  8. Sang Rêtna Susmayawati, tuhu trahing maratapa, katitik betah lapanné, sabar rila tur legawa, jro pura purwarangga, kabéh maru anguguru, dénning kaluhurran sabda.
  9. Nanging cacad marang laki, karêmenanné anguja, tur sathithik rada bréh wéh, sinten céthinné sang natha, kang kapéngin kinnarsan Sang Rêtna pijer angipuk kang supaya kalakonna.
  10. Marma naréndra kapati, kosokking sih dhateng garwa, kang sepuh tuwin kang annom kadya mimi lan mintunna, myang sotya lan embannan carêm lair batinnipun ing donya prapténg delahan,
  11. Telas ing aturriréki, bibi bakul sambiwara, nulya amit mundur a[52]lon mring sang natha pinnaringngan pasangon satus réyal kocappa wau sang prabu, sapungkurré sambiwara.

PUPUH X.

  1. Kesabet sambaing srawungngan ngraos trenyuh ing galih narapathi, kedadak dadinning wuyung, wiyoga tan pantara, limut marang tindak nistha lan rahayu, ing tyas arda puwa-puwa, nedyarsa dipun turutti.
  2. Ing dalu datan winnarna, dipun énjang prabu lenggah sinniwi, ingayap parêkkan sagung, srimpillan badhaya, miwah céthi myang Kenya manggung ketanggung, kawistara kronning nétya, sang natha ngemu prihatin,
  3. Ingkang sowan magelarran kyana patih Upaksa lan pra mantra, tinnimballan ngarsa prabu, wus umanjing jro pura, sigra mendak pangadheppé makadhupuh, alon andikanning natha, éh rêngenta bapa patih.
  4. Sun paring wruh marang sira, yén samengko ingsun krungu pawarti, saka aturré wong bakul ran bakul sambiwara, lamun ana putri kang ayu dipunjul garwa sri sotya prannawa, dadi kondhangnging ngagendhing.
  5. Garwanné sakaro pisan padha putrid trah ingkang tarunna, paparabbé Susmayawati Rêtna Ayu, iku ta ing karsanning wang, arsa sun bunnebun énjing.
  6. Sukur bagé yén kennaha, garwannira kabéh sun pu[53]ndhut aris nanging yén malang ing kéwuh, nedya sun gitik ing prang, ingsun dhéwé kang ngawakki aprang pupuh, marma sira dén samekta, sagagamanning ngajurit,
  7. Iya bésuk soma ngarsa, budhalling sun bapa sira umiring, lawan sapunggawa sagung,  wadya bala dharattan myang kapal lawan lan numbak iran aja kantun wis bapa sira mundurra, matur sandika kya patih.
  8. Patih upaksa gya medal kawistara ing tyas ngemu rudatin ngrasa gunstinné sang prabu, murang ring kasusilan baya antuk sasmiténg déwa linuhung, dénné adrengngé kalintang, ing ngaprang anyaliranni.
  9. Ing dalu tan winnarna, pan wus prapta  arisoma énjing budhallThe Thrill Is Gone sang prabu, ginnarbeg wadya kuswa, kakapal lan myang dharattan kadya semud medal saking ing léngira, belabor ngebekki  margi.
  10.  Datan kawarna ing marga, sri naréndra laminné néng jaladri, wus ngancik babaggannipun samodro purwarangga, palwa palwa samya labuh jangkarripun natha tedhak sing baita, sawadya bala umiring.
  11. Amamangun pasangrahan babanjengngan urut pinggir pasisir, mung sadalu lerêmmipun énjingngé sri naréndra, annimballi kya patih upaksa sampun kinnén abbonjok nawala, mring purwarangga narpathi.
  12. Patih umatur sandika, karya surat binungkus kesting abrit nulya pinnaringken sampun [54] mring duta palayangngan kyana patih mamanukki atut pungkur, wus lepas ing lampahira, kocap purwarangga nagri.
  13. Sang Prabu Sotya Prannawa, lagya éca sinniwéng para dasih, kagyat ing pisowannipun dut amundhi nawala, gya ing ngaweé mring sang natha dhawuh laju, piyak sagung suméwa, wéh cingak ingkang uméksi.
  14. Surat ing ngaturraken sigra, mring sang natha binuka wus linniling, suraossing srat winuwus pénget nawalanning wang, Sri Ascarya natha dibya suréng kéwuh, kang ngadathon ing duksinna, katampannan mring siréki.
  15. Sang Prabu Sotya Prannawa, kang mandhiréng purwarangga praja di, awiyossé yayi prabu, lamun panujwéng karsa, garwannira sakaronné ingsun gadhuh, dadiya garwanira, mukti néng duksinna nagri.
  16. Lamun sirarsa raharja, atur rênna garwannira kakalih, dénné ta kalamun puguh, tumpes sawadya balanta, titi Sri Ascarya aji.
  17. Telas pamaossing surat wus binuwang sebut tumibéng tebih, jaja bang malatu-latu, éh caraka maturra, ingsun nora mangsulli layangsul-langsul kénné kabéh wong wannodya, tan nana kang lannang siji.
  18. Yén gustimu drengnging karsa, ésuk sore teka ingsun tadhahi, wus sedheng[55]ngé sun andhaku, papati labuh garwa, aja mannéh tekéng lara nadyan lampus lebur luluh mawor kisma, nora ingsun songga miring.
  19. Duta amit nembah méntar, sigra jengkar sang prabu ngenya puri, garwa kakalih umethuk samua nungsung pawarta, dhuh pukulun kadingarén gupuh-gupuh, jengkar saking sinniwaka, punnapa wartossing jawi.
  20. Sang natha lon angandika, marang garwa kakalihira sami, éh yayai sun aparing wruh, mring sira karo pisan yén samengko ingsun katekannan mungsuh, saka ing praja Duksinna, Sri Ascarya ranning aji.
  21. Anggawa gelar sapapan sedyannira arsa amangun jurit sarannané kanthi annembung, anjaluk marang sira, karo pisan arsa pinnét garwa wawayuh, kaya priyé karêppira, yén suguh pinukul jurit,
  22. Mésem sang Dyah Wilotama, dhuh rinningsun sira Susmayawati, kapriyé  ing karêpmu, sun miturut kéwala, ing karsanné jeng paran ingkang sinuhun lawan iya karêppira, dadinning paprangan iki.
  23. Kang rayi mésem lingngira, dhuh kakang bok sampun mancakking galih, ujar sampun adattipun priya marang wannodya, dhasar ayu ing cipta kedhah dhinnaku, tur lamun ketanggor pacak piduwungngé angranuhi.
  24. Sembrana marang wong setya, tangéh lamun ala pasha ing becik kang bok sampu[56]n tumut-tumut mangké kula priyonggam, ingkang sagah dados wadalling prang pupuh, wewaha sayuta ngarsa, sakethi wuritan ajrih.
  25. Kang bokkayu angandika, kaya priyé yayi sira sawiji, kinnarubut mungsuh séwu, ya kulit ta tenbaga, otot kawat balung wesi pamannipun yekti tangéh unggulling prang, padunning ingsun kuwatir.
  26. Kang bok sampun kathah-kathah, kang ginnalih ngamung naraka aji, wonten napa ngéstunnipun dhateng badan kawula, mung pasrahna dhumateng déwa kang ngagung, yén antuk idinning déwa, siji arupa sakethi.
  27. Lamun janma laku sasar, sayektinné ing déwa tan ngidinni, bektaha wadya samliyun tamtu tiwas ing ngrana, lah makaten kakang bok ing tékat ulun suka Sang Dyah Wilutoma, nulya matur mring raka ji.
  28. Pukulun gusti sang natha, kajengngipun yayi Susmayawati, lan kawula wussarêmbug badhé paraptanning mengsah, énjing sonten yayi Susmayawati wus sagah arsa mapaggenna, ijén kéwala atandhing.
  29. Nging kawula boten téga, pejah gesang tinnemah tiyang kakalih, puluh gesangnga pukulun wadon gesang tawannan angurbaya lebur luluh ing prang pupuh, sukur yé jayéng ngayuda, tulus suwiténg narpathi.
  30. Nistha kawula sélakka, angukirri takdir kang wus pinnasthi, kathah aturripun praméswari kalih[57]nya, sri naréndra ribeng ing galih kalangkung, dadya pinupus kéwala, among nedya mamanukki.
  31. Éh yayi Dyah Wilotama, apa dénné yayi Susmayawati, ingsun aparing pangéstu, lamun dadinning yuda, muga-muga antukka parméng Hyang Ngagung, asasanti jaya-jaya, jayaha kang mangun jurit,
  32. Kang garwa kalih tur sembah, gya sinnambut manjing pasuptan sami, sigeg gantya kang winuwus Sang Ngaprabu Ascarya, lagya éca masanggrahan sawadya gung, kasaru duta playangngan sing Purwarangga wus prapti.
  33. Dumrojog ing ngarsa natha, lan Kya Patih Upaksa wus sumiwi, ngaturken kannangsul-langsul mung kalawan ijemman dhuh pukulun sang ngaprabu kula sampun kautus annonjog serat panglamarring praméswari.
  34. Dhateng Sri Sotya Prannawa, kang ngadhathon Purwarangga praja di, dhawuhé sang natha gupuh, tan saged angaturna, marang garwa sampun kakalih pinundhut nadyan satunggal kéwala, suka tempuhing ngajurit,
  35. Muntap ing galih sang natha, lah wis bapa padha mundurra aglis dén samya tata barismu, payo nuli budhallan sigra bodhol saking pasangrahannipun baris angrampit nagara, kutha kinnepang maripit,
  36. Gumuruhing swarannira, kapiyarsa saking jronning praja di, praméswari gya angrasuk kaprabon ing ngayuda, [58]sakalihé énndhongngé sinnandhang sampun amit nembah mring kang raka, mundur lumawanning jurit.

PUPUH XI

  1. Sri Ascarya pan wus ngancik jronning kitha, pinnapah sénnapathi, kakalih wannodya, garwanya sri naréndra, ginnarêbeg ing prajurit wadya dharattan campuh asilih ungkih.
  2. Aprang wadya sami wadya long-linnongngan kathah kang agemassi, singa kasorring prang, sinurak mawurahan wadya lit genti kang titih, kari sangnatha, Sri Ascarya ngawakki.
  3. Mobat mabit tandangnya Prabu Ascarya, nulya kalih sang putrid, ngancap yun-nayunnan cingak Prabu Ascarya, iki ana sénnapathi, loro wannodya, sapa aranniréki.
  4. Kang tinnanya naurri sun Wilotama, garwa sepuhing aji, iki kadangnging wang, garwa ingkang tarunna, parab Dyah Susmayawati, payo majuwa, sikeparat siréki.
  5. Sri Ascarya sarwi nyeblék wentissira, I babo babo yayi, nanging ta sun éman payo yayi manutta, ingsun sawung sisih édhing, sun pundhut garwa, mukti néng praja mami.
  6. Apa ingkang sira jaluk ingsun uja, busana adi luwih, dhambulla kencana, acakarwok sotya, jumerut nila widuri, yekti tan kurang, payo-payo makreri.
  7. Kang linningngan kalih praméswari natha, gemes tyassira runtik rathu [59]murang cara, wanni andon dhodhoggan ngabaséng lyan praja mamrih, mring garwa natha, sira tan idhep ngisin,
  8. Pangrasanné arsa nglalannangngi jagad samengko bok kacélik Sang Prabu Ascarya, mannaut sang dyah éndhang, sang rêtna Susmayawati, menthang langkapnya, apa katon siréki.
  9. Awas mulat Sri Maha Prabu Arcarya, kalamun praméswari, angayat sanjata, gya ginneblag kang jaja, mara tibakna dén aglis ywa kongsi dhadhal Sang Dyah Sunayawati.
  10. Wus lumpas pusaka jemparingngira, Prabu Arsa ngéndhanni, karémpét kéwala, dénning bédhor pusaka, gumebrug tiba kuwalik Prabu Ascarya, mutah getih ngemassi.
  11. Ger gumuruh wadya praméswari natha, surak awanti-wanti, bala ing suksinna, kekes prasamya oncat palayunné sipat kuping, patih upaksa, palarassan ngundurri.
  12. Pinnapekkan déning praméswari énggal kya patih nembah nuli, ngesrahken bongkokkan nagari ing duksinna, saisinné raja pénni, katur sadaya, sukéng tyas praméswari.
  13. Kyana patikupaksa sampun tinnawan nunggal para prajurit sang putrid kakalihnya, kondur saking paprangngan ginnarêbeg prajurit gya manjing pura, pinnethuk kang raka ji.
  14. Wus kinnanthi Dyah Wilotama ing kannan kéring Suma[60]yawati, umanjing jro pura, dinnangu mring sang natha, duk anéng madyanning jurit turré kang garwa, miwitti amekassi.
  15. Garwa kalih karasa ing sayahira, manjing pasuptan sami, sigeg kawuwussa, dalu tan cinnarita, kongsi praptannira énjing, sang natha lenggah, sinniwéng para dasih.
  16. Gya utussan nimballi patih upaksa, karsannira sang ngaji, arsa andanguwa, isinning prajannira, ing duksinna myang jro puri, sapa kang ngreksa, kinnén paring wruh nuli.
  17. Lamun mangya wus kadarbé lan sang natha, ketawan ing ngajurit patih tur sandika, lamun parênfg sang natha, kawula mlampah pribadi, kanthi pun kakang, sudagnyana kya patih.
  18. Lah ta iya becik sira umangkatta, kabéh sajronning puri, sira boyongngana, marang ing purwarangga, teka putranning narpathi, gawannen padha, barêng lakunniréki.
  19. Ingsun krungu pawarta Prabu Ascarya, darbé putrid sawiji, sapa arannira, kyana patih upaksa, mannembah umatur riris lerês paduka, jro pura wonten putrid.
  20. Putrannipun Sri Maha Prabu Suwarga, wasta Déwi Sri Murni, nedhengnging kang yuswa, saweg nembelas warsa, pinjungngé lagya samangkin menggah ing warna, Déwi Supraba nitis,
  21. Sri Naréndra maksih trus pandangunnira, dadya kandheg kya patih, mara tutuggenna, pa[61]tih ing aturrira, pawakkanné si Sri Murni, ing Kénné sapa, kang miribba sathithik,
  22. Patih dheku kawula tan saged nyondra, ing sabrang boten mawi, anyondra wannodya, saking raos kawula, ruruh pasemonné wingit gebyarring cahya, kadya manuksméng sasi.
  23. Kuciwanné sang putrid déréng kéwala, pecah pamoring ngéstri, sigug sawatara, upaminning sosotya, déréng angsal sara déwi, pami angsalla, baya anniniwassi.
  24. Saka mantyan sukanning galih sang natha, prabu ngandika aris wis patih mangkatta, lan bapa sudagnyana, nembah mundur patih kalih, lepas lampahnya, sang natha ngenya puri.
  25. Tan kawarna ing marga  patih kalihnya, duksinna sampun prapti, manjing dhatulaya, matur praméswarindra, lamun sang natha ngemassi, anéng paprangngan jeng rathu niba anjrit,
  26. Para céthi myang Kenya béla karunna, kya patih ngaring-aring, dhuh gusthi émutta, wus takdirring jawatha, sédanning rakanta aji, nyawa sajuga, tinnimbang angatutti.
  27. Mring paduka lan sang putrid putra tuwan prantanning para céthi, tinumpes sadaya, angurbaya éklasna, ing galih bok tembé wuri, myang gya nugraha, langkung saking samangkin,
  28. Dé ing mangké kalamun paduka karsa, arsa ulun boyongngi, dhateng purwarangga, karsannipun sang natha, [62]lan putra kinnén amukti, néng purwarangga, praméswari nabda ris,
  29. Éh ta patih maturra marang sang natha, ingsun anyuwun pamit tunggu jronning pura, among ta sutannira, ninni Déwi Si Sri Murni, sira aturna, barêng lakunniréki.
  30. Sakarsanné sang prabu Sotya Prannawa, sun pasrah sira patih, myang busanannira, raja kaputrén samya, aturna marang sang ngaji, patih sandika, kang putra dén timballi.
  31. Kinnén mulya pra dangdan salin busana, ngrasuk raja kaputrin wus datan kuciwa, gya amit ngaras pada, mring ibu sang praméswari, patih kalihnya, amit medal sing puri.

PUPUH XII

  1. Patih kalih pra samya umijil saking jro kadhaton Dyah Sri Murni kang munggwing ngarsanné, prapténg jawi sang putrid annitih, jempana dén iring, patih kalihipun,
  2. Kakapallan samarga sisirig tinnonton sakéh wong, tan kacrita ing dangu lampahé, sampun prapta purwarngga nagri, cingak kang uméksi, mring kang nembé rawuh.
  3. Lir pangantyan kang arsa kepanggih, rinnengga sarwa byor, saking emas lawan sosotyanné, rebut sorot lan gebyarring rawi, cahyanné sang déwi, sansaya umancur.
  4. Prapta jujug paséwakan jawi, kya patih sakloron manjing pura tur unning pamasé, sigra lenggah séwa[63]ka sang ngaji, kinnén annimballi, sang putrid alaju.
  5. Nembah mundur kya patih umijil ngemban dhawuh kathong, sampun kérit sang putra lampahé, manjing pura jumujug ngarsa ji, wéh cingak pra céthi, mulat warnannipun,
  6. Sri naréndra dhawuh annampénni, marang garwa karo, éh ta yayi tampannana agé, kayannira dhéwé duksiréki, padha mangun jurit boyong putri ayu.
  7. Ingsun darma baé angembilli, gumujeng dyah karo, lah bagéya yayi satekanné, lakunnira apa ta basuki, nembah sang suputri, pangéstu pukulun,
  8. Nora nyana ingsun antuk kanthi, janget kinnatelon padha ginarwéng Gusti Pamasé, ingsun lila lahir trussing batin  Dyah Susmayawati, annambungngi wuwus,
  9. Gih kakang bok ulun ing samangkin mennang sepuh gentos lan yayi Sri ingkang lagya nembé, dadya garwa pamungkassing aji, sumel sang putrid, alon wuwussipun,
  10. Sowan kawula dipun timballi, dhumateng sang kathong, wit jeng rama ing ngaprang kasorré, boten nyipta ginnawéng sangngaji, pantes ulun nyéthi, kéwala jeng rathu.
  11. Praméswari kakalih nyaketti, pangrimukké alon winnor lawan ing gujeng cucutté, yayi aywa angesorken dhiri, dadak trima nyéthi, marang raganningsun,
  12. Be[64]cik sira ginnawéng sang ngaji, dadi kadangnging ngong, nora susah nganggo tompa sérén ingsun trima salintirré dhasik telungnganné yayi, ingsun garwa sepuh.
  13. Sira ingkang kabubuhing kardi, ngladossi sang kathong, wit minnongka panganyar-anyarré, pindha puspita nembé pinnethik pantes rinnarêngih, kinuswéng sang prabu.
  14. Dyah Sri Murni tumungkul anglirik padanné sang kathong, sinnasabban ngusappi astanné, praméswari awas anningalli, gya sasmita nuli, sang putrid rinnangkul,
  15. Mring sang natha kinnén angabekti, sandika tur nyalon sigra ngaras pada mring pamasé, tanna dangu natha ngenya puri, pra garwa umiring, sang putrid tut pungkur.

 — @@@ —


[1]     Séla punnika dumigi sapriki, dumunung sacelakking saganten siyem iring kilén sarta kathah tityang jiyarah mriku.

KITAB ONTJERANING SOEROSO


KITAB ONTJERANING SOEROSO

Punika kita:
Honcérranning surasa, hangoncéraken:
Papénget dhateng para mudha.
Kaiket ing sekar dhandhanggula,
Amurih rêsep tuwin senengngipun
Para ingkang sami nupiksa.

oooOooo

Kaanggit déning:
Mas Karta Subrata

Ugi nama : Ngabdullohibin Mukhammad Sajjad
Ing Kendhangngan Semarang

1992

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 3 Maret 2021

@@@

Pénget

Nuwun-nuwun mugi kaunininganna para nupiksani, menggah sawarninipun pirantos ngibadah ingkang sampun kula pratélakaken ing pratélan ngajeng punika: saéstu prelu kanggénipun dhateng para sadhérék muslimin ingkang sami ahli ngibadah, langkung malih kitab marsudi : mursid prakawis  taohid kalih jilid pisan, makaten ugi: kitab manasik Al Khajji wal Ngumroh jawén cekakkan aksara Jawi, tuwin jadwal layarran dhateng Jiddah, tumrappipun sadhérék ingkang nedya anglampahii kalakuwan Khajji lan Ngumroh, punika sakalangkung prelunipun sedheng kitan: Honcérranning Surasa, punika tuwin sanés sanéssipun inggih prelu ugi.

Awit déning punika, suwawi : ta, sami tetepangngan saé kaliyan kula, asarana nunumbassi piranton ngibadah ingkang sampun kasebut saéstu mboten  badhé kaduwung, mandar kapara ambingahi déning genah gempillipun dipun rêtossi.

Ingkang punika, kula anyanyadhang dhateng para sadgérék ingkang sami kasdu, saha badhé anampénni kaliyan pirênaning manah, dhumateng sinten sintenna ingkang karsa anepangngi dhateng kula asarana nunumbassi pirantos ngibadah wau, wassalam.

FAKIR ILALLOH
M. K. ‘A.

@@@

B U B U K A

Sasampunnipun kula maos serat : papénget dhateng para mudha, ingkang kawedallaken ing kantor, M. M. ing Surakarta, sakalangkung kayungyunning manah kula: kedah hangoncérraken ing sasuraossipun saha kula tirokaken den ta wyanjananipun (inggih urittipun: ha: dumugi: nga) mawi kula iket ing sekar dhandhanggula, amurih rêsep tuwin senengngipun para nupiksa, tur mboten anyimpang saking ugerripun papénget dhateng para mudha wau. Kula namani Honcérran kula punika, ing nama : Honcérranning Surasa.

Pangajeng ngajeng kula, Gusthi Ingkang Maha Mirah aparingnga munfangat migunani ing Honcérranning Surasa punika, lumébérripun dhateng para sadhérék muslim ingkang sami nupiksani, dadossa panuntun tuwin wawarah kalakuwan ingkang ingangkah dadossa raharja ing dunya dumuginipun ing zaman langgeng. Mugi kasembambadanna déning Gusthi ingkang amurwéng ngalam.

Ing Semarang, kaping 20 Ruwah, dahé : 1852.

Déning :

Mas Karta Subrata

Inggih : Ngabdullohibin Mukhammad Sajjad

@@@

Bismillahirrahmanirrahim

Klawan asma dalem Gusthi Alloh Kang Maha Mirah ing dunya, tur kang Maha Asih ing Akhiroh. Samengko padha kawruhana, prayogané: pamacané kitab honcérranning Surasa iki, di kawittana maca: papénget dhumateng  para mudha: dhisik becik satamatté pisan nuli maca iki, utawa: saaksara, saaksara gentén gentén, amrih dadiné genah dirêténni marang para akéh. Iya iki :

Ha:   Amanissi pénget ingkang mijil saking Surakarta karangannya, babahuning das A: te: fé, mrih narik manah purun mangudiya ing kawruh jati, jatining kautaman utamaning idhup ing dunya prapténg delahan séstu datan nalisir ing dalil khadis myang ijmag kiyassira.

Na:   Nanangi ring driya kang kalempit kalindhih ing gebyarrira dunya, kang tanpa aji pukassé, pinrih angaji ngilmu, ingkang dadya padhangnging galih, wruha ing bédanira, ala: lawan ayu, cinegah alampah cidra, nyata tennan dora: cidra, pan ingincim naraka wail wus sanyata.

Ca:   Colong: jupuk judas lawan drengki, sasamannya sing hawa wujilnya, kuduné pinapas agé, manut panuttan rosul nyegah nafsu: ngalahi ngadi, ngadi: ngadat lumrahnya, nununtun mring luput mungguh ing akhirottira, lamun ngadat benerra: yekti Jeng Nabi, tan praptaha wawarah.

Ra:   Riringkessan réh rumasa abdi, kudu nembaha wedi bendara, manut nurut utusanné, Gusthi Kang Maha Agung, mangéranni sakalir kalir, tanna lyan mung Hyang Suksma, Gusthi Kang Ma(ha) : luhur, utusan Jeng Rosullullah, sollallohu ngalaihi wasallam nenggih, Kangjeng Nabi Mukhammad.

Ka:    Kukuhana: dén kongsi kumanthil kanthil tancep ing tyas sanubarya, iya telengnging atiné, aywa na liyanipun ingkang dadi kakasih jati, sajagad pisan aja, mung nga Hyang Agung, lan Kangjeng Nabi Mukhammad karo iku: sisah kupumllé dén bangkit  aja kurang paryitna.

Da:   Dadi kumpul dé: dadi kakasih, pisahira: Gusthi lan kawula, ajinen temennan kuwé, aywa kongsi keliru, tunggil tunggal kawula Gusthi, yéku dheppé wo kumpra, ndadak slusar slusur, ora: ingarannan: iya, iya nira nora nganggo dén rêtenni, kelunta ulah dunya.

Ta:    Talitinen ngilmu kang premati, among tiga: tan luwih tan kurang, liyaning mung ubarampé, magrifat mring Hyang Agung, lire idhep bener mring Gusthi, terang sifat-sifatnya, wajib mukhallipun Jaiz jeng pisan dén pirsa, cucukuppan ing kitab marsudi: mursid jawan jarwa acetha.

Sa:    Samantakna mring kang wus mangreti, kumpullanna pra ulah ngibadah, aywa na rikuh tandukké. Kapindho: ngilmu mrih wruh, khilal kharom sokhikh myang bathil khalallé linakonnan kharommé siningkur, sokhihé ingarah arah, kang batholken ingedohan aywa  wigih, telu né ngilmu jrohan.

Wa:   wawarahing kitab munjiyati, jawan pégon anggit Sang Minulya, Swargi Kyai Solilikh mangké, kadi sampun binangun sastra pégon sinanun Jawi, déning pra ahlul sastra, ing Sala praja gung, yén iya satuhu iya yogya, atakon na ing kantor medhan muslimin patut antuk katrangngan.

La:    linuriya: gugulangngen kaki, ngilmu telu mau aja ora, anteppan: aja méngéng, tékod tékodna kang sru, kalakuwan lakokna nuli, dén énggal ywa kasesa, aja mundur mundur, nggegeggi ngama islam mawéh arja ing dunya praptaning akhir, anggér padha ngandella.

Pa:    pituturé nabi kang pinundhi, déning sakéh para warissira, tuhu tan ana sisippé, bener jujur: rahayu, wong kang manut wurukking nabi, nabi tan kena cidra, plek dhawuh Hyang Agung, satindak tanduk utussan aprasasat dhawuh timballanning Gusthi, keplok plak tan sulaya.

Dha: dhadhan nana dén kongsi kepati, prapténg nazig pisan anteppana, ajana kang salah wéng wéng, ugerrên jroning kalbu, Gusthi Alloh kang Maha Sukci, nora na:  liyanira, mung Gusthi kang Agung, kangkarya begja: cilaka, ngganjar: niksa wus dadi ing wenang néki, adhepna kang sanyata.

Ja:    janjén nana: urip kongsi mati, nora nedya nembah liyanira, nembah miturut tegessé, ing sakéh préntahipun angedohi cegahiréki, narima pamesthinya, nora nedya mingkuh, tan wegah nora ngresula, ayem yeyem seneng dénnira nglakonni, préntah cegah lan kodar.

Ya:    yitna: yekti nora nedya mbalik anyaléwéng manolah ing dunya, kang énggal banget sirnané, dunya tinggallan korun dunya dudu tinggallan nabi, bondha wus tamtu lina, sugih singgih kukut béda ngilmu ngalam béla, ing sabaya patiné ingkang ngugemmi, tekan pungkassan pisan,

Nya: nyamut nyamut ngijirré warsi, ngamal ngilmu sih kikinthil marang, kang ngugemmi ing uripppé, dhasar bakdané lampus ana tangi urip tan mati, aran salama lama, baya pirang taun sapa bisa ngangkannana, jajal dadi pirang yuta pirang kethi, rénténgngen edassira.

Ma:   mati: bakda urip iku gelis ing idheppé wong kang duwé nalar, marma tan ingupa gawé, mung urip bakda lampus iku ingkang tansah pinikir, ing rina wenginira, tan pegat nyunyuwun mring Gusthi Kang Maha Mulya, muga muga antukka pitedah néki, tukka khusnul khotimah.

Ga:   Gégéyongngan ngilmu ngmal kaki, yéku tindak tandukking ngibadah, ing batin Gunthi idheppé, tan ana liyanipun mung kuduné manut ing nabi, nora nut napsu hawa, séthon luruhipun mamaonni mring ngibadah, nguger pasthi: pasthi becik nemu becik ala: anemu ala.

Ba:    baya iku idheppiréng iblis sélak marang dadiné kawula, ambaguguk ngutha waton nora manut ing khukum mandah weruh papasthén becik tanapi pasthén ala, karoné tan weruh, manut pesthén nora kena, balik pesthén dadi tékoddiréng ati, dudu lakuné badan,

Tha:  telling tékod tuhu nora mungkir, pasthi ala: yekti dadi ala, pasthi becik apa manéh, mangkonéku ing kalbu, dudu aran panuttan dhiri, balik badan anutta, ing wuruk jeng rosul kudu padha angajiya, mring ngulamak kang kena linuri luri, aja ndadak sungkannan,

Nga: ngaji ngilmu ngibadah dén titi, lumadiya ngaji saben dina, aja mung kinarya sambén ngretiya ingkang cukup saben ngamal acanthi ngilmu, tan kena mung tumandang, tan wruh sarot rukun iku anggér aja-aja, sarot rukun ajinen kang nastiti, bakdané wus manghrifah.

Pungkassan: nga: sing: ha: nora ganjil pétangngira jangkep kalih dasa, ngiras dadi semonné, sifat Hyang Maha Agung, kalih dasa sifat kang wajib mukhallira tan béda, iya trep rong puluh, jaiz jé Pangerang sajuga, wajib rusul sakawan mukhallé sami, jaiz tan lwih satunggal,

Solawatun nabi amungkassi, solallohu ngalaihi wassalam sukula wargané kabéh, sokhabatnya tan kantun tandya nyuwun ing Gusthi: mugi, pra mukmin sadanya, tuk kanugraha gung. Titi shahban lék dwi dwasa, warsa daé: sangara: sangkalanéki, mét tata ngésthi arja.

Déning:
Mas Karta Subrata

Inggih:
Ngabdullah bin Muhammad Syajid

@@@

PENGET

Nuwun nuwun mugi kauninganna ing para nupiksa, menggah sawaninipun pirantos ngibadah ingkang sampun kula pratélakaken ing pratélan ngajeng punika: saéstu prelu kanggénipun dhateng para sadhérék muslimin ingkang sami ahli ngibadah, langkung malih kitab marsudi: mursid prakawis taukhid kalih jilid pisan, makaten ugi: kitab manasik al khijjiwal ngumroh jawén cekak lan aksara jawi, tuwin jadwal layarran dhateng jiddah, tumrappipun sadhérék ingkang nedya anglampahi kalakuwan khajji lan ngumroh, punika sakalangkung prelunipun sedheng kitab: oncérranning surasa, punika tuwin sanés sanéssipun inggih prelu ugi.

Awit déning punika, suwawi: ta, sami tetepangngan saé kaliyan kula, asarana nunumbassi pirantos ngibadah ingkang sampun kasebut saéstu mboten badhé kaduwung, mandar kapara ambingahi déning genah gampillipun dipun rêtossi.

Ingkang punika, kula anyanyadhang dhateng para sadhérék ingkang sami kasdu, saha badhé anampénni kaliyan pirênaning manah, dhumateng sinten sintenna ingkang karsa anepangngi dhateng kula asarana nunumbassi pirantos ngibadah wau. Wassalam.

FAKIR ILLOH
M. K. A.

SERAT MANIKMAYA


SERAT MANIKMAYA

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir
Sidoarjo, 30 Maret 2021

@@@

I.

  1. Lumaksana sekar sarkara mrih, pininta maya mayangngéng ngulah, kang winnarnéng pituturé, dukmaksih awing nguwung, durung ngana bumi langit, nanging Sang Hyang Wisésa, kang kocap karuhun, menneng samadyanning jagad, datan narsa mosik jronning tyas maleddi, enning anneges karsa.
  2. Amurwéng ngongga anggannya titis, titissing driya tannana kang lyan, pribadi datanna suwé, miyarsakken swara sru, tan katingngal unninya kadi, gentha sakala kagyat, saryannon antelu, gumantung néng ngawang ngawang, gya cinadhak sinnanggéng ngasta pinusthi, dadya tigang prakara.
  3. Saprakara dadi bumi langit, saprakaranné téja lan cahya, mannikmaya katiganné, kalih prasamya sujud, ing padanné Sang Maha Munni, Sang Hyang Wisésa, dhateng Sang Hyang Guru, éh Mannik brahanniréka, sira iku annanningsun ningsun niki, éstu kahannannira.
  4. Ingsun pracaya sakalir kalir, saisinné jagad pramudita, sira wenanga dadékaké, Bathara Maya matur, dhuh pukulun  Sang Maha Munni, kadya punnapa tuwan, nayogya ing ngulun, kalangkung dénning sulaya, suwarnanné pun Mannik dahat apekik, cahya gumilang.
  5. Warni kawula awon lan malih, cahya cememng apindha wedellan, Sang Hyang Wisésa delingngé, iya wruhannira wus, karsanning Sang Amurbéng Pasthi, aja sira nalongsa, iki mannira sung, aranné rêtna dumilah, musthikanning rêtna tannana kakalih, barang sedyamu dadya.
  6. Pinnarnah néng kukuncang lan malih, dénning cahyamu pindha wedellan, sung warna iréng nyatanné, [6]langgeng sapanjangngipun, lir raditya kalawan sasi, tanggal sadinna mundhak, terkadhang lumungsur, surya langgeng datan nowah, Sang Hyang Maha  sumungkem pada ngastuti, ngling malih Hyang Wisésa.
  7. Iréng nyatanning wasita wengi, wengi iku dadya pasennettan, kang ngana dadya oranné, iya dinnalih dudu, ingkang dudu dinnalih yekti, kang mannahé sudira, miruda ing ngangkuh, awedi bok kasamarran, sira aran Bathara Semar prayogi, amumpunni pratala.
  8. Bathara Maya saur pranniti, angadhaton ing bumi asapta, kunneng Hyang Wisésa angroh, Bathara Guru sampun, winnisikking salirring wadi, widagdyanning ngamurba, murba lirring tuwuh, Sang Hyang Wisésa wussilang, ilang saking ngarsanninné Sang Hyang Praméthi, Guru kari Hyang Gana.
  9. Ngunandika bumi miwah langit, puwara pisah antarannira, atebih wau prenahé, andhap kalawan luhur, luhur datan kacakréng budi, bumi kalangkung susah, dadya sanget caun, ngawiyat sanget nalongsa, mulat dhateng pratala sanget prihatin, tansah kambang kambangngan.
  10. Néng samodra katiyupping ngangin, yén barat saking kulon mangétan, yén saking wétan baratté, mangilé parannipun, lamun saking kidul kang ngangin, bumi ngalor lumarap, saking lor anempuh, mangidul punning pratala, lamun nuju wonten angin sarêng prapti, anempuh kang pratala.
  11. Anéng tengah pratala kumitir, ombak kombul madyanning samodra, sangsaya sru pannangissé, bumi langit gya metu, angin roro saking jro bumi, saking luhur ngakasa, marutanya metu, wasta sindhung aliwawar, sindhung bayu bajra kang saking jro bumi, gengngé sasigar jagad.
  12. Lampahnya ngobahaken pratiwi, kang saking luhur sarêng lampahnya, papag anunggal karsanné, manjing néng samodra, lir kinnocak punning jaladri, datan kennaha ararywan, saéngga kinnebur, tan pegat dénnya walikkan, pramilanné samodra temah annangis, bumi saya gambira.
  13. Saya gambira kagiri giri, téja lan cahya datan lumampah, tan nana siyang dalunné, mojar Bathara Guru, éh Sang Téja lan cahya wenning, sira mangké tampiya, pangandikannipun, Hyang tan nana sira ingkang, kinnaryaha amadhangngi ing rat bumi, lampahmu dénna gantya.
  14. Nanging sira cahya dénna mawi, mundhak lumungsur yén wus tumeka, tigang pupuh pamepeggé, ping limawelassipun, asennettan sajronning warih, murya lumaku siyang, pasennetannipun, sajronning punning annala, wus sayogya Hyang Giri Natha sakéhing, Jawata nawa sanga.
  15. Kang ngannéng jagad wétan kakasih, Hyang Maha Déwa legi pasarnya, Maha Déwi Batharinné, selaka kuthannipun, manuk kuntul punning jaladri, santen ana caraka, aksara kang dhawuh, Sang Hyang Sambu wastannira, annéng jagad kang kidul kitha tembagi, Batharinné swagyana.
  16. Manuk ulung pasarranya pahing, segara getih punning aksara, datan sawala sastranné, Hyang Kamajaya mungguh, jagad kulon Bathari Ratih, murub kuthannya emas, segaranné madu, manukké manukké podhang, pasaranné epon aksara winnarni, nenggih padha jayanya.
  17. Bathara Wisnu kuthanné wessi, néng jagad lor wage pasarrannya, Bathari Esri déwinné, nila segarannipun, manuk gagak sastrannya adi, nenggih ma ga ba tha nga, gagadhuhannipun, Bathara bayu kang ngana, jagad tengah déwinné Bathari Sumi, kaliwon pasarrannya.
  18. Sapuluh sastra gagadhuhanning, 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0, kaliwon papasarranné, kuthannipun parunggu, tasik wédang manukké gogik, kang wontenning lor wétan, prit anjalatunggu, aksarannipun bya ebyak, kidul wétan Sang Hyang Kuwéra nengganni, satranné nara sunnya.
  19. Kidul kulon Bathara mah yekti, gandhéya aksaranné ing ngucap, ingkang lor kulon déwanné, Bathara Sicah luhung, kang tinnengga sastra nur witi, sadaya wus pepekkan, déwa maha wolu, kasanga bayu kang kocap, ing carita jagad nusa jawa maksih, go[7]njing dénning érnawa.
  20. Sinnerru ngadeg Sang Hyang Pramesthi, karanné luhur punning ngakasa, winnangsul malih tingallé, mangadhap Sang Hyang Guru, dadya lapis sapta kang bumi, jagad ingkang kapisan, rinneksa dyah ayu, ibu pratiwi namanya, jagad ingkang kapindho rinneksa dénning, Hyang Bagawan Kusika.
  21. Sang Hyang Dang Dhang kaping tiga bumi, kaping sakawan Sang Hyang Sindhula, ngerampallan ping limanné, akathah yogannipun, warna tiga ingkang rumiyin, ayoga kokowangngan, garangngan panggulu, pamuragil warni ula, sawarninning sarpa saisinning bumi, yoganning Dherampallan.
  22. Yén kalimpé bapakné binukti, teksaka dénning sanakké ula, kang roro samya kaweléh, génnya mongsa sadulur, Dherampallan asanget runtik, tinundhung ingkang putra, kalih kang pambayun, lawan kang panggulu késah, asusumbar sira kabéh wus pinasthi, dadya mamangsanning wang.
  23. Mila tamtunné dalasan mangkin, kokowangngan amongsa teksaka, nenggih punnika kandhanné, kunneng ingkang tinutur, kaping nemmé kang punnang bumi, Bagawan Mannikkara, wastanné kang tunggu, anumpak bumi kasapta, Sang Hyang Ontoboga minongko ratunning, jawatha sapta jagad.
  24. Saisinné dipun wikanni, bumi kapitu tanna kang liyan, kunneng Hyang Guru karsanné, Nusa Jawi piinnaku, karsannira ywa kenna gingsir, jumenneng sannalika, tingnngalnya sinnerru, wus dadya punning mrawata, prennahnya néng jagad kang kulon amergil, ing ngaran jamur dipa.
  25. Sampun tetep tanah Nusa Jawi, datannobah katempun hérnawa, nagging asanget miringngé, ingkang wétan méh sundhul, ing ngakasa Sang Hyang Pramesthi, aris kang pangandika, mring déwa sadarum, atannya miringnging jagad, sarêng matur sakatahing para rêssi, mring Sang Hyang Giri Raja.
  26. Ya pukulun sang maha pinundhi, wekassing jagad wus kapariksa, pramila sanget miringngé, annenggih wonten gunung, wekas kilén aminggir tasik, ageng kabinna binna, mojar Sang Hyang Guru, mwngko ana dayanning wang, gunung ngiku sira dhungkarra prasami, alihna wekas wétan.
  27. Payo sira mangkatta tumuli, wonten jawatha siji pinnisah, Empu Ramadi wastanné, sira ywa milu ngusung, jamur dipa sunnawéh kardi, agawéya gegaman, kang Linnangngan matur, datan lengannéng paréntah, sakathahing jawatha umangkat gipih, kunneng kang winursita.
  28. Hyang Dermajaka yoga semadi, aputra jalu wus jinulukkan, catur Kennaka wasatanné, Sang Hyang Kennaka catur, angrangaken tapa wus dadi, sabarang ciptannira, saka sekténnipun, Hyang Dermajaka sinnaman, nulya yoga semadi atmaja pekik, parabkanné kaputra.
  29. Wus pinathi karsanning Hyang Luwih, sajennengngé sangkannéka putra, tuhu yén putra annanné, abakit tan winuruk, kinnén tapa wus dén lampahi, wus sinungngan  musthika, éndah warnannipun, awasta Rêtna Dumilah, binekta manjing sajronning jalanidi, tapakur nrangken raga.
  30. Yén narsa boga myang nginum warih, Rêtna ingkang ginonda, tan kenna ing ngarip luwé, tan teles néng jro bannyu, datan gosong manjing jro genni, ambi sutapannira, nétrang samodra gung, sigeggan sang ngapratapa, wus sangraga sukma warna amalih, sagung para jawatha,
  31. Tanna mawi marga sampun prapti, prenahira gunung jamur dipa, sagung déwa déwi kabéh, bathara sampun kumpul, myang bathari samya anggusthi, kadi paranning karsa, Hyang Brama amuwus, ingsun kang dadi bendhaea, dan-dannana kang nganéng dhasarring wukir, Wisnu kang ngagungkarra.
  32. Atiwikrama Sang Wisnu Murthi, nulya gengngipun kabinna binna, sami lan gunung gedhénné, bayu pikullannipun, Sang Hyang Ngendra dadya tetali, bendhawa winusarran, salanggya sinnambut,pinnikul para jawatha, Sang Hyang Surya sanget dénnya anningngalli, jawatha kapannassan,
  33. Kapannassan déwa lawan déwi, sanget panningngallipun Hyang Ngarka, angrasa yénnarêp ngombé, yata andulu bannyu, miyos saking lambungnging wukir, déwa samya agahan, nu[8]lya samya nginum, satunggil tan kaliwattan, samya pejah margannya anginum warih, siji tan nana gessang,
  34. Sang Hyang Guru milya nginum warih, tan kalebu jronning guwa garba, tangginnas nulya linnepéh, Sang Hyang Pramésthi muwus, angker temen toya punniki, kamulanné semana, Hyang Prtamésthi Guru, ajujuluk Nilakontha, dénning tenggak punika aciri putih, marganné nginum toya,
  35. Mapan dudu sajatining warih, toya iku pan gurunning ngpas, Hyang Calakutha wastanné, Hyang Pramésthi andulu, tirna wenning pucakking ngardi, sru gandannira kongas, dahat mannissarum, Hyang Giri Raja anulya, kapanjingngan sarira gandanning warih, sumrah sajronning ngongga,
  36. Sang Hyang Jagad Natha ngling pribadi, pantessé iki toya dimarta, Hyang Kamandhalu wastanné, Hyang Wisésa tumurun, asung swara ing Hyang Pramésthi, iya punnika tirta, marta kamandhalu, iku saking Hyang tannana, sajatinné iya iku bannyu urip, angurippi ngagessang,
  37. Anggurippi salirring ngaurip, toya iku dadya pangngurippan, kang kayu irêng ngannanné, aranning punning kayu, sandilata panniya dadi, pangurippanning pejah, saniskarannipun, pasthi dadya pangurippan, déwa déwi satriya rathu bupathi, lan sakéhing manungsa,
  38. Miwah but aula lawan reksi, ejin sétan saisinning jagad, saking kayu kaurippé, mapan rumuhun kayu, annannira jawatha kari, karanné kenna lara, déwatha sadarum, wekassanné kena pejah, dénning ngora unninga rasanning ngurip, pilih wong kang nginumma,
  39. Yén sampun samya angnginum warih, déwa iku datan kenna pejah,lan norannana laranné, mangka Sang Hyang Guru, aterampil anginum warih, lan sarta winnadhahan, wus munggéng cucupu, aran Mannik Astaginna, raossipun ingkang tirta luwih adi, Hyang Pramésthi kacaryan,
  40. Langkung kacaryan  Sang Hyang Pramésthi, dénning raossé kang punning toya, wus késah prating prennahé, déwa pejah Hyang Guru, duk ambuka cucupu mannik, ingkang kaisénnan toya, déwa kabéh sampun, tinnétéssan lathinnira, déwa déwi bathara lawan bathari, samnya waluya gessang,
  41. Agessangnga paripurna urip, lir wingi unni mulya sadaya, pra samya ambangkat gawé, nulya tinnarik asru, jamur dipa sampun dénnirid, kérid para jawatha, jawatha kang jung jung, kajungjung ing prenahira, siti kantun agengnya mung sagennitri, dadya gunung tempora,
  42. Gunung dipun nagari caringin, runtuh sakemiri dadya arga, ing banten musgigal waléh, sahantiga geng ngipun, dadya gunung ngagengnga inggil, sakunning pajajarran, wukir wala ula, laju lampahnya mangétan, ana gigal gedhénné mung sakemiri, dadya gunung sirêbah,
  43. Kathah warwata awarni warni, ya ta lajeng lampahing jawatha, akathah tiba sitinné, dadya parwata agung, tanpa cirri namanning wukir, gunungngé wongnging tegal, kang satunggillipun, winnastan gunung pragota, gunnung kendheng kang kécer urutting margi, angendheng sapangétan,
  44. Runtuh rong kepel kang punnang siti, dadu gunung sumbing lan sendara, ing kedhu gonnipun rérén, pramila bumi kedhu, mirah toya dalasan mangkin, karingetting jawatha, wussa ngrasa lesu, angangkat datan kaangkat, dénning samya ngungkulli punning besali, karanné datan kongang,
  45. Besa lénna empu ramadi, dénnya pandhé annéng ing gegana, kepel minongka pukullé, sarwi aparon dhengkul, genni miyos tung-tungnging ngaksi, grana dadya abubban, kang minnongka sepuh, idu miyos saking lidah, kang pinnandhé wessi bakamah eribbi, dadya gagaman swarga,
  46. Warna-warna  gagamanning swargi, cakra gada dhendha lan musala, bajra limping gada dénné, duduk lan alu-alu, konta boji kalawan bindi, tamsir kalawan pedhang, trisula lan suduk, ana dadi paso patya, bramas trampuh sengkal gya rêdya dedali, pra tuwin marcu jiwa,
  47. Satkathahé gagama[9]nning swargi, empu ramadi ingkang ngakarya, kathah yén tinutur kabéh, déwa prasamya dulu, mring bagawan empu ramadi, dénné datan tumindah, ngerrig ngusung gunung, teka pijer ngéca éca, api sadu annambut karya pribadi, oléh urdinné sapa,
  48. Mapanning mengko keriggannaji, linnarang wong nambut gawé ngomah, apa tan ngru wartanné, wong padha ngusung gunung, gunung gedhé kagiri-giri, dénné nora kayaha, énnak amemalu, kaya wong tan kaparéntah, piyangkuhé si empu mannas baranni, kaya lannang priyongga,
  49. Bathara condra umatur raris, yén suwawi ing ngabannan dhendha, tinrappaken salerrêssé, mojar bathara bayu, kaloréyan temen si adhi, bok teko jinnarahan, rajakayannipun, kalamun malat binnonda, yénna rosa sedheng tumeka ing pati, sapa kang maéluwa,
  50. Sang Hyang Condra lumaksana aglis, prapta ngarsanné Hyang Ngempu Rama, bramantya asru wuwussé, punning lathi kumelut, ngadeggannéng ngarsa nudingngi, angngucap sarwi nentak, sengak muwussipun, kuingmu tanna miyarsa, melengmu macicil datan nudanni, yén mengko akéh karya,
  51. Wong nambut karya dhéwé tan kenni, sira iku tekaha apiora, angénnak énnak papandhé, bathara Cakra rawuh, Sang Hyang Citra Gotra nganthénni, ginnelut empu Rama, nulya Hyang Samburu, annarajang nebah jaja, empu Rama angrasa yén di temenni, jumbul sarwi bramantya,
  52. Aprawira empu Rama adi, dyan pinnenthang baunné kang kiwa, sarta medal karingetté, awaknya pan kumutug, kadya wédang umobbing jadhi, alunnya kadya lengnga, marucut lir welut, jawatha sami kasingsal, kang sawnnéh tiba kongseb kasaliring, kalumah ngathang-ngathang,
  53. Lumayu pra jawatha awing awring, bathara Sakri langkung bramatya, purama pinnapaggaké, ramé jagur jinnagur, jeg jinnejeg asilih ukih, datan nana kasorran, samya kuwattipun, bathara Sakri kajengkang, dipun candhak wingkingngannya wus tinninggil, ing ngubengken ngawiyat,
  54. Rinnebut dénning Sang para rêssi, Sang Hyang Sakri sampun tanpa kerkat, ginnosongngan déwa kabéh, sarirannya lir kapuk, sagung para jawatha wing wrin, Sang Hyang Bayu bramatya, amarêkking ngayun, kalih sarêng annarajang, ramé udreg suru sinurung pra sami, dénning prakosannira,
  55. Bagawan empu rama tarampil,  bayu cinandhak iketté pinggang, Sang Hyang Bayu nyandhak agé, iket pinggang Ramampu, panna ramé tanting tinnanting, gantya sendhal sinnendhal, ajung-jung jinung-jung, aramé buwang-binuwang, Empu Rama binuwang  malesat tebih, angadeg tibannira,
  56. Narajang Ramya bithi binnithi, jagur jinnagur sami prakosa, tanna kasorran kaliyé, kalindhih saya dangu, Sang Hyang Bayu baunnya kalih, pinnetak nulya kalah, pratala Sang Bayu, sukunné manjing watara, waked dhengkul sarira tanna ngulisik, rinnebutting ngakathah,
  57. Saya krodha Empu Rama adi, akarsa banting mannahé cuwa, Bathara Brama delingngé, yén mengko wong batur, payo sarêng lumindhih, Ki Empu kinnembullan, ajana lumayu, pira kadar wong satunggal, amiyarsa Bagawan Empu Ramadi, nambut durma tinnembang.

II.

  1. Wus anambut gagaman Hyang Empu Rama, dénning dipun kembulli, ing para jawatha, Empu Rama susumbar, iya kembul lan mami, nanging yén sira, acundhukking jemparing,
  2. Wurung sira alebur dadi érnawa, wruh annanira wak mami, akarya gagaman, dudu karêp ngong dhadhak, karsanné Sang Hyang Praméthi, yén nuwis dadya, sira king kang duwénni,
  3. Kabéh myarsa sagungnging para jawatha, Bathara Wisnu angling, satemenné iya, sami kirang pariksa, kabéh konca batur mami, amesthi sira, dinukan Hyang Pramesthi,
  4. Tanna dangu wus rawuh Hyang Jagad Natha, nitih lembu andinni, cahyanya gumilang, kadi mrecu ngandika, Hyang Giri Raja amannis, aja brawala, payo angkattenna glis,
  5. Gunung ngiku yén jagad uwis arata, si[10]ra sunganjar sami,  tirta pangurippan, tan kenning lara pejah, tumandang Sang para rêsi, nyandhak pikullan, samya arêbut dhingngin,
  6. Gya sinambut kang punning siti kasingsal, kalih kepel nibanni, dhateng pawirungngan, nipun Sang Ngempu rama, tannantara dadi wukir, kakalih jajar, wasta gunung marapi.
  7. Lan merbabu nenggih tamtunnipun kina, murub dalasan mangkin, gegetunning nala, Bagawan Empu Rama, pabusalén dadi wukir, sapunna karya, yoga amuja wessi,
  8. Waja pamor tembaga pinusthi dadya, aran brama kedhali, sampun winurukkan, apandhé sampun bisa, aparon dhengkul asupit, jari jwapunni, sepuh idu kang mandi,
  9. Empu Brama Kedhali sampun nayogya, wasta Sang Onggajali, Onggajali putra, jalu wus pinnarabban, nama Empu Songka Adi, umasuk islam, nyabat jengngira nabi,
  10. Punniku mencarken aksara Jawa, anuhun pangaksami, pun Karta Mursadah, marmintanné tan pegat, prasabenning sang linuwih, wong sudra papa, pinardika ing Gusthi,
  11. Ingkang dahat asih dhateng bala tontra, tinrappaken sahadil, sanget palamarta, amretakken kang samar, ring nala winratting galih, kunneng winnarna, lampahing para rêssi.
  12. Datan kandheg para jawatha mangétan, maletik punning siti, wus dadya parwata, lawu sang para déwa, alon lampahnya lestari, sitinya gigal, gengngé saka cang wilis,
  13. Dadya gunung kadhiri sakantunnira, siti wus pinnirail, binuwang mangétan, mangalor ingkang dadya, gunung murya kang sawiji, parwata pandhan, gunung bancak lan malih,
  14. Gunung soka rinnilannardi gulangngan, gunung kelud annenggih, pucukkipun dadya, saméru mila dahat, gengngipun méh sundhul langngit, sagung jawatha, marêkking Hyang Pramésthi,
  15. Angandika aris Sang Hyang Jagadnatha, dhateng para rêssi, kinnén angngambilla, kayu mawi téja, lan watu pra tuwin siti, mannira arsa, amangngun swarga adhi,
  16. Allah tangala nitahken bale ngaras, Sang Hyang Guru akardi, bale marcukundha, Allah nitahken swarga, pirdos Sang Hyang Guru kardi, sawarga loka, Allah karya yumanni,
  17. Sang Hyang Jagad Natha akarya kakawah, Allah nitahken malih, waélul naraka, Sang Hyang Guru akarya, endhut belegdaba nenggih, Allah annitah, wot siratal mustakim,
  18. Allah nitahken kang para malékat, Sang Hyang Guru Pramésthi, ayogya jawatha, sapituturring kitab, sadaya dipun timbangngi, si marcukundha, bale sampun dumadi,
  19. Wot siratal mustakim timbangngannira, uwot siogal-lagil, wus pepak sadaya, widyadari ing swarga, loka kathahé sakethi, langkung satunggal, ita Bathari Rathih,
  20. Sang Hyang Guru sampunna mawi sisiyan, Sang Hyang Uma Bathari, sampunning dumadya, suwarga luwih pélag, para jawatha wus sami, pepak sadaya, miwah para Bathari,
  21. Aglar sandhapping bale si marcukundha, dhadhasar wus cumawis, karsannipun samya, angnginum punning toya, kamandhalu adan lirih, pating gariyak, sukunnira kapati,
  22. Wonten kocap rêrêgedding marcapada, nanging warni raseks, dannawa paparab, rêmbu culung unningnga, yén para jawatha sami, angnginum toya, Hyang Rêmbu culung ngalis,
  23. Medhun saking ngawiyat sedyanné arsa, tumut angnginum warih, tanna mawi taha, punning tirta dénniras, ginnogok kunningngan dénning, Bathara Condra, Sang Hyang Wisnu jinnawil,
  24. Kakang Wisnu punnika wonten dennawa, tumut angnginum warih, sinten kuwawa nglawan, Bathara Wisnu amusthi, cakra daksana, lumepas amatitis,
  25. Gulu pegat nanging salebetting sirah, sampun kalebon warih, déréng manjing badan, kaselak dipun  cakra, wus pejah punnang raseksi, sirah malesat, mumbul madyanning langit,
  26. Dadi buta kara mumong sarêmbulan, miwah pratongga pati, ujarré wong buda, mila wonten grahana, [11]aramé dipun béndrongngi, minongka tandang, kunneng ingkang winarni,
  27. Hyang Bathara Guru alenggah kaliyan lawan Uma Bathari, Hyang Guru lingira, marang Bathari Uma, yayi jenennengnging ngaurip, jalu wannodya, ambabarraken wiji,
  28. Sang Dyah Ayu cinnandhak astanné kiwa, sarya ing ngarih arih, Sang Rêtna tur sembah, kakang ulun lengana, sinnenggaman ulun maksih, déréng unningnga, sajatinning pawéstri,
  29. Taksih suwung kakang sarira kawula, Bathara Guru angling, dhuh pupujanning wang, inten rêtna mulyéndah, dasiyé nedha jajampi, Bathari Uma, tansah angrarassati.    

III.

  1. Sang Dyah mijil sang kakung ngukuhi, rinnabaséng turon, atangkis asta sang dyah tan péléh, sirna gempa langenning kang sari, priya andhatengngi, jayéng prana ninimpuh,
  2. Pinten rosanning dyah wus katitih, teka ing parêmpon, nanging sang dyah asanget lumuhé, dupi gaduh rasanné kang jati, kén Uma ngoncatti, dadya Sang Hyang Guru,
  3. Kamanya nrus tumibéng jaladri, jumegur tannalon, tamah dadya gara-gara gedhé, lir kinnocah punning jalanidhi, ing sawarga tuwin, prabawa annempuh,
  4. Bale marcukundha lir ginnonjing, Hyang Guru nabda lon, mring déwa kabéh apakaranné, gara-garanné swarga kapati, matur para rêssi ing Bathara Guru,
  5. Sampun amba pariksa kang dadi, prabawa gumenjot, Sang Hyang Prathiwi wonten warninné, kaulatan saged amastanni, Hyang Jagad Natha ngling, iya jenneng ngingsun,
  6. Kang nguningnga wastanné kang dadi, gara-gara abot, ya sang kama salah iku ranné, geter pater samya annauri, angngandika aris, Hyang Pramésthi Guru.
  7. Sakathahé yo gamnningsun sami, mengko karsanning ngong, sira mrecaya kabéh, mring si koma salah dén tumuli, kang tan naklonni, dudu yoganningsun,
  8. Para jawatha samya tur bekti, umangkat tan nalon, samya ambekta sagegamanné, prapténg samodra samya glepassi, kalawan jemparing, tibanya lir jawuh,
  9. Sangsaya yén dipun tingalli, gya kalawon lawon, cakra daksana dadya mukanné, limping nenggala baunné kalih, gada ingkang dadi, geger wus alungguh,
  10. Sang para jawatha anningalli, samya gawok gowok, Bathara Brama alon muwussé, dénné sira padha ngaku sukci, kaya pasu mami, sirantukka mungsuh.
  11. Kang bisa nyepeng sastra jemparing, atannapi waos, mandah baya kabéh palayunné, wus lumampah Hyang Kala maranni, mring déwa pra sami, sasaran lumayu’
  12. Rêbut dhucung karsannira ngungsi, Hyang Guru angadhaton, para déwa prapténg ngarsa kabéh, angngandika alon Hyang Pramésthi, baya paran dénning, pra samilumayu,
  13. Déwa samya umatur wotsari, ing Sang Maha Kathon, mila sadaya sru palajengngé, pun kama salah mangké awarni, dannawa ngjrihi, mangké kados rawuh,
  14. Wau swaranya nguwuh angerik, kawula jrih tumon, atakén bapa wau sedyanné, mésem Hyang Guru ngandika aris, mengko ana ngendi, kang ngarupa diyu,
  15. Lan gya cinnatur ing Hyang Pramésthi, ing jaba gumuruh, déwa samya gégér sadayanné, ngungsi sajronning kang sawarga di, méh prapta ngarsanning, Hyang Bathara Guru,
  16. Rémanya gimbal sakisi-kisi, dumugéng cicingklok,  siyungngipun sacarak panjingngé, nétranya pindha pratongga pathi, muka sawangcuri, wiwaranning ngicung,
  17. Lir guthaka sakembarran rawit, ing lathi mangrongkob, simbarring jaja kadya ing nguré, wulunning geger dawa mratanni, yén tinnempuh dénning, maruta kumrusuk,
  18. Prapta ngarsannipun Hyang Pramésthi, ngadeg swaranya gor, éh sira iku apa wastanné, Hyang Jagad Natha ngandika aris, ya ingsun kang dadi, rathunning tumuwuh.
  19. Sang kawasa lah keras nauri, yén sira sayektos, rathunning sanniskara kabéh, sunna takon prenahing sudarmi, pasthi sira unning, yén sanyata rathu,
  20. Angnga[12]ndika alon Hyang Pramésthi, nyata ingsun weroh, marang sudarmannira prenahé, lamun sira anut karsa mami, kama salah angling, iya mannira nut,
  21. Kaya priyé maringsun kang karsi, Hyang Guru nebda lon, iya wong anut iku tegessé, saparéntah ingsun dén lakonni, mapan sira kadi, wong nganjongka Guru,

IV.

  1. Lamun sira arsa wikan, ing bapakmu anembaha ing mami, nuli mannira atuduh, mojar sang kama salah, iya gelem mannira nembahréku, nanging yénnora kapedhak, pasthi yén sira bilai,
  2. Sun tadhah sun tara mongsa, babalungmu pasthi ingsun kelétti, angngandika Sang Hyang Guru, iya sakarêppira, paténnana yén goroh sariranningsun, anulya sang kama salah, mendhak néng ngarsa ngebkti,
  3.  Tarampil Hyang Jagadnatha, kama salah binnedhol ingkang wénni, kalih lembar nulya jumbul, tumengnga kama salah, wus cinnandhak siyungngé karo jinnabud, lajeng sinuwuk lathinya, upassé sadaya kenni.
  4. Winnadhan nastaginna, winnor lawan calakutha kang warni, siyung dadya pannah limping, kang sawiji nenggala, pannah roro wawratté amitung ngatus, réma kakalih wus dadya, kendheng ponca wéda luwih,
  5. Sang Hyang Guru angngandika, kama salah sira ingsun naranni, Sang Hyang Kala ingkang sinung, jujuluk atur sembah, sasampunné ngandika Bathara Guru, ésmu runtik dhateng garwa, Bathari Uma annuli,
  6. Cinnandhak nulya sinungsang, sanget muwun déwi Uma anjerrit, kadya sundari awuwuh, karsanning Hyang thannana, wus sawarna durga panjritté sangngayu, jinnodhokken Sang Hyang Kala, pinnarnahaken tumuli,
  7. Kayangnganné Sang Hyang Kala, annéng nusa kambangngan lan kang rayi, dénya akrama sih lulut, Hyang Guru kang winnarna, angngandika dhateng Hyang Bramalan Wisnu, tinuduh numpes dannawa, dadya rêrêgedding bumi,
  8. Rêmbu Culung kang ngatmaja, kawan dasa tinumpes tanna kari, nanging sawiji kang dipun, langkungngi apratapa, satatanné manungsa tinnalu talu, paparab puthuk Jantaka, kunneng kang winnarnéng kawi,
  9. Bathara Guru tumingngal, jro samodra wonten téja nelahi, ing ngandika Sang Hyang Guru, iku téjanné sapa, sarêng matur para jawatha wot santun, tan wrin wastanné patik bra, punnapa malih kang mawi,
  10. Ngling malih Hyang Jagad Natha, iku téja ing ngaran suba siti, dénning ana jronning banyu, Hyang Tamburu ing ngatag, pariksannen apa kang ngaduwé tamtu, Sang Linningngan atur sembah, mesat tan kawarnéng margi,
  11. Prapta prennahé kang téja, tinningngallan ana sujanma linggih, Sang Hyang Tamburu gya wangsul, sampun prapténg ngajengngan, atur sembah sampun kapir sapukulun, annenggih kang mawi téja, manungsa kang mangun téki,
  12. Apitekur jronning toya, datan teles ngandika Hyang Pramésthi, payo godhannen dén gupuh, kabéh nuli mangkatta, sarêng nembah mangkat jawatha sadarum, kang sami arsagogodha, miwah ingkang widya dari,
  13. Lampahnya samya rantabban, tan kawarnéng marga lampahnya prapti, prennahing téja kang murub, sang ngatapa katingngal, datan kenna mosik tapanné ambisu, para jawatha wus prapta, ing ngarsanné sang Palinggih,
  14. Adangu datan sinnapa, Sang Hyang Brama mojar wecana mannis, gedhé temen angkuhipun, cacak tamu wandé, lumrah-lumrah wong mredayoh di pun suguh, apait rasanning kinnang, sinnabawan srebi batin,
  15. Dumé-duméh yén pandhitha, gawé angkuh tegessé mejannani, maring kang samya mretamu, mojar Bathara Siwah, satemenné mannira iki ing ngutus, maring Hyang Jagad Natha, kinnén amundhut jajampi,
  16. Bathari Uma kalaran, lara mengko sira sungnga jajampi, tannobah dénnira lungguh, Sang Hyang kannéka Putra, gantya gantya para jawatha amuwus, tannana kang sinnaurran, Hyang Brama wekassan runtik,
  17. Pamgucappira asygal, ingkang kaya sira ingsunnaranni, wong lumuh ginnawé ayu, iki buminné sapa, sira gonni [13] nora  nganggo ijab Kabul, yén kang duwé nora lila, tapannira tanpa kardi,
  18. Dadi pandhitha ngathorang, Sang Hyang Sambu prapta anggawa kendhi, Sang Pandhita dén gajurujug, tan teles dénning toya, Sang Hyang Condra bramantyanyandhak salukun, sang Palinggih ginnitikkan, wulu salembar tannosik,
  19. Bathara Bayu anyandhak, mring sang tapa sinnambetken ning curi, watu pecah mara pitu, tan wigatti sang tapa, Sang Hyang Brama anyipta  dahana murub, kadya sundhulling ngawiyat, sang pandhita wus dén bismi,
  20. Panyannanning pra jawatha, sang Kkannéka Putra sampun ngemassi, urubbing dahana dangu, dangu sang saya ilang, sang ngatapa kadyakencana sinnepuh, sagungnging para jawatha, kagawokkan anningngalli,
  21. Samya anambut gagaman, cakra kunta raras ardadali, neggala parasu limping, pasopati trisula, kadya udan néng ngarsannéng Sang Palumngguh, tanna gepok sariran, menggah sagung para rêssi,
  22. Sakalangkung dénya mérang, sarêng bubar datan kawarnéng margi, sampun prapta ngarsannipun, Sang Hyang Guru Bathara, Brama nembah kawula dinuta sampun, anggodha kang tapa lenggah, sakalangkung dénning sekti,
  23. Sakathahé pra jawatha, ingkang godha samya pegel kang galih, telas kabudayannipun, lenggahipun tan wedhar, angngandika aris Hyang Bathara Guru, payo ngong tindak priyonggo, léngsér Hyang Guru Pramésthi,
  24. Datan kawarna ing marga, sampun prapténg ngarsanné Sang Palinggih, anggandika Sang Hyang Guru, sira iku pra tapa, paran karêppakennira ingsun turut, payo sira ucappenna, mannawa arêp arabi,
  25. Mannira sugih parawan, ayu-ayu sarêgep nambut kardi, tongtonnana dénna gupuh, sakarêpmu liliya, datan kénjek angéca pitekur, ngling malih Jagad Natha, iya ingsun wus udanni,
  26. Tanpa gawé temenning wang, nama guru dadya ratunning swargi, tan wruh ing sadurung durung, marmanné sira tapa, karêppira arsa mamadha maringsun, nangingsun gawé lengkara, sira amadhanni gusthi,
  27. Séwu taunna tapaha, ingsun nora anganggo mangun téki, pinnasthi yénraganningsun, dadya ratunning swarga, tannana lyan mannira dhéwé kang sepuh, nanging ana ingkang tuwa, téja lawan cahya wenning,
  28. Téja cahya sepuh na lyan, kang ngatuwa bumi kalawan langit, ana malih kang ngasepuh, Sang Hyang Wennang wise, iku datannana ngungkulli anjumbul, Bagawan Kannéka Putra, gumuyu latah sarya ngling,
  29. Ingsun Sang Kannéka Putra, pinutra mannira sampun udanni, dikaran Bathara Guru, guru gurunning déwa, yénna mungnga wruh mangkénné baé durung, waspada jatinning tunggal, Sang Hyang Wisésa dinnalih,
  30. Dinnalih sepuh priyongga, enggonnirabestu éstunné sisip, sisip satemah kasiku, sinniku mungguhing Hyang, Hyang Wisésa kala maksih awing uwung, bumi langit durung ngana, kang ngana dhingin punnapi,
  31. Swaranya kapyarsa mring Hyang, Hyang Wisésa kadya gentha melingngi, mila wus sinung pangrungu, pangrungu dadi tondha, pratandhanné yén wussana kang ngamengku, kang ngamengku iku sapa, duk miyarsa Hyang Pramésthi,
  32. Hyang Pramésthi Guru Natha, tanpa ngucap pangucappé mrih pamrih, pamrihé Bathara Guru, pinnardiya dénning Sang, Apalenggah kakang annedha wakkingsub, ingsun kakang katénnana, ingkang tannana ing mami,
  33. Lawan malih pakennira, ingsun gawa mungguh ing swarga adi, para jawatha sadarum, pakennira kang réhna, sapa kang tanna ngidhep paréntahipun, ing kakang Kannéka Putra, kajaba ing yoga mami,
  34. Kabéh aturré sandika, Sang Kannéka Putra amuwus aris, annenggih ingkang karungu, dénning Sang Hyang Wisésa, karsanning Hyang thannana pramilannipun, kabéh sinung titimbangngan, ing ngandhap timbangngé nginggil,
  35. Bumi kalawannakasa, elor kidul kulon wétan nimbangngi, segara kalawan gunung, genni timbangngé toya, peteng padhang rinna timbangngipun dalu, srengngéngé kalawan bulan, mung lintang kang ora mawi,
  36. [14]Jalu atimbang wannodya, bapa biyang nini timbangngé kaki, bibi paman ala ayu, kumet timbangngé loma, nanging nguwa tannana timbangngannipun, dadya timbangnganning lintang, sadurungngé wus pinnasthi,
  37. Wus pinnasthi lawansira, apannanyar kang pedhak Hyang Pramésthi, Sang Hyang Guru Natha muwus, lah kakang payo minggah, iya marang ing swargaloka dén gupuh, Kannéka Putra lingngira, sumongga mangkat tumuli,
  38. Datan kawarna ing marga, prapténg swarga atata samya linggih, bale marcukundha dangu, dangu awas tuminggal, Sang Hyang Girinatha dhateng astannipun, bagawan Kannéka Putra, ginnegem Hyang Guru angling,
  39. Éh kakang Kannéka Putra, kaya paran dénning ngastanniréki, sadangunné ingsun dulu, ginnegem datan wudhar, Sang Bagawan Kannéka Putra umatur, punnika reran dumilah, rathunning sosotya adi,
  40. Kasekténné punning rêtna, pan luputting luwé kalawan narip, tan teles manjing jro banyu, ing ngobong datan pannas, ngling Hyang Guru kakang mannira arsa wruh, umatur Sang Hyang Kannéka, sumongga ing karsa nanging,
  41. Alandhep yayai punnika, yén cinnepeng ngasta pan boten kenni, kalamun boten marucut, ambotollaken nasta, agancang pannibanné ngling Sang Hyang Guru, kakang payo uncallenna, mannira ingkang nampanni,
  42. Lan sagung para jawatha, Sang Kannéka Putra umatur riris, sumongga karséng pukulun, nanging dipun prayitna, ing ngumbulken rêtna dumilah mandhuwur, karsanné Hyang Jagad Natha, sinnongga ngasta kakalih,
  43. Tumurun rêtna dumilah, tinnampannan dhateng Sang Hyang Pramésthi, sinnanggi asta marucut, kebat sang maha déwa, gya cinnandhak tan kandheg dénnya dhumawuh, Bathara Sambu annongga, lestari dénnya lumaris,
  44. Hyang Kamajaya annyandhak, datan kandheg Sang Hyang Wisnu nanggappi, cinnepengngan ngasta marucut, Sang Hyang Bayu annyandhak, dipun songga lumarap Hyang Brama gupuh, annampanni datan kenna, Hyang Citra Gotra Hyang Sakri,
  45. Tamburu Sang Hyang Kuwéra, Prita njala liwat samya nampénni, para jawatha sadarum, nongga rêtna dumilah, datan kandheg palajengngira annerrus, dhateng jagad pramudita, prayitna Sang Hyang Prathiwi,
  46. Rêtna Dumilah sinnongga, datan kandheg anrus bumi ping kalih, Bagawan Kusika gupuh, dumilah dipun songga, maksa lajeng anrus bumi kaping telu, Sang Hyang Ganggang aprayitna, sinnanggéng ngasta lestari,
  47. Dhateng bumi ping sakawan, Hyang Sindhula wus pratyitna nampanni, sinnanggéng ngasta marucut, gepah Hyang Dharampallan, duk annongga tan kandheg lajeng marucut, dhateng kaping nem pratala, Hyang Mannikkara nampanni,
  48. Sinnongga ing ngasta liwat, lajeng anrus dhumateng sapta bumi, Hyang Ngontha Boga winuwus, karsannira atadhah, nuilya mangapa Hyang Ngontha Boga annerus, gandanning tutuk angambar, tumeka ing swarga adi,
  49. Wananen rêtna dumilah, datan kandheg apan lajeng wus prapti, nuju mengnga punning tutuk, ipun Hyang Ngonta Boga, sarêng tiba kadya tirta tibéng bannyu, winnadhahan nastaginna, Hyang Ngotha Boga ngingkemmi,
  50. Sampunna turu Hyang Natha, kawarnaha wau Sang Hyang Pramésthi, sasampunning ngical wau, ingkang rêtna dumilah, Sang Hyang Giri Raja angandika asru, mring Sang Hyang kannéka Putra, éh kakang punnapa kapti,
  51. Gagadhuhan pakennira, saicallé paran gonné ngalatti, Bagawan Kannéka matur, ing pada sang winnenang, yén suwawi lan karsa paduka tinut, aken saparannannéya, nedyan dhateng sapta bumi,
  52. Tannapti ulun mantukka, lamun déréng kang ngical wus kapanggih, angandika Sang Hyang Guru, sakarsannira kakang, nanging poma aja tannora katemuy, jawatha kabéh miluwa, Sang Kinnon tur sembah amit,
  53. Lampahipun kadya kilat, prapténg bumi pisan ibu pratiwi, tinnakon matur yén laju, bumi kalih ping tiga, ping sakawan ping gangsal kaping nem matur, lajeng mring bumi kasapta, para jawatha lestari,
  54. Wus dhateng bumi kasapta, Hyang Ka[15]nnéka Putra sampun kapanggih, Hyang Ngontha Boga umatur, kakang tuwan bagéya, dénné dahat amamarassi ing kalbu, sagungnging para jawatha, pinnarêkking sapta bumi,
  55. Mannawi adarbé karsa, Sang Winnenang amundhut pati urip, Sang Hyang Kannéka nglingngipun, yayai lampah mannnira, mila dhateng kasapta bumi kautus angularri  kang kagungnga, nnipun Hyang Guru Pramésthi,
  56. Awasta rêtna dumilah, sukur yén wus annéngnging sira yayi, gedhé ganjarrannipun, sapa kang manggihenna, pasthi iku dadi wedannanné sagung, ing para jawatha ingkang, angadhaton jronning bumi,
  57. Umatur Hyang Ngonto Boga, éstu rêtna dumilah wonten ngriki, anglocita jronning kalbu, nnira Hyang Ngonta Boga, sun jajallé pra jawatha sektinnipun, angngucap Hyang Ngonta Boga, nanging kakang atur mami,
  58. Kang punning rêtna dumilah, manggén wonten jronning cucupu mannik, annenggih punning cucupu, lan sun tan kenna pisah, yén pinundhut kudu bektannen lan ningsun, tan saged kawula kakang, minggah dhumateng sawargi,
  59. Kannéka Putra ngling sugal, saujarmu kaya dudu sayekti, sapa kuwasa angusung, maring sira prasasat, gawa jagad pramudita karsanningsun, sira dhéwé lumakuwa, Hyang Natha tanpa naurri,
  60. Linneker sarirannira, Sang Hyang Ngota Boga sampunna guling, aguling sawerti lampus, lampus sajronning gessang, pratandhanning gessang maksih keteggipun, sampun annirraken karsa, karsa nir ken maras medi,
  61. Kannéka Putra angucap, kaya priyé karsanta iku yayi, mundur sira rêp aturu, Sang Hyang Wisnu tan samar, sayektinné Hyang Ngonta Boga sun dulu, sedya adamel paékan, andika dipunnayonni,
  62. Anjumbul Sang Hyang Kannéka, tegessipun Hyang Natha angayonni, angngabang ngaken simennyut, Sang Hyang Kannéka Putra, pangngucappé asru mring jawatha sagung, timun tulis wong akathah, kang lagya sedheng birahi,       

V.

  1. Aja kapinneng jronning tyas, lah payo dén nosik-asik, salebetting guwa garba, ambekta sapa kuwawi, Ontha Boga winnarni, gedhé dawanné cinnatur, amuket ngalam donnya, temu gelang boya luwih, léng ngirungngé cacahé pan kawan dasa,
  2. Léng ngirung satunggal tunggal, linampahan kalih sasi, punniku ujarring weca, kandhanning serat kang nulis, sanget dénnya sumingkir, lair batin boya weruh, sagung para jawatha, tumandang arêbut dhingin, ginna gulung ing para jawatha kathah,
  3. Ginnalusur pra jawatha, mennawi dipun simpenni, ginnarayangngan tannana, telas ambanning jasmanni, cinnipta pinrih lali, dénning Hyang Naga sadarum, mannahnya kagégérrqn, ramya sami silih ukih, panna ramé brewala samya rowangnya,
  4. Ramé samya kukuwellan, Sang Hyang Tamburu asilih, ukih lan Sang Hyang Kuwéra, Bathara Condra nulungngi, Hyang Tamburu wus kenni, pringsillan cinnekel jumbul, batur Bathara Condra, sira tulungngana mami, ana kénné engonné rêtna dumilah,
  5. Sang Hyang Condra tinulungngan, ing Hyang Yamadipathi, Hyang Tamburu jola-jola, angngucap kaworran sakit, dhuh biyang aku mati, siya mamilu kapahung, teka betha pringsillan, angngucap Yamadipathi, dudu konthol iki mannik astaginna,
  6. Hyang Tamburu tanpa ngucap, matanné saya malirik, angngucap Wisnu Bathara, kabéh nora idhep ngisin, sakéhé batur mami, tannidhep lamun binnangngus, sektinné Ontoboga, sakathahé para rêssi, jronning guyu wirangngé kaya matiya,
  7. Angngucap Sang Hyang Kannéka, raganné tannana sekti, mung bathangngé Onthaboga, pada réwang dipun dolli, payo batur dén naglis, Si Ontoboga jinunjung, pinnikul mring ka swargan, pangusungngé kadya lagi, sira ngusung maring gunung jamur dipa,
  8. Sang Hyang Brama dadya salang, Hyang NgVndra dadya tetali, Bathara Bayu pikullan, Sang Hyang Wisnu ing[16]kang nanggi, ing ngangkat padha siji, dinné kék bendhawa sampun, pinnikul déwa kathah, mumbul dhateng sapta langit, kadya thithtik lampahé para jawatha,
  9. Medal saking sapta jagad, lampahé kang para rêssi, Hyang Ngontaboga rinnembat, pan saya dangu wussalit, alit saya ngunussi, dangu-dangu datan dulu, musna saking rêmbattan, Hyang Kannéka Putra runtik, nora ta lah angkuhé si Ontoboga,
  10. Bisa temen gawé wiring, sapadha padhanning ngurip, nora suka temen ningwang kaya wong dénnisin-nisin, sun matur Hyang Pramésthi, dhang-dhangsun nunnékken kontul, lestari lampahira, datan kawarna ing margi, sampun prapta ngarsanné Hyang Jagad Natha,
  11. Lagyarsa matur dhateng Sang, Jagad Natha angngadonni, alanné Hyang Ngontoboga, nulya waspada ningngalli, Hyang Naga wus pinanggih, néng ngandhappé Sang Hyang Guru, sirahnya linnenggahan, Sang Hyang Kannéka nudingngi, iya benner tannana malih manungsa,
  12. Kang ngasekti kaya sira, dénné liwat mejannanni, mojar Sang Hyang Sang Hyang Giri Raja, kakang ngaja dadi galih, nyata kalamun sisip, si Ontoboga kalangkung, anjaluk sukannira, tuwin sagung para rêssi, menggah kéndel bagawan Kannéka Putra,
  13. Ngling malih Hyang Jagad Natha, dhateng Sang Hyang Natha mannis, payo sira wedallenna, rêtna dumilah dén naglis, Hyang Ngontoboga gipih, punning ngastaginna katur, ing Sang Hyang Giri Raja, nulya binnuka tumuli, datan kénging awanti-wanti binnuka,
  14. Tinedhakaken tumulya, mring Sang Hyang Kannéka aglis, kakang bukannen dén nénggal, wennang kang cucupu mannik, sapisan kaping kalih, tan mengnga kang punning cupu, wanti-wanti winnengkang, wus tiba sinungkem malih, Sang Hyang Wisnu kang mengkang meksa tan kenna,
  15. Agantya gantya tumandang, ambuka cucupu mannik, sagungngé para jawatha, cucupu tan kenna osik, ngandika Hyang Pramésthi, Kannéka Putra tinnantun, paran karêpmu kakang, Sang Hyang Kannéka katur baris, mapan wonten punnika ingkang anggadhah,
  16. Annenggih pun Ontoboga, mokal tan saged ngungkabbi, Sang Hyang Guru angandika, Hyang Ngontaboga tinuding, ambuka cucupu mannik, Hyang Ngontoboga umatur, kawula darmi gadhah, mengnga minneb tannudanni, Sang Hyang Guru kéndel tan kenna ngandika,
  17. Anneges karsannira Sang, Murbéng Nata sarêng wus senning, cucupu sinnanggéng ngasta, saksana nulya binnanting, mawur datan kaéksi, papecahanning cucupu, nenggih rêtna dumilah, wus awarni jabang bayi, luwih ayu sedhengngé angngrusak taman,
  18. Sasirnanning ngastaginna, ing swarga wonten dumadi, kang bale si marakata, Sang Rêtna sinung kakasih, ing Jeng  Sang Hyang Pramésthi, Kên Tinawathi rannipun, karêm sadinna dinna, Sang Rêtna tan liyan saking, wonten sajronning si marakata,
  19. Kunneng tan kawarna lama, Sang Hyang Ayu Tisnawathi, lagya birahi sandhangngan, citrannira ngatawissi, tuhu yén ayu luwih, wedana sawang sitangsu, widyadari ing swarga, Uma Ratih Dewi Esri, pantes dadya céthinné ambekta lancing,
  20. Awayah pa belas warsa, Hyang Jagad Natha  kagimir, supé dhateng Déwi Uma, among Nikén Tisnawathi, kang dadya rossing galih, sumelap annéng jajantung, sampunning ngongkah garwa, tarunna Kén Tisnawathi, Sang Hyang Guru kang gra arsa cinnangkraman,
  21. Pangandikannya sor kilang, Sang Rêtna ing ngarih arih, dhuh mirah juwwitanning wang, bisa temen karya brangti, Sang Rêtna  atur bekti, ing pada jeng sang pukulun, anuwun sih paduka, yén néstu karsa Déwa Ji, dhateng ngulun wonten kang kawula tedha,
  22. Pangngandikannya sor kilang, apa kang sira karsanni, sang dyah matur awot sekar, tan nedha kang ngadi-yadi,  kang kula suwun gusthi, sandhangngan tan kenni kusut, papangngannan tinnedha, sapisan kanggé saurip, malihipun nedha gamelan kathoprak,
  23. Sang Hyang Guru angngandika, iya mirah sun tekanni, nanging nimas ingsun tedha, wong ngayu dén tulus asih, Hyang Guru annimballi, Hyang Citra Gotra ing ngutus, nimba[17]lli Sang Hyang Kala, nusa kambangngan kang panti, mesat saking ngajeng datan winnarna,
  24. Ing marga lampahé prapta, nusu kambangngan pinnanggih, lan Sang Hyang Kala ngangucap, Hyang Citra Gotra milanni, prapta dinuta mami, sira ngandikan Hyang Guru, Sang Hyang Kala agepah, mangkat tan kawarnéng margi, sasampun prapta ing ngarsa Hyang Jagad Natha,
  25. Mendakking ngarsa tur sembah, angngandika Hyang Pramésthi, kaki marmanné sun nundang, atmajanira sun nambil, sun kongkon angngulatti, si Kala Gumarang patut, sasandhangngan sinnandhang, kanggo sajegging ngaurip, lawan malih angngularri papangngannan,
  26. Pinnangan sapisan dadya, tinnimballan sampun rawuh, nég ngarsa atur sembah, angngandika Hyang Pramésthi, éh ta Kala Gumarang sun nutus sira,
  27. Mudhun marang marcapada, sira ngupayaha kaki, sandhang ngora kenna luwas, gamelan nora bosenni, papangngannan binukti, awarêg sajeggé umur, iku sira lattana, lamun sira oléh kardi, awakkira sun karya kakalonthongngan,
  28. Kala Gumarang tur sembah, luméngsér saking ngarsanning, Hyang Jagad Natha wus prapta, ing jaba sira annuli, limampah sarya jungkir, alatah-latah gumuyu, éh désura ya, ajana purunning mami, awakingsun  kinnarya kakalonthongngan,
  29. Yén nana déwa kapapag, tinnabok dipun jagurri, wennéh bajonné sinuwah, kang sawennéh dénnidonni, sagung déwa prasami, sakalangkung dénnya rêngngu, annibakken sengngara, sun tedha salinna warni, aja kongsi wangsul maring swargaloka,
  30. Awarniya sato kéwan, geter pater annaurri, jumegur ing ngotoriksa, kawarna ingkang lumaris, Kala Gumarang prapti, ing taman banjarran santun, Ni Dewi Sri asiram, ning segara nila wenning, katingngallan dénning pun Kala Gumarang,
  31. Mannahé kadya sinendhal, Sang Kala Gumarang gipih, Déwi Esri pinnarannan, mestas lumayu Sang Déwi, sinjangnya tan tinnolih, prapta ngarsanné Sang Wisnu, sumungkem sarya mular, Sang Wisnu ngandika ris, ana parang wong ayu apo poyanna,
  32. Déwi Sri maturing raka, asiram sari mami, wontenning sagara nila, pun Kala Gumarang prapti, kula binujeng nuli, lumajeng watawissipun, ing mangké atut wuntat, lagya cinnatur gya prapti, celuk-celuk, iki sapa duwé omah,
  33. Ni Déwi Esri mujar, gumeter kadya ngemassi, Kala Gumarang wus prapta, ngarsanné Sang Wisnu Musthi, Kala Gumarang angngling, sapa duwé bojo mau, kang ngadus annéng taman, Bathara Wisnu lingnya ris, bojonningsun ling malih Kala Gumarang,
  34. Ingsun jaluk bojonnira, Bathara Wisnu naurri, iya sok uga arêppa, Kala Gumarang lingnya ris, sira tariya aglis, nuli sun najakké turu, mojar Wisnu Bathara, angundang Kén Déwi Esri, arinningsun Ni Déwi Sri marénnéya,
  35. Akarsa datan lumampah, asanget ajrih ing laki, lenggah annéng wurinnira, Bathara Wisnu lingnya ris, akramaha mas yayi, kang sarira dipun jaluk, mring Ki Kala Gumarang, kéringngan noran nawanni, kalothangngannipun Sang Hyang Jagad Natha,
  36. Déwi Sri maturing raka, leng pejahana rumiyin, lamun wus pejah waking wang, sumongga karsa Déwa Ji, Bathara Wisnu angling, iku sun tari tan purun, alaki lawan sira, Kala Gumarang naurri, pilih wongngé tinnari laki arêppa,
  37. Pasthi papanggillé kathah, apan wus tamtunning ngéstri, gelemma ora gelemma, bojomu ingsun karêppi, Sang Hyang Wisnu bibisik, kang garwa kinnén lumayu, dhateng Medhang Kamulan, manjingnga garwanning ngaji, atur bekti Sang Rêtna lumayu medal,
  38. Bathara Wisnu wus silang, saking Sang Kala ngarsanning, sakalangkung dénning krodha, Kala Gumarang tan sipi, binuru Déwi Esri, kinuya kuya lumayu, tinut saparannira, manjing jronning wana werit, siyang dalu Sang Dyah tan pegat ki[18]nuya,
  39. Sang Dyah Ayu karépottan, méh kacandhak Déwi Esri, Bathara Wisnu saksana, senjatannira pinusthi, dadya oyod penjalin, Kala Gumarang kasrimpung, temah tiba rumangkang, Déwi Sri amuwus saris, kaya céléng Gumarang solahannira,
  40. Amalih suwarnannira, Gumarang arupa babi, angadeg ngadeg tan bisa, nulya anningalli warih, warnannira kaéksi, Kala Gumarang angadhuh, wus mangkénné waking wang, mongsa ta ingsun nundurri, nadyan silih ngungsiya lak-lakkana naga,
  41. Lajeng Déwi Sri lumajar, datan kawarna ing margi, prapta ing Medhang Kamulan, anuksma garwanning Ngaji, parab Darmanastiti, warnannira luwih ayu, warnannen pun Gumarang, kalilab sajronning ngati, maring ngendi babo Esri parannira,
  42. Bathara Wisnu anuksma, Mendhang Kamulan napati, juluk Prabu Mengukuhan, wiwitanné raja Jawi, kunneng ingkang winnarni, carita Bathara Guru, mapan sampun unningnga, dutannya salah kadadin, Sang Hyang Guru tyassira datan derrana,
  43. Tan pegat kinuswa kuswa, kusuma yu Wisnu Wathi, semunné kapti akarsa, cinneng kraman pulang rêsmi, Sang Dyah matur ngabekti, Déwa Ji ingkang sinuhun, dipun sumenné karsa, yén carakanta wus prapti, sarta angsal damel kang badan sumongga,
  44. Hyang Guru mangreppa-rêppa, sinnambut sang mindha suji, awanti wanti ing ngaras, Sang Dyah Ayu atur bekti, ing Hyang Guru Pramésthi, pecat nyawanné Sang Ngayu, pejah annéng ngembannan, gegetun Sang Hyang Pramésthi, annimballi bagawan Kannéka Putra,
  45. Kakang iki arinnira, Nikén Déwi Thisna Wathi, layonné sira bektaha, mring marcapada rannéki, negara kang ngabecik, Mendhang Kamuln kang lungguh, si raja mangukuhan, alassé ingkang prayogi, wong nenandur ya sikentring kendhayana,
  46. Kayunné sawa akathah, punnika konnen babaddi, kinnon mandeng Sang Hyang Surya, yén sampunna kang annuli, Hyang Brama kinnon bukti, nunten punnika tinnandur, pamit Sang Hyang Kannéka, bekta layon Thisna Wathi, tanna dangu prapta ing MendhangKamulan,
  47. Alas kentring kendhayana, semana wus dén babaddi, sampun berêssih jinugang, layonné Dyah Tisna Wathi, pinnager wacak puji, sarêng mongsa wiji cukul, kang medal saking sirah, cukul kalapa ing parji, cukul pari épék-épék cukul pisang,
  48. Jagung kadadéyan waja, akathah yén pinnarinci, laminné datan winnarna, wus sepuh pinnencar malih, saya kathah kang pari, ingkang dadya juru pantun, Ki Buyut lan Ki Tuwa, Ki Bucakut kang nglurahi, Radén Jaka Puring arinné Sang Natha,
  49. Sangsaya lama wus pencar, kang punnangngarén wus inggil, annenggih kang winursita, jawatha ingkang nengganni, lor wetan ingkang bumi, prittanjala wastannipun, anglociténg wardaya, kakang Kannékan néng ngendi, wus salam lin kakang Wisnu tannana,
  50. Lunga maring ngendi baya, anulya miber tannaris, annéng madyanning ngawiyat, waspada dénnya ningngalli, Mendhang Kamulan késthi, kuwuh gandannya mrih arum, kambet saking ngawiyat, Sang Hyang Prittanjala gipih, mudhun saking ngawiyat lampahé prapta,
  51. Kalangkung dénnya kacaryan, dhateng suwarnanning pari, yata nuli tiwa krama, wus sarupa manuk emprit, punning pari sinnisil, sakalangkung écannipun, saya dangu kunningngan, ing Radén Jaka Puring, dipun sawat ampungngan dang serkara.

VI.

  1. Kunneng Déwi Sri sampun anunggil, myang Thisna Wathi sampun rakettan, yata kang warni céléng, Kala Gumarang sampun, boten samar yén Déwi Esri, wonten Mendhang Kamulan, lampahnya sinner, wus prapténg sabin tan wang-wang, dénnya ngemah anujah aguling-guling, pinnisil kinnemah,
  2. Sang Hyang Wisnu pannahnya pinusthi, dadya tunggak wuluh pun Gumarang, anujah nujah polahé, katunggak jajannya trus, sumamburat ludira dadi, wawerêng gegadhingngan, lelodhoh myang busang, ama puser mendhék walang, [19] atmannipun kapaung manjing sakéhing, atmajanning Jantaka,
  3. Kunneng Hyang Prittanjala tan sipi, dénnya kacaryan asaba sawah, ninisil tanna kandheggé, yén kawruhan kang tunggu, dipun sawat ampungngan mungswing, dangu arén kang kenna, nenggih punning dangu, Ki Buyut matur ring radian, Jaka Puring yén kagengngan dalem pari, wonten kang purun mongsa,
  4. Awarni peksi irêng tur ralit, Ki Jaka Puring alon sahurnya, mannirarsa wruh rupanné, sarêng mangkat katelu, prapténg sawah kang punning peksi, ingkang saya akathah, pirang-pirang puluh, kagyat andulu sujanma, gya sinnawat méncok nesel kolang kaling, Ki Buyut aturrira,
  5. Sampun nadatté punniku ugi, yén sinnawat tumunten ampungngan, dangu kinnarya pangngungsén, Jaka Puring lingnya rum, iku tansah dadya ling ngaling, mannira awéh aran, arén kayu nanggung, tegessé rén palérénnan, yén binnalang kayunné annennanggungngi, marmannya ran mangkana,
  6. Yén mangkonno pagassén tumuli, yén niku maksih dadya ampungngan, ing ngama nglaleburraké, wussing ngandhannan gupuh, dipun pagas dangunnya mijil, punning toya dinnilat, dahat mannis sarum, kakang sira tadahana, Kyai Thuwa tarampil amecok epring, tambelang wus tinnadhah,
  7. Kinnéndelken sadalu kawarni, énjing dénnudhuh tambelang muncar, dénnaturken Rahadén, Jaka Puring amuwus, endi kakang sunnarsa unning, susumpelnya pinnecat, kongas gandannya rum, Radén Jaka Puring mojar iki pantes katurring Sri Naraphati, dudu sira kang mangngan,
  8. Sampun kondur Radén Jaka Puring, sarwi punning waragan binnekta, sakedhap prapta lampahé, ngarsannira Sang Prabu, Radén matur wotsari, nuhun punnika ingkang werni wedallipun, kagengngan dalem déréssan, kayu agung katur Rajéng Narapathi, agepah tinnampannan,
  9. Susumpellé bumbung wussing ngambil, kongas gandanning punnang waragang, Sri Naranatha delingngé, mring Hyang Kannéka arum, dika bekta minggah ing swargi, katurra kang winnenang, tan lenggannéng kayun, bagawan Kannéka Putra, gya umesat lampahé lir péndah thathit, ing marga tan winnarna,
  10. Prapténg ngarsannipun Hyang Praméthi, Bathara Guru alon ngandika, kakang Kannéka na gawé, kang tinnanya umatur, adhi Guru pramila kami, umarêk ngarsa tuwan, nenggih dipun nutus, dhumateng putra sampéyan, ngaturraken punnang toya medal saking, dangu kagengngan tuwan,
  11. Sang Hyang Guru angngandika aris, lah payo bukannen kang Kannéka, nulya binuka tutuppé, mancurat toyannipun, annyipratti kang punnang lathi, Sang Hyang Kannéka Putra, kecap sarwi matur, dhuh asoplak tetemennan, Sang Hyang Guru angngandika awor runtik, sinnamur pagujengngan,
  12. Wong ngala datankenna bebecik, mangkana Sang Hyang Kannéka Putra, nulya asalin warnanné, lathi nyoméh tur gingsul, punnang waja bokongnya candhik, sarta salin pangngucap, kagét jronning kalbu, bagawan Kannéka putra, nulya mundhut paéssan warna kaéksi, matur Sang Hyang Kannéka,
  13. Kénging punnapa ulun punniki, asalin sipat kabinna binna, Hyang Guru Natha dellingngé, mongsa kenna winnangsul, wus karsanné Hyang Maha Munni, dadya déwa kabayan, lan sinung jujuluk, paparab Sang Hyang Narada, dénningnga Narada kagepokking baring, kadya lakunning barat,
  14. Kunnengnging kang winursita dénning, garwannira Sang Hyang Giri Raja, Nikén Uma kakasihé, tatkala gessangngipun, Déwi Thisna Wathi kalindhih, gennipun rêbat trisna, Sang Dyah nulya lampus, sakalangkung sukannira, mangkya temahipun anukméng rijeki, kadhahar Hyang Naréndra,
  15. Nikén Uma Jronning nala méri, tansah wau anutuh sarira, raganningsun katuwonné, ya dénning Ni Sri iku, dadya ketanni Thisna Wathi, pari kadadénnira, Nikén Numa sampun, pannedhanné dalu siyang, pinnangnganna ingkang gedhé……
  16. …………….
  17. ……………. S.d no. 41…..dst.
  18. [22]kking ngapti, Kyai Andhong dhadhappan, kalangngennannipun, annama kaé wayungyang, condra mawa dasiyé pandhitadhadhing, pangukir sarêng prapta,
  19. Ulesnya cemeng yayah minnangsi, kak kong dedegnya gempol awaknya, rada barojol pundakké, wetengngipun ajemblung, gulu kerrên kuping cicipir, kopokké duléwérran, jéléh matannipun, bathuk banyakka dagingngan, irung sunthi wedana anjerruk wangngi, kukuncangngé apanjang,
  20. Condra mawa dedegnya ndhappalit, iya kak kong gulunné apanjang, rada acilik sirahé, aritdhedhemennipun, sinnangkelang wontenning gigir, malih kalingngan brama, datan kenni konus, yén dipunnangsah lulumuh, annéng wungkal yén kala dipun sepuhi, mrekungkung néng wirungngan,
  21. Sarêng dénnya atur sembah kalih, angngandika Ki Andhong Dhadhapan, yayai Radén iya kuwé, kang sun gawé pitulung, sasmi kalih sampun winneling, aturripun sandika, ngling malih sang wiku, lanniki sira bektaha, arinningsun talempak tateken mami, dhapurré tan wikan,
  22. Mongsa bodho akarsanné yayi, mestanni dhapur sarta landhéyan, gogodhi myang sarungnganné, padhaamawi semu, aja among winnestan yayi, wredinné dén kapedhak, lah wus arinningsun, tumulya sira mangkatta, yayi Prabu kalangkung gén nganti-yanti, Sang Linningngan tur sembah,
  23. Sumungkem padanné Sang Palinggih, rayi winnisik yén karya awrat, talempak kingsun dénnagé, pocotten wrangkannipun, sinuntekka ngarsanning baris, sumambung Radén Sengkan, Turunnan umatur, punnika sampéyan bekta, bamboo saros yén karya awrat ginnitik, dénna sru ulun prapta,
  24. Atur sembah punnang siswa kalih, Dyan Jaka Puring nembah wus mangkat, sinnerru radén lampahé, tanna rérén yén dalu, tan winnarnéng marga wus prapti, praja Mendhang Kamulan, tumaméng kadhatun, Sang Natha lagya pinnarak, annéng made sapraptannipun kang rayi, ing ngawé lumayuwa,
  25. Sangnging ngujarran wajeng wotsasari, mangusappi lebu delamakkan, umatur sarta sembahé, pathik bathara ngutus, umarêkking sang maha ayekti, nuhun pangétu sabda, kang mandilan nuhun, bantonni aprang lan kéwan, pinnatedhan siswa kakalih tan sipi, pracayéng tyas rakamta,
  26. Sinnawang nayannya ingkang lagi, dha tedanma kakalih tan wingkang, kalamun nambang kat gawé, gya pinnatedhan suguh, myang nginumman kang toya putih, kaé wayuyang tansah, condramawa sampun, pinnaring toya dawegan, kawarnaha Sang Natha kén mepak baris, kang wadya ing ngundhangngan,
  27. Sampun pepak gagamanna mregil, miyos sang natha Mendhang Kamulan, gumrerah bala mantrinné, kadya laron nambubul, tanna dangu lampahnya prapti, prennahnya sato kéwan, sang celéng demalung, sabrayannipun kot buta, sang kuthila jinnada narajang wanni, tinnadhahanning wadya,
  28. Ramé surak kang wadya tan sipi, céléng demalung pangamukkira, sinnonggéng tumbak maléséd, sinnaligi tumimbul, wadya mendhang Kamulan wing wring, warnanne Ki Wayungyang, kang lagya anginum, kalawan Ki Condramawa, Tingga Riyak Wayungyang mginumman lerri, Condramawa dawegan,
  29. Kawarna Sang Dyah Darma Nasthithi, lawan Kén Subur lagya pinnarak, mandha parêngngnyan wartinné, Ki Wayungyang tan milu, dhateng sawah kalangkung runtik, kusuma yu tumedhak, dhateng prennahipun, kang lagya inum minumman, samya kagyatting nala andulu gusti, mendhak atur pra natha,
  30. Déwa Darma Nasthithi ling runtik, sira iku kakang kenna ngapa, baya lagi wuru genjé, yén sira tan panuju, ingur sira muliya aglis, umaturra mring kakang, yén kang ngakon ningsun, paran dénné sira kakang, ing ngupaya tekanning don tanpa kardi, pakvwuh tan jinnongka.        

VII.

  1. Annangngis kaé Wayungyang, Condramawa kalih samya tur bekti, anusul dhateng Sang Prabu, lampahira lir kilat, sampun prating paprangngan nawas andulu, [21] wadya ing Mendhang Kamulan, mannahé sampunna ngucir,
  2. Agepah kaé Wayungyang, sirahipun sinniram toya leri, sarira teles anurut, mring suku kina lalar, nulya medal segawon warninné jamus, daler sirahipun pethak, ing gigir buntut myang sikil,
  3. Tekéng weteng gulunnira, dhateng cocot nenggih dipun wastanni, belang wayungyang ngagupuh, Condramawa wus nyandhak, bannyu degan sinniramken sirahipun, sarirannipun warata, dipun nusap nulya mijil,
  4. Kucing warnannipun pethak, dalir cemeng sirah tumekeng gigir, lepas dhateng buntuttipun, terus mring silit pisan, lajeng dhateng gulunné malih atepung, wata kucing condramawa, kalih samya dénnabanni,
  5. Dhumateng kaé Wayungyang, Condramawa asuka kalawan kucing, tan sipi pambujengngipun, punnang céléng tumingngal, dhateng ngasu dhasarré wus angsal buru, milanné tan mawi taha, sarêng mengsah wussa panggih,
  6. Céléng sinnaut wus pejah, dhateng malih sonna dipun kembulli, sinnaut sing ngarsa pungkur, nanging datan kuciwa, yén winnales sinnaut endhassé rampung, tannana kongsi mindhowa, kang sawennéh datan kongsi,
  7. Dipun saut lagya prapta, dipun jugug baé wus padha mati, pramila tumpang ngasusun, bebathangngé waraha, katingallan dhateng pun céléng demalung, balannipun kathah pejah, sanget krodha marêpekki,
  8. Annempuh saking ngiringngan, punnang sonna ginnadhil tan wigatti, sira demalung anubruk, kinnerah kinnakahan asu belang wayungyang males annaut, cocongor kawat gata, céléng demalung wus mati,
  9. Wadya balanné wus gempang, kutila tumingngal sanget dén nyandik, sabrayannira tumempuh, segawon ginnagila, datan kéwran belang wayungyang angamuk, naut anjugug mangrenjah, pangedhé kutila mati,
  10. Kang ngalit samya lumajar, sanget bawanning ngasu wangsul malih, sinnaut suwara lampus, kang annéng papénnékkan, dipun jugug saréng tiba nulya lampus, dénning pun tikus jinnada, atarung kalawan kucing,
  11. Sagendhingngipun kapapan, sampun pejah ingkang ulessé putih, kang ngalit samya lumayu, tinututtan kacandhak, sampun tumpes sadaya prawira tikus, surak mangambal lamballan, wong Medhang suka ningngalli,
  12. Sirna ingkang sato kéwan, Sri Naréndra sinniwaka ing sabin, pepak pra mantra néng nganyu, condramawa mayungyang, ing ngandika aris Sang Prabu mangukuh, Jaka Puring kadya paran, si kakang dhadhing pangukir,
  13. Pakirimmé ingsun suksma, punnang waos dhapurripun punnapi, Radén Jaka Puring matur, botenna mawi aran, kang timballan wong saborong yayai prabu, mésem Prabu Mangukuhan, ya ingsun kang amastanni,
  14. Mongsa borong yayi emas, dapur péncok sahang deder pring gadhing, sinulam gegodhinnipun, sarungngan kayu sawa, sawadinné kang pakirim mawi semu, semunné pencok sahan, awrat sinnongga kakang kari,
  15. Ujar esa prinrih awas, mring satunggal landhéyannya pring gadhing, suwarnanné gadhing ngiku, putih asemu jennar, aputiya sujanma di lamun durung, ambucal sahwat luamah, satemah andadi kunning,
  16. Kunnengnging kang ginupita, sira puthut jantaka kang winnarni, ginubel atma jannipun, sipat lembu maésa, awata pun Kala Murthi ingkang sepuh, Kala Srenggin ningikang trunna, panggubellé nuhun pamit,
  17. Nusul mring Medhang Kamulan, miyasrsa yén kadangngé samya mati, nedya bélanni sadulur, mojar Puthut Janthaka, iya kaki lumakuwa nanging dipun, prayitna wus tinutuppan, kupingngé atmaja kalih,
  18. Pinrih sampunna miyarsa, panjuguggé srenggalanné sang ngaji, pun Kala Murthi kalangkung, krodha sadalan dalan, yénna manggih séla dén undha maledug, milanné dahat prakosa, cinnatur babalung wessi,
  19. Balitumng lan otot kawat, wulu edom mur tembagi abrit, tingngal kumala asungu, purasanni terracak, waja tumpeng [22] bol karah agetih puput, yén tumindak kadya ngobah, aken kang sapta pratiwi,
  20. Samarga ngundhaka kaywan, kang kamargén wana lir dén babaddi, kadya pawana katelu, lampahira Sang Kala, Murthi Kala Srenggginni datan winuwus, ing marga sampun dungkap pasabinnan anningngalli,
  21. Sang Prabu lagya sinnéba, annéng sawah wadya lit anningngalli, sato kéwan dahat tagung, galak sungunnya rangkah, ngling Sang Natha kaé Wayungyang tinuduh, payo kakang abannana, srenggalannira tur bekti,
  22. Ki Wayungyang Condramawa, ing ngabannan srenggala lawan kucing, kalih pannandernya asru, sampun nayun-nayunnan, tanna mawi taha srenggala annaut, anubruk kagulingnga gya, ginnébégken mesat tebih,
  23. Wangsul annaut tenggoknya, dipun tujuh tiba lajeng cinukit, ing ngundha kombul mandhuwur, tiba malih singat, mring Sang Kala Murthi dipun singat muluk, sinningat tinnimbal-timbal, dheteng pun Kala Srengginni,
  24. Tumibéng siti tinujah, dipun tujah punnang ngasu lan kucing, kakalih samya ngalumpruk, atangi tan kuwawa, sanget welas kaé Wayungyang ngandulu, tannapi Ki Condramawa, sarêngngan deel pratiwi,
  25. Malesatting ngabyangtara, Condramawa namber atmaja kucing, Ki Wayungyang namber asu, madhun nulya sinniram, toya leri Ki Condramawa annambut, dawegan Kucing sinniram, kalih samya dén kosokki,
  26. Dhateng running wuluh pogag, sarêng tangi ngadeg nulya kikirig, wulu rontok dadya asu, kathah awarna-warna, belang cemeng putih lorék pirang ngatus, pun kucing datan pra bvda, ulessé awarni-warni,
  27. Kabéh sarêng  lumaksana, dhateng prennahira Sang Kala Murthi, kalih samya ginnarumung, dénning kucing srenggala, datan kéwran annyingat nujah anggejug, sinnaut datan kerasa, kadya upahannéng lathi,
  28. Tinnon kadya semut bandhang, sumengka mring pucuk gunung merapi, kadya cacathak dinulu, Jaka Puring tumingngal, gya cinandhak pring saros pinukul asru, rahadén Sengkan burunnan, talingngannya lir sinnebit,
  29. Sakedhap nétra lumampah, prapténg ngarsannipun Ki Jaka Puring, angngandika mannissarum, kaki sira bagéya, Radén Sengkan burunnan aturré uhun, lajeng marêk ngarsa natha, atmaja kalih tur kingkin,   

VIII.

  1. Kasmaran Sri Narapathi, anningngalli paratmmaja, kalih sudira semunné, pangngandikannya sor kilang, kaki atmajanning wang, pun bapa annedha tulung, Sang Linningngan atur sembah,
  2. Saha matur kawlas sasih, ping sapta janma tan montra, montra yvn gadhah kasektén, lumajengngira paman, Prabu mosik lan munna, pangawasa dalen rawuh, dhateng pung Sengkan Burunnan,
  3. Manggut Sang Sri Narapathi, mangukuh lon angngandika, adhuh putran ningsun nanggér, sadurungngé sira ngucap, kaki wus sun tarima, sur karya wakil nakkingsun, nembah Radén Lumaksana,
  4. Angadheg wadyanning baris, Rahadén Sengkan Burunnan, gupuh angusap dakarré, miyos oyod pitung ngasta, lan tigang nyarinnira, warnanné gilig arurus, alus lir péndah ngongottan,
  5. Wong kunna dénnya ngaranni, winnastan oyod dadawa, wong mangké dénning bisanné, adamel lemessing basa, kaprah katular-tular, winnastan anjalin muruk, saking wurukking wong kunna,
  6. Umangsah satriya kalih, pamecut pinnandhi ngasta, gawok sagung ingkang tumon, dhateng papecuk kawuryan, yén ngadeg kaja téja, yén malengkung lir kukuwung, yén kumelab kadya kilat,
  7. Kalamunning ngobat-tabit, kadya thathit aliwerran, Sang Kala Murthi duk tumon, sujanma ngadeg néng papan, sinnander datan wang wang, Kala Srenginni tan kantun,  sinnaut samya sudira,
  8. Narajeng Sang Kala Murthi, ngarsanné Rahadén Sengkan, pinedhut kenna endhassé, Kala Srengginni Narajeng dhateng  Rahadén Burunnan, pinnecut papethakkipun, sato kalih sarêng niba,
  9. Kantaka tan bisa nglilir, agepah [23] kaé wayungyang, lan Condramawa rowangngé, kalih samya kinneluwan, ing tampar sinunta gya, dén nuger lan kayu agung, sapaglilirré karunna,
  10. Puthut jantaka winnarni, pandhita trussing panningngal, wikan sadurung durungngé, kalangkung mannah nalongsa, mring sagung putrannira, loci tanning tyas anglampus, déwa banjutten waking wang,
  11. Paerandénné sun naurip, tan sami-sminning titah, sampun lumaksana agé, pun nujung ranthi binnekta, samargi ngundhamana, nulya anningngalli watu, satemah ing wana pringga,
  12. Sapuluh dhepa pesagi, cinnandhak ing ngundha-undha, lajeng dipun umbullaké, dipun tadhahi mastaka, punnang séla galepang, swarannya kadya manguwuh, lir prakempa kang pratala,
  13. Kadya semélu ing ngaksi, mukannipun kadya parang, lir surya kembarr nétranné, punnang siyung kadya carak, wiwaranning kang grana, kadya kutha kang binnandhung, kokop jéjénggot kumbala,
  14. Simbar jaja angebekki, ing weteng tekéng pupunya, apanjang wulu cubunné, lir cangkara bala pata, sinnerru, lampahira, tan kawarnéng marga rawuh, prennahé Sri Naranatha,
  15. Gégér kadya dén niterri, wandya ing Medhang Kamulan, amiyarsaken swaranné, Puthut janthaka kapuyengngan, katur Sri Naréndra, Ki Jaka Puring annambut, talempak Sang Natha bubar,
  16. Para Bupatya Rahadén Sengkan carunnan, Wayungyang Condramawanné, Dyan Jaka Puring prayitna, sarungngannya talempak, kayu sawa wus ing ngunussa, sinuntak wus mijil sarpa,
  17. Geng ngipun kagiri-giri, watara sabongkotting tal, amonca warna ulessé, anglandeng kukussing wisa, ilat pindha trisula, anggigilanni dinulu, kadya Sang Hyang Ngontaboga,
  18. Puthut janthaka winnarni, solahipun anggigila, rémannya gimbal dénnuré, lumampah angonja-onja, kekes wadya ing mendhang, Ki Tuwa Nalanya gumyur, sannastis padha sadhéla,
  19. Ki Buyut tumut macicil, gestiya ingkang kocappa, Puthut Janthaka lampahé, kang pinnarag bubar, wadya bala ing Mendhang, angngungsi dhateng Sang Prabu, tannana purun lumawan,
  20. Kadya ngobahaken bumi, gurubyagging wong lumajar, méh nungkap ngarsa sang kathong, prabu bupathi  aprayitna, Rahadén Sengkan Carunnan, annéng ngarsanning Sang Prabu, samya angagem jatmaka,
  21. Puthut janthaka ningngalli, dén pandeng Sri Naranatha, pan nical mangkuhanné, Bathara Wisnu kang ngana, angagem rudaksana, Puthut Janthaka lumayu, ngungsi dhateng wana pringga,
  22. Tinutting Sri Narapathi, lawan sagung bala kuswa, anulak wangsul lampahé, Ki Puthut sampun singiddan, naleceb wedi sawah, kalaras datan kadulu, sektinné Puthut janthaka,
  23. Kunneng Sang Prabu winnarni, sinnasak sambanning wana, Ki Ujung Ranthi kapangguh, cinnepeng datan suwala, Ki Puthut tan kapedhak, Sri Bupathi arsa kondur, dénnya wus datan kapedhak,
  24. Wus kobndur Sri Narapathi, Kyai Tuwa landhang-landhang, lumaku sarwi sisindhén, pangngucappé nyata édan, baring Puthut Janthaka, di lécek wedi maringsung, lumayu angngungsi wana,
  25. Iya aja lumayu maris, yén ningsun uwis bramatya, amungsuh Puthut maloto, ja siji ja loro nadyan, ana aronggo réngngan, yén bathigal ingsun purun, ngong pangan sega wadhang,
  26. Ki Buyut amuwus saris, bisa temen adol mbég, mau sapa rêp madodong, malah dadi pipikullan, Ki Tuwa sru annyentak, singa wong ngalamun wurung, atemuwa pisan-pisan,
  27. Yén sampunna mor ping siji, ping pindho wedi punnapa, mapan nuwis taté benter, nora sapisan kéwala, ingsun népangngi buta, sannajan ana aséwu, padha lannang wedi apa,
  28. Dénnya lumampah angari, anduluwa wedi sawah, tan wruh yén nana isinné, sinnedhal sarya lumampah, séréd turut galengngan, Puthut janthaka angruntuh, kipu cakut kadandappan,
  29. Ki Thuwa noléya aglis, wurimu [24]  iku punnapa, Ki Thuwa sugal sahurré, mongsa baya lumakuwa, Ki Buyut asru mojar, si thuwa tan sandé lampus, endhassé dén plokking buta,
  30. Yata ki thuwa aannolih, anniba napassé ilang, gumer swaranning punnang wong, yén ki thuwa sampun pejah, sinnautting janthaka, katur mring raja mangukuh, wangsul saha balannira,
  31. Puthut Janthaka ningngalli, yén Sang Prabu sanget duka, gumeter sarwi andhépok, arsa lumajeng tan bisa, Sri Bupathi wus prapta, annéng prennahé Ki Puthut, Ki thuwa sampun rinnembat,
  32. Dén dalih snnsndhang kannin, Ki Thuwa dipun bebayang, Puthut Janthaka anglongsod, Sri Bupathi angandika, iku Puthut Janthaka, yén sedyaha ambek purun, pesthi yén duwé tennaga,
  33. Dénné iku becik-becik, si Thuwa nora karowan, kalengnger karêppé dhéwé, umatur Puthut Jantaka, nuhun patik bathara, anjanma akaping pitu, dadossa abdi paduka,
  34. Kami purunna ing Gusti, milanné amba tannarsa, lumajeng tebih lan rajéng, sakarsa jeng Naranatha, sun tedha ing ngapapa, ngandika Prabu Mangukuh, yén mengkonno karêppira,
  35. Lumaku sun naken dasih, mannira kang ngawéh prennah, néng longan lumbung becikké, yén nana wong ngumpet kaya, iku bagéyannira, wong duwé pari rong ngatus, dénnakonni karo belah,
  36. Kang séket sira duwénni, miwah annak putunnira, néng lesung pancuddan pawon, ing latar myang tarêteppan, dalan gadhé pawuhan, anggonné annak putumu, nembah Ki Puthut wus silang,
  37. Angandika Sri Bupathi, dhateng sagung wadya bala, poma kabéh wadyanning ngong, pawéstri yén kala adang, ywa lali buwang sega, ing tumang atawa nutu, ing lesung tilarra beras,
  38. Miwah lamunna musussi, pabannyon tilarra beras, yén nangi tan kenna supé, annular sega ing ngiyan, iku wekas mannira, kawarnaha punnang santun, kang lebur pinnangngan ama,
  39. Sinnasak dipun niderri, dhumateng punnula sawa, gessang pari purna kabéh, tan kalong wuwulénnira, tinningngal lan anglayan, punnang ngula sarêng sampun, mider sahambanning sawah,
  40. Angklengker puwara mati, prennahé wonten galengngan, katingallanning  Sang Kathong, yén punnula sampun pejah, ngungun Sri Naranatha, purwakanné annéng lumbung, dénning walungsungngan nula,
  41. Sampunning kang ngula mati, wonten pawéstri katingngal, lawan sang ngula tannadoh, kadya widyadari kéndran, parab niluwih éndah, kadya sasongka mawelu, liringngé sor madu kilang,       

IX.

  1. Wayahé lagya rumaja putrid, asembada dedeggnya pineksa, pepek kang punnang pangnganggé, ajamang sekar suhun, amakutha binuka asri, asawit kuswaraga, nanging maksih pinjung, sutra di amonca warna, emerripun kencana dhinnandhang gendhis, asingsim mamanissan,
  2. Kelangkana kencana pinnodhi, podhi sekar kennango ginnubah, asengkang basing kennitén, inten dadya panunggal, mirah sélan dadya pangngapit, annelahi wedana, sang saya sumuru, gumebyar kadya lilidhah, Sri Mangukuh éram sakedhap ningngalli, dhateng Kén Luwih éndah,
  3. Sang rêtna yu dipun parêpekki, sarya ngandika sor madu kilang, atma jiwanningsun nanggér, pun kakang ngawu-ngawu, payo kondur marang jro puri, darma baé atengga, sajronning kadhatun, andika gusthi kang gadhah, kusuma yu matur sarwi awot sari, kapundhi ing mastaka,
  4. Pangandika dalem kakang ngaji, ulun binnekta mundur lenggana, panuhun kula Sang Rajéng, yénnéstu Sang Ngaulun, lair batin angaken céthi, dhateng ngawak kawula, sonten lawan nésuk, ameng ngamengnga mring sawah, pratandhanné paduka asih ing mami, éstu kula ki kawula,
  5. Sirna saking ngasrsannya narpathi, ngungun Sang Prabu Mendhang Kamulan, kondur sawadya balanné, malebéng jro kadhatun, langkung ngarja punnang negari, murah sandhang lan pangan, tulus kang tinandur, wadya lit suka pirênna, sampun tamat cariyos ingkang tinulis, wasta srat mannikmaya.

=== tamat ===