Author Archives: Mas Kumitir

About Mas Kumitir

Raharjaning janma rahayuning bumi, cipta manjing rasa, gepok senggol wus nyawiji, mangayubagyaning begja.

SERAT TAJUSALATIN Bag. II


SERAT TAJUSALATIN Bag. II
Pupuh XIII

DHANDHANGGULA

  1. Kang sinebut ing Ngimam Bukari, aja ucul sagung para raja, ambahu rêksa  prajanné, miwah saisinnipun pira-pira pangkat winnarni, ana ing dalem nuskah, Imam Bukari wus  angrusak sagung kaharjan karahayon kamulyanning ngawallakir, myang wuwuh ing darajat,
  2. Kang sampurna  kang nikmatting ngakir, nugrahanning marang wadya-wadya, praptanning daulat kabéh, tur agung wantu-wantu, ing sarira sihing Hyang prapti, mashurring pramudita, sagung ratu-ratu, rahayu prajannira, ngatasangin miwah nagri bawah angin wahyu kang wruh ing tulad,
  3. Tumuladding réh Imam Bukari, kang kasebut jronning kakarangngan Imam Bukari anggitté, kakasihing Hyang Luhur, pandhitha gung karilan saking, babonning para raja, terahing pitutur, sagung sagung kawulanning Ngallah, uma[125]t rasul kang tinnitah gung para Ji, tan kenna sumimpangngan.
  4. Sakinh kaoling Imam Bukari, kang wus kanggo dénning para raja, kang ngaluhur darajatté, wingit karatonnipun tumpa-tumpa sihing Hyang prapti, nedya ambuwang arta,  wekassanné wuwuh, bulu bekti pirang praja, kang anganggé pratingkah Imam Bukari, mulya dunnya ngakérat,
  5. Nadyan sagung para ratu kapir, kang miyarsa ing kojah punnika, Imam Bukari kitabbé, ing nganggé ratu-ratu, bawah angin ing ngatas angin nadyan wit ratu nistha, nganggé dadya luhur, pannagung dénnya munpangat supangatté ngangé réh Imam Bukari, nagari temah arja.
  6. Santo sarja ing karaton-nadi, wonten malih kitab ginupit, palilatul ayam ranné, saking kang para ratu, nora nana kang dén wajibbi, amung ngadil lan murah, mung parlunning ratu, sampurnanning para raja, sarta bala sampurnanning bala nenggih, sarta kalawan dana.
  7. Ing tarikul umum kocap sami, kang wus mashur ing karatonnira, Jeng Nabi sapiyullahé, putra gumtya Prabu, sasédanné putranaméki, bagéndha Kayumarat karatonné punjul anrus adil palamarta, pan limangngatus warsa.
  8. Sasédanné Jeng Sri Narapathi, Kayumarat kang madeg Naréndra, Sultan Wusngaha namanné, ing tigang ngatus taun arja nagrinnipun Narpathi, angréh ing [126] para raja, pira-pira ratu, sédanné Prabu Wusngaha, kang jumenneng Sultan Tuhmurah naméki, pan sangangngatus warsa.
  9. Dadi pipintonning para Aji, Prabu Tuhmurah agung wisésa, ajeg adil tur martanné, pakartinnira punjul widagda gung amangun jurit pratingkah luwih éndah, rumekséng wadya gung, purwanné ana senjata, warna-warna Prabu Tuhmurah kang kardi, wignya pakartinning prang.
  10. Sasédanya nenggih kang gumanti, Sultan Nujam pitungngatus warsa, raja taréh paparab néki, purwanné ana jaran kakambilan iku, miwah palananning gajah, sarupanné sato kenna dén titahi, awit saking Sultan Jam,
  11. Kang ngakarya palananning ngésthi, miwah abah-abahing turongga, Sang Jam kang duwé panggawé, lawan panganggittipun wuwuh ingkang gagaman jurit saking Prabu Tuhmurah, kathah wuwuhipun warnanning prang, ratu punjul sampurna karatonnéki, lir wananning busana.
  12. Pélag-pélag tur ngébattébatti, saking Masrik lan mahrip punnika, kang tinulad pakartinné, sédanné Jam punniku, ginannti kang madeg Narpathi, nama Sang Prabu Lakak Dawi Kusén niku, laminné madeg Narédra, Prabu Lakak Dawil Kusén  laminnéki, pan patang ngatus warsa.
  13. Kirang karo tengah dinna nenggih, saking patang ngatus taunnira, Raja Lakak Dawil Kusén wawe[127]kking praja gung, lalakonné kang bumi-bumi, wus karsanning Pangéran adeggipun ratu, Lakak Dawil Kusén nika, purwannipun ana racun darubeksi, bubuk lan lengnga tedhas.
  14. Raja Lakak Dawil Kusén  nenggih, kang akarya purwanning wong cidra, wit kamandaka ananné, kalawan tuju teluh, Lakak Dawil Kusén kang kardi, gung ngulah parécéttan tannana kadyéku, babaonning ratu niaya, Raja Lakak Dawil Kusén miwitti lir, tinurut sapangandhap,
  15. Wiwittan angapus-sapuissi, ambubujuk sagung laku cidra, Raja Lakak Dawil Kusén langkung gegedheg cukup Islam katon upamnéki, lamun tan nganniyaya, awake alesu, dadi sirahing duraka, marmanipun sagung kang para Narpathi, aywa cidra niyaya.
  16. Tinunggilken siksannipunbénjing, sakathahing ratu nganniyaya, lawan Lakak Dawil Kusén sésanné ratu iku, namannipun kang gumantya Ji, Prabu Apradunnika, limang ngatus taun jennengngé winangun ingkang, kabecikkan pala cidra dén cuwangngi, jagad salin wasiyat,
  17. Amangsulli pratingkah kang becik karahayon kamulyanning praja, adil kang winangun maléh, Maha Prabu  Apradun angulihi panggawé suci, anggung abondayuda, lawan ingkang manut sagungnging kang raja-raja, kang ngatulad Lakak Dawil Kusén ngunni, ramé ginnitikking prang.
  18. Dadya arja praja –praja malih, para ra[128]tu kang anganggo ika, tingkah Lakak Dawil Kusén anggung sinatru-satru, dénning para ratu kang becik marma kathah paperang, awit saking iku, sami rêbat kaluhurran sasédanné Ratu Jam ingkang gumanti, Sang Prabu Manujahar.
  19. Laminnipun madeg narapathi, satus lan tri dasa warsa, Sri Manujahar jennengngé, karahayon winnangun angluluri panggawé becik marang pandhita mulya, rinnaket sakayun sagung ngulah pamicara, wong bérbudi kang kinathik siyang latri, mring Sultan Manujahar.
  20. Angnglahirken gungnging pakarti, solah bawanné éndah-éndah, Sri Manujahar jennengngé, sédanné ratu iku, kang gumanti Sri Nudaruwin laminné madeg natha, Nudaruwin Prabu, patang taun tigang  condra, langkung arja nenggih Sultan Nudaruwin sédanné kang gumantya.
  21. Prabu Aprisiyan laminnéki, jennengngira kalih welas warsa, Raja Katkala parabbé, luhur darajattipun kaprawiran amangun jurit anggung kurmatting wadya, kang prawiréng kéwuh, miwah bérbudi wicara, kang kinnathik anggithik praja lan pikir, arang katekan ing prang.
  22. Akéh nungkul sagung kang para Ji, saking kaluhurranning susila, bérbawa gung leksananné, sédanné ratu iku, kang gumantya namannira Ji, Nurabbab Nutiamah, antuk tigang taun lawan punjul wolung condra, ing jennengngé annyukakaken wadya [129] lit nagarannira arja.
  23. Sasédanné Tiamah Narpathi, kang gumatya Sang Prabu Kistagab Ibnu Sulthan Jat laminné, ing wolulikur taun lalakonné murahing bukti, agung annyebar dana, karatonné punjul sasédanné kang gumantya, Sulthan Ngabat satus taun laminnéki, lan kalih dasa warsa.
  24. Lalakonné karatonniréki, anduduga samoanning wadya, ingundhakkaken nikmatté, rumeksa sabiyantu, lawan sagung mantri Bupathi, parayitna rumekséng rat myang saisinnipun angatuttaken wong tukar, nagri arja sasédanné kang gumanti, Sri Kawus namannira.
  25. Karo belah warsa laminnéki, ing jennengngé raja Kawus ika, ing karaton lalakonné, amat ginawé luhur, trah wong ngagung ginnawé cilik trah wong papa kinnarya, punggawa gung ngagung, akéh rêtunning kangjagad sasédanné Raja  Kawus gumanti, Sang Prabu Kikhasrawa.
  26. Sawidak warsa laminniréki, ing jennengngé Prabu Kikasrawa, winnangun karahayonné, asih ing pandhitha gung lulut marang sagungnging dasih, pulih nagari arja, sasédanné iku, gumanti Raja Lahrasab lalakonné angulihaken ning-ngunni, wit ala mulih ala.
  27. Wit wong cilik mulih maring cilik rêmbessing madu kang trah kusuma, wiji gedhé mulih gedhé, madeg rong puluh taun rêmen ambubungah wadya lit [130] nugrahanning kang wadya, arja prajannipun sasédanné kang gumantya, Ratu Agung satus taun jenneng néki, lan kalih welas warsa.
  28. Bisikkannira Sri Narapathi, Sulthan Bahman Ibnu Asngadaya, ana dnné lalakonné, anggung mangun prang pupuh, sih ing wadya kinnati kati, langkung binnau rêksa, sandhang buktinnipun sadaya ginula wenthah, prajuritté miwah punggawa bébudi, kang ngulah pamicara.
  29. Pinnasrahan tur kinulit daging, tuwin para manggalanning ngaprang, sinung saparibawanné, tetep prawirannipun kathah para ratu sumiwi, mring Sulthan Asngadaya, sugih bala ratu, saking bér prawiratama, paramarta sanget baurêkséng ngalit Sang prabu Asngadaya.
  30. Putranné mung pawéstri satunggil Sulthan Bahman Prabu Asngadaya, Umanné Sumar Maranné, sédannira  Sang Prabu, putra éstri madeg Narpathi, Prabu Dewi Umannéka, Sumar Marannipun medeg tigang dasa warsa, langkung ngarja tannarsa summimpang ngidin ngluluri ingkang rama.
  31. Kalabettan kang rama ing ngunni, Sulthan Bahman Ibnu Asngadaya, sinnebut kaluhurranné, mashur sampun pinunjul Prabu Déwi madeg Narpathi, wusnira tigang dasa, warsa jennengngipun Sang Prabu Déwi akrama, sampunnipun sacumbana Prabu Déwi, nenggih lagya sapisan,
  32. Nulya kakungngé pinnetak aglis Rêtna Prabu Umanné Sumarma, madeg Prabu wadon baé, lajeng wawrat Sang Prabu, mung [131] sapisan dénnya karonsih, lan pekir angumbara, kramannipun wau, wawrattan sepuh ambabar, miyos jalu diwasa madeg Narpathi, nama Sang Natha Darab,
  33. Ingkang ibu maksih anengganni, Rêtna Prabu Umanné Sumarma, bawanni ing putranné, Prabu Darab punniku, karatonné prawiréng budi, anggung amrep nagara, kang pinrih anungkul atur bulu bektinnira, mung jennengngé pat belas taun ngemassi, nanging sampun puputra.
  34. Wus diwasa adeggé Narpathi, apaparab Prabu darénusa, Dara Ibnu Radat ranné, akéh nagari nungkul ingkang Ngéyang misih nengganni, Prabu Déwi Umannéka, sumarma punniku, sawussira rolas warsa, karatonné sédanné; kang gumantya Ji, apan wong liyan bongsa.
  35. Nama Kaum Ki Muluk TawaiF karatonné mung telulas warsa, ing ngambil wong liya maléh Askanniyan punniku, kang angendhih Muluk Tawaif Sang Prabu Askanniyan mung sapuluh taun nulya ingendhih punnika, nama Yusak Ibnu Urmazan gumanti, telah Kaling Galiyan,
  36. Ingambil malih karatonnéki, saking liyan Yaddzakir namanya, sirna wau satedhakké, Omanné marméku, kabéh samya dadya wong cilik sawiji datannana, pantes madeg Prabu, tedahak Omanné Sumarma, awit saking kethaha Sang Prabu Déwi, Sang Umanné Sumarma.
  37. Mila dipun-némut kang para Ji, yén wanudya apeksa cumang[132]kah, ngalamat sirna wijinné, wiji karatonniku, nora kenna dipun nisthanni, samongsa nindakkana, ing kanisthannipun wus pasthi dadi ngalamat karusakkan sirna wijinning Narpathi, satemah dadi papa.
  38. Ratu ikuméh jisim rokhanni, nora kenna gawé tindak nistha, ngapeské marang tedhakké, tan kenna dadi ratu, wus kinnebat maring Hyang Widdhi, wahyu karatonnira, punniku rinnacut yén anggung tindak utama, saturunné malah wahyu dén wuwuhi, luhurré kang darajat,
  39. Éling-ngéling sagungnging bérbudi, sagung wong ngolah pamicara, dén samya rumeksa kabéh, maring kannisthannipun dén angéman marang para Ji, sujana kang minnongka, sasakanning ratu, yogya wruh nistha utama, yén wong bingngung kumprung angrusak nagari, tan wruh nistha utama.
  40. Lan malihé sagung kang para Ji, aywa ana kang atinggal nama, Imam Bukari welingngé, wong nama becik iku, agawéya pratingkah becik yén wong atinggal nama, amikul dosa gung, dosanné pan rong prakara, kang sawiji kang tinggal namanné becik kang ngadho ing kutubah.
  41. Pan wong nedya nganggo nama becik miwah dénné anggluri munpangat sinukup becik niyatté, yén ala tindakkkipun langkung sanget dukanning Widdhi, yén wong anama ala, becik tindakkipun wong ical nama utama, kang mangkono agung nugrahanning Wi[133]ddhi, padha sidkah sirsira.
  42. Upamanné yén binnasan Jawi, yénnana wong nama Kertisuta, teka nuli wadat baé, apan ta nama iku, sayektinné kerêb arabi, iku wong tinggal nama, abecik tinnemu, yén wong tinggal nama ala, yénnana wong  anama Ki Salim Musliman nuli laku durjana.
  43. Iku tinggal nama kenna sarik sbanjurré wong iku keparat musibat dén karêppaké, kayata pamannipun nganggo nama Rahman lan Rakim nuli alaku siya, kumet artannipun iku kang ngatinggal nama, luwih ala pan Rahman Kala;wan Rakim asih kalawan murah.
  44. Dosanné wong tinggal nama nenggih, tinunggilken ratunning duraka, Raja Lakak Dawil Kusén pan lapal kang wus mashur, yé lajayaka ismihi, wong ngiku nora owah, kadya namannipun nama kang ngabecik uga, agawéya pratingkah ingkang ngabecik aja atinggal nama.
  45. Siksanning wong tinggal nama becik ilang urippé sajronning pejah, sikara marang badanné, kaya namanning ratu, nora kenna yén dén sasami, anganggé Ngadurrahman yekti murahipun wong cilik tan bisa murah, yén mumetta nama kang bonda kalanni, dosa atinggal nama.
  46. Nama iku yekti pratandhanni, pakumpullan rasa lan nugraha, kang nguwuh dadi pujinné, marma Sang Pandhitha  gung, apaparab Imam Bukarai, Pandhitha wicaksana,  lulungsurranné [134] duk anom dadi Naréndra, tuwa-tuwa dadi Pandhitha linuwih, walios wahyu kobra.
  47. Basa Imam budinning narpathi basa Bukari iku sagara, amengku réh sakabéhé, ala becik kacakup kang minulya Imam Bukari, apan pasemonning Hyang, musakanning ratu, rumekséng réh sabuwana, katartanton ratu sakurêbbing langit salumahing bantala.
  48. Teteppa karya Imam Bukari, kunneng pasal ingkang kaping sanga, wonten gupita artinné, mungguh para ratu, kang ngatinggal ing nama becik Aspahanni nagara, bisikkanning ratu, Sang Prabu Dilkarim Kobra, luwih agung luhur karatonnira di, tuwin gungnging kagungngan,
  49. Kéh pra natha sasaminning ngaji, asok bulu bekti pira-pira, nagri munggéng sor kukummé, tur ratu agung ngagung, kang kasabban dhadhamparnéki, Sulthan Dilkarim Kobra, ana semunnipun ing praja kirang pariksa, duksaman Narpathi mijil tinnangkil ngundhangngi wadyannira.
  50. Karya maligé jaban nagari, kang polattan kidul kulon wétan miwah lor adoh bulakké, maligé kang ngaluhur, karsannira Sri naraphathi, angirabbaken bala,kang ngadoh kadulu, sagung pramonca Dipatya, tri gumuruh jawi kitha nambut kardi, maligé sasaossan,
  51. Kannan kéring miwah ngarsa wuri, rinnejekkan samya rinnakittan minnongka lalatar ka[135]béh, myang kang mongka lun-nalun pasamohan wadya para Ji, maligé rinnarêngga, abratulya murub winnarna ing pupulassan langkung jembar kang badhé panggénnan baris mangkana cinnarita.
  52. Wonten omahé wong nini-nini, luwih nistha malarat kaliwat tannana anak putunné, ingkang yogya tutulung, ing pangnganné sadinna ugi, miwah ambennerrênna, ing wisma méh rubuh, tarocoh dhoyongngé ika, tanpa lawang yé dalu mung dén sangkrahi, ing kayu réréncékkan,
  53. Binubrahan dinnohaken sami, dénning wadya kang ngannambut karya, rêmek sagung dadannanné, kaprennah sandhingngipun lan maligé kang dénnadeggi, asaru yén misiha, milanné ginempur, wusnya dadya maligéndah, tur uningnga Sang Natha siyaga mijil lawan sagarwa putra.
  54. Myang sagungngé prawira abaris tan pétungngan gungnging bala kuswa, sarta warnanning pangnganggé, ujwala méh sumaput Sang Hyang diwangkara méh agring, karobbanning busana, sumunnar andaru, Sang Natha minggah sagarwa, saha putra mring panggung; gung maligya di, mulatting baris samya.
  55. Osikking tyas Naténg Aspahanni, tuhu agung ing karatonning wang, sapa ratu kang sawennéh, anongga bobottingsun saking gungngé prawira mami, wus akéh para raja, kang nembah maringsun mangkana kang kawuwussa, nini-nini omahé kang dén bu[136]brahi, kang késah ngambil pangan,
  56. Karsanning Hyang sakit anéng margi, lagi sakéca nenggih sednyanya, mantuk anggawa berassé, awake misih lesu, berassira binutel jarik lan kayu réréncékkan kang cinnangking wau, lan buntellan jangannan prapténg wisma sedya nuli mamatengngi, dupi prapta ing prennah.
  57. Wismannira tannana kaéksi, katon baris ageng ambarannang, lan malih ana maligé, punnika kang jinujug pan prennahé awismanné ngunni, wong kang jajarri mulat annyentak anundhung, éh nini sira lungaha, aja parêk lawan gonning Narapathi, nini tan mojar.
  58. Awor sayah pangungunniréki, dyan jinnoroggaken mring wong kathah, rubuh kagulung awake, kenna récékkan kayu, babak bundhas awak wor getih, tannantuk asasambat pan ginulung gulung, nangis nenedha maring Hyang, ya ilahi kang ngagung Kang Maha Suci, kawula tulungngana.
  59. Ing kawula tuwan kawassasih, dénniyaya mring kawula tuwan Sultan Dilkarim Kodranné, kang niyaya kalangkung, sapa sinten amba sambatti, liyanné saking tuwan kang ngakarya iku, suker gampangnging kawula, lah walessen  ratu tan parikséng cilik niyaya Karim Kobra.
  60. Tangngéh ucappén dénnya kaswasih, nini-nini misih gugulungngan gugubras rah sariranné, ana swara karungu, nini tuwa tangngiya aglis [137]  Hyang Suksma apannarsa, dhawuhken bebendu, mring Sultan Dilkarim Kobra, samantrinné sawadya punggawannéki, awit dosanning raja.
  61. Nini tuwa kagyat nulya tangngi, dyan lumaku rikat sebuttira, ana jumegur swaranné, lemah winnalik sampun enggonnipun wadya kang baris miwah gén Sang Naréndra, kinurêpken sampun sarta tinniban dahana, abusekkan gégér tan kenna sumingkir, kinnepungnging dahana.
  62. Tanpa rungyan sasambatting tangngis ngétan genni angidul pawaka, angulon pepet kukussé, angalor muntab murub mumbul-mumbul kasabban bumi, ana swara kapyarsa, éh-éh Sang Ngaprabu, Aspahanni Karim Kobra, lah sandhangngen iku dudukanning Widdhi,awit wong tinggal nama.
  63. Lan niyaya tanpa rinekséng cilik léléda sira dadi kalipah, mengko samonno dhawuhé, bebendunning Hyang Ngagung, awit saking wong nini-nini, Sultan Dil Karim Kobra, annangis anguwuh, bumi ingsun nungkabban, ingsun tibat sun nandil parikséng cilik lah agé ungkabbana.
  64. Ana Pandhitha nujum satunggil patarénné Sultan Karim Kobra, amba nuwun ngapunten nuli, kalangkung tan kawawa, tinubruk ing kukus amba boten tumut dosa, sapolahé kang wulang gung mamalangngi, mring Sultan Karim Kobra.
  65. Nanging ngawis ginni a[138]wak mami, wanti pitutur kawula, nyegah salah dadadénné, swara iku sumahur, ya pagénné sira tunggonni, Sultan Dil Karim Kobra, niyaya kalangkung, nora kanggo tuturira, nora lunga tekan nagri Aspahanni, sira Pandhitha delap,
  66. Ratu niyaya sira tunggonni, mengko sira kuduha sasambat malah wuwuh musibatté, sira Pandhitha bingngung, gelem tunggu ratu tan yukti, lah mengko rasakenna,  duduka kang dhawuh, kukus lan genni kang ngrebda, bumi geseng wus sirêp swaranning tangis tumpes wong sanagara.
  67. Ingkang sami ngiring Narapathi, wong sawiji tan nana waluya, pinnangnganning kukus kabéh, cinnatur malih dalu, sasambatté wadya kang nangngis kalawan tigang siyang, sirêp tumpes tumpur,wadya kang kari jro kitha. Misih wutuh karatonné wus ingambil mring pekir angumbara.
  68. Malah ing mangké misih katawis nagri Aspahanni jawi kitha, krowok winnalik labétté, lan misih ana kukus ingkang mijil saking jro bumi,  malah dadi lepiyan ratu kantun-kantun ing Aspahanni nagara, ratu kenna bebendunnira Hyang Widdhi, Sulthan Dil Karim Kobra.
  69. Jronning kitab tanjoh wus kawarni, lamun niyaya iku kawilang, sajus  ngapisarakanné, mongka naraka iku, ngendi ana naraka nenggih, basa aran naraka, cilaka kang marganning cilaka iku wiwittira,  iya saking panganniayan-[139]niréki, iya iku naraka.
  70. Wong kang kurang pamicaranéki, yéku ingkang kanggonnan naraka, tan wruh benner lan luputté, basa niyaya iku, ingkang nama naraka yekti, gegedhénning cilaka, wong nganniayéku, ing ngunni duk bumi ajam ana ratu prakoswa gung wadyannéki, nanging liwat niaya.
  71. Ing ngadilli Sang Raja Dakir, Ibnu Sahir karêmmingcilaka, rêmenniaya tegessé, wor sagung ratu-ratu, bawah angin akéh kajodhi, anuju sinniwaka, Sang Prabu Yaddakur, ana kang turongga prapta, jaran-nijo gégér cingak kang annangkil kinnén anyekel samya.
  72. Marang para mantri kang annangkil ing ngadhangngan kidul minger ngétan cinnegat kulonna ngalér, kabéh gawog andulu, léléwenné turongga wilis sarta bagussing warna,  jonné amirut meleng-meleng kadi kaca, suwé-suwé kuda mrepekki Sang Ngaji, dhépés anéng dhadhampar.
  73. Suka ngakak gumujeng Narpathi, sru ngandika kasarwi nyandhak kuda, ing ngelus-selus jompongngé, dulunnén solah ingsun awit saking pangngwasa mami, cinnekel nora kenna, marang mantrinningsun paran dénné mara dhawak pan andhepés néng sorring dhadhampar mami, malaku tinunggangngan,
  74. Payo gamel mundhutta kakambal kambil dhahar kang dinut amesat datannantara praptanné, ngandika Sang Prabu, kamba[140]l lan ingsun jennengngi, lamun iku adoha, lawan jenneng ingsun sayekti iku lumajar, amung ingsun gustinné turongga iki, saking gaib duk prapta.
  75. Ngendi ana ratu kaya mami, lagi niyat amukul nagara, sun arsa aperang ramé, nulya na kuda rawuh, saking gaibpélak kang warni, wadya sadaya nembah, lerêsSang Ngaprabu, tan wonten kadi paduka, sawussira kinnapan tedhak Sang Ngaji, arsa anyéngklak kusa.
  76. Lagi nyandhah apussé sisih, dyan sinnépak jarannira pecah, niba galadrahan baé, dhinupak sirahipun andaladak rah ira mijil turongga sampun musna, kakambillé kantun kuda iku malaékat pan gumuruh géghérré wadya kang nangkil retune sampun pejah.
  77. Jro kadhatun sampun dénnisénni, ratu saking wong pekir ngumbara, kabéh nora wruh jamanné, ratunné salin sampun liwat adil pekik kang warni, Yaddakir ratu lawas patinné akuthuh, sarta mati siya-siya, wus mangkana ratu kang nganyar gumanti, Sultan Saépurijal,
  78. Angundhangken paparéntah salin ambuwangngi wasiyat kang kunna, kala Yatdakir jennengngé, mengkonno artinnipun éling-ngéling samya dénnéling sagungnging para raja, ing saoungkurripun yénnana ratu nalaya, lawan adat pikirré nganyar-ranyarri, bakal mijilanna rusak,
  79. Tinungkulken iku maring ibis [141] ambubungah lawan kaluwihan sirik sikir kang dénnanggé, sakéhé wong kang luput kang sumimpang wasiyat Nabi, iku padha ginarap andhendhami runggul yén mengkonno para raja, nora arus ngémanna wiji kang kari, rahayu maklumming tyas.
  80. Kaping sadasa pasal winarni, anyataken ratu akarya, kahannanning ratu kabéh, awit kamulyannagung, lamun ratu asugih mantri, bérbudi wicaksana, pamicara alus lan ratu nora sampurna, lamun nora sugih mantri kang ngabecik mongka busanéng praja.
  81. Jroning kitab sipatusalatin wus sinnebut lamunnana raja , tan jumenneng karatonné, ing karaton satuhu, lamun datan adarbé mantri, bérbudi wicaksana,pamicara alus karana mulyanning praja, kaluhurran darajadding ratu pasthi, wit saking pamicara.
  82. Wajib akarya mantri bérbudi, pamicara sagung para raja, polattan ing pakartinné, kadya caritannipun Nabiyulah Musa linuwih, duk kinarya kalipah, nenedhéng Hyang Luhur, lapal wadngali wajiran jronning Kuran  min ahli harunna aki, tegessé kang punnika.
  83. É; ya gusti kang ngamaha suci, tuwan dadossenna kadang amba, pun Harun mantri papatéh, tinnariméng Hyang Ngagung, iya Harun mantri Papatih, kadangngé Nabi Musa, pamicara alul marta paribawa tama, bijaksana na[142]nging wicaranning ririh, béda lan Nabi Musa.
  84. Nabi Musa keras miyatanni, tatag tanggon prawiréng ngayuda, gedhag-gedhig pambekkanné, harun kaliwat alus marma kadhang géséha kedhik yén ta sampunna kadang, kaping kalihipun wus tinnedha mring Hyang Suksma, lamun Harun dadiya mantri Papatih dadya mupus kalihnya.
  85. Aywa mungguh ratu ngunni-unni, lamun nora miliha manungsa kang kinnanthi karatonné, jronning kitab adabul wijro sagung para Narpathi, wajib angupayaha, mantri kang panuju, bérbudi ulah wicara, sampurnanning ratu pakartinning mantri, tan kenna anggagampang.
  86. Lan sing sapa sagungnging para Ji, annindakkaken barang pakaryan kalawan karsanné dhéwé siya-siya satuhu, lamun nora sarta lan mantri, kang putus para mantya, myang nayakannipun nadyan Kangjeng Rasullullah, ratu luwih barang karya misih tari, mring kang  para sakabat,
  87. Miwah liyanné samya tinnari,kang nayaka datan kaliwattan  nadyan dhayoh upamanné, tinnari prakaréku, ambarêngngi iya tinnari, marmannipun mangkana, nenggih Kangjeng Rasul sampun kadhawuhan-nayat kinnén samya musawarat barang kardi, marmanné linnampahan,
  88. Rasullullah punniku linuwih, karatonné apan wus sampurna, tanpa timbang sayektinné, duk ayat dhawuhipun wasawirhum kulupi amin pangandi[143]kanning suksma, yata kaish ingsun tatarénna barang karya, nadyan sira wus bijaksana bérbudi, sun sungngi wahyu kobra.
  89. Aywa nora tari barang kardi, anicara kalawan sakabat miwah umat saananné, annimpenni takabur, mila para ratu ing wuri, wajib angupayaha, mantri ingkang ngalul pamicara bérbudiman wruh ing ngélmu karaton nulag praja di, sayekti nora kenna.
  90. Ratu kalipahé ngréh ing bumi, lamunnora ana wong micara, sétanné ngadhep tegessé, mengnging tatarén iku, angulurri pikir abecik ing wiwittan kéwala, amimindha wahyu, aja kudu tatarénna, ingsun ratu wus sinung akal pribadi, apa gawé nyanyambat,
  91. Apa gawé ngathik wong bérbudi, sun angathik wong bodho kéwala, ingsun bisa minterraké, mengkono pamrihipun yén sampun nampik sujana, myang pandhita atinné karêmming singkir pasthi ngalamat rusak,
  92. Untungngi sétan godha para Ji, tiwas sétan anggodha, ratu bakuh agamanné, apanten kenna banjur, lalakonné prja  basuki, liyanné dén lakokna, mrih bérbudi alul micara nagara krama, sandi praja ninnitik ing ngunni-unni, réh mulya kaunningngan,
  93. Pangréhing kitab adabul  amrih, jennengngé ratu sannépannira, wistha [144] gung miwahmaligé, sayekti adeggipun lawan saka papat kang pasthi, sunnatté saka kathah,pangngrembé punniku, yogyannen kang saka papat akarya amantri tuwa kang bérbudi, putussing pamicara.
  94. Supayanné sakéhing pakarti, sampurna atiti lan pariksa, myangnging coba kéh sabarré, busannaning kaprabun dénné saka kang kaping kalih wadya gagah prakosa, prawireng prang pupuh, apolat bandhu sentana, bongsa luhur utama trahing prajurit papaéssing nagara.
  95. Ingkang manis barang solah néki, réhning ambau rêksa sadaya , Sri Naréndra prajuritté, sung péling sabiyantu, kongang miwah ing juru tamping, yénning kula wisudha, lok sudiréng kéwuh, anrang sahagyannira Sang, Sri Naréndra tumanggah atalang pati, patitissing  wiwéka.
  96. Wiwéka pan ugerring prajurit nadyan sakti ya mondra prawira, yén tannagung wiwékanné, nistha prajurit kuthuh, nora panten kanggé para Ji, utama mawiwéka, sumimpang karya dur, kang mengkonno lamunna, sayektinné pinulasara kang becik papagerring nagara.
  97. Nawengnging réh bahyanning nagari, karêksanné tan kontapping lawan myang talutuh kasirnanné, kawasan dohken niku, sagungnging kang dursila juti, annawung kukumming Sang Naréndra kacakup dénné sasaka kaping tiga, arêp ana juru gedhong kang prayogi, sampurnéng bebennerra[145]n,
  98. Wiranginné tur amracayanni, supayanné kang kinnon rumeksa, karêksa ing kagungnganné, karana ratu iku, gumantungnging kahannan nenggih, wajib annimpen arta, sasaosannipun dadar sagungnging prawira, miwah karya becikké prajanniréki, gumantung lawan arta.
  99. Lan sasaka kaping pat winnarni, arêppana mantri kang ngagunna, kang ahli carita kabéh, kang akéh misillipun misil iku tepa palupi, kang wruh nistha utama, ondhé-ondhé kang wus miwah samya tuhunnira, amartakken ing wadya kang tepis wiring, annapu ing piyala.
  100. Angatuttaken cengngil-cinengngil wong ngagunna wus ambeg sagara, nedya rahayunning kabéh, amarassaken kumprung, kang annarik bingung mring ngéling, yéku dadi sasaka, mungguhing praja yu, rumekséng wadya samuha, yén ana kang marêdeng barang karyéki, dudu kalawan sarak,
  101. Tan mungguhi ngondhé-ondhé misil adoh agama amurang sarak yén punniku wussé séléh, nuli dohna dén gupuh, parakenna jabanning tamping, yén waras tinnimballan ingapura sagung, kadédén kang wus kaliwat nahan lamun sasaka papat wus olih, dén becik  mulasara.
  102. Ratu iku yogya rumeksanni, gumatya sih mring sasaka papat supaya tetepping tyassé, mrih sampurnanning laku, nindakkaken ning praja titi, tata titih santosa, ing kawigyannipun a[146]muletting palimarma, ing wadya kéh tangéh yénna mrih asilib mung annarik kaharjan.
  103. Watekking kurang rongéh ing budi, watekking penuh antengnging nalar, wisa tawa marsudinné, supangya anteppipun anindakken sgung pakarti, pakartinning utama, ing darajad luhur, lumaku lan suka bungah, rahayu barang karya.
  104. Ririh iku amongsa kalanni, lawan yogyanning prakara, iku wus anéng sasajén wijan wijinning laku, wiwékanning wadya bérbudi, anindakkaken karya, patitis panuju, panuju yéku utama, yén utama darajaddé amuwuhi, tindak tinnariméng Hyang.
  105. Yén tan nana saka papat yekti, kuwurring tindak rubuhing wisma, wurungnga pasthi dhoyongngé, dhoyongngé praja iku, akéh ingkang panggawé juti, angrebda wong duraka, tetepping laku dur, apa marganné raharja, ngorak karik ambuwang saréngat Nabi, anganggo jajal lannat,
  106. Wonten ratu Prabu Amardasir, bawa rasa lan samanning raja, mungguh ingerring panggawé, kang nibanni rahayu, pundi ingkang pantes kinnanthi, réhning annawung praja, mrih amotting kukum kang tinnari wong punnapa, angandika Sang Ngaprabu Amardasir, sayekti kang sayogya.
  107. Ratu iku wus pinaring kanthi, lamun éstu kinnarya kalipah, pasthi pinnaring kanthinné, kanthinning ratu iku, kartin nitahake[147]n bérbudi, kenna ahli micara, wruh ing ngajér-rajur, wruh nistha madya utama, wruh ing kukum kang inganggé para Nabi, myang para ratu mulya.
  108. Karana wong tinnitah bérbudi, wong kagedhong rahsanning Naréndra, ulah pamicara kabéh kang sarga lawan ngélmu, ing pakarti barang pakarti, supayanné dadiya, kautamannipun amrih undakking darajad kamulyanning ratu ing ngawal lan nakir, aywa kongsi sangsaya.
  109. Lamunnara mengkonnowa yekti, ratu iku ginnawé duraka, didohken wong bérbudinné, pinnarêngken wong kumprung, pinrih agung  dosanné iku, punniku dén prayitna, sagung ratu-ratu, aywa mungguh kaya ingwang, nadyan rasul iku pinnaringngan kanthi, tur wus nayakanning ngrat,
  110. Wus sonnebut ing carita ngunni, sajronning kitab: tuhpatul wijra, adegging ratu pasthinné, sarta lan mantrinipun pinnaringken déra Hyang Widdhi, kang ngulah pamicara, bérbudiman alul yén badhé ginnawé rusak lan duraka yekti larang wong bérbudi, wong cekak budi samya.
  111. Kang kinannathik dénnira Narpathi, dhasar nagara ginnawé kumpra, tangéh pinriha mulyanné, kang ginnawé rahayu, wus sumaji pinnaring kanthi, wadya kéh wicaksana, kang ngadhep sang ratu, mangkana pangréhing kitab arêppana ratunné kalawan mantri, nganggé kang nem prakara.
  112. Ingkang tigang prakara winnarni, arêppana angge[148]ppé Sang Natha, kangmungguh marang mantrinné, kang tigang prakaréku, maring mantri kang dadi patih, ayunna ngarsakkenna, mring papatihipun tegessé kang saprakara, yénna karya iya panggawé sawiji, barang anggepok salah.
  113. Iya aja nuli andukanni, dén émuttenna ingkang ngaprana, nanging dén samar dhawuhé, wruhé kadudonnipun ingapura yén kaping kalih, utawi kaping tiga, tinnatrappan nalus aywa anennandho disa, dudukanné dén banget dipunna ririh, dén abot walerrira.
  114. Nanging tyassé aywa kongsi lirib maiya éca dipun karasa, dénna ngraos kadudonné, dénné ping kalihipun aywa mélik dunyanning patih, iku apan kagungngan nira Sang Ngaprabu, kang wus pinnaringken nira, nora kenna yén kinnarsakkenna malih, nistha tan kenna ngambah.
  115. Kaping tiga yén mantri papatih, duwé atmaja éstri utama, aywa ta dén karsakaké, balik ingambil sunu, pinnaringken wong juru tamping, mongka atatariman kang ngreksa pakéwuh, yénnana ratu karêppa, mring artanné papatih nayaka mantri, kannassing dalem kitab,
  116. Miwah yénnana mantri ngaturri, ing ratunné mrih mundhut ngaturna, marang dunnyanné mantrinné, dudu wong bongsa luhur, bongsa nadhap pan dadi aji, kang mamarahi ika, mantri bongsa asu, lamun bongsaha manungsa sayektinné wruh  kanisthanning Narpathi, datan kennna i[149]ngambah.
  117. Ing laokil mahpul dén walerri, ratu iku apan nora kenna, yén nistha dén lakokaké, ngalamat rusakkipun myang tedhakké ing wuri-wuri, turun ping kalih nora, kenna dadi ratu, pan ratu abongsa mulya, rohé beda badanné pan méh rohkanni, pagenné laku nistha.
  118. Kitab nasaih sampun winnarni, kang ngingucap artanning punggawa, tuwin artanning mantrinné,  pan kagunganning ratu, kang wus sinnungken-ningngunni, mongka kinnarsakakenna, sanget nisthannipun upamanné wong ngamutah, suker metu nuli dén nuntalla malih, apata nora nistha.
  119. Wonten kaol saking Jeng Musannip Ki Séh Ngatar jronning kitab asral ratu nanggappi artanné, saking kawulanipun anglir mutah dhinnahar malih, tegessé nora kenna, kapungkurring catur, angasorraken darajad iku dudu lalakonné kang para Ji, wajibbé sininninggahan,
  120. Kaping tiga lamun Kyana Patih, ngaturraken anjungjung punika, marang nging konca mantrinné, iku wajib sang ratu, anuturtta padha tumuli, yén Papatih ngaturna, ing mantri anglungsur, rungunnen nanging dén sabar, aywa agé Sang Natha nuli nurutti, angantiya pariksa.
  121. Sarat dumeling alanning mantri, akaryaha mantri panalika, kang setya juru panginté, tinunggal rasannipun wennangngenna tatakén yekti, angaturri prakara, agal gaibbipun wu[150]s kocap i dalem kitab ratu iku maring mantrinné kang becik tan wenang nyingiddenna.
  122. Barang tindak rahsanning nagari, mantri ingkang wruh nistha utama, kang terus sarta ngélmunné, mantri kang becik iku, bisa narik panggawé becik angundakken darajad bia gawé luhur, ing praja kalawan mulya, iya dénné wus micara ing pakarti, misil kalawan duryat,
  123. Mongka gedhong rahsanning Narpathi, mantri utama iku pinongka, mamannissing praja kabéh, sung misra ing praja yu, mannis mardu ngénnakki ati, mring wadya sanagara, titi sabar maklum rêkasa antara mongsa, mongsa kala wéh pakaryanning wadya lit nora lawan rêkasa.
  124. Ngénakken tyassing wadya gung ngalit angatutken ning wadya Sang Natha, kang sasatron lan kancanné, mantri kang mangkonnonéku, bisa tur kang pinnongka jampi, marang wong sanagara, wigya trussing ngélmu, iku gedhong panennerang, barang rahsa ing kaprabon dadi pasthi, dadi bandhanning praja.
  125. Bisa awéh antepping prajurit awéh bobot mring gung punggawa, dénné anrus pituturé, mingkis dadalan ngélmu, trangnging karya wanni ngemassi, kenceng rêmpeg ing tingkah, ing praja mrih luhur, mulyanné kang dadi raja, kuwat saking pambau rêksanning mantri, sarta trussing punggawa.
  126. Wonten ratu rêbat sami pikir, samya raja mrih karya punggawa, miwah karya mantri kabéh, Sang Raja Bahru[151]m Guru, tinnakonnan mring Raja Mardin inggih ta wong punnapa, pinnét kang panuju, nenggih kang pantes dan-dannan Raja Bahrum Guru annahurri aris iya kang nem prakara.
  127. Wajib ngupaya wong nem prakawis supayanné dadiya sampurna, ing praja barang tindakké, kaluhurranning ratu, mulya nikmat ing para aji, kang dhihin arêppan, mantri ingkang alul micara sarta kang kenna, mati rahsa mungguh rasanning Narpathi, bakuh maring ngubaya.
  128. Kaping kalih turongga kang becik rikat sanderré nora bendana, tur cukat becik atinné, darapon kenna iku, maning maring mungsuh lestari, ginnawéya wong bala, satengah prang ngagung, metu maring pasamuan gonné mungsuh norabi gatur lestari, iku kudanning raja.
  129. Kaping tiga curiga kang becik titih akas wesi pipiliyan ampuh ingkang pantes kanggé, misah caruk lan mungsuh, tog-tinnoggan panten tan lirip jronning amangun yuda, curiganning ratu, dénné ta ingkang kaping pat arêp simpen arta mas dipun gedhongngi, saossa prawira dya.
  130. Anggung paparingngan mring wadyéki, darapon sagung padha élingnga, maring nging panggawéhanné, sarinna wengnginnipun anggung saos karya gung ngalit miwah sabusanéng prang, angreksa pakéwuh, ing praja tampingngan miwah, gedhong kebek sakaprabonning ngajurit dénné kang kaping lima.
  131. Arêp simpen bondha kang ngarê[152]mpit sosotya mirah widuri nila, pakajalan sabangsanné, miwah pérud jumerut tuwin inten jumanten adi, dénné kaping nemmika, jro kadhatonnipun arêppana ngulpullenna, wanodyan dah utama ingkang ngawingit kang akéh wong jetmika.
  132. Ingkang nganteng ruruh sedhep mannis annom-mannom dén jero pinnarnah, ing dalem kannan wurinné, nenggih éstri punniku, gegebengngan panggawé becik supayanné Naréndra, birai ing kayun amrih wasana [angrepa, angedohken punniku panggawé runtik alejar alussing tyas,
  133. Alus iku apanna mepekki, panggawé adil lan palamarta, kekembang gung darajaddé, supayanné Sang Prabu, amanggiha tyassing rêspati, pama gandanning sekar, turssing tyasmé arum mongka pupujinning darajad ratu sabar maklum amarêggi bumi, gedhé pamalessing Hyang.
  134. Kaol saking Jeng Imam Bukari, jronning kitab mapaid punnika, para ratu sakathahé, ngupaya adén antuk wong wadon kang jetmika sami, amuwuhi darajat wanodya kang ruruh, wanodya rongéh punnika, angelongngi darajad ing saben ari, wanodyan dah punnika.
  135. Anguripken sakéhing kang mati, anyukakken tyassing raja-raja, awéh ayem jronné, wonten malih  winuwus nenggih ratu nama Ardasih, pitutur ing turusnya, kang umadeg prabu, [153] wajib ratu ngupayaha, wong kang patang prakara lamun wus olih, aja dén buwang-buwang.
  136. Kang rumiyin mantri ingkang ngalim kapindho kang bisa prebanthahar, gedhong kang benner-bennerré, dénné kang kaping telu, dénna manggon mantri bérbudi, prawira wicaksana, kang kaping pattipun setya tuhu prawiréng prang, iku ingkang nampurnakaken pakarti, datan karana siya.
  137. Kocap jro kitab: ahkamulkaki, datan kenna panggih linampahan karaton iku ingerré, wong jail ambibingung, amung wadya ingkang bérbudi, birai ing ngagama, lan wong ahli ngélmu, kalawan mantri élingngan bongsa luhur lan kang ngrata tata krami, lan tuhu i ngupaya.
  138. Yénnantukka iku dadi luwih, pan sajati-jatinning nagara, iku akéh bebecikké, tumindak lawannarum ingkang pana sagung pakarti, lawan kang rada tuwa, sedheng wayahipun lamunna mantri mudha, anyudakken ujwala sabarang kardi, kurang cayaning praja.
  139. Agung coba rêncananning bumi, tangéh dadi manggala kawiryan sring anyandhu darajaddé, lan arêp mantri iku, lahir batin dipun lestari, karana mantri tama, busannaning ratu, lawan ulessing nagara, ing karaton lumaku kalawan kanthi, mantri kang bijaksana.
  140. Yénna becik ulessing nagari, lan busana ing praja karêksa, pakéwuh kang wetu kabéh, nulak bayanning laku, yén wong kurang budi tan ba[154]bakit basa trus iku limpad pambarêpping wahyu, tumindak aran nugraha, basa kakim wicaksana barang kardi, liwat saking nommira.

Pupuh XIV
SINOM

  1. Jro kitab sipatul wijra, punnika winuwus malih, tegessé sipatul wijra, punniku warnanning mantri, limang praka pasthi, ngupayaha ratu-ratu, darapon sampurnaha, enggonné ngingerken bumi, ing karaton amrih rahayunning jagad,
  2. Tinnarima éng Hyang Suksma, réhningréhning kinarya wawakil nyinggahana luputtan aywa ta kongsi amanggih, dudukanning Hyang Widdhi, amriha kanthi panuju, nenggih limang prakara, mantri kang pantes kinnathik ingkang ngawas sregep anggusthi wicara.
  3. Wruh sukur gampangnging tindak awas wekasanning kardi, panjing wetunning prakara, wus ginebag jronning ngati, kendho myang rikatnéki, ing prakara wus cinukup kacap barang ingucap wiwékanné mracayanni, dadi tumbal mantri kang nawung ngutama.
  4. Lan kapindho arêppan, mantri julig kang ngawegig awas barang kira-kira, marêkken ngedohken bakit agal miwah kang rêmpit ing réh tannana kaliru, dén wus ginnawé kasab ginulangnging ngari ratri, kabéh nyata pangréh ingkang bijaksana.
  5. Kaping tiga arêppan, mantri graiténg pakarti, saking kéhing pamicara, mertakken kalawan sidik rahayu nora jail supaya sa[155]gung wadyéku, ambek bapa ambiyang, maring ratunniréki, kang mangkono labetting mantri utama.
  6. Nora dahwén maring arta, nora irén nora jail mring kancané angabdi, nora watek awadul angalakaken konca, sabarang tingkahé asuci, kang mangkonno mantri tutumballing praja.
  7. Kaping lima arêppan, mantri kasab angawruhi, marang tingkahing nagara, solah bawanning Narpathi, barang rahsanning mantri, tuwin ta rahsanning ratu, barang ngobahing jagad dénnebuk lamun kang becik lamun nala ing pangréh énggal binuwang.
  8. Lawan sarat arêppana, mantri kang ngarsa kinnathik Sang Rat angulah praja, warnanné ingkang ngapekik kalawan mannis rai, dén sarta alussing tembung, atinné ingkang sabar, bubudén kang angénnakki, nora montra karya sakking sama-sama.
  9. Apik sarta palimarma, yénna muwus dénnanteppi, kang panggah mawi prakara, labuhan nrus maring ngélmi, prawira ing ngajurit ing ngagama bérbudya gung, ngadohaken wacana, ing cipta kang tanpa kardi, kanel ati watak sidik ing panyipta.
  10. Yénnana mengkonno sarat yén niku mati ngajurit Sang Ratu angiringngenna, pametakké maring bumi, sarta punggawa mantri, samya ngringna mring kubur, kabéh annyur tannaha, nelung dinna pitung ngari, sabanjurré si[156]dekah samya tumutta.
  11.  Muwuhi kuwungnging praja, mantri bér alussing budi, lan sarat mantri pinnedhak sayekti namanning mantri, kang panten dénnira ngling, mennengnga yénnora patut pannana gegebengngan samuhan pamicaréki, ing ngarungngan ana pantes ana ora.
  12. Ing nalika para yogya, ingucap pakenning mantri, ngabya dur kang ngana ora, pantes ingucapkken mantri, mantri-mantri sayekti, dénnawas ros-rossing ngujur, yén malang dén kawang-wang, seling sambutting pakarti, yén wus mujur tan kenna ginnawé malang.
  13. Yén nana ingkang kinnarsan mring ratu ginnawé becik mantri sadu arêppana, angira-ngira pakarti, pakéwuh dén-nangenting, endi luwihing biyantu, lirringngen kang waspada, niaya apuranéki, angin toya ondhé-ondhé lan upama.
  14. Burhannen karsanning raja, suda undhakking prakawis sawangngen obahing praja, iku kang dadi uwit titikkan dipun kenni, ing pangréh karsanning ratu, sawangngen kang lumakya, apa kéh kinna sengitti, apa akéh kinna tujonning ngakathak.
  15. Timbangngen kéhé awong suka, lan ningkang nemu prihatin lamunna kathan wong suka, piala sinningkir pasthi, lamun akéh wong sengngit piala dénnambah iku, rêksannen dipun énggal pitutur sarta lan ngélmi, adhangngana piyalanné dén buwangnga.
  16. Kekembang nisthanning praja, nistha pantes dén singgahi, nistha kakembangnging rusak mantri nistha ing pa[157]karti, sayekti amuwuhi, cowongnging nagara sebut becik kalawan ala, solah bawa kang pinanggih, énggal nuli ngaturna pitutur mulya.
  17. Aywa jrih lamun dinukan dupéh kinnarsan déraji, réhning bau rêkséng kathah, dén panggah atalang pati, sasat anglawan néblis sanadyan  karsanning ratu, lamun pakarti nistha, iku tinuntunning  ngéblis singgahenna éblissé dipun utama.
  18. Annyegah ing kasalahan mantri utama aywa jrih, dadi mamannissing iman sesepuhing ngélmu gaib anrang marganning pathi, yéku mantri bongsa luhur, nadyan bangsanning andhap iku tondha amiwitti, saturassé yekti mangun kaluhurran,
  19. Yogyanning mantri priwira, alon alus tanpa kibir, riyanné tan katempéllan saha tumindak norraki, tumitah lawan nadil anulak piala bakuh, alussing pamicara, manissing ngulat kinnardi, dadi adon andingkik padhangnging cipta.
  20. Watekké wicara keras sumukking pamungcap bingngis gelis nagékaken napas sétanné nuli kikindhil pangucap alus mannis nora tangi napassipun ayemming pamicara, sétanné lumayu ngendhir, pan wus kocap wong sabar ngunjara sétan,
  21. Dénnaling mantri utama, mring pakéwuhing nagari, suker gampangnging Naréndra, miwah mrih sukanning ngalit énakk wong [158] sabumi, mantri tama karyannipun lirring mantri prawira, upama mendhung néng langit dadi udan annibanni tatandurran,
  22. Kang minongka tutuwuhan iya manusa sabumi, yén nanggung katiban udan wit seger uwohé dadi, wus pratéla sayekti, ing kinna duk ratu agung, ing nagari Madiyan Sang Prabu Nusirwan ngadil bawa rasa lan raja punggawannira.
  23. Prabu Nusirwan ngandika, éh yunnan pratingkah yekti, yén praja iku sepiya, saking mantri kang bérbudi, wignya pamicaréki, amung mantri kéh balilu, kaprabonning karajan milu kumprung tanpa kardi, nora wurung nagri ana kang ambawah.
  24. Wurungnga dadi boyongngan pasthi asok bulu bekti, dadi ratu siya-siya, nembah sasamanning ngaji, saing tiwas kang ngapit punggawanné padha kumprung, kumpra mantrinné samya, wong cilik akéh prihatin prabawanné praja tannana dandannan,
  25. Nagara kéh mantri kumpra, upama tandurran aking, lawas nora kajawahan godhong rug uwohé kedhik yén akéh mantri becik taru krep katiban jawuh, oyot mannak kumannak pang kathah woh pasthi dadi, iya iku purwa arjanning nagara.
  26. Kang sinnebut ratu éndah, asugih mantri bérbebudi, trussing ngélmu bijaksana, luhur karatonné pasthi, sang yunnan awotsari, kasinggihan sang ngaulun ta[159]wonten ingkang lepat Sang Prabu ngandika malih, caritakna asor ungguling nagara.
  27. Nistha utamanning praja, gemah rusakking nagari, endi ingkang dadi sabab, patih yunnan matur aris pinten tuwan karsanni, réh nistha miwah mulyéku, Sri Maha ngadil Nusirwan iya kang telung prakara, lah payo ucapna dhingin Sri Yunnan matur tur sembah, yén ratu annedya adil sampun nedya ngilonni, sentana kramannira dur, miwah mantri punggawa, yén luput wus mindakanni, dipun énggal trappenna ing pamisaya.
  28. Aywa ngugung wong dursila, buwangngen jabanning tamping, pinnarnah sinungngan arta, dimén ambubak wanadri, lamun dursila malih, pinnatén dipunna gupuh, lawan sabarang karya, obah osikking nagari, aja dadi lawan bodonné punnika.
  29. Balik praja tumidakka, lan bijaksana bérbudi, punnika kaping kalihnya, dénné kaping tiga nenggih, sagung ratu mrih adil sampun angatahken bendu, dén réréh dén pariksa, bok wong ngala ngaku becik lawan mandheg manguwa panggawé ala.
  30. Sri Maha Prabu Nurirwan angandika rum mring patih, éh Yunnan payo ucapna, ingkang saprakara malih, Yunnan umaturra ris sayekti-yektining rathu, dénnanggung annalongsa, réhning kalipah ing bumi, aywa cipta lamun sugih kabecikkan,
  31. Angrasaha [160] kaluputtan prayitna barang pakarti, angénnakénna sarira, réhning kalipattullahi, salah wong ngrasa becik ginnantungan lan bebendu, lamun angrasa slah, nanging panggawénné becik ginnantungngan wong ngiku lawan ganjaran,
  32. Ngandika malih Naréndra, payo saprakara malih, Yunnan endi ucapenna, Patih Yunnan matur aris mungguh kang para aji, gegebengnganné dén émut siyasat lan ngilalah, kukumah ansap punniki, sampun kénging owah ing kawan prakara.
  33. Yén wonten bala kang katrap saukummé annibanni, lan Ansap punniku warna, dosanné kan  bilik-bilik lamun dosanné cilik aja gungsiyasattipun yén dosa gedhé ika, siyasatté aywa cilik nadyan putra sentana aja binnéda.
  34. Jér putra sentana garwa, punnika boten jakawi, ing sorring karaton tuwan tan wonten esap kang miji, dhateng Alah pribadi, punnika lepatting kukum yén tuwan nganggallenna, ing putra awrat doséki, pan pinnecat ilang kaluhurran tuwan,
  35. Myang santana mawi dosa, yénnagung ginnawé cilik punniku ambucal ansap tan kenna yén dén ping kalih, tanpa damel narpathi, amopo ing karyannipun luhung inggih nganggurra, prandénné dadi narpathi, nanggung dosa cinnirén tiwassing karya.
  36. Angguguk Sri Maha Raja, gujengngé Nusirwan ngadil énnak temen i[161]ku Yunnan lamun wong dadi narpathi, iya nora kasahit dénné kalong-longngan kukum benner angngur nganggurra, dosaha dosa wong cilik nora kenna dosanné wong dadi raja.
  37. Yén mengkonnp iku Yunnan ingsun ingkang anglakonni, mugita kinuwattenna, supaya ing wuri-wuri, sagung para narpathi, kang kaduhi sarta wahyu, sayektinné kuwawa, tulada panggawé kang becik kang tan sinung ing wahyu nora kaduha.
  38. Ngandika malih Naréndra, Sri Maha Nusirwan Ngadil utama endi bubuka, ing keras lawan kang ririh, Patih Yunnan wotsari, utama kang sabar maklum santosa ing  kukumah, nging sampunya barri ngadil sannés tindak santosa lawan sagara.
  39. Milamba matur punnika, Jeng Nabi Musa rumiyin mila katenannan ayat madeg Prabu Banni Srail saking keras tan sipi, gedhag-gedhik watekkipun pan boten talaténnan budi ririh ringngak-ringngik kang punnika nunten katurunnan ayat,
  40. Pakulu lahu kaolan layinna tegessé nenggih, pangandikanning Hyang Suksma, éh Musa harus siréki, padha élingna ugi, Si Pingngon lan basa alus kang lemes ing wacana, tembung ririh ulat mannis utamanné sabar uger-uger ayat,
  41. Yata malih angandika, Sri Maha Nusirwan Ngadil éh Yunnan payo tuturra, kalakuwan kang [162] ngabecik ratu kang dhingin-dhingngin kang utama kang wus luhur, tur sembah Patih Yunnan kang luhur para narpathi, émut marang karyanné datan pépéka.
  42. Asabar sarta santosa, dédé lan sagara néki, utama ngalap upama, ondhé-ondhé kang rumiyin gemah rusakking nagri, awit ing punggawannipun yén punggawa dhadhangkan nora sabiyantu ngudi, datan wandé  karusakkan ing praja.
  43. Yén tannanaha dhadhangkan punggawa satriya mantri, impeg sabiyantu barang, obah-osikking nagari, iku arja prajéki lawan pangwasanning ratu, tannana panasténnan tannana cengngil-cinengngil pan salamet samantri punggawannira.
  44. Yata malih angandika, Sri Maha Nusirwan Ngadil éh Yunnan pirang prakara, kabecikkan maring dasih, Patih Yunnan wotsari, kawan prakawis pukulun ngadil ingkang kapisan Ansap ingkang kaping kalih, dénné ingkang kaping tiganné welassan,
  45. Dénné ta kaping sakawan  sarat inggih ambendonni, marang kang sungkanning karya, barang pakaryanniréki, yata ngandika malih, Sri Ngadil Nusirwan Prabu, benner payo banurna, kojah panggawé kang becik ingkang dadi sarat arjanning nagara.
  46. Miwah ingkang dadi sabab karusakkanning nagari, Patih Yunnan matur nembah, sampun kathah anyakitti, balik agungna asring, turassé wong bongsa luhur, lamun wong [163] bongsa andhap nanging prayoga kinnanthi, dén pratéla lamunna ngula wisudha.
  47. Yén ana katingngallan kaprawirannéki, punjul ing sasama-sama, jinunung tan anglingsemmi, yén durung anglabetti, gunna kaprawirannipun upama jinunjungnga, yektinné kocapping bumi, makandarah anjunjung durung prayoga.
  48. Lan sampun agawé lurah, punggawa mantri kang jail opénna sring ngrasnni, luputté réwangngannipun néng ngarsanning Naréndra, punniku jembarring bumi, sasat ngingu racun lan upas baruwang.
  49. Lan aja wong nganniaya, pinnarêkaken narpathi, aja wong barurut dunnya, lan wong ngrusak nagaréki kadya papatih néki, Raja Kistasab rumuhun kalakuwanné ala, Sang Prabu Nusirwan Ngadil angandika éh apatih kadi ngapa.
  50. Patihé Raha Kistasab para kaluwannéki, Patih Yunnan matur nembah, wonten Naréndra linuwih , agung karatonnéki, prawira kamulyannipun arja ingkang nagara, Sang Natha nyukakken dasih, martanning tyas wus kasubbing bumintara.
  51. Papatihipun pralinna, wadya kistasab amilih, mantri satunggil kinnarya, ingkang jinennengken patih, Rastarosan naméki, ing ngandel dénning Sang Prabu, bang-bang lum-malum kasrah, éca tyassé wong nagari, dénné nama Kyana [164] Patih Rastarosan,
  52. Yén mungguhing basa ajam Rastarosan tegesnéki, apan benner ingkang nyata, mila samya éca tyasnéki, mongsa bisaha gingsir, kalawan tanamannipun pan wus adatting nama, nora na kang dén gingsirri, nama ala wong kunna tingkahé ala.
  53. Yén nama  becik wong kunna, sayekti tingkahé becik mila wadyanné Sang Natha, pra samya suka ing galih , Rastarosan punniki, benner nyata tegessipun mangkana Kyana Patya, mangun padalemannéki, panedyanné ngluwihi kang kunna-kunna.
  54. Akarya babata warna, umatur marang narpathi, marang gedhong pasamunnan aturré Rêkyana Patih, kawula nuhun idin amrih ajriha pukulun abdi dalem sadaya, punggawa nayaka mantri, tuwin sagung para Dipathi amonca.
  55. Darapon inggih ajriha,  ing kawula anglampahi, sagungnging pakaryan tuwan kawula ajrihné kedhik Sang Natha anurutti, Kya Patih saha turripun mongsa nedyaha ala, pangrasanné Sang Narpathi, prasténg jaba angundhangngi pra Dipatya.
  56. Monca nagara sadaya, miwah sagung para mantri, Kyana Patih Rastarosan mojarring para dipathi, padha nulakka sami, ing duduka Sang Ngaji, milannipun kabéh sami bebektiya.
  57. Réhning kinnarya dipatya, sinung kamuktén wus lami, punnapi kang [165] dén walesna, ageng sihé Sri Bupathi, matur sandika sami, lajeng prasamya angutus amundhut guru daya, pénni-pénni raja pénni, wus katampan sadaya mring Kiyapatya.
  58. Mashurring manca nagara, myang nagari kanan kéri, lamun Sang Prabu Kistasab lalabuhanné asalin mangké ngannyar-rannyarri, teka amrih atur-ratur, marang pungawannira, dadya ratu kannan kéring, samya narka yén wus éndhéng bobottira.
  59. Rêmpeg siyaga ngayuda, apan sami angluruggi, nagrinné Raja Kistab kinnepung ngarsa dénnambil kagyat Sri Narapathi, dénné atamiyan mungsuh, endi kang dadi sabab ambedhah gedhong Sang Ngaji, wus ginanjar sagung mantri hulubalang.
  60. Warata sagung prawira, kang badhé nadhahi jurit Kyana Patih Rastarosan putussana mawi tulis mring wong manca nagari, sagung juru tampingngipun kinnerig asiyaga, annadhahi mungsuh prapti, pan sawiji tannana Bupathi prapta.
  61. Sambat apanggawé prapta, jer wis pinundhuttan bekti, apa gawé ajurit wus kenna babektén iku, apa prang siya-siya, kenna réyal imbuh pati, réyal iku kabéh dénné duwa parang.
  62. Mangkana Prabu Kistasab kagagas lingsemming malih, dénné tan angrasa salah, teka ana mungsuh prapti, mijil Sri Narapathi, saking kadha[166]ton annamur, datannana mawi bala, llédhang amung pribadi, wus kalunta kawetu jabanning praja.
  63. Ana wong anitih kuda, wruh ratunné namur nyilib wong siji medhun sakala, angiring maring narpathi, dadya mung wong kakalih, prapténg tegal duk andulu, gubug ageng ing tengah, pagagan tur dén pagerri, Sri Bupathi sayah mampir ing pagagan,
  64. Duk manjing gubug Sang Natha, ningali asu kakalih, rinnanté pinggirring lawang, kang darbé gubug udanni, tamu dén ancaranni, wus lenggah kang darbé gubug ngundhuh timun semongka, negor tebu dén oncékki, sinnaosken kiyai daweg kasattan,
  65. Prabu Kistasab ngandika, nora sun pangan punniki, kabéh pasugatannira, yén nora sira tuturri, dosanné asukalih, pagenné padha ginnantung, rinnanté pinggir lawang, yén uwis sira tuturri, iya nuli sun pangan susuguhira.
  66. Kang darbé gubug turrira, dosanné asu kakalih, kula kén angreksa dumba, kacang sacempénné sami, wedhus wiwinih sami, akathah babarnakkipun kang dados upa jiwa, annipkahi annak rabi, salaminné wetah tannana kalongngan,
  67. Dupi alami kiyannat pitnah mring rarêksannéki, cacempé kathah kang ngilang, saben dinten kalih-kalih, kula boten kadugi, cempé kalong sabén ésuk asu kalih punnika, kang rumeksa [167] sabennari, nunten kula intip solahépun sona.
  68. Yén kala angonning ménda, wonten buron loro prapti, garga namanné punnika, sajodho mamongsa sami, pun asu anningalli, éca-éca boten jugug malah aprasannakkan guguyon lan garga sami, sahantukké bekta cempé siji sowang.
  69. Dupi mangké wus pratéla, tékaddé asu kakalih, nunten kawula cengkalak kawula gantung néng kori, mésem Sri Narapathi, anulya adhahar timun salak miwah samongka, Sri Bupathi ngandika ris ya pagénné nora kopaténni pisan,
  70. Kang darbé gubug turrira, wus kathah karyanné ngunni, mila linnaran kéwala, boten kawula pejahi, bénjing yén boten mari, punnika sedheng linnampus sigra kondur Naréndra, sarwi ngartikéng jro galih, wedhus iki kaya upamanné bala.
  71. Asu kang loro punnika, kaya upama Si Patih, kang ingsun kon rumeksaha, ala becikking nagari, mengko tiwas punniki, dénné katekanning mungsuh, apa kang dadi sabab ingsun pracaya Si Patih, baya-baya Si Patih polahé ala.
  72. Pan jenengngingsun Naréndra, wus kasebut angluwihi, saking kamurahanning wang, lawan kasabarran mami, myang kaprawiran mami, kaonningnging para ratu, mengko kaparéng tiwas ana wanni maring mami, baya kadi si asu  lan wedhus dumba.
  73. Prapténg [168] pura Sri Naréndra, nimballi mantri sinnelir, sakawan kinnén mariksa, mring sagung monca nagari, apa mulanné sami, kang pra Dipathi tan magut dénné ta mungguh prapta, kongsi ngambah praja mami, wus lumampah duta mantri kang cundaka.
  74. Praptanné monca nagara, sagungnging kang pra dipathi, aturré kawratting serat pakaryannéki ya Patih, anggung amumundhutti, babekténning saben taun lawan nasring angemban dudukanné Sri Bupathi, pundhuttanné awat kinnarya panulak,
  75. Wus karat sajronning serat kang saking monca nagari, mantri sadu kang nyundaka, wus katur marang Narpathi, ngungun ngandika aris duk nupiksa serat sagung, tan lidok ujarring wang, dénné teka angebleggi, kaya asu kalawan si wedhus dumba.
  76. Sang Natha mijilling jaba, annyekel marang Ki Patih, Rastarosan cinnengkalak pinnenthang lawang sademi, lan serat mas pinnatik kayu pinggir lurung-lurung, kalawan ingundhangngan lamun pakaryanning patih, kang dursila dudu karsanning Sang Natha.
  77. Misuwur undhang Sang Natha, miwah wong monca nagari, sadaya sampun miyarsa, Ki Patih dén bilaénni, lawang sakéthéng jawi, pinnenthang pangénnipun sadaya wus graita, sagung wong manca nagari, yén ratunné tannowah kamulyannira.
  78. Tetep Ki Patih sadaya, panggawé owah  punniki, pratondha wus cinengkalak pinnenthang sakéthéng  jawi, da[169]dya sagung Bupathi, sannéga amagut mungsuh, ngamuk samya mbek pejah, arsa males sihing Gusti, mungsuh dhadhal bubar barissé loroddan,
  79. Angguguk dénnya miyarsa, Sri Maha Nusirwan Ngadil ing kojahé Patih Yunnan nora kaya iku Patih, tétéla  lamun luwih, Raja Kistasab punniku, pangartinné kabuka, annéng gubug anningalli, asu roro ginantung anéng ing lawang.
  80. Tulus kannyatahannira, Prabu Kistasab sayekti, tur sembah Kya Patih Yunnan mila sagungnging Narpathi, sampun supé ing tamsil ondhé-ondhé kang rumuhun sagungnging raja-raja, titika kang anneteppi, supayanné aywa lali ing pratingkah.
  81. Kang becik kalawan ala, tartamtu sawiji-wiji, yén boten  sami ngebukka, satemah miraga budi, lirring miraga nenggih, para wali pandhita gung, tan kenna katémpellan saking pangipukking ngblis yén wong jamak tan wun katénpéllan sétan,
  82. Laku pakaryanning praja, aja ucul saking tamsil empanné nistha utama, kaluhurranning Narpathi, sayekti lawan tamsil pan tegessé ajar ruhun tulad ing kunna-kunna, Sri Maha Nusirwan Ngadil atatannya malih mring Kya Patih Yunnan,
  83. Éh apatih kaya ngapa, mungguh katartanton yekti, tata titikanning praja, Kyana Patih awotsari, jennengnging wong ngaurip lalabettan kang [170] tinnemu, ing mangsanné wus pejah, labet becik kocap becik labet ala kang kaocap inggih ala.
  84. Ingkang sinnebutting nama, pratingkahing ngunni-ngunni, apan kathah para raja, ingkang ngala ngabecik kang tinninggal yén mati, amung lalabettannipun ing kinna wonten raja, nama Prabu Amardasir, sasolahé kang ngabdi sajronning praja.
  85. Apan sami kaunningngan solahé sajronning wengi, yén punggawa tinimballan praptanné ngarsannira Ji, ngandika angésemmi, sira ta ing wau dalu, wayah pukul sadasa, sira mangan puwan roti, apan sarwi duduka ing rabinnira.
  86. Lan malih ana tinnarka, sira ta ing mau bengngi, anuronni selirrira, ing jungut ing pukul kalih, barang solahing dasih, yén tinnarka nora luput nengguh nyata sadaya, mangkana kang pra dipathi, parêmbaggan apa wadinné Sang Natha.
  87. Satengah bupathi mojar, Sri Bupathi ngingu ejim kang ingutus amét kabar, anginjen wisméng dipathi, sawennéh annahurri, nora mengkonno Sang Prabu, angadhuh ngélmu kasap tegessé pambuka warti, Kyana Patih ngaturri ing raja [utra.
  88. Kang nama Radén Iskandar, putranné Prabu  Mardasir, ingaturran mring jro pura, prapta ngarsanning raméki, lawan Rêkyana Patih, Prabu Amardasir muwus anaha karsannira, iya Patih kang nahurri, atur sembah umatur marang Naréndra.
  89. Pukulun putra [171] paduka, punnika tuwan paringngi, ngélmi kang kadi punnika, wruh solahing bala wengi, Sang Prabu amardasir, ngandika kasru gujengngipun éh suténgsun Iskandar, apa dénné sira Patih, ngélmu iku apan nora nganggo japa.
  90. Éh sutanningsun Iskandar, duk ingsun madeg narpathi, pan gurunningsun Pandhitha, ingkang memekassing yekti, wong dadi Narapathi, aja kalong-longngan kukum adil aja kalongngan dén pethel kasabbiréki, kasab iku éling pangawéyannira.
  91. Panggawéyanné Naréndra, dén éling kinnarya wakil ciptannen kaya amangan aja pépéka ing kardi, karyanné kang para Ji, pariksa adil lan kukum mariksanni ing bala, mrih basuki wong sabumi, lawan aja agoroh maring rahinna.
  92. Kapindhonné iya aja, angorohi maring wengi, apan nana dhunning ngayat pangandikanning Hyang Widhi, ya takmur bil ngadilli, lawan bilkasanni iku, wapinnahari ika, iya lawan pillaéli, tegessipun : pangandikanning Hyang Suksma.
  93. Éh ratu padha gawéya, pikukuh lawan adil sarta lawan kabecikkan sajronning rinna lan wengngi, yén nora anglakonni, adil kabecikkan iku, wengngi kalawan rinna, iku bésuk dadi seksi, milannipun prayitna nora pépéka.
  94. Wewekassé gurunning wang, dén pengel karyéng Narpathi, nora pépéka sadinna nora ka[172]long-longngan adil karêksa kukum néki, amriha kandel siréku, endi kandelling raja, yén ngélmu karaton uwis pinnaringken babo marang jennengngira.
  95. Tandhanné yén pinaringngan ing ngélmu karaton ugi, miwah sidik ing pangucap nyata sapanerkanéki, nora kenna kasilib sabarang pannarkannipun éh suténgsun Iskandar, yén wus kandel ing Hyang Widhi, pasthi lamun pinnaring ngélmu karatyan,
  96. Obah osikking kawula, ing rahinna lawan wengngi, ratu nora kikilappan solah sanagaréng wengngi, jronning kan dén ratonni, sanagara pan kadulu, putraningsun Iskandar, botté wong dadi narpathi, nora kenna pépéka saparon dinna.
  97. Nuli sétan jajarannan kang tumempel maring dasih, angojok-ojok niyaya, matu saking turring mantri, anniyaya sayekti, lamun mantri sok wadul épéh barang prakara, iku sétan kang népélli, dén kawang-wang ling-lingngen lan adillira.
  98. Wonten ratu raja Kabad pinujul karatonnéki, punnika abawa rasa lan Sultan Iman Basari, Raja Kabad tur néki, pinten ta prakarannipun kang angrusak nagara, ngilangken karaton adi, ing kararton  kang temah papa duraka.
  99. Alon wijilling ngandika, Jeng Sultan Imam Basari, yayi Prabu nem prakara, dénné ta ingkang rumiyin anggunggung sari[173]réki, sugih lan pangwasannipun ananging dalem dunnya, lan anggampangken pati, mring kawula tanpa dosa wutahing rah.
  100. Lawan kapindhonné ika, yén karya mantri papatih, wong datanpa ngélmu ika, sanadya bisaha ngélmi,lamun durung angaji, marang pandhitha gung ngagung, dénné kang kaping tiga, asrah pakartinning nagri, marang kang wong balilu kurang wicara.
  101. Lawan ta kaping sakawan anyu-nyuwé ing prakawis barang prakaréng nagara, pépéka nora tumuli, angantak kantak lami, dénné kaping limannipun nora nurutti ika, panjalukké wong prihatin kang kaping nem nagara kéh getih wutah.
  102. Wutahé durung sayogya, dudu wong kang dosa pati, sayekti jagaddé rêka, nora kenna dén tambanni, Raja Kabad tur bekti, kasinggihan kang punniku, wau pamirsannira, Sri Maha Nusirwan Ngadil langkung suka ing kojahé Patih Yunnan,
  103. Matur malih Patih Yunnan nenggih wajibbing narpathi, arsa inggih anglampahana, panggawé ingkang pinuji, anggung maés-maéssi, marangnging sarirannipun lan aja ngambah ika, panggawé kang dén sengitti, maring bala amriha ruruh ing ngucap.
  104. Karana wajibbing raja, sedheppa amrih prak ati, mannis ulat saben dinna, aywa ta bengis angincih, susukerring narpathi, angedohaken bebendu, lungset nagarannira, aclum kumuwungnging bumi, ratu iku kaya ku[174]mara musthika.
  105. Lamunné dadi musthika, mulanné dadi musthika, luluwihanning jasmanni, abongsa roh sayektinya, mulanné cahyanné becik milanné kang jasmanni, tanpa cahya sabab nepsu, gugubras lan luamah, tegessé cahya punniki, ingkang adoh saking enggonning luamah.
  106. Dén kerêp tur panalongsa, mring kang karya bumi langit subkanaka hutangala, Astagpirrullaha ngalamin punniku aywa lali, panalongsa tegessipun angesorraken ongga, pakolih maring Hyang Widdhi, lawan walakaola walakuwatta.
  107. Punniku dén kerêp maca, ing rahinna miwah wengngi, angrasa lamun tiwas dennira kinnarya wakil dadi suka sayekti, kang nuduh karya  tutulung, yénnagung parmanning Hyang, sira dadi ratu luwih, ginnampangken sagungnging susukerrira.
  108. Matur malih Patih Yunnan wonten dalil kang sayekti, kanggé ratu kina-kina, pinnongka tampil para Ji, makaten dhawuh néki, pan Alahu yugayiru, mabika omikatta, yugayiru pan wamabi, Anpusihim tegessé lapal punnika.
  109. Satuhunné Allah uga, nenggih datan angowahi, ingkang pinnacak Naréndra, angréh ing ptajanniréki, balik kang angowahi, lan awake dhéwé iku, pangandika kang ala, ing ratu kang angowahi, ing prakara wit saking atur wong ala.
  110. Endi tegessé wong ala, mantri kang wadul mrih becik [175] awake: alanning liyan tinuturraken Sang Ngaji, pannastén awor drengki, pati opén niayéku, iku mantri niyaya, punniku jemberring bumi, pasthi lamun angowah owahken jagad,
  111. Panggawé kang luwih ala, ingkang angrusak praja di, yén nana mantri ginnarap umatur ngojok-kojokki, amrih aprang merangngi, padha Islam mungsuhipun liyanné kapir mengsah, kapirré wong datan kenni, kang mengkonno mantri abongsa drubiksa.
  112. Karana panggawé aprang, yén uga kenna pinnikir, tennebas kalawan arta, aywa kongsi dadi jurit mannawa ngrusak bumi, panggawé abot punniku, karan jronning ngaprang, séjé lakunning pakardi, lan tan aprang béda wajibbing Naréndra.
  113. Amatnni tanpa dosa, ratu sajronning jurit nora dadi ngrusak praja nadyan dudu dosa pati, endi tegesnéki, tan dosa pati linampus wewennangnging Naréndra, kaya wong lumayu jurit lan amisah jronning ngaprang lan Sang Natha.
  114. Iku wennang pinnaténnan tur dudu wong dosa pati, karana iku duraka, wong ngucira ing  ngajurit tanpa tékad yén mati, ambuwang takdir punniku, ginnéndéng maring sétan mila kinnén amaténni, sasat kéwan tanpa ngélmu lumayu prang.
  115. Nanging ana kang kang winnennang, yén ratu lumayu jurit anglawan padha naréndra, nanging yén balanné kedhik mengsah samya [176] Naréndra, kuciwa kalanné agung, pannora dadi cacad lumayu balanné kedhik yén mopoha dadi aprang siya-siya.
  116. Wajibbing ratu ayuda, rong prakara aywa gingsir, kang dhingin aywa angléla, kinubengnga munggéng wuri, aywa nuli ngawakki, nyekel gagaman prang pupuh, lan wajib paparéntah, amatah kang mengsah jurit bupatinné sawang sawung bobotting prang.
  117. Aywa duméh sok waniya, yén kari kéh wadyanéki, lamun karobban tandhing, tumpessing bala punniku, ratu kang nemu dosa, duraka nanggung papati, sabobotté angangsahaken punggawa.
  118. Lan arêp mangun ardaya, ratu sajronning ngajurit ngenningken tingal wisésa, mungguh ingkang Maha Sukci, aja susah ing galih, sabab agung wadyannipun aja suka ing mannah, sabab prajuritté kedhik mung nglindhungnga baé karsanning Hyang  Suksma.
  119. Karan panggawé aprang, susah kang para musannip duduka lawan ihtiyar, kalah mennangnging jurit wus takdirring Hyang Widdhi, kang agawe asor unggul bubuhanning kawula, ratu kang jenneng jurit mung rahayu kalah mennang aywa rusak,
  120. Kalawan dipun rayatta, satengngahé manngun jurit sagungnging wadya paperang, aywa susah dénning bukti, katempuh ing Narpathi, yén prajurit lupa lesu, dén nangsahaken aprang, ratunné duraka [177] pasthi lah dén bisa amét tyassing wadya-wadya.
  121. Wajibbing ratu mangun prang, angénnakki tyassing dasih, dén wanni ambuwang arta, pannebussing lara pati, utamanning ngajurit yén mennang aja amburu, yén annyandhak ing mengsah, ing raja aja maténni, saduwérakka kang kacandhak paringngenna.
  122. Aja maténni kong konnan liwan nisthanning Narpathi, balik ganjarên dén kathah, utamanné kang para Ji, kongkonnén dén becikki, ginnanjarra dipun kaduk karana panggawé prang, gagedhé pakéwuh nenggih, nora kenna para ratu anggampangna.
  123. Wonten kaol kang satengah, mutamad para musannip yén ratu sinambat aprang, aja ngawakki pribadi, wajib akarya wakil pandhitha lulkikmat muwus, yén nyekel uler sira, wajib anganggo ling-aling, iya aywa lawan astannira dhawak,
  124. Wonten ratu dadi kojah, Jeng Sultan Kasruwar Wiji, dibya ring kang paramarta, prawira wasis ing jurit, Sultan Kasruwar Wiji, nalika ta miyat mungsuh, pinukul prajannira, marang Raja Bahram Jobin léngsér saking kitha tannarsa anglawan,
  125. Punggawa samya turrira, mila paduka léngsérri, kawula déréng sasambat sagungnging konca bupathi, miwah mantri prajurit sadaya pan misih wutuh, owel yén tan kabenna, arsa males sihing Gusti, déréng ulap nadyan wuwuha kang mengsah.
  126. Alon dénni[178]ra ngandika, Jeng Sultan Kasrupar Wiji, éh sagung punggawanniwang, sun tarima sira sami, setyannira mring mami, marmanné nora sun pagut karana panggawé prang, iku gegebengngan mami, wus sun embat yén ningsun ora kabangkat,
  127. Tiwas rusak balanningwang, kang kenna duraka mami, gawé aprang siya-siya, satemenné mungsuh iki, Sang Prabu Bahram Jobin mentas pinnaring punniku, Istijrat kaluhurran yén ningsun magut ta jurit dadi ingsun mungkir karsanning Hyang Suksma.
  128. Ingsun nora antuk cacad mundur prang lan raja iki, dénning sun karobban bala, lan iku kang ingsun kéring, mungguh tingalling batin nora kalah maring ingsun bésuk sapungkur ingwang, karsanning Kang Maha Sukci, sinung tandhing satriya wewetong Ngarab,
  129. Ing mengko pan nora kenna, yén ningsun lawan ajurit sasengkerranning Pangéran ing bésuk sinungngan tandhing, dadya sagung prajurit sadaya menneng tumungkul suka dennya moyarsa, Sang Prabu Nusirwan Ngadil angandika marang Kyana Patih Yunnan,
  130. Angguguk sarwi ngandika, tegessékang para Aji, wajib uga yén amriha, sisidik ing tingal batin aja amuta tuli, sasolahé rêmak rêmpu, nora angemban jagad lan nora rumekséng dasih, atur sembah mastuti Kyana Patih Yunnan,\
  131. Langkung saking kawajibban ratu amrih tingal batin wong cilik darmi lumampah, ratunné kang ngundha [179] génni, kawon mennangnging jurit batin bubuhanning ratu, yén bala karusakkan witting prang kurangngan budi, apan ratu kang nanggung dosanning kathah.
  132. Wajib kang wus cinnarita, yén ratu mrannata bumi, apanning satus prakara, kalawan punjul satunggil pipirattan kang siji, iku bubuhanning ratu, dénning satus prakara, bubuhanning wong bérbudi, pra punggawa bérngélmu ulah wicara.
  133. Bubuhanning para raja, saprakara kang piningngit pang mung ngadegganning ngaprang,kang mungguhing tingal batin amung ratu pribadi, dénné masalahing laku, amrih rumekséng bala, ing papan enggonné baris lan prayoga anggitik ginnitikking prang.
  134. Amrih luhurring ngayuda, ingmarga angsah ing baris iku bubuhan punggawa, tegessé prabutaméki, aywa ngangsahken  dasih, yén badhé unggulling jurit tindakkenna lakunné prajurittira.
  135. Punggawa kang amrayoga, metu kannan metu kéri, lakunning dhadhalan sirah, miwah ingkang angawatti, manggala miwah wuri, buntut kalawan papatuk srehenna ing punggawa.
  136. Éwa mangkana punggawa, ana kadhang kawignyéki, ana bisa gawé suka, angilangngaken prihatin sajronning aprang sami, amamanning tyassing wadu, sawennéh ana ingkang, bisa amrih sorring titih, [180] kapessanning mungsuh rusuhé barisnya.
  137. Ana pamurukking tingkah, lekassing mengsah ajurit ana tutulung wicara, solahé wong mati jurit ana mannéh nulungngi, lan arta busannanipun akéh lirring punggawa, salebetté sawiji-wiji, pan rumagang punggawa pakaryanning prang.
  138. Pan wus kocap jronning kitab upama mantri kang becik iku kang minongka awak ratu minongka nyawéki, yén rusak badannéki, nyawanné pan kari mabur, yén awak tanpa nyawa, pasthi nora nana jisim nora nana jumenneng yén tanpa nyawa.
  139. Alon dénnya angandika, Sang Prabu Nusirwan Ngadil payo malih atuturra, ratu ingkang ngadil-ladil Patih Yunnan wotsari, wonten ratu pinnisepuh, saking sakéhing raja, ing Ngajam kang mituwanni, abibisik Maharaja Bahrun Kasan,
  140. Pinnardikéng lokking jonna, Sang Prabu Bahrun Kasanni, Ki Mubakdaki Mubakdan nama pangulunné réki, saben-saben benenerri, ing panangkillan  Sang Prabu, sasaman lang sang natha, lenggah ing kannannira Ji, punggawa kang mradata kéri Naréndra.
  141. Ya apan sinung antara, sanagara gedhé cilik yén nana gugat-ginugad sinungngan dinna sawiji, iku dénnira prapti, sagungnging kang para padu, apanning wektu pajar, lawang panangkillan jawi, wus binuka tan tinnaha panjingngira.
  142. Pepah ing tabuh sadasa, wong gugat-ginugat sami, tuwin kang para punggawa, kang sumiwéng [181] Naréndra, jurundhang papat mantri, punniku kang nguwuh-uwuh, payo sapa mradata, dén parêk ngarsannira Ji, lan pangulu Ki Mubakda Ki Mubakdan,
  143. Sang Prabu Bahrun Kasan amecat makuthanéki,  sinéléh munggéng ngamparran sagung busannéng narpathi, sadaya dén racutti, nulya nganggé sampun cara bala kéwala, mudhun saking dénnya linggih, pan sakala tunggil lenggah sarta wadya.
  144. Umatur cara kawula, mring pangulu Mubakdéki, Mubakdan : lingngira natha, kakang pangulu wak mami, yén nana gugat mangkin anyerêg ing raganningsun anuli adillana, sabenner-bennerring ngadil aywa ta ayénningsun ginnawé raja.
  145. Ing pangulu nulya undhang, lah payo sagung kang prapti, bok ana kang duwé gugat iya marang Sri Bupathi, ingsun ingkang ngadilli, lawan sacethanning kukum mongsa ingsun wediya, angadilli Sri Bupathi, ing lulutté yén ingsun  agadillana.
  146. Dadi ingsun ora ngéman ing jenengngé Sri Bupathi, Alah kang asipat murah, nora kenna dén alingngi, saosik wus udanni, gaib lair kawula wus kawruhan samudaya, wadya tan ananandukki, Sang Ngaprabu Bahrun Kasan wus antara.
  147. Tan ana ingkang anggugat wangsul panggénnanné malih, munggéng ngamparran mutyara, sinuji nila basuki, sarwi angrasuk malih, sagung busannaning ratu, parma tatondha nama, amakutha binu[182]ka Sri, apinggang jus abatétara tétundha.
  148. Nulya malih mantri papat  kang juru ngundhang-undhangngi, payo wong gugat-ginugat dén padha mengsah agenti, pangulu Mubakdéki, Mubakdan agagem calung, wangunnaning wirasat lapli kalawan maknawi, duk sinnawang lirringngé kang mengsah gugat,
  149. Benner luputté waspada, wong agawé lawan yekti, tan kongsi mindho kardi, pamedhotté sarta kukum yén sampun abubarran pangulu lawan Sang Ngaji, manjing kalwat wong loro mikul karanjang.
  150. Dénné wau Sri Naréndra, amundhut kang timbangngan lit kinnait lawan mastaka, mrih rubed kawratan sedhih, anéng kalwat kinunci, umatur anangis asru, ya Pangéran Kang Mulya Kang Ngagung Kang Maha Sukci, amba tuwan karya wakil  ing kalipah.
  151. Sagungngé kawula tuwan ingkang kawula ratonni, sampun sami kapariksa, suker kula mrih basuki, miwah ingkang prihatin tuwin ingkang para padu, inggih pangraos amba, boten kalong-longngan adil wah punnika amba nunuwun ngapura.
  152. Bilih wonten kalangkungngan tuwan kang luwih udanni, sukerré karaton amba, tiwassé kinnarya wakil mannawi kéh  kalempit kang wonten jronning prajéku, miwah jabanning praja, saking gungngé kang wadya lit nulya wonten sami ta awarni [183] kilat,
  153. Nanging kendho lampahira, kadya mutyara nelahi, tibanné wus tinniténnan pagerré dipun bundhelli, nulya  mundur Sang Ngaji, lawan Kiyai Pangulu, Mubakdaki Mubakdan ing wengngi prapténg jro puri, rahinnanné Sri Bupathi namur késah.
  154. Pan sarwi angandhut dinnar, satus: oangulu tan kari, Ki Mubakda Ki Mubakdan iya sarwi dén kandhutti,, dinnar satus anuli, praptanné prénnah ing dalu, pager kang binundhellan punnika sampun katitik uluk salam sampunning ngancarran lenggag.
  155. Kang darbé wisma wong dhudha, kaponnakkanné kakalih, tinnilar ramanné pejah, lan papat putunné sami, tinnilar bapa mati, angéngér kaki punniku, wayah lagi sumega, putu lan pulunnannéki, kuwalahen angingonni ya Ki Dhudha.
  156. Upa jiwanné tan nana, amung buburuh amindi, jujud wulu wedhus dumba, ingkang ginnawé jajarit sangkelat apan sami, tatangganné wong punniku, pan ora kacukuppan opahé pan amung kedhik abuburuh rêkasa nora kuwawa.
  157. Suda karya sabab tuwa, kaponnakkan putu sami, anggalibet jaluk sega, si kaki nora nahurri, dénné lagi nemonni, dhadhayoh loro punniku, Sang Natha atatannya, éh kaki dénné asepi, wismannira tannana asimpennan sega.
  158. Putunnira iki padha, anggujeg anjaluk nasi [184] tumungkul si kaki dhudha, saking tiwas kawuléki, inggih déréng atampi, ojrat kawula anjujut inggih wulunning menda, badhé sangkelat punniki, kang annamur arum wijilling wacana.
  159. Pagénné tan duwé nalar, kaki dhudha sira iki, iya nora apopoyan juru gedhong Sang Ngaji, pasthi sira pinnanci, yén katurra Sangnga Prabu, pan wajibbing Naréndra, angingonni annak yatim kaki dhudha sahurré kadi punnapa.
  160. Awak kawula kaduga, umarêk wong ngagung ngajrih, mannawi tan karawattan tan warni wong langkung ajrih, datan pangrasa yekti, yén marêkka ing wong ngagung, dénné tan warni janma, sasandhangngan ting saluwir, mila datan saged amlémbarring jaba.
  161. Gumujeng Sri Maharaja, dinnarré dipun uculli, enya iki kaki dinnar, rong ngatus ingsun ingonni, mring sira miwah kaki, pulunnan putunniréku, kaki Dhudha wus tompa, medhak sarwi turrira ris kalingnganné paduka punniku raja.
  162. Ingkang ngratonni kawula, dénya wruh dasih kawlasih, saking kaluhurran tuwan ginnanjar ing ngélmu sidik mong Ki Dhudha aglis sujud ing ngarsa Sang Prabu, sarwi madhepping kéblat ya Alah kang luwih Sukci, wuwuhana cahyanné ratu punnika.
  163. Maha Prabu Bahrun Kasan kang ngadil parikséng ngalit nulya jumegur swaranya, tinnarima pandongéki, sakala Sri Bupathi, sinungngan cahyanné wuwuh, Sang Natha anga[185]ndika, liwat tarima ngong kaki, dénné sira anedhakken ning Hyang Suksma.
  164. Mring wuwuhé cahyanning wang, iya aja bisik-bisik lan malih wewekassing wang, yén wus enték dinnar iki, nulya tuturra aglis marang Si Kakang Pangulu, dimén matur maring wang, wus pamit Sri Narapathi, lan pangulu kondur prapténg dalem pura.
  165. Samya pangling wong jro pura, Sang Prabu cahyanné salin wuwuh kadya lék purnama, Sang Prabu Nusirwan Ngadil langkung suka miyarsi, Kyana Patih kojahipun angguguk gujengngira, énak temen niku Pathih, sun tetedha: katuladda amrih dana.

BERSAMBUNG Pupuh XXI Sinom

SERAT TAJUSALATIN Bag. I


SERAT TAJUSALATIN Bag. I

Anyariyosaken Bab : Nistha; Madya;
utamining lampahanipun para rathu,
tuwin lampahanipun para pandhitha,
kakarangnganipun Imam Bukari.

Jarwa sekar macapat

Ingkang ngedalaken Radén : Darma Atmaja,
Rêdhakturing serat kabar Jawi Kandha
Ing Surakarta.

TWEEDE DRUK

Kawedalaken ing pangecapanipun tuwan
V. ALBERT RUSCHE. & Co
Soerakarta

1922

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 9 Mei 2018

@@@

TAJUSALATIN

Pupuh I
DHANDHANGGULA

  1. [1]Sandinning don mardawéng mamannis tan sinnebut asmanya Jeng Pangran Karya Sudarsananningréh, mangarah ring tyasséstu, kang supadya dadiya tamsil salsilah silar jyéng ngrat mangkya marmannipun manularra wiyotama, pangiketting kataséh Imam Bukari, ing Johar Darusalam,
  2. Ngunni ngaran srat tajusalatin lirnya makuthanning para raja, jinnejer dadya wulangréh, wirayat kang rahayu, cinnitra ing radhité mannis wimbanning lék sapta wlas sawal kang sitangsu, jimmakir sangkaléng warsa, karya trustha sabdanning natha marêngi, mara kéhing kasanga.
  3. Purwanning réh wasita ginupit carita di kang ing ela-ela, saking kitab pinangkanné, lapallé kang rinanacut sinnalinnan ing basa Jawi, maksuddé lawan murad dadya kang ing, gita sinnawung ing tembang, witning raras kang mongka padé[2]nning puji, tan lyan nugrahanning Hyang.
  4. Kang murah ing dunya sih ing ngakir, kang mengku samuhanning pujya, kang mulya gung karathoné, tannana kang nyakuthu, kang ngakarya ing pitung lapis bantala lan akasa, kang ngamurwéng kukum kakim sipatting kagungngan tur ambagi karaton mring kang sinung sih,manungsa kang kinnarsan,
  5. Kang manjingken rahina lan wengi, ametokken wengi lan rahinna, miwah ingkang medallaké, urip saking ing lampus lawan pati saking ing ngurip tuwin kang bagi boga,nning dasih sawegung, kadim baka sipat rahman risampunning pupujya Kang Maha Sukci, gantya Sang Nayakéng rat,
  6. Kangjeng rasul kang mongka duta di, kang rinnilan ambadanna tunggal yé kang asipat kalihé, ubni wahyunning wahyu, amartanni ing wong sabumi, dahat kakasihing Hyang, kinnarya panutup tan lyanning Nabi pamungkas nayakanning bawana badan rohkanni, parab akyan sabita.
  7. Ri wusnya ring sakabattiréki, catur menggala wus sinung mulya, myang sagung dasih warganné, ingkang nora winengku, ing sapangat awal lannakir, sakawan paliwarannira Kangjeng Rasul mangkana duk purwéng nulad nagaraja anenggih pandhitha siwi, jimmakir sinnengkalan,
  8. Ping sangalikur sapar kang sasi, wuku pahang isnénning nalika nenggih kapitu mangsanné, salawé bab winuwus ingkang asma Imam Bukari, maha pandhitha tama musannip dibya [3] nung, Imam Bukari amarna, pira-pira carita kang mupangatti, mulyanning saka paran,
  9. Purwaning tuwuh wusana pati, salirring réh kasidanning arja, Imam Bukari dénnya mréh, sung tuwassing tumuwuh, kang waskithéng dursila juti, kang tambuh tibéng nistha, papatemahipun ing dunnya prapténg ngantaka, pan mulyéndah sorah ing kitab puniki, kusus ing para yogya.
  10. Wusnya rumekséng wekassing pati, rahayunning tumuwuh wusana, marna sakéhing tingkahé, kang para rathu-rathu, kang kinnaryya wakil Hyang Widdhi, rumekséng jagad traya, myang saisinnipun rathu ingkang kawajibban lan amarna yogyanning kang para mantri, prawira kang suraya.
  11. Annyatakken solahing wadya lit kang gumantung pakarti samoha, saréhning nata parbunné, lan ibarat kang luhung, kang santosa Imam Bukari, harjanning pramudita, kasidanning laku, tumuwuh prapténg ngantaka, mring rahayu mila ran Tajusalatin basa taju makutha.
  12. Basa salatin iku narapathi, sayektinné minongka makutha, pan rathu anggon-nanggonné, mila kang para rathu, kawajibban nimpen darbénni, amasa miyarsakna, ing surasannipun sayekti antuk kamulyan dénnya saking supangatting Kangjeng Nabi, tembé manggih sampurna.
  13. Hijrah ingkang saking Kangjeng Nabi, séwu satus tigang dasa sanga, lumampah mangkya tahunné, kuneng kitab winuwu[4]s kang kariyan Tajusalatin kaping kalih ingaranan pan kitab min aju, salatin kang kaping tiga, ingarannan kang kitab balakul muhsin ping pat sipatul wijra.
  14. Kaping lima mikrajul muslimin kaping nemmé sipatul ngukala, hadabul ngumur malihé, lawan ahbarul muluk lawan malih bustan salatin sipatu salatinna,kitab sirul buluk lan palail muluk lawan kitab taréh; lawan kayatul mulki, thupatu salatinna.
  15. Najatul muluk marngatul ngalin sitrul muluk sipatul kukuma, tarikul umum kitabbé, utawa sadayéku, pangarangngé Imam Bukari, ngumpullaken carita, kang sampun linuhung, upama warninning kembang, éndah-éndah pinnarnah sagung wawangngi, munggéngnging pakebonnan,
  16. Dén sahaken mring sagung musannip upama lir bau rêkséng sekar, dénnya rumeksa isinné, buwan mrih rahayu, pamintanné Imam Bukari, nugraha saking tapa; k tanganné ngapunggung, pinnanjingken ning kang makna, myang suras mring tyasnya sagung wong ngakil balék kang kinnawruhan.
  17. Dénné pasallé ingkang rumiyin annyatakken tingkahing manungsa, angawruhi ing ngawakké, darapon wruha iku, saking apa mulanné ngunni, kahananné kayapa, kaping kalihipun anyatakaken punnika, pratingkahé angawruhi ing Hyang Widdhi, ingkang akarya jagad,
  18. Lawan ingkang akarya ing [5] Nabi, Adam sarta lawan Ibu Kawa, miwah sadaya dayanné, pasal kang kaping telu, anyatakken dunnya puniki, lan uripping manungsa, pasal kaping catur, annyatakaken punika, wekasanné wong ngurip manjingnging pati, pasal kang kaping lima.
  19. Annyatakken tingkahing para Ji, ingkang samya mong rumekséng bala, kukumah ing karatonné, pasal kaping nemmipun annyatakken panggawé ngadil wadya lit miwah ingkang, para ratu-ratu, dénné pasal kaping sapta, annyatakken pangngréhing ratu mring mantri, sarta lan bebennerran,
  20. Pasal kaping wolu angyekténni, ratu kapir kang ngadil sadaya, pasal kaping sanganné, annyatakaken niku, wong niyaya panggawenéki, pasal kaping sadasa, angyekténni sagung, para mantri kang sampurna, darajatté kamulyan tindak nastiti, babbé kaping sawelas,
  21. Annyataken pratingkahing carik dénné pasallé kang kaping rolas annyatakken pratingkahé, prakara wong ing ngutus babbé kaping telulas néki, amratélakaken adat ingkang para ratu, babbé kang kaping pat belas nyatakaken amulasara ing siwi, bab kaping gangsal welas,
  22. Annyatakken angen-nagen sidik kaping nembelas annyatakken akal kang ngiman kang bérbudinné, kaping pitulassipun annyatakken pasarat nenggih, rumeksa ing Naréndra, myang sa[6]wadyannipun babbé kang kaping wolulas annyatakken ing ngélmu wirasat,
  23. Lan nurbuwah miwah wahyu adi, kaping sangalas annyatakken samya, wirasat manungsa kabéh, pasal kaping rong puluh, annalika wong sapraja di, kang kawengku ing natha, pasal ping salikur, mratékken isining ngrat ratu siji abala warni kakalih, kapir kalawan Islam,
  24. Ping rolikur pasal angyekténni, lomaku met becik lawan ala, pasal ping tigalikurré, annyatakkakenniku aprakara nuhonni jangji, jangkep ping salawé prah, wekassanning tutur, amrih katujon harjéng ngrat sakathahé wartanné kitab punniki, mrih mulyanning ngasmara.

Pupuh II
ASMARADANA

  1. Ingkang kinondha rumiyin pasallé ingkang wiwittan ameruhaken solahé, wong tumitah ngalam dunnya, asallé saking ngapa, andikanné Kangjeng Rasul kang sapa wruh ing sarira.
  2. Sayekti wruh ing Hyang Widdhi, pasthi ananning manungsa, kadis iku paréntahé, pan nora kawasa ora, manungsa ngawruhana, iya kang tan nedya weruh, tan wruh babarring kamulyan,
  3. Lirring kitab ahkammudin mengkana yén nana tannya, perlu endi upamanné, angawruhi ing sarira, lan ngawruhi Hyang Suksma, sayekti wajib rumuhun angawruhi ing sarira.
  4. Ingkang wus kasebut dalil purwa ananning ma[7]nungsa, saking kodratting Hyang Mannon katartantonning kukum, dinnadékken manungsa, saking toya ingkang nganduk kang metu ing ngiga wekas,
  5. Lawan iya ping kalih, mijil saking tulang dhadha, kang wus kocap ing wartanné, kang kitab hijadullibad subkana watangala, anitahken manungswéku duk tétéssing sacumbana.
  6. Purwa tibanné kang manni, telannakkanni manungsa, ing patang puluh dinnanné, manni owah dadi erah, kempel anéng panggonnan prapténg malih patang puluh, dinnanné kodratting Pangéran,
  7. Ing kawan dasa ri malih, dadi daging kempel nulya, patang puluh dina mannéh, saking kodratting Pangéran saksana pinnanjingngan eroh kalawan babalung, otot kulit sarta nikmat,
  8. Ginnatra samya mepekki, sarat sipatting manungsa, miwah katartantohanné, lannang lan wadon ginnatra, anulya tinulissan nenggih wawatessing ngumur, cendhak dawa wus kinnarya.
  9. Nulya tinulissan malih, rêjekinné ginnantungngan cilaka miwah begjanné, mulus ina ginnantungngan néng jro garbanning biyang, sapraptanning mangsannipun sangang wulan myang sadasa.
  10. Miwah wolun sami, dandannan kang sinnaossan kang kocap ing kitab tassréh, sirah iku kang sinungngan saubengngé tengngah, babalung kang patang puluh, dénné kang munggéng talingngan,
  11. Kang jaga ngerténni [8] budi, anampanni pamiyarsa, sinung pipitu ballungngé, miwah saubengnging grana, lan sapangisorrira sarta saluhurring gulu, sinung babalung cacahnya.
  12. Nenggih tigang dasa kalih, sasaka gulu sinungngan apan pipitu balungngé, kang ingaran balung ngilam wujud namanné ika, cacah babalung pat likur, munggéng geger ula-ula.
  13. Lan sakéhé badanniki, ginnebag babalungngira, rongngatus wolu cacahé , pinnaringngan otot samya, ingkang datanpa erah, pitungngatus telung puluh, roro kawengku jro badan,
  14. Otot ingkang metu getih, wolungngatus pitung dasa, dénné ta cacahé kabéh, kang kawengku jronning badan ngasibé tarngi lalat otot kalawan babalung, cacahé jronning sarira.
  15. Séwu sangangngatus nenggih, sangang puluh lan titiga, punniku gagebagganné, ing saben-saben satunggal tinnengga malaékat dadya séwu sagangngatus malaékat jronning badan,
  16. Lawan sangang puluh katri, dénné kaol kang satengah, mung siji malaékatté, punnika kang kabubuhan rumekséng ing dandannan jro badanning manungséku, mangkana sawussing mongsa.
  17. Metu saking ibynéki, tumurun mring ngalam dunnya, sinungngan nugraha dénné, paningal lan pamiyarsa, budi miwah wicara, pinnepekkan sadaya wus pinnaé[9]s paésan nikmat,
  18. Pira-pira yén kawilis kannikmattanning manungsa, umadeg lawan nurippé, pinunjulling sasamanya, kang tumitah ing dunnya, mila undhangnging Jeng Rasul padha sukurra ing nikmat,
  19. Amung kebo lawan sapi, unta kuldi kudandaka, iku kang kedhik nikmatté, pantes nora micaraha, dokur nikmatting dunnya, paparing ngira Hyang Luhur, yén manungsa wajib uga.
  20. Éwa mangkana tan kenni, lamun pepesthénné ala, dilalah nir ihtiyarré, milanné tinnéda béda, sami-sami manungsa, kang kirang ihtiyarripun yékti kélangngan darajad,
  21. Upama teles lan aking, pannas adhem peteng padhang, osik menneng upamanné, iku rupanné ihtiyar, kang pannas iku iya, ngilangngaken nadhemmipun pannadhem ngilangken pannas,
  22. Menneng ngilangngan nosik osik ngilangngaken ala, ingkang ala punnika, ngilangngaken becikkipun marmanné ana ihtiyar.
  23. Iktiyar iku pamilih, kalamun miliha ala, yekti sato papadhanné,nora kenna winnicara, marmanné pra manungsa, angimanna kang pitutur, aywa dadi satu kéwan,
  24. Rungokna ujarring dalil yekti kapanggih sadaya, jro dalil konno rasanné, aywa pépéka dalu ya, pasthi amanggih sasar, barang solah tindak-tanduk dipun amrih karahar[10]jan,
  25. Éh sagungngé wong bérbudi dipunnawas ing sarira, iku kannyatahan kabéh, apan pira-pira polah, kang munggéng ing manungsa, wicarannen dipun émut dén prayitna ingt sarira.
  26. Yén wong bodho tan ngawruhi, cacahé kang malaékat kang nganéng jro sariranné, kiraman katibinnira, amung kang kinnawruhan Jeng Rasul undhang guguru, aywa tan wruh ronning kamal.

Pupuh III
SINOM

  1. Wawassen sarirannira, pan punniku nglam sahir, pakumpullan sipattolah, suméndhé ing ngalam kabir, apan tarik-tinnarik tetep-tinneteppan iku, barang saisinnira, gaib karsanning Hyang Widdhi, lamun awas sayekti manggih kamulyan,
  2. Amung yén sampun pratéla, pangandikanné Jeng Nabi, Mukammaddinnil Mustapa, aywa cipta riya kibir, manggih sisiku pasthi, yéku tan kenna winuwus yén sira annyiptaha, punjul samanning dumadi, nerak sipat linnalékken purwannira.
  3. Pan sira wijilling kama, lemah daging lawan getih, liwat asor liwat andhap pan sampun kocapping dalil barang kang mojud iki, kabéh kannyatahan tuhu, sennenning jamallolah, aywa ta sira mungkirri, lamunnora nastiti kaserêng sasar.
  4. Apan ta sampun muktamad musannip Imam Bukari, tan karana siya-siya, Hyang Suksma anda[11]dosken dasih, apan ambabarêppi, ananning manungsa iku, lan sakéhing tumitah, manungsa luhur pribadi, yén dénnaku kajarah tur siya-siya.
  5. Upama sarirannira, mannikem ing saraknéki, mulyanning manikemmira, saking cahya kang nyartanni, jroning mannikem iki, kang nora kenna winuwus jronning manikem nyata, mung cahya nrus anglimputti, jaba jero kannan kéring kasorottan,
  6. Ing luhur miwah ing ngandhap cahya tan luput nyartanni, endi tan lamun bédaha, mung paénné manuswéki, dénné mennang madhahi, maring cahya kang angnglimput apanniku sannépa, yén mannikem iku sepi, tampa gawé dadi cangkokkingngibarat,
  7. Saéngga dadi paéssan lingngira Imam Bukari, cahya kang anéng jro kaca, dudu kaca kang darbénni, sayekti kang ningalli, kang kang duwé cahya punniku, nanging yén tannanaha, paéssan tan wruh cahyéki, tundha béma yénna mada angalemma.
  8. Kabéh iki kang katingal tanpaésaking purwéki,marma dadi kannyatahan yén sira yun anningngalli, ing dat kang Maha Sukci, lékkenna nétranniréku, supaya tan kasasar, aja gumingsirring yekti, pan manungsa dén émut ing telung pangkat,
  9. Purwa Adam saking lemah sira iki saking manni, saking getih kempel lawan daging kempel ingkang dadi, liwat andhappiréki, i[12]ku pangkat kang rumuhun nuli sira tumitah, sinung nikmatting ngaurip dipun émut saking ngasor dadinnira.
  10. Lan pira-pira kalilan daulat sajronning ngurip yén sira nora émutta, siya-siya ing ngaurip pangkat kang tengah nenggih, iku gegedhénning ngéwuh, dénné pangkat wekassan pan sira dén lebur mala, yén tan bisa ngulihken titippan,
  11. Lamun nora sasanguwa, patinnira tanpa kardi, marmaduk maksih néng dunnya, angrakitta gawé becik yén nora duwé rakit dadi sato patinnipun cegahen nganniaya, aja drengki aja sisip dunnya iki mung sacelérétting kilat,
  12. Imam Bukari ngandika, kempong pérot wus barindhil nanging dén busananni, ing busana abra murup lan dén balonnyo atal sakedhap lirra rasundhi, tinemennan rasanné sepa ké
  13. Samongsa cucul busana, tanpa gawé nini-nini, sinnandhing kaliwat nistha, tanpa kusur kang ngrabénni, wong ngasih dunnya yekti, kakandhangngan tanpa kusur, dén bobodho ing sétan dénné gelem anglakonni, wruh yén dunnya aglis rusak tanpa karya.
  14. Bonggan gawé tinnemennan ingkang pantes dén temenni, amung sampurnanning pejah, dénné gung tan dé watessi, dinnawulan warséki, langgeng tan kenna ing [13] ngétung, ora kethéna leksan tan unning sajronning pati, aywa kadi kang kocap rathu titiga.
  15. Raja Pirngon Raja Sadat Namrud kaping tiganéki, Sang Raja Sadat punnika, dénnira madeg narpathi, agung karatonnéki, laminné rongngéwu taun langkung dénnya misésa, wibawa tan mawa éling, pangngrasanné dudu kadadéyan kama.
  16. Angrusak ing pirang praja, ingkang pinrah bulubekti, gedhongngé tanpa wilangngan pirang leksa pirang kethi, isi mas sosotyadi, kang samya di adi luhung, pan ratu pira-pira, annekakaken ubekti, ing patinné ajiku raga garangngan,
  17. Dunnyanné nora dén gawa, karatonné wus dénnambil dénning pekir papariman annak putunné tan dadi, dadya wong kési-ési, malah sami amimikut ngulatti upajiwa, iku tambanné wong lali, nora montra nedya karya kabecikkan,
  18. Imam Bukari ngandika, mertaken sojarring dalil waman yak emal miskala, daratin kaéran nenggih, ywa rathu tegesnéki, kang sapa wongngé punniku, agawé kabecik satimbangngé pan pinnanggih, nadyan semut kang cilik pinnanggih uga.
  19. Lan malih waman yak emal nenggih miskaladaratin saranyarah tegessira, sing sapa wongngé akardi, panggawé ala bénjing, satimbangngé pan tinnemu, semut cili[14]k punnika, agawéya pan kapanggih, pan mangkonno lire para raja.
  20. Kang sapa ngegungken raga, dénnya paraéntahing dasih, kurang ngadil kurang marta, lali yén dadinning manni, tan prabéda purwéki, kalawan kawulannipun jer dudu malaékat yén manungsa gedhé cilik, ratu sikep apan padha saking kama.
  21. Mangsanné ya rinnadamah, winnalik karsanning Widdhi, ratu-ratu ingkang samya, siya-siya marangdasih, sedheng jagad winnalik ratuha kéh dadi semut kawula kang ngutama, tan wennéh dadinné ugi, semut dadya anjoroganning kawula.
  22. Tinnagih maring sadaya,manungsa kang dén ratonni, miwah kang dén kanniaya, pan nana ujarring dalil nenggih punniku dupi, wé lakumma ahlandukum éh sagung para raja, kabéha gawéya becik aywa gawé kaprihatinnaning bala.
  23. Annemu weweléh sira, dadi piték iwén ugi, ayya nunutuh ing bénjang, manawi sira kapéngin marang sagung para Ji, kang samya dil marténg wadu, pira-pira daulat kannikmattan kang pinanggih, ambawonni kanikmattan wong sapraja.
  24. Pan punniku istingarah, saking gungngé mulyannéki, upama manungsa rucah, kang padha agawé becik béda pamalesnéki, pan namung tikel sapuluh, yén rathu kalerêssan dénnira akarya ngadil pamalessé tikel satus kang pinanggya.
  25. Mi[15]la Kangjeng Rasullulah, nalika sinniwéng dasih, angrakit karatonadya, sagung sakabat para Ji, samya sumiwéng ngarsi, tuwin sakabat gegedhug kang sakawan tan tebah, pan sarwi ngukum-ukummi, tanpa wilis umat kang nangkil sadaya.
  26. Sabubarré sinnéwaka, Jeng Rasul mring kebon naglis dénna angundhuh sekar, sarwi dén kandhut pribadi, lawan kurmanniréki, pinnaringken garwannipun ingkang minongka nipkah, turriku wakil sayekti, nora montra ngegungngaken kang sarira.
  27. Utawi kang para natha, lilullai pilngalami, wawayanganning Pangéran sajroning ngalam punniki, lilulahi pilarli, wawayangnganning Hyang Ngagung, sajronning bumi ika, yén sikara nora adil sayektinné dadi wawayangnganné sétan,
  28. Éh sagungnging para raja, kang mashur Imam Bukari, dén padha sukurring suksma, réhning kinarya sisilih, malah teteppa ugi, paparing ngira Hyang Ngagung, kamulyan lan kagungngan lawan ayywa anglakonni, ingkang dudu laku lalakonning raja.
  29. Utawi panggawé ika, dinum ing tigang prakawis saprakara para raja, saprakara para mantri, tan kenna liru kardi, sadumman marang wadya gung, dénné karyaning raja, sarupa lan para nabi, angadilli asung mupangat sadaya.
  30. Aywo wah sipatting rahman lawan aywa malatti, marang kawulanning Ngalah, ratu marmanné sinulih, rumeksa karyannéki, aywa kaliru ing pandum dursila ywa ginannanjar, tinatrappan lawan adil dén pariksa ala becikking kawula.
  31. Kang akéh karyanné mapan ganjaranné dén kadukki, kang kedhik karyannéki, ywa kaduk ganjarannéki, temah angrusak adil yénna ngungungnging ngapunggung, yén putus sinnangkirna, iku panggawenning ngéblis kang dipun prih ratu padha kasasarra.
  32. Laliya ing karyannira, aja parêksi bérbudi, wruh ingkang panggawé sétan sipunggung kang anjurungngi, ratu lilussayatin tegessé lapal punniku, ratu iku dadiya, iya wawayangngané éblis aywa kongsi dadi wawayangnganning ngalah.
  33. Mengkonno karêpping sétan lan karyanning ratu nenggih, angreksa arta bétakmal lan angngreksa annak yatin lawan aja ngrasanni, dunnya kurang saking séwu, dénning bobotting ngemas aja kurang patang tail yén micara sorring patang tail nistha.
  34. Yén nistha dén mindengngenna, kekembangnging ngapes nenggih, suda darajatté mapan ilang mulyaning Narpathi, pan ratu wus pinnilih, ing samasa méng tumuwuh, utama ngundhakkenna, darajat aywa mlonglongngi, sidhang siring tannah ajam tannah Ngarab,
  35. Ngatassangin tanah Ngarab tanah ajam bawah angin aywa tinggal ing watara, sa[17]pa tut pantes dén kokki, barang pakartinnéki, saulah bawanning ratu, ratu ing tannah Arab lan ratu ing bawah angin yén lisningnga nir supangat rasullolah.
  36. Nanging wajib udamamah, ing pitung kalawan sipir, ngélmu palak palakiyah, sagungnging para narpathi, wruha salirring kardi, wirasat punniku perlu, kagungngan para raja, ri sedhengngira sinniwi, milih wadya nyiptaha ngélmu wirasat,
  37. Kalawan ngélmu wiyapat aywa mang-mang maring dasih, mamantes bobotting karya, sayekti yogya tinnarik sang kang para musannip wisarasat ngélmunning ratu, ingkang wus kalampahan Imam Sapingi ngyekténni, nora kenna gothang kang manjing wirasat.
  38. Karyanné mantri punnika, ing sabennari ywa lali, wruha pakéwuhing praja, salirring kang menneng osik wruha purwanning osik lan purwanning menneng iku, apa kang dadi sarat upama panassing genni, saéngganné ratu malaratti praja.
  39. Para mantri apikirra, katurring Sri Narapathi, sayogya angrarapuwa, kalawan atur kang mannis supaya nutting kapti; nnira kang ngamrih rahayu, asreppé sanagara, aywa keras turriréki, atur keras iku nangékaken napas,
  40. Yén tan kenna ingaturran kang wus tétéla yén sisip para mantri samadaya, dén rêmpeg tinggallen aglis aywa sira tunggonni, ratu kang mangkono iku, wus la[18]batin sétan nora kenna dén parêkki, anadénné sadumman karyanning wadya.
  41. Angabekti ing Naréndra, wediya ing para mantri, sumingkir panggawé salah, marêkki panggawé becik aywa ngadonna-donni, adonna-don mring wong ngagung, gawé rêksanning praja, kunneng pasal kang winnarni, kaping kalih dén awas babbé kang wuntat.

Pupuh IV
PANGKUR

  1. Réh kapindo kang ing ngucap kang muktamad dénning Imam Bukari, wusnya wruh ing badannipun énggal angawruhana, ing Pangéran kadim baka sipattipun haka arjallapangaja, kagungngan Kang Maha Suci.
  2. Kang andadékaken marang, Nabi Adam mongka angulbasarri, bapakkanning manungséku, sayekti Nabi Adam angulroki sayektinné Kangjeng Rasul bapakkanning roh sadaya, murwéng ngalam sahir kabir.
  3. Mongka toh jalinning rahsa, kang waskitha mukmin kang sampun mukmin mongka toh jalinning rasul wingit ingkang mangkana, dénné pekir  Bokari pamintannipun kayapa yén pinnanggiya, pinnardi lan akal langip,
  4. Éh sayogyaha mardiya, ampuhing tyas aywa kalawan langngip supayannira annemu, sampurnanning kasidan mongka sapa kang nora wruh badannipun,
  5. Sayekti nora tumeka, aywa ngamungngaken akal kang langip dattira pa[19]ttiréku, wawassen gonning nyata, yén wus nemu dennajrih titining rasul pekir Bokari wasiyat dén éling ing dalil kadis,
  6. Ingkang minongka balabar, man ngarapa napsahu bil panai, wakad ngarapa rabbahu, bil bakai punnika, tegessipun sapa wruh ing ngawakkipun yén bénjing punnika sirna, sayekti wruh ing Hyang Widdhi.
  7. Lamun langgeng datan rusak kadim ajal miwah kadil abadi, purwanning roh duk winnangun mijil saking dattolah, roh ing Kangjeng Mustapa pan babonnipun nulya kang Nabi sadaya, saking rasul gonning mijil,
  8. Nulya rohing para raja, nulya kang roh sagungnging para wali, kabéh saking cahya rasul nulya kang roh sadaya, marma dipun éling sagung ratu-ratu, mulya luhur purwannira, éman lamun nora adil,
  9. Élingnga purwanning kana, wus pinnilih rohé ginnawé dhingin kinarya mulya ing dangu, béda lan rohing tumat sabongsa lan rohing Nabi aruruntung, kayapa yén malébékka, dadi nampik sihing Widdhi.
  10. Ing pati nora sumringah, lamun ratu tan émut karyannéki, kang émutting karyannipun luwih saking ing dunnya, kannikmattan kamulyan kagungngannipun ratu iku pan rinneksa, saking purwanning dumadi.
  11. Yén annyambat amiminta, annedya anutuggi karsanéki, mring ngumat kang dudu ratu, ingkang pinrih si[20]nnambat iku ratu lali yén tinnitah ratu, pannedyanné jaluk arja, sajatinné jaluk miskin,
  12. Imam Bukari ngandika, ratu iku tinnitah anéng bumi, padha abekti yéng ratu, éh sakéhé wong dunnya, ratu iku apan minnongka dhudhukun sabarang kang nandhang lara, kabéh prihatinning ngati.
  13. Wajib gubella ing raja, iku bisa nampurnaken prihatin ujer wus bubuwannipun among isinning jagad ujer parêk iku lan Kang Maha Luhur, lirring badal kang sarira, sinnambattanning prihatin,
  14. Yén ratu anyanyambatta, wring wong cilik dadi buwana balik ingkang ngasor dadi luhur, yekti sira duraka, lan ratunné lali yén tinnitah ratu, angajarraken malarat nyangkrahi dadalan pati.
  15. Yogya sami amardiya, ing ngaurip pan wus pacangngan pati, dénnya wus nampanni wahyu, ing budi gonning nyata, budi iku ihtiyar busannanipun yén sira milih kang ngala, pan dadi wahyunning ngéblis,
  16. Apansitting Pangéran nor adoh date kalawan budi, wruha yén Alahmukitun anglimputti sadaya, ing kawula ngélmunné lan kodrattipun kadya upamanning iwak kang anéng sajronning warih.
  17. Ujudding minna apana, ingkang pisah metu jabanning warih, kang sayekti minna iku, anéng sajronning toya, lamunnana kang metu jabanning bannyu i[21]ku pépéka balasar, kasasar kenna bilahi.
  18. Wus dadi bojanning sétan saking nora weruh sarirannéki, lan nora weruh ing bannyu,marma dadi mangkana, kurang pamituhu andikanning rasul miwah dalil kang muktamat padha agawéya becik,
  19. Nyegaha panggawé ala, pan mangkonno andikanné Jang Nabi, iku dadalan rahayu, urippé prapténg pejah, nora ana sangsayannira tumuwuh, dunnya iku pan dadarran papasar upamanné
  20. Kang adol atuku samya, maring pasar kang tunna lan kang bathi, ing pati adoh tinnemu, marma aywa pépéka, nedya bathi supayanné nemu luput wong bérbudi wong bériman lumuh tunna kudu bathi.
  21. Pamituhunning wawarta, ingkang dhawuh saking andika Nabi, paréntah Samyang guguru, miwah angliwattana, tata sarak sakarêppé aywa luput kang marsudi mrih tumeka, Kangjeng Rasul anjurungngi.
  22. Purwéng duta Nabi Adam wekasanning duta pan Kangjeng Nabi, tur pinnilih Jennengngipun sami-sami kalipah, luhur dhéwé menggah ing serajattipun.
  23. Kang luhur darajattira, Abu Bakar Ngumar Ngusman lan Ngali, apan mung papat puniku, gegedhug waliyollah, nora mulya suminggaha saking iku, kang amrih wruh ing kasidan mumuriya kang sayekti.
  24. Pekir Bokari wawarta, sa[22]mana kitab tatan biul hapilin tannah ajam ana ratu, aran Prabu Sahriya, langkung dénning gagah prakosa dibya nung, angngréh para raja-raja, tanpa lawanning ngajurit.
  25. Sri Maha Prabu Sahriya, sugih wadya agung karatonnéki, langkung dénning kumalungkung, asih karêp mring dunnya pira-pira bulu bekti ingkang rawuh, sektinné Prabu Sahriya, anging pépéka ing batin,
  26. Dénnya angréh para raja, supé marang sama saméng dumadi, dénnya gung karatonnipun nuju sawiji dinna, Sang Ngaprabu Sahriya ngundhangngi sampun wadya sakuswa wahana, mring jawi kitha abaris,
  27. Undhang samya papaéssan nganggé anggé kaprabonning ngajurit kikirap arsa andulu, untabbing bala kuswa, jalu éstri sagung punggawa gung ngagung, untabbé tanpa wilangngan kawula bala ngadili.
  28. Tedhak Sang Prabu Sahriya, tan pétungngan kadya robbing jaladri, atata kang baris sagung, jejel ing ngara-ara, busannaning wadya lir prawata tunu, praptanné Prabu Sahriya, sukéng  tyas mulatting dasih.
  29. Kannan kéring wuri ngarsa, sarta ingkang busannaning wadya Sri, gagaman sajuru-juru, wau Prabu Sahriya, ginnarêbeg ing punggawa agung ngagung, Sang Natha munggéng turongga, anggung mawanggungnging baris,
  30. Ngandika marang punggawa, ngendi ana para ratu nimbangngi, gedhénné karatonningsun lan gungngé wa[23]dyanning wang, sapa wanni angalap karatonningsun ing samengko sapanongga, bobotting prang lawan mami.
  31. Sang Prabu arsa tumedhak mring tatarub ing ngayap pra dipathi, ana pekir miskin rawuh, busana tatamballan kulu-kulu keluwuk ulatté sebut praptanné ngulukki salam nanging nora dén sahurri.
  32. Nyandhak kendhalinning kuda, pan ing ngandheg lampahé sang Narpathi, punggawa cingak andulu, kéré ngendi marganya, ala temen batur kang baris punniku, wong mengkono kongsi prapta, ing ngarsanning Narapathi.
  33. Dénné nora dén babayang, iku akéh prawira para mantri, kang nindhihi barissipun éh iya pijer apa, Sri Bupathi langkung duka sarwi muwus éh sidir wis tanpa ngrasa, wanni parêk lawan mami.
  34. Lah ta apa karyannira, punang derwis alon dénnya nahurri, sarwi nyandhak bahunnipun tinnelungken Sang Natha, binnisikkan asung warta karyannipun malakul maot panningwang, amundhut nyawanniré
  35. Dupi miyarsa Naréndra, pan gumeter dharodhok matur aris yén kénging amba umatur, mangké yén mantuk ingwang, mring kadhatonsakarsannira ing ngriku, kawula arsa memekas maring annak amba é
  36. Kalawan narsa nannedha, apurané sagungnging bala sami, kang wonten sak mannahipun margi saking kawula, pan kongsiya annedha apurannipun [24] malakul maot angngucap éh tan kenna kosambatti.
  37. Ing mengko iki kéwala, pijer apa sira duk wingngi uni, liwat saking kumprung pengngung, cubluk datanpa nalar, lagi mengkono éling salawas lawasmu, katungkul ulah wibawa, lali lamun ana pati.
  38. Wus tinnarik nulya tiba, saking kuda sang Prabu wus ngemasi, gégér oter kang wadya gung, lamun ratunné pejah, bilulungngan swaranning tangis gumuruh, tanbuh-tanbuh solahira, baris bubar anglut tangis,
  39. Pan kadi kiyamat suhra, samya tunjang tinunjang langkung ngajrih, musna tannana kadulu, wau kang mindha-mindha, Sang Ngaprabu Sahriya karatonnipun nagaranné wus dénnalap maring pekir liyan nagri.
  40. Marma rasul undhang ngundhang, dén prayitna tan wurung nemu pati, yén éling manungsa iku, ing pati pan utama, sinung mulya ing Hyang sabab élingngipun kang sinung pakéwuhira, iya sabab saking lali.
  41. Aywa na mungkirring warta, wonten dalil pakngalun limayurid utawi Alah Maha Gung, gawé sakarsannira, sayogyanné manungsa samya mituhu, barang karsanning Pangéran kang wus kocap jronning dalil,
  42. Miwah kadis rasulollah, poma-poma mituhuwa sayekti, karana sagungnging ngélmu, kang sah catur makripat noranana liya marga saking rasul kang nedya mulya kamulyan waspada prapténg sayekti.

Pupuh V
KINANTHI

  1. [25]Kinanthi bab kaping telu, annyatakken sayekti, tingkah kang ngawassing dunnya, uripping manungsa iki, wruha panujunning nugraha, kang awas wruh ing pamilih.
  2. Kang urippanning dunnyéku, tan kenna yén ginugonni, sapa ingkang nedya waras sapisan ning dunnya iki, tan wandé amanggih papa, karan dunnya puniki.
  3. Lir wisma munggéng marga gung, palérénnan wong lumaris nanging ta pinajang pajang, rinna rênga ing sarwadi, miwah gungnging pasugata, kang darbé wisma naossi.
  4. Destun temen kumprung pengngung, karasan lérénning margi, tur iku duwékking liyan dudu sira kang duwénni, pijer karasannéng marga, tinundhung tan wurung mulih.
  5. Yén mulih nora sesangngu, kayapa solahiréki, wekassanné duka cipta, sayektinné sothal-sathil sedih tinnagih ing ngutang, pan sira duk sinung urip,
  6. Sinung kamurahan agung, titippan dén rumakti, durjana ing badannira, tinungkullaken ing ngéblis linnaléken saking hawa, nepsunné kang dén ubungngi.
  7. Aywan ati balilu, pan dadi kuthanning éblis dunnya iku pan jalarran mungguh manungsa bérbudi, gonning ngarip lawan makrup kaollé Imam Bukari, gonning wong agawé ngamal gedhé cilik ala becik utama kang margi dunnya, ka[26]wruhing dandanan pasthi.
  8. Kang datan margéng dunnyéku, malaékat lawan ejim nora katémpéllan coba, darajattipunning bénjing, sayekti luhur manungsa, miwah pahalanniré
  9. Ingkang kya wus jisimmalus marma tan mindhak ing bénjing, ing mangké kang misih wadhag nenggih alussé ing bénjing, luwih saking malaékat mulyané pan luhur jalmi.
  10. Karana kang dunnya mashur, mungguh wong kang ahli budi, dadi pancaddan kamulyan dadi pancaddan bilahi, mungguh kang cekak budinya, dunnya iku bilaé
  11. Éh éling ngéling dén émut kaollé Imam Bukari, dunnya iku kadi rahsanning bapa kang munggéng sulbi, lan rasa kang munggéng biyang, duk misih annéng rahmanni.
  12. Mongsa ta wandéya metu, pacampuhing rahsa kalih, ing nalika dadi warna, lairring kang jabang bayi, prapta ing jaman wasitah, tan wus awekassan kubri.
  13. Anapon kang bijaksanung, kakin saéngga bérbudi, annelassaken dadalan kang luwih adohdén rukti, kang luwih éwuh dén jongka, supaya dadi lestari.
  14. Wong ngurip prihatin sangu, sangu kang ginnawa mulih, nora tolih dukking marga, daulat dén ati-yati, titippan umur dén rêksa, kang yogya sangunné
  15. Upama wong kenna pengngung, kerasanning datteng margi, tontonnen kéhing daulat tan mikir dangu[27]nné mulih, sengsem abotté mrih arta, nepsunné dén karatonni.
  16. Sétanné kang ambibingngung, ambubungah narik sisip karêm kamulyanning dunnya, aywa kongsi sangu mulih, katungkul anutting hawa, dadiya kanthinning ngéblis,
  17. Kutama kang ngamrih luhur, méngotan karêmming margi, kang pinrihatinken mapan jagad kang tang owah gingsir, langgeng kang parlu rinnasa, titinné angennya puri.
  18. Aywa ta kenna ing kumprung, pépéka tan wruh ing wésthi, nutting sasar ambelasar, mangsanné nikmat winniris wong bingngung nora kadumman kariha ngemut dariji.
  19. Nunutuh pijer katungkul kadunnyan kang dén karêmmi, kasép nora ngalap warta, duk anéng dunnyanniréki, temah ageng duka cipta, dadi réréwangngannéblis,
  20. Sayekti dunnya punniku, lir wong wadon sundellanjing, yén wong bérbudi tannarsa, amengku wong sundellanji, kang dén bobodho kéwala, si penggung kudu ngawin,
  21. Sawusnya denningkah bésuk nora wurung balénjanni, wonglodhog kang balasarran nora kenna dén tambanni, destun pengungngé kang ningkah, kaya norana pinilih.
  22. Apan manungsa sawus sinung, ihtiyar dénning Hyang Widdhi, pagénné amilih ala, tan welas badanniréki, éh éling éling wong dunnya pan samya angati-yati.
  23. Pasal kaping pat winuwus nyatakken wekassing ngurip myang nalika maottira, [28] wonten dalil kulunapsin daikatul maottira, sagung wak-kawakkanniki.
  24. Kabéh angrasanni lampus miwah ta ing kaol malih, pan kulumman ngalaé pan miwah wayabkaan nenggih, lawan wajahu rabbika, lawan malih taduljalali.
  25. Walikram panjawabbipun sagungnging sawiji-wiji, iku kabéh padha rusak amung dattira Hyang Widdhi, langgeng datan kenna rusak sipat jalal kang duwé
  26. Miwah kang mulya Maha Gung, apan ing dunnya punniki, dhinnapur kang rong prakara, sawiji manungsa nenggih, kang bodho iku cilaka, paparingngira Hyang Widdhi.
  27. Tambuh mring ihtiyarripun sihing dunnya nora éling, kapindho manungsa ingkang, bérbudi begja sayekti, dénnya wruh kang batal rusak wruh kang langgeng nora gingsir.
  28. Dadya wan ing tindakkipun lawan tindakking sayekti, awéwéka barangkarya, ana pantes dén karêmmi, ana ora kang binuwang, pan wahyu punniku budi.
  29. Ihtiyar busannanipun lamun tan busana pesthi, barang karya tanpa dadya, kang musannip wanti-wanti, dén wruh satrunning ngakérat lawan kanthinning ngaurip,
  30. Pan innama amwalakum waoladukum anenggih, ngaduwullakum punnika, tegessé artanniréki, tuwin lawan annakkira, pan dadi satru ing ngakir.
  31. Dadi witnah yén tan wruh, ing tindak nampik amilih, dadi kanthi yén waspada, rakit pannampik pamilih, mila sagungnging kukuma, semu[29]t dénnya masiyatti.
  32. Wisarannen kang satuhu, dénnawas nampik amilih, kang yogya dadya dandannan ing ngawal kang prapténg ngakir, supayanné sampurnaha, wéh mulya tindak kang mannis.

Pupuh VI
DHANDHANGGULA

  1. Saking kitab tanbihul hapilin pasal kaping lima winnarnaha, nyatakaken darajatté, kang para ratu-ratu, purwannipun kang Maha Sukci, akarya Nabi Adam siti kang cinnampur, lolokongngé bumi mekah, lan ing taip dadya tapel kang kinnardi, sisilihing kalipah.
  2. Malaékat samya amaonni, aturrira pannangur kawula, kang dadya kalipahé asor Adam punniku, asallipun saking nging siti, pan luhur asal amba, kinnarsakna patit babadal kalipattolah, purwa luhur pan tuwan karsakken dhingin pun Adam sepuh amba.
  3. Kodratting Hyang tan kenna pinanci, tapel adam pinnanjingngan nyawa, nurbuwahing karatonné, cendhakké kang winuwus roroncénné datan pinnikir, wedallé babu kawa, maksih néng swarga gung, kinnarya rupak kéwala, muhung gunnénéng kusniya malébérri, dénnira madheg natha.
  4. Nenggih séwu limangngatus warsi, jronning kitab kisasul ambiya, Jeng Nabi Adam jenengngé, cacahing annak putu, amung ingkang dipun ratonni. Sadaya pitung leksa, babarring nak putu, buyut canggah saturunnya, wewengkonnya ing kusniya ma[30]lébarri, nagri wus sinung rahmat,
  5. Samya suka kang dipun ratonni, wadya anak putunné sadaya, kéh suka saking artanné, nikmat daulattagung,lan penggawé kang becik-becik drajat lan papangannan sadaya rahayu, wong sawiji nora nana, duka cipta; ingukummaken lannadil tannana kasangsaya.
  6. Kangjeng Nabi pan apandhé wesi, angambillapi saking naraka, tinnawa ping séwu kéhé, kang mongka dhaharripun saking tapak asta pribadi, ajeggé anéng dunnya, déréng dhahar tuwuk lan déréng micara suka, ing nalika mangkana jengngira Nabi, angngangé kukumellan,
  7. Yén pinnarêk enggonné kang sepi, wadya anak putunné sadaya, ing sabennari praptanné, prasamya atur-ratur, dhadhaharran kalawan malih, busana adi mulya, warna-warna katur, nanging kang rama tannarsa, éca kéndel nalika iku prihatin, putra samya turrira.
  8. Rama Prabu paran karsannéki, punnapa kang ardayanning cipta amba yun wruha artinné, kang rama ngandika rum wruhannira sunniki dhingngin duk kinnarya kalipak, néng langit kapitu, nuju ana dosanning wang, tinurunken neng kusniya malabérri, dadi wong ngalam dunnya.
  9. Angratonni anak putu mami, marmanningsun nora duwé suka, ingsun cegah sapatutté, bok thompa karyanningsun angratonni ing sira iki, yén kaluputtanning wang, tan pariksa ingsu[31]n yakti annemu duduka, baya-baya ingsun dén dhunnaken malih, maring bumi kasapta.
  10. Kaya apa yén kongsi ya mami, angekéhenna suka ing driya, miwah pamicara juwéh, ilang sennenning ratu, murwattipun tannana kari, mangkana nabi Adam, milihi prasunu, kang pantes dadi kalipah, piniliyan pannamung antuk kakalih, putra kang bijaksana.
  11. Kang ngatuwa nenggih Nabi Esis pinarinngngan nurbuwah sinrahan darajat kannabéhanné, kang anom Kayumutu, Nabi Esis kang dén paringngi, kitan amurukkenna, marang manuswéku, Kayumutu pinnaringngan pan sinrahan karaton baurêkséki, marang isinné jagad,
  12. Nabi Adam angangkat putréki, Kayumutu ingadegken raja, sinrahan adil kukummé rumeksa isinnipun kang tinnatahan ing bumi, pangarêpan manungsa, Prabu Kayumutu, éh éling ngéling wong dunnya, nora nana gedhénné pakéwuhiku, nurbuwah lan kukumah.
  13. Nurbuwah pan witting para Nabi, mituturri mring sakéhing ngumat murih sah lan pakéwuhé, lawan kukumah iku, karyanning kang para Narpathi, para Nabi kang ngiras samya madeg rathu, Nabi Adam Nabi Musa, Nabi Yusup Nabi Dawud lan putréki, nenggih Nabi Suléman,
  14. Miwah Jeng Nabi Mukammadinnil Mustapa ngiras karaton nadya, rong prakara ing karyanné, dhihin kannabénnipun, anekakken pitutur wa[32]jib pindha karatonnira, iya samya perlu, pituturring wadya samya, supayanné para rathu wuri-wuri, padha anuttiruwa.
  15. Para nabi lan para Narpathi,undha usukké pakaryannira, sotya roro upamanné, malih samya jininnipun luwih akéh reganné kalih, karo wajib rinneksa, éh kang para ratu, Imam Bukari wasiyat dén prayitna luwih gung pakéwuh iki, Nabi lan para Natha.
  16. Tedhakking ngayat mashurring dalil éling ngéling sagungnging wong dunnya, poma abektiya dénné, marang kang Maha Luhur, kapindhonné mring Kangjeng Nabi, kaping tiga bektiya, maring para ratu, kalipahing rasullullah, bekti ratu prasasat sira ngabekti, ing Kangjeng Rasullullah.
  17. Éh wong dunnya wajibbing ngaurip anurutta paréntahing raja, nurut rasul papadhanné, antuk supangattipun nanging aja sira lakonni, yén ratu ngannihaya, lali tindakkipun sayekti sira mungkirra, nora dosa naming metuha dénnaglis saking nagrinné
  18. Nanging wenang uga anurutti, ngandikanné ratu ngannihaya, aja nurut penggawénné, yén uga nota turut medhottaken sirah sayekti, yén tinnitah kalipah, pakéwuh tinurut iku rusakking nagara, lamun ratu tan kandel ing balanéki, pindha barang pakarya.
  19. Karantonné nenggih, kang tinurut saking para iman pinnaido pandulunné, dudu karyaning ratu, lali lamun wakil Hyang Widdhi, mutahken getihira, tan nujonni kukum iku ratu satrunning Hyang nora arus pasthi nemu nora becik rusak jagaddé rêngka.
  20. Yén getih wutah kelawan adil nora dadi rêngkanning praja, yén wutah luput adillé, pan gegedhénning ngéwuh, lawan gegedhénning bilahi, anggerré getih wutah, pan ora dén étung, wong ngagung lan wong urakkan wutahing rah pasthi annyarangngi bumi, utama sinninggahan,
  21. Lamun ora ambédken nenggih, antaranné becik lawan ala, duraka karo karonné, dosa gung pangréh luput ingkang rinnéh doso gung sami, marma Bukari Imam amredi pitutur, kang wong bérbudi sadaya, ngawruhana pakartinning para Nabi, myang pakartinning raja.
  22. Miwah pakartinning para wali, ingkang samya angiras Naréndra, yogya kinnawruhan kabéh, supayanné annemu, pari polah ingkang lestari, pan iku sadarajat ing réh kang tiniru, tutular murwat darajat nadyan rasul punniku Nabi sinnelir, yén ana tindak yogya.
  23. Ingkang sami kaliwat ing ngunni, ngunni- unni sakéhing saréngat kang pantes dén misihaké, kunneng malih winuwus malar dadi ngibarat sami, duk Kangjeng Nabi Musa, ingadekken ratu, anéng ing Mesir nagara, kinumpulke[34]n manungsa jro nagri Mesir, tinniban ing paré
  24. Pan rong pangkat paréntahiréki, kang sapangkat kannabéyannira, kang sapangkat karatonné, apanning jaman iku, nagri bétal Mukadas nenggih, kang tinut dadi kéblating saréngattipun nenggih Masjiddilakessa, ing punniku méh rinusak ing wong kapir, nama Sang Ngamalakah.
  25. Prabu Nabi Musa angundhangngi, umat siyaga kaprabonning prang, éh wong Mesir sadayanné, rong prakara lakumu, karo wajib sira  lakonni, dhingin kannabénning wang, lan karatonningsun wong bongga karatonning wang, lawan mungkir ing Nabi saréngat mami, iku sah pinaténnan,
  26. Tan pitungngan balané Jeng Nabi, ngadeggaken sénapathi rolas binubuwan kang sijinné, wadya rong ngatus séwu lan rong puluh éwu wong siji, sénapathi rowelas sami balannipun siji sénapathi tuwa, pamungkassing bicara sor-sorran Patih, Séh Nakit namannira.
  27. Iku ingkang angembanni jangji, ing ganjaran kalawan siyasat Séh Nakib pamugarinné, Yusak Papatihipun budhallira wadya Jeng Nabi, kadi jagad prakempa, gonjing prabatarug nglurug mring Betal Mukadas saha bala lannang wadon gedhé cilik tumut magutting ngaprang.
  28. Ing punniku lampahé Jeng Nabi, datannarsa amawi wahana, dharat salami la[35]mine, lamun kalanning dalu, punggawanné samya naossi, pasanggrahan tannarsa, pangandikannipun éh wong pekir aja susah, luwih gedhé ing panggawénnira iki, angarêppakennaprang.
  29. Ingsun datannarsa ngérégonni, angingiras panggawéyannira, kang maring ingngingsun dhéwé, mannawa sudabésuk otottira tempuhing jurit akéh karinget medal saking karsanningsun, sok agawé pasanggrahan dukking marga ingsun tan bisa nengngerri, sudanné ing prangngira.
  30. Ingsun néndra kalanné ing margi, lan santosanné ing tyas kéwala, aja kongsi dadi gawé, malah dhadhamparringsun iya ora arsa nglungguhi, yén durung tempuhing para raja.
  31. Ing rong prakara timbangngé sami obahing pedhang; obahing kalam yéku gunggungngin panggawé, mungguhing ratu-ratu, nora ana ingkang ngluwihi, saking oabhing pedhang, lawan kalammipun nanging pedhangngipun nora, bisa ngobahaken ing kalampunniki, amung kalam kang bisa.
  32. Ngobahaken ing pedhang sayekti, panggawénning pedhang saking kalam anglakokaken lakunné, pedhang darma lumaku, saking kalam purwa lumaris kalam bisa lumampah, lan pribadinnipun Imam Bukari wasiyat éling [36] ngéling para ratu dipun éling, dén wruh gawénning karya.
  33. Kalannira Nabi Musa nenggih, karatonné tigang dasa warsa, lan sangang warsa punjullé, Kangjeng Nabi tannayun angliwatti wong bani Srail pungawa sabendinna dhaharran sarêng lan abdi, sajeggé pan mangkana.
  34. Imam Bukari pitutur malih, Nabi Yusup duk madeg Naréndra, iya Mesir kadhatonné, nanging jaman kang kantun Nabi Musa; Yusup rumiyin antara pira-pira, kang jumeneng ratu, nabi Yusup jenengngira, ing nalika sinniwéng kang pra Dipathi, munggéng dhampar mutyara.
  35. Munggéng ngarsa para kukumadi, lan ngulama pungawa kinnarya, kadang sawelas cacahé, kanan kéring génnipun pan sadaya wus dadya Nabi, angiras hulu balang, ngira Nabi Yusup saben anggitik nagara, kapir mungsuh para kadang kang nindakki, syuh sagung kapir bongga.
  36. Sawelas pisan kadang Jeng Nabi, kadigdayanné sami apetak lir gunung guntur swaranné, ya dénné prennah buyut iku saking Nabi Ibrahim sadaya sinnarita, lamun bébéttipun Nabi Brahim pinnaringngan bisa petak kadi angrubuhna langit tannana nimbangngana.
  37. Ing nalika iku Kangjeng Nabi, gerah wonda tinnom imbuh warna, lir wulan prapténg bangunné, ora kenna cinnatur, ing pekikké Jengngira Nabi, sapa[37]ro ngalam donnya, kabagussannipun Nabi Yusup kang ginnanjar, saparonné dinum sagung manungséki, marma kalintang-lintang.
  38. Wadya balanné tannana agring, samangsané séwaka tumingngal marang cahyanné ratunné, waluya sakittipun miwah rama ibunniréki, dahat tan saged pisah, ing saharinnipun tuhu kakasihing suksma, duk punniku pungawa samya wot sari, gusti punnapa marma.
  39. Sarira dalem langkung angnglentih, punnapa kang wiyadinning driya, gung wadya onneng driyanné, yun wruh purwakannipun Kangjeng Nabi ngandika aris éh sagung balanning wang, wruhannira iku, kang dadi kuwatirring wang, iya saking gedhénné ing karya mami, dadi kalipattolah.
  40. Pitulas warsa ngong madeg aji, durung ingsun amarêggi pangan iya saking sadinnanné, mannawa kang katempuh, kabéh wong kang ngratu ing mami, siji anaha kang sak katempuhan ingsun mannawa na kurang mangngan wong sawiji sajronning karaton mami, tiwas ingsun katempuh.
  41. Manungsa jro nagri Mesir iki, yén sun ora ngawakki priyongga, mariksa ing sadinnanné, mung ngandellaken ingsun pangayunnan bésuk éh Yusup karatonnira, dukking dunnya apa wus sira lakonni, tata titi pariksa.
  42. Endi silih kang sira kawruhi, suker gampangngé ka[38]ratonnira, paran sahurringsun tembé, dénné ta raganningsun iya ora mider pribadi, bok ana tan kawruhan jro karaton ingsun marma sun bélanni lapa, amung roti gandum sadinna sawiji, wadya dheku sadaya.
  43. Ika yakti ratat kala nabi, Dawud pinnarêk pangkat karatyan sinniwaka ing wadyanné, paréntahé awéh kukum mring sakéhé balanniréki, sarwi madhepping kéblat ngadheg Nabi Dawud ing madyanning pangimannan salat kalig rêkangat salam anuli, nenedha ing Pangéran,
  44. Ya ilaihi kang ngamaha succi, kang aparing ing karaton amba, kinnon bau rêksa kabéh, marang kawulannipun amba nedha kalalna malih, rijeki saking tuwan ing sadintennipun darapon ingkang katedha, sampun kongsi pamedalling kang nagari, mannawa siya-siya.
  45. Tinarima pandonganning Nabi, katedhakkan pinnaringngan ayat mukjijat ing pakartinné, dhawuh ingkang pamuruk tangannira iku, wesi iku dadi malam ing nalika sawissé dadi kulambi, pulih malih wesinya.
  46. Wus mangkana pakartinning Nabi, kasubbu mintara pirang praja, jabirah dawud lokanné, jabirah iku uruh, uruh wesi dadi kulambi, kathah kang amilala, sagung para ratu, miwab balanné kang samya, kinnalambén wesi karyanné priba[39]di, prajurit hulu balang.
  47. Pan punnika dadi dhaharnéki, wonten malih ika yakti kitab Ihlakul Mursalin ranné, duk kala jennengngipun Kangjeng Nabi Sulémannadi, karatonné misésa, ing saisinnipun bantala miwah akasa, sorring langit kang ana luhurring bumi, kawengku sadayanya.
  48. Nadyan mégamendhung lawan angin pan angratu Jeng Nabi Suléman mangkana ing nalikanné, sinniwéng para ratu, ratunning kang sarwa kumelip sakutu walang taga, sumiwi tan kantun miwah kang bala manungsa, tan pétungngan Jeng Nabi akon akardi, kendhil gedhé
  49. Kira-kira kendhil kang sawiji, amotta beras sapuluh unta, aywa kurang satakerré, angliwet saben ésuk, Bupati pra ratu, undhang samya bekta pinggan emas kang mongka ajangngé bukti, munggéng ing pannangkillan,
  50. Kendhillé séwu sadinna ping kalih, kang kinarya ingonning wong séba, pametunné nagaranné, kinnarya ingonnipun dénné dhaharripun pribadi, pan saking tapak tangan gonning ngannam wakul ing ngutus adol mring pasar, sapa yunné kang dadi dhahar Jeng Nabi, yén dhahar angupaya.
  51. Pekir miskin ingngajakkan bukti, nora dhahar yén ora manggiya, pekir miskin pambukanné, antara siyammipun ing nalika malih Jeng Nabi, Sulé[40]man duk pinnarak dhadhampar jumerut sarwi sinnongsongngan méga, dhadhamparré rinnarom padénning ngangin luhurré
  52. Ingayapping ratu-ratunning jin miwah sagung lelembat sadaya, tuwin bala manungsanné, kinnalang dénning mendhung, rinna wengi mega mayungngi, wadya kang anéng dharat sadaya samya hub wong sawiji nora kenna, dénning panas ameng-ngameng Kangjeng Nabi, ngambah ing tanah Arab,
  53. Praténg paminggir Mekah nagari, ana pekir satunggal kang mulat sarwi alon pangungunné, oalah Kang Maha Gung, luwih temen kang dén paringngi, kagungngan lan kamulyan mring putranné Dawud Nabi Suléman miyarsa, sru ngandika éh angin udhunna mami, sun temonnanné
  54. Pekir miskin angrasanni mami, dyan lumarap sengkudding maruta, dhadhampar binnekta ngémpér, uluk salam Sang Prabu, sinnahurran Jeng Nabi aris éh pekir miskin sapa ingkang, sira wuwus mau, pekir alon wuwussira, amba muwus kagungannira Hyang Widdhi, nikmat lawan kagungngan,
  55. Kang sinungken ing tuwan punniki, angluwihi ing karaton tuwan Nabi aris timballanné, éh pekir sira iku, yén ngucappa subkannalahi, lailaha ilelah, prapténg tegessipun ing jaman kapaténnira, tikel séwu lan kamukténnira bénjing, sayekti mukti sira.
  56. Tinimbang lan muktinningsun i[41]ki, nanging dunnya iki nuli rusak yén tan benner pratikellé, ing jaman langgeng tutug gitik terus mukmin kang mukmin kunneng kang cinnarita, kalipah kang ngagung, ratunning para ambiya, kang nurring ngrat lalakonné Kangjeng Nabi, rasul karatonnira.
  57. Pira-pira karatonné réki, mashur saking pirang-pirang pangkat kang kawengku karatonné, sinung wisésa umum wakilling Hyang pupuh, badhéndhali kang sapontha, sapanthanné sakabat nama Ki Kalid prawira wijilling prang.

Pupuh VII
MIJIL

  1. Duk papara nalika Kajeng Nabi, amangun kaprabon saha wadya sawég ing gawé, tapa wilis balannira Nabi, Kalid lawan Ngali. Sénapathinnipun,
  2. Yénna pisah wadya umat Nabi, saking panthan roro, kinnarsakaken sagung barissé, sowang sowang pan samantri-mantri, mangkana Jeng Nabi, wau budhallipun,
  3. Angluruggi mring kapir kang mungkir, ing ngagama kaot kadya robbing hérnawa balanné, busana sri kadya parwatagni, mangkana Jeng Nabi, nyimpang lampahipun,
  4. Mung Bagéndha Ngumar kang tutwuri, kang putra tinninjo, Sithi Pathimah wonten gerahé, wadya gung tannana ngudannenni, lampahé Jeng Nabi, prapténg wismannipun,
  5. Ingkang putra tinnebah kang kori, wruh umatur alo[42]n tuwan tedhak wontentarécéngngé, rasul ngandika iya mung siji, pamannira iki, Ngumar ingkang milu.
  6. Iya apata sira idinni, miluwa maring jro, Sithi Pathimah alon aturré, kadi punnapa kéngingnga manjing, paman Numar ugi, dé amba pukulun,
  7. Botenna nganggé wastra kakalih, pan namung sawiyos éwed angén kula nutuppaké, katutupna sirah ngandhap kéksi, ngandhap dén tutuppi, ing nginggil kadulu.
  8. Kangjeng Rasul serbanné nulya glis nguncalken maring jro, iku nini tutuppena agé, wus cinnandhak mring putra nulya glis sigra ngancaranni, kang rama tumaduk,
  9. Lawan Bagéndha Ngumar tan kari, sapraptanniréng jro, Kangjeng Rasul lon timballanné, éh putréngsun Yakur rétungénni, amratupu adi, pagénné siré
  10. Tanpa lémék dénnira aguling, kang putra wot sinnom saking boten darbé lélémékké, marma amba sakit kang dadya wit saking tan ambukti, sampun tigang dalu.
  11. Miwah rama tan anginum warih, nipkahipun towong, putra tuwan inggih pangluruggé, Kangjeng Rasul mésem ngandika ris iya annak mami, dermi Hyang Kang Ngagung.
  12. Angasihi wong sabar bilahi, lanning coba momot laku iku tannana timbangngé, ingsun iki pan tinnitah Nabi, kalipahing bumi, ingutus pitutur.
  13. Sayektinné [43] ingsun kang ngakardi, nak ingsun darapon sinungngan sabar ing dunnyanné, iku nini kapatén dadi wit malarat saiki, bésuk tikel sé
  14. Yainnallaha amangassabirin lapal kang mangkono, pan kakullah sarta lan sabarré, dénnarila ing kukummullahi, duka cipta mangkin manggih tikel sé
  15. Ngawruhana wong kang sinung urip ing sabar darapon amanggiha kamulyan ing tembé, lulurinnen lalakonning Nabi, tuwin para wali, miwah ratu-ratu.
  16. Cacak rasul kang jisim rokanni, prandénné mengkono, ngati-yati barang pratingkahé, kunnvng ingkang tinnepéng palupi, sédanné Jeng Nabi, kang gumantya Prabu.
  17. Amir Mukminnin Bubakar Sidik kalipah kaprabon anglestarékaken paréntahé, Kangjeng Nabi kang Muhkamaddinnil Mustapa sakéhing, nabi ratu-ratu.
  18. Ing nalika angukum-ukummi, wasiyat kaprabon lungguh annéng pangkat kalipahé, sagung nayaka aglar sumiwi, tuwin mantri-mantri, kang geppé lestantun,
  19. Sawussira Abubakar Sidik sinniwéng kaprabon sabubarré annamur lampahé, adol sinjang mring pasar pribadi, nipkah dén luluri,marang garwannipun,
  20. Kaunningan marang para mantri, yén laku mangkono, samya matur éh sangga gentinné, rasullulah nayakanning bumi, la[44]mpah tuwan ugi punnika tanpa tut,
  21. Tan santosa kramanning Narpathi, dol sinjang ngamomor, ing kalipah asor darajatté, Sultan Bubakar Didik nahurri, benner sira sami, ing karatonningsun,
  22. Ingkang wajib panningsun lakonni, réh maring kaprabon nipkah iki pan padha wajibbé, pan duraka yén tinggallen siji, sapa kang nempuhi, mungguh nipkah ingsun,
  23. Dadya sagung nayaka ngruktenni, nipkah kang maring jro, saben ari agilir lebunné, saking arta bétakmal kang manjing, Sultan Bukakarri, ing pakon kalakon yén nistha atindakké prabunné, yekti nora santosa nglampahi, barang pakartinning, kang mungguh ing ratu.
  24. Ing nalika méh sédanniréki, Abubakar kathong, wawasiyat nimballi putranné, putra nama Ngabdul Rahman prapti, kinén sadéya glis pakebonnannipun,
  25. Anggénnipun annannem pribadi, kurma kang sakebon, kinnén angreksa nenggih putranné, marma kinnén annebasna aglis bétakmal artéki, punnika sinnahur.
  26. Kunnvng ika yatduk sédannéki, Abubakar kathong, kang gumantya kalipahhollahé, Sayit Ngumar Amirul Mukminnin lalakonné sami, punnika cinnatur.
  27. Bagéndha Ngumar nalika minggih, ing pangkat karaton sakabat kang ma[45]ntri prawirandhér, apan sarwi angukum ukummi, balannira pikir, atur nipkahipun,
  28. Ing Bagéndha Ngumar tanna tampi, angandika alon ingsun iki dadya kalipahé, angratonni Madinnah nagari, myang sakanan kéring, kang praja gung ngagung.
  29. Myang sakéhé kang manutting Nabi, sagung para kathong, nanging ingsun aminta sukanné, skabéhé bala-bala mami, nipkah ingsun mangkin maring garwanningsun,
  30. Iku ingsun awakki pribadi, tapak astanning ngong, aja dadi karyanning wadya kéh, sawussingsun sinniwakéng dasih, angukum ukummi, lunga andonningsun,
  31. Ing kubur baka ngiring ing wukir, ing kana saenggon adoh kiwa iya pangonnanné, ngong gawé bata ing saben ari, aywa na kuwatir, ingsun lérén wektu.
  32. Sadadinné winadé kang dadi, nipkah mring wadon pan mangkana Ngumar lalakonné, kunneng sédanné Ngusma gumanti, kalipattollahi, wasiyatting rasul,
  33. Sayit Ngusman Amiril Mukminnin kalipah kaprabon ing nalika sinniwéng balanné, ing pangkat prabu amaréntahi, sakéhing pakarti, ing kratonnipun,
  34. Ing nalika Jumungah ngunggahi, néng mimbar amaos muji ing Hyang Suksma lan Rasullé, sasampunné sarwi angundhangngi, wong kang  anéng masjid dasih ing Hyang Luhur.
  35. Padha kawruhana ing sréki, ingkang luwih abot pang[46]gawé loro abot kabéhé, kang sawiji pangawé Narpathi, lan nipkahing rabi, karo luwih é
  36. Nora kenna gothang kang sawiji, mungguhing kaprabon amicara kabéh pratingkahé, suker gampangngé pakéwuh sami, liruwa prakawis liwat duraka gung.
  37. Nipkahé rabi yén tan nglakonni, pan iya mangkonno, kadi ngapasun angrangkep gawé, endi nipkah endi paréntahi, liwat saking langip dé ing ngong wus sepuh.
  38. Sayidinna Ngali miyarsa glis andika mangkonno, wus dénnalar sarta pungawanné, saben ari punggawa ngrukténni, lawan Bagéndha Li, sarêng katurripun,
  39. Nipkahipun ahli bét Sang Ngaji, umatur darapon nungkul lan ing réh karatonné, aywa ta mikir nipkahing rabi, asung sun pakarti, ing karatonné
  40. Saking arta bétakmal kang manjing. Supaya ywa éwoh, santosa abarang pakartinné, ing kalipah angukum ukummi, wisayanning bumi, pan ing Ngusman Prabu.
  41. Wus mangkana nalika parêkking, ngajalling Sang Kathong, pakebonnan tanduranné dhéwé, tinnebasken kinnarya nahuri, nipkah dukking ngunni,kang ngagung kapungkur.

Pupuh VIII
PANGKUR

  1. Sédanné Narpathi Ngusman Sayiddinna Ngali kang gumantya Ji, lestari wasiyattipun Rasul nayakanning ngrat Bagéndha Li mituhu karatonnipun pangréhé [47] ing raja-raja, neteppi saréngat Nabi.
  2. Langkung ngardayanning driya, saking luwih éwuh karyanning ngaji, dénné tan kenna kaliru, tinempuhan sajagad Prabu Sayiddina Ngali gung mangun kung.
  3. Barubuh ing tyas wiyoga, Sang Ngamiril Mukminnin Sayid Ngali, dénnya gunggungnging pakéwuh, réhning kalipattollah, dadya Sultan Ngali mung galepung jagung, sagegem ing saben siyang, kang dhinnahar datan luwih.
  4. Ngunni jenenggé kang rama, wus kinnarya surayanning ngajurit karbu prakosa dibya nung, marma Ibnu Suraya, dukking ngriku déréng gering nganning kalbu. Ing mangkya madeg kalipah, gengnging tyas ngunnandikanni.
  5. Ing nalika sinniwaka Sultan Kabir Mukminnin Sayid Ngali, ing pangkat kaprabonnipun aglar para suraya, kukuma gungngulama jamhur ing ngayun ahli abat lan kutabah, datan sah ngabyantara Ji.
  6. Anuduh kretinning jagad Sultan Kabir Mukminnin Sayid Ngali, agung papantarran Prabu, kaprabon kang minulya, tanbihul pilin pakartinning rasul kusus tan kontapping wadya, tur kabir ingkang mahmudin,
  7. Legawa tur parimarma,ing ngling Sultan Mahmudin Johral Karim Tabingut sahagyannipun kapihim sannityasa, subkanalah rahmanni kagungngannipun marma mumuritan rawat Sultan Sayiddinna Ngali.
  8. [48]Tan hér kang pekir tahniya, kawotting tyas busana angebekki, sumaringah sabiyantu, bayanning morring sabda, sangsayanning wiwéka taman kacukup lok midagdéng bumintara, Sultan Sayiddinna Ngali.
  9. Ing saben ari Jumungah, kang galepung jagung sagegem nenggih, munggéngnging tabut jumerut kinunci cinnirénnan munggéng natarring masjid langkung ngakukuh, para sakabat turrira, tuwan kalipattollahi.
  10. Punnapa pakarya tuwan kang galepung jagung sakojong iki, tuwan wadhahi barukut kinunci cinnirénnan ingkang tabut jumerut langkung ngakukuh, sinten kang purun nyolongnga, ing kagungngan
  11. Lan sinten kang kapénginna, dhahar dalem punnika tan marêggi, Sayiddinna Ngali Prabu, alon wijilling sabda, nora nana manpangat kang ngambil iku, nanging ingsun wedi uga, mring atmajanningsun kalih.
  12. Kasan Kusén bokmannawa, angungkabbi isinné dén salinni, kang ngana rahsanné iku, palimarma maring wang, pan mangkana dhaharré salaminnipun saéngga prapténg ngantaka, kaollé Imam Bukari.
  13. Éh wong dunnya kawruhana, lalakonné Narpathi para wali,pakaryanning ratu-ratu, kang ngamayu ing jagad mangkonno pan luluri saking rahayu, kuneng malih winursita, ika yatting Narapathi.
  14. Ingkang kadhaton Bahkedad Sultan Ngumar Ibbenu Ngabdul Ngajid ing mongka kataman rahayu, nga[49]dil saha legawa, luwih luhur darajatté ratu iku, kang sinniwi ing Bahgedah marmanné dadi palupi.
  15. Narpathi Ibnu Suléman Sultan Ngumar Ibbenu Ngabdul Ngajid ing nalika madeg prabu, anggenténni kang rama, miwah éyang titilar dunnyannira gung, awit saking buyut canggah, dunnya kang anéng jro puri.
  16. Mangkana duk paparéntah Sultan Ngumar Ibbenu Ngabdul Ngajid amepak wadya bala gung, pekir miskin kasiyan pan pinnarnah saenggonning prenahipun Sang Prabu miyossing jaba, lan sagarwa putrané
  17. Wontenning prenah satunggal garwa putra wisma jawinning puri, mangkana paréntahipun pekir miskin sadaya, kinnén jarah saisinning jro kadhaton nulya wadya sanagara, kinnén jarah jronning puri.
  18. Nanging pedhang lan musakap sarwa niji mung iku dén wangenni, gumuruh maring kadhatun ngambil sasuka-suka,pekir miskin sasukanné mondhong mikul angindhit amanggul samya, tuwin wadya sanagari.
  19. Sadinna-dinna gumerah, angusungngi dunnya sadalem puri, wus mangkana telassipun para mantri turrira, paran marma pratingkah tuwan punniku, ambuwang arta sosotya, punnapa boten mubadir.
  20. Ing jaman wit urip tuwan lanning jaman pati tuwan ning bénjing, dénnya garwa putra putu, dunnya suwung jro pura, boten sepen sakadar watawissipun [50] caossanné kang dinnahar, rayat sajronning puri.
  21. Patih Akmak aturrira, déréng wonten kadi tuwan punniki, éyang paduka myang buyut samya asimpen arta, Sultan Ngumar Ngabdul Ngajid ngandika rum éh Patih Ahmak kayapa, sira kuwatir ing mami.
  22. Ingsun kinnarya kalipah, temen-temen kakasihing Hyang Widdhi, yén maksih ginnanjar umur, misih maeg Naréndra, mokal nora dénningonnana punniku, sapa ngan panganning raja, saking rahmanning Hyang Widdhi.
  23. Yénning ngong kurang wicara, iya ana kang ingsun kawedénni, rong prakara ratu iku, ingkang sawiji mulya, kang sawiji cilaka adeggé ratu, iku dén pasangngi dosa, sinungkwo durakané
  24. Apan karsanning Hyang Suksma, ing pangéwannéwan kang gegedhiggi, ing jaman kapaténnipun pinnasang raja-raja, kéhing ngala lan sakéh duraka muput kinnarya sirahing bala, kapalanning dubilahi.
  25. Iku pinnasangnging raja, apan nora pinnasangngi wong cilik pangébattébat wong dulu, iya siksanning raja, dénné ingkang kinnarya luwih mulya gung, pangéram-méram wong mulat iya pinnasang narpathi.
  26. Ganjarranné ana-ana, timbangnganné liyanning para Nabi, amung ganjaranning ratu, éram kang wong umiyat ngapénginni ing jaman kapaténnipun nora kenna tinniruwa, yén nora para Nrapathi.
  27. I[51]ku kang ginnawé mulya, mila ingsun ajrih kapati-pati, nora bisa tiruwéngsun karatonniréng bapa, miwah karatonné éyang lawan buyut wus padha trah pamicara, ingsun niki misih langip,
  28. Pan ratu-ratunning ngala, kang kapindho ratu-ratunning becik pan panggawé ala iku, awit kirang wicara, saking bodho kang narik panggawé luput saking bérbudi wicara, annarik panggawé becik,
  29. Andheku Kya Patih Ahmak wus mangkana antara lami-lami, suka sugih wadyannipun tan ana kukurangngan wong sawiji apan nora ana iku, miwah ingkang duka cipta, mutabar dunnya jro puri.
  30. Dadya sagung wadyannira, amicara lan sagung mantri-mantri, tuwin punggawa gung ngagung, saking saking bathinné kathah, awit saking wedallé dunnya kadhatun wong cilik luwih sadaya, kang sinandhang kang binukti.
  31. Samya kakarya sidekah, angingonni kang séba ing Narpathi, Ki Patih nampanni iku, sadinna patang dirham ingaturken marang wau Sang Ngaprabu, ingolah sajronning pura, padharanné Sri Bupathi.
  32. Winnolan sidekahira, lawan tapak astannira Narpathi, saking dénnira nanandur, angiras saben dinna, dhahar lawan mantri punggawa gung-ngagung, tan kirang wong sajro pura, rayatté Sang Nathéng Ngajid,
  33. Imam Bukari wasiyat éh wong dunnya éling-ngéling dénnéling, tuwin sa[52]gung ratu-ratu, dén samya ngawruhana, saking lila darajatté dadi luhur, narima purwanning mulya, kaollé Imam Bukari.
  34. Éh umat ingkang tinnitah, anénning dunnya kakasihinh Hyang Widdhi, tegessé wong dadi ratu, iku kakasihing Hyang, kang wus kocap ing kitab adakul muluk arêp ana makna sarak ing sapuluh prakaré
  35. Darapon padha manggiha, ratu ing iku kamulyanning dumadi, salamet saking rahayu, ing dunnya ing ngakérat supayanné dadiya ratu satuhu, aywo wah prapténg antaka, dénné ta ingkang rumiyin,
  36. Ratu iku arêppana, akil balék lawan kang bisa malih, ambédakaken punniku, ing becik lawan ala, ing karaton supaya nemu rahayu, kapindhonné arêppana, ratu iku ingkang ngalim,
  37. Kang luhur bangsanning ika, ingkang saged mamaca anunulis lan ngulatti ahli ngélmu, supaya kang winnaca, bisa nimba lakunning carita iku, wruha rasanning carita, kang dadi tepa palupi.
  38. Pan polah wong kunna-kunna, iku dadi pitutur wuri-wuri, dadi misilling pamuwus, dénné kang kaping tiga, arêp bisa milih wadya punggawa gung, ingkang bisa pamicara, micarakaken pakarti.
  39. Pakarti karatonning kang, pang ngréh ingkang tumiba wong sabumi, dénné ping sakawannipun arêp alussing sabda, sarta ingkang apekik suwarta[53]nnipun kang sedhep ing pamicara, aywa kongsi annyenyengit,
  40. Sarta wasis ing ngasmara, pan kalebu iku panggawé becik aywa saradag sarudug ing kamulyanning raja, aja rongéh solah pamicarannipun anglungsurraken darajat wong rongéh iku nyenyengngit,
  41. Yén ratu anyenyengngitta, ngilangngaken iya cahyaning bumi, padédésan padha kusut yekti dadi ngalam dadi ayat saulah pratingkahipun éh wong dunnya aywa karya, ratu ingkang anyenyenggngit,
  42. Ngupayaha ratu ingkang, parêk ati wuwuh kuwungnging bumi, tulus kang sarwa tinnandur, bumi pan nora sarang, lamun ratu kinnasihan ing wadya gung, bumi pan ayem sadaya, kalikang mili lestari.
  43. Nora gempal pipinggiran jurang gunung tan ana angngléngsérri, pan ratu upaminnipun roh annéng jronning badan yén rongéha yekti rusak badannipun mila tan kenna pépéka, pan ratu erohing bumi.
  44. Lawan sarat kaping lima, ratu iku aywa péndhék astéki, arêp luhur astannipun tegessé péndhék asta, aywa kumet dadi péndhék astannipun ratu kang loma balaba, iku luhur astané
  45. Aywa ngunnek-unnek driya, ing wektunné pangunnek-unnek sirik kasarimpet karyannipun temah tumindak nistha, apan dadi ngalamat tiwassing ratu, tiwas iku [54] karusakkan ilang sinnommé.

Pupuh IX
SINOM

  1. Sarat kaping nem punnika, éh sagung para Narpathi, anglulusna kabecikkan ing wadya kang gawé becik aywa ngowah-owahi, sayekti jaman pakéwuh, yén sugih wadya bisa, ngluluri agawé becik iku dadi tondho agungnging karatyan,
  2. Dénné sarat kaping sapta, ratu arêp pasthi, prawiraha ing ngayuda, saulah bawanning jurit apan kang para mantri, aturut bawanning ratu, yén ratu sabarring tyas balanné datan pakardi, dénné sarat kaping wolu winursita.
  3. Angira-ira ing dhahar sudannen kasukannéki, adoh wahyunné wong suka, kagubet prayétnanéki, lawan dén sawatawis yén asaré aywa kaduk punnika gawé suda, kawaskitanning Narpathi, wong ngubungngi annédra iku pépé
  4. Lawan sarat kaping sanga, aywa juwéh ing pawéstri, aja kerêp amicara, iya kalawan pawéstri, pan lulus kang sayekti, sakéhé wong wadon iku, tetep budinné kurang, nora kenna dadi misil aywa angung lulungguhan lan wano=nodya.
  5. Lan awya kusut punnika, papaéssan saben ari, lawan aja ararasan nalikannira abukti, sayekti anglebetti, lamun kurang budinnipun sarat kaping sadasa, aywa gawé ratu éstri, utamanné ratu iku ingkang [55]
  6. Nanging ana wennang uga, yén ana ratu ngemassi, tan darbé atmaja lannang, atmajanné mung pawéstri, yén ora duwé ahli, satengngah kang bongsa luhur, karana nora kenna, asor bébétting Narpathi, marmannipun wadon-wadon ginnawé
  7. Aywa kongsi kasusahan rayatté wong sanagari, nanging ratu wadon iya, nora kenna yén sinniwi, pangarêppanning mantri, saéngga kalawan tutup wadana lan sarura, mung astanné kakalih, yén wadana mung sangandhapping plarabban,
  8. Nalika ari Jumungah, ratu wajib angimanni, lawan wajibbé malih, ing kala mongsa akumpul lan sagung wadyannira, kikirap rakitting jurit ratu wadon nora kenna akikirap.
  9. Pan akathak nisthannira, adeggé ratu pawéstri, nora kenna yén parétah, karungngu wong lannang siji, sarat padha pawéstri, kang ngundha timballannipun apa lamun becikka, agawé ratu pawéstri, Allah ora gawé bébétting wong ala.
  10. Payanbaian yakunna, Imam lan lairran nenggih, wamukapiyan punnika, tegessé yogéng Narpathi, kerêppa dén tingalli, mring mantri punggawannipun aywa anggung annamar, surêm prabanning nagari, utamanné ratu ngédhéng ngénggar-ré
  11. Papaés sarta lan bala, ki[56]kirap angrakit jurit miwah kakerappan kuda, lan ameng ngameng jemparing, amrih pedhang mrih bangkit lan amrih sukéng wadya gung, lawan ari Jumungah, papaéssé sawadyéki, mémba salat dén amrih anut saréngat,
  12. Pasal kaping nem winnarna, annyataken kukum ngadil tegessé ngadil punnika, benner sabarang pakarti, benner sabarang angling, benner barang tindakkipun lan annutting paréntah, kang saking andika Nabi, ratu ngadil ngamallé ngebekki jagad,
  13. Wonten Pandhita satunggal prihati kapati-pati, nenedha ing Hyang Widdhi, asanget panekungngipun supé ing dhahar néndra, amung pannedhanniréki, para ratu kabéh kang padha adilla.
  14. Aywa na kang nganniaya, emannen ganjarannéki, pupunjul lan ngalam donnya ratu badalling Hyang Widdhi owella liya nenggih, ing jagad kinnarya pupunjul bésuk yén kabennerran ing jaman patinniréki, buh tikellé lan mulyanning ngalam dunnya.
  15. Mila Séh Pulél punnika,ing saben ari annangis nennedhakken para raja, dén weruh dén padha adil yén kalipattollahi, méh rohkanni jisimmipun nikmat miwah kagungngan ing ngawal kalawan nakir, wus kinumpullaken dénning para raja.
  16. Saratting ratu utama, kukuh marang para mantri, punggawa prawirannira, tan kenna ing [57] songga runggi, temen-temen sayekti, aywa anglinnyokki wadu,kang ngamrih kaluluttan dudu karyanning Narpathi, ratu yogya amarasenna wong ngédan,
  17. Yén ana wadya kang ala, supaya manggih becik waluya sektinning raja, lamun ora dosa pathi, lan ora angrusuhi, ing ing paréntah amrih bingngung, yén ana kang mangkana, dohna antaranning bumi, lawan aja lumaku kang sinnengngittan,
  18. Sinnengngittan marang bala, sangratu iku nglakonni,kang mengkonno nora kenna, ratu pan namongnging dasih, pantaran kang mrih budi, darajat ingkang linuhur, maklum kalawan sabar, nanging ywa nyabarri ngadil nistha madya utama dipun waskitha.
  19. Pan prakosanning Naréndra, punniku kalawan-nadil mapan-napessing naréndra, punniku atinggal-ladil tannarséng para budi, tan mulya karatonnipun ratu kang satrunning Hyang, iya lilussayatinni, nora arus yén nerak adilling praja.
  20. Ratu adoh saking ngiya, antarannira Hyang Widdhi, ratu parêk saking ngiya, iku antaranning ngéblis pan ora angukuhi, supangat saking rahayu, adil punniku mulya, ing kaprabon kang sayekti, poma-poma dén énget kang para raja.
  21. Pan wajib akarya ihsan sagung kang para Narpathi, ihsanniku kabecikkan angger-anggerring ngaurip adil lan gawé becik ing manungsa teteppipu[58]n yén ora mengkonnowa, sayekti punniku iblis lamun ratu annerakking rong prakara.
  22. Iya pan dudu Naréndra, ratu gagawéyan éblis suker papawong sapraja, awit aberring Narpathi,kennabinné gung ngéblis benggang susilanning ratu, dén mémélik ing sétan akéh ingkang dén karêmmi, nagri arja kawarassan sanagara.
  23. Awit darajatting raja, mangkana Imam Bukari, wiyat wonten Naréndra, pari paksa minggah kaji, tan kénging dénnaturri, mantri punggawa gung, marmanné minggah, kapéngin ganjarran kaji, prapténg marga kapethuk maring Pandhitha.
  24. Sang Pandhita atatannya, éh Sang Prabu maring pundi, Sang Naréndra lon sahurnya, kawularsa munggah kaji, ambalangkung kapéngin wong kaji ganjarrannipun Sang Pandhitha lingngira, punnapa boten ngawruhi, pakennira ing panggawéhanning raja.
  25. Pakennira wus pamittan punnapi wus dén lilanni, maring wadya sanagara, kabéh kang sira ratonni, lamun durung ngapamit sayekti atinggal perlu, pijer amburu iya, kautamannira urip lamun durung karêksa ing wajibbira.
  26. Duraka manggih duduka, pan sira wakilling Widdhi, lan ratu eroh ing jagad nagara iku pan jisim lamun eroh punniku, benggang ngalan jisimmipun punnapi boya rusak yén eroh atinggal jisim lah dén éng[59]gal muliya kadhatonnira.
  27. Yén sira amrih ganjaran ingkang luwih saking kaji, kabéh kaduwék ing sira, yén benner karatonnéki, yén sira angadilli, marang kang wadya bala gung miwah n sira angadilli, marang kang wadya bala gung miwah yén angapura, maring bala kang asisip mung sapisan padha kaji ping sawidak,
  28. Wus kocap ing dalem kitab sembayangnging ratu : ngadil iya lagi sarêkangat punniku wus angluwihi, lan salatté wong cilik rêkangat ta kaping séwu, kongkullan kang sapisan luwih ganjaranning kaji, lamun ratu agawéya kabecikkan,
  29. Iya ing dalem sadinnané, iku pan uwus madhanni, lan ngamallé wong sajagad kabéh ingkang dén ratonni, isiya para wali, sajronning karatonnipun pan wus ginnawé padha, lan ratu agawé becik mung sadinna méndah silamun mindengnga.
  30. Pan ujarring para imam pandhita ingkang musannip nora kudu kajat jakat ratu iku lamunnadil pan ratu nora wajib jakat wajib adillipun yén wong asimpen arta, yén benner amupangatti, ngawal-lakir yén benner karya santosa.
  31. Yén luput pratikellira, iku inbgkang bilaénni, marmanné wong karêm arta, dén becik dén ngati-yati, supaya dadi kanthi, aywa kongsi dadi satru, éh sagung para raja, dén wruh kamulanniréki, lamun ratu akarya adil sapisan,
  32. Sami lan wong salat sunna[60]t sawidak rêkangatnéki, yén mungguh kocapping sarak ing tembé tannana malih, ing bale ngaras nenggih, samohanning para rathu, nadyan silih mukminna, yén wong kang dudu Narpathi, nora kenna marêpekki bale ngaras,
  33. Tannana ingkang winnennang,lenggah mimbar mutyaradi, papatiking nawa rêtna, liyanné para Narpathi, tannana kang ngungkulli, gonning nikmat rasullahu, éh sagung raja-raja, dén samya neteppi ngadil singgahana panganniayanning wadya.
  34. Dadi niayéng sarira, ambuwang karatonnadi, yén ora asih ing bala, lawang nikmat anginnebbi, rêksannen kang sayekti, tan kenna pépéka ratu, aywa ngugung dursila, wesiasatten lan adil ana lire ingkang panten tinambannan,
  35. Supaya wong sugih ika, aywa ngungkulli wong miskin kang dadi wong ngagung samya, aywa niyat angungkulli, marang para wong cilik dén ajrih adilling ratu, kabéh padha éngetta, marang sarira pribadi, pan mangkonno labetté ratu utama.
  36. Kang kocap ing dalem kitab ila hilakussalatin wong mamakedah punnika, awit saking kurang budi, tinutup benner néki, dénning Hyang dadya akumprung, sinnandhingngan cilaka, lan nepsu sumimpang ngidin kang mangkana mongka talutuh ing praja.
  37. Lawan malih kang mupakat kitab adangus salatin pan ora kuwasa ora, [61] para ratu angawruhi, pratingkah jro nagari, ing saulah bawannipun para mantri prawira, ing rêmpit miwah prajurit ing punggawa gemah rusakking praja.
  38. Imam Bukari mupakat lan sagung para musanip ingkang angrusak nagara, telung prakara winnarni, dénné ingkiang sawiji, amepetti pawarta yu,kang mungguh raja-raja, dénné ta kang kaping kalih, gedhékaken marang bébétting wong ala.
  39. Yén durung kalawan burhan yén wong ngandhap wijil néki, yén ora putussing wéka, trus pamicara bérbudi, yén ora mengkonéki, aywa géginnawé agung, lamun durung prawira, bébét iku anglabetti,pan wong ala durung wruh ing becik ala.
  40. Dénné warna kaping tiga, yén bulu cumbu Narpathi, apitenah nora katrap punniku angrusak bumi, ngéman dén sihi, kongsul wahyunning Hyang Ngagung, wong siji kang dén éman ambuwang wong sanagari, ora lila subkannahu watangala.
  41. Imam Bukari anggubah, tri prakara dén maksuddi, kang dhingin nyimpenni arta,kang yogya katur Narpathi, pan ratu tan udanni, inggih jronning nagaréku, yén tan saking punggawa, pira-pira jro nagari, wong ngabekti dursila lawan maksiyat,
  42. Wong bidengngah lan duraka, pasék mungkir wong bilahi, yén ora dén aturri [62] pawarta ratu tan weruh, iya sapa maturra, apura dadi bilahi, pan tétéla wong pitenah iku dadra.
  43. Dénné ping kalih punnika, wau kang ngakarya mantri, lamun bébétté wong ala, bongsa andhap saking cilik sayektinné ing wésthi, dadi saluman-salumun sabab kirang wicara, mila mamak andeng kénni, durung ngreti pratingkah batal lan karam,
  44. Nadyan silih angretiya, luamah dén karatonni, sabab duryatting wong ala, kurang pamicaranéki, yén dén kathik sang ngaji, kéh susah kang bongsa luhur, kang putus émengnging tyas nimpen daya upayéki, nagri rusak kaollé para Pandhitha.
  45. Jawalut duryati ika, biirti pangissawilin tegessé lapal punnika, kontal begjanning Narpathi, lawan daulatnéki, sabab angagungkenniku, karya nayakéng praja, wong ngasor kawijilnéki, saiyatté tanpa ngélmu konthong sétan,
  46. Kaping tiga kang ginubah, tegessé ratu nurutti, paliwara kang niyaya, punniku dén karêmenni, tur cekak kurang budi, temah kecit wahyunnipun yén kotrah witaradya sayektinné anglabetti, trahing ala sayekti labetté
  47. Kasugihanning Naréndra, apan sugih wong ngabecik bérbudi alus wicara, pangupaya lawan suci, wruhing bab dalil kadis sayekti nora kaliru, ing panggawénning sétan ambubungah lawan sing[63]kir, singkir iku pindha mujijat karamat.
  48. Yén wong tanpa ngélmu tapa, apuwasa pati genni, mongka duwé panguwasa, iku kuwasanning ngéblis iku dadi lan singkir, karamat mangunnah dudu, ngedohken wahyunning Hyang, yén ratu karêmming singkir, nora wurung lamunna garanné
  49. Kunneng pasal kaping sapta, anyatekaken pakarti, adilling kang para raja, kitab sipatusalatin ingucappaken nenggih, parlunning kang para ratu, agunem lan pandhitha, hudamamah ahli ngélmi, supayanné musawarat wadya-wadya.
  50. Karana sagung pandhitha, yén mungguh kang ahli batin yekti sasakanning jagad yén mungguh kang ahli lahir, sasakanning nagari, kakimmiku tegessipun sagungnging wicaksana, sujana miwah bérbudi, wong micara iku sasakanning praja.
  51. Yén tannana kang mangkana, sajronning nagara abis pan iku nagara cela, inna pamicaranéki, sayekti kang kinnathik wong loba mamak tur punggung, bidengah lan maksiyat wong ngasor bangsanné sami, sayektinné cacah cucah.
  52. Tindakké acela wendhah, ajeggé samennir, adillé pating barisak sarang derajatting bumi, tannanangi sik-isik wisma kebon kebonnipun nangkoda kang sasanga, tannana sudagar kedhik sapanedya ngambah praja tanpa marta.
  53. Bokmannawa gung pitennah, tannana pamicaréki, dé[64]nning sawungnging nagara, tannana kang ahli budi, ahli nalar bérbudi, kang trus pamicarannipun asring kang mawa tindak wruhing ngala lawan becik yén tannana mangkono kuthanning sétan,
  54. Akéh-akéh wong babarang, kaluwihan lawan singkir, dhangngan tur dénnela-ela, tan wruh pakartinning ngéblis mila Imam Bukari, éh sagungnging ratu-ratu, dén wruh panggawé nistha, iku mengakaken sisib panggawé kang utama mengakken rahmat,
  55. Apan undhakking darajat ing wahyu kang dadi margi, sagung panggawé utama, kaluhurranning Narpathi, panggawé nistha nenggih, darajat wahyu linungsur, apes wekassan rusak tunna bet pan ora bathi, ngajarraken malarat tinnagih utang.
  56. Utangngé mungguhing raja, iya kang kocapping dalil tinnagih  ing wong sajagad ing jaman kapaténnéki, papa naraka nenggih, tindak nistha tegessipun swarga tindak utama, awit pamicaranéki, laku nistha awit kirang pamicara.
  57. Muktamat kang para imam pan wahyu punniku budi, budi busana ihtiyar, kalamun condhong mring becik tetep wahyunniréki, yén condhong mring ala mumuk dadi wahyunning sétan awit budinné pribadi, ala becik badanné dhéwé kang murwa.
  58. Yogya sagung raja raja, mardiya ing ahli budi, baurêksa ahlul imam karana wong saganari, katempuh ing Narpathi, [65] supaya wadya bala gung, aywa na manggih sasar, pamardinning Narapathi, marma wajib ratu angathik pandhitha.
  59. Kang sidik ing pamicara, mring wadya kang mantri-mantri, nayaka malah sami, mamalangngan punniku, mamak loba myang ngedak kalamun tan ana nagri, wong mangkana yekti rêged adillira.
  60. Dadi wadya sanagara, tindakking réh saha pait dennya lumuh amicara, lan sagung kang ahli budi, myang sagung pandhithéki, sétan kang samya nununtun marang ing nepsu hawa, sasarré wong sanagari, wonten imam ginupit mongka lepiyan,
  61. Wonten ratu parawira, ahlulliman tur bérbudi, prayitna ing saniskara, nama Prabu Harum Rasid apanning saben ari, annimballi punggawa gung, angaturri pandhitha, wonten pandhitha satunggil lagi prapta winnisudhéng Naranatha.
  62. Pangandikanné ngrarêpa, Maha Prabu Harun Rasid pan O… Ah.. éya Séh Kinna, amba amiminta kang sih, pamuruk saking awit pangulah mungguhing ratu, barang sagadug amba, nedha barkat sangngayogi, aturripun sarwi mésem Sang pandhitha.
  63. Éh Sang Prabu kadi apa, tuwan jumenneng Narpathi, apan sampun pinnaringngan dénnira kang Maha Suci, apanning ratu pasthi, duk déréng diwasannipun ngangkat kinnarya raja, punniku pinnaring ngélmi, ngélmu siidik kadi Sayid Abubakar.
  64. [66]Malah amba kang nenedha, ing barkat tuwan Sang Ngaji, ngélmu ingkang kawaskitham lan tuwan dunurraénni, ngélmu pangrupa nenggih, pan wus sinnaringken ratu, kang kadi Sayid Ngumar, lan kula nenedha malih ngélmu ihsan kadi Sayiddinna Ngusman,
  65. Lan amba malih nenedha, ing paduka Sri Bupathi, ngélmu ngadil lan prawira, suraya amangun jurit kang kadi Sayid Ngali, apan sagung para ratu, dukmisih roh binnakal sampun dénnisénni-sénni, lamun datan makatenna Sri Naré
  66. Lamun boten makatenna, punnapa ginnawé ngéblis alon aturré Naréndra, saking sawab sang ngayogi, nanging barkat sang yogi, kawula aminta wuwuh, mugi-mugi wontenna, supangat tuwan sayekti, sigra matur wau Sang Maha Pandhitha.
  67. Inggih ing tigang prakara, katur ing tuwan Sang Ngaji, kang dhingin nartabét takmal pedhang ingkang kaping kalih, eréh ingkang kaping tri, wasiyat amba punniku, dénné artabét takmal wéwéhenna mring wong miskin dimén aywa amamaling ambébégal,
  68. Karana tembé ngayunnan yén ratu kéh wadyanéki, kang samya manjing naraka, iku tiwassing Narpathi, ratu kinnén bélanni, yén ana kawula matur, mila samya kasasar, amba tiwas nyandhang bukti, inggih dénning Sang Ratu kirang pariksa.
  69. Saking kurang ngupa jiwa, nipkah dhateng annak rabi, lamun ana kang mangkana, awit cukengnging Narpa[67]thi, dénné pedhang punniki, pedhangngenna doséng lampus lan manungsa kang bongga, jronning karatonniréki, kaping katri nenggih punniku saréngat,
  70. Yén ana mopo ing sarak ratu kang tinundhes bénjing, yén ana bedhah ngagama, liwar amrih ngélmu gaip yén sarak dén wudanni, nuli pedhangngen dén gupuh, éh aywa na pépéka, botté kang para Narpathi, ratu iku upama udan lan toya.
  71. Sagungnging para nayaka, punniku upama kali, klamun sirahé buthak ilinné kali tan wenning, yén sirahipun wenning, kang kali mili punniku, yékti wenning sadaya, dénné sagungnging wong cilik kang angombé kang adus anut sadaya.
  72. Yén ratu wenning punnika, sajagad kang dén ratonni, sayekti wenning sadaya, ratu babonning sabumi, yén ana jro nagari, akéh wong ala punniku, pasthi retune ala, lamun akéh wong ngabecik sayektinné punniku ratunné
  73. Nora kenna pépérangngan sajronning kang dén ratonni, ratu ala mélu ala, ratu becik mélu becik tan kenna muring-muring ngruntikki sarirannipun saking tanpa micara, iku tiwassing Narpathi, angungungngi ing nepsunné kang luamah.
  74. Lan aja amburu ingkang, lirikken dén amatitis nadyan ketek jro puri, lamuna garanné letuh, wong [68] cilik salang tunjang, nipkahé kurang mring rabi, sayektinné akéh wong agawé
  75. Karana kéh upa jiwa, binnendung dénning narpathi, amrih kebekking jro pura, punniku ratunning ngéblis dunhya tan dadi kanthi, kang mangkonno dadi satru, ratu lali Pangéran poma-poma Sri Bupathi, dén waskitha panungkulling iblis lannat,
  76. Sawussira cacarita, dadya musna Sang Maha Yekti, kari dénnya bawa rasa, sira Prabu Harun Rasid lan sagung para mantri,nayaka punggawannipun lawan patih satunggal ngubasa namanniréki, kang ginnunnem lestarinning guladrawa.

Pupuh X
DHANDHANGGULA

  1. Tannantara Sultan Harun Rasid sawussira dénnya pagunnemman lawan sagung nayakanné, lunga kalanning dalu, lawan patihira tutwuri, umaturring Pandhitha, Séh Pullé punniku, putranné Pandhitha Hiyal Ki Séh ika siyang ratri ngabekti, ing dalu atilawat,
  2. Dupi prapta Prabu Harus Rasid jawinning gedhong duk amiyarsa, tilawatté Ki Séh Pulél kang winaca anuju, pakartinné ala lan becik Sang Natha angandika, mring Papatihipun éh Patih ingkang winnaca, Ki Séh ika wus miwurukken ing mami, ingsun isih kémuttan,
  3. Payo manjing nyuwun wuruk malih, kiya Patih nulya nembah lawang, kéndel tannya Ki Séh Pulél sapa kang ngarsa masuk lawanna pakaryanniré[69]ki, Kya Patih aturrira, mangsuk nuwun wuruk Séh nulya matenni damar, apan sarwi amengakaken ing kori, Prabu dyan gurawallan,
  4. Menjing gedhong lawan Kyana Patih, jawab asta Ki Séh sarwi maca, Subkannalahi wiyossé, patannyannira arum iya apa pratingkahiki, réwang ngong sasalamman tangannya lus empuk tatkala manjing nagara, liwat pannas pan pakéwuh angluwihi, Séh Pulél malih mojar.
  5. Éh Sang Ratu sampun tuwan pikir, suker gampangngé karaton tuwan tan wandé annempuh tembé, kabéh wadya bala gung, pira-pira éwu lan kethi, miwah saleksa dhuta, kang kekel punniku, ing ngisorré kraton tuwan ing bennerré luputté kang dén ratonni, tan wurung pinnariksa.
  6. Sultan Harun Rasid sru angangngis anungkemmi padanning Pandhitha, sarta Kya Patih aturré, Séh Kinna tuwanningsun putra tuwan Sri Narapathi, sumongga ing paduka, lerêssing ngawiku, Séh Pulél anulya duka, anudingngi éh aman baya siréki, lawan wong sanagara.
  7. Kang maténni ratu Harus Rasid Kyana Patih langkung tangissira, Sang Prabu pangadikanné, mennengnga ta karuhun apa sira Patih wus ngarti, pangandikanné ika, nganggo amanniku, Kyana Patih matur nembah, déréng dugi rapa paduka dénnya ngling, nganggo aman punnika.
  8. Angling malih Prabu Harun Rasi[70]d tegessé Patih aman punnika, Raja Pirngon Papatihé, dadinné sira iku, kaya Patihing Banni Srail ingsunniki minnongka, Raja Pirngonnipun Rêkyana Patih anjola, sarwi mantuk tanna dangu prapta malih, sarwi anggotong emas,
  9. Kathahipun nenggih séwu tail angrarêpa matur Sang Pandhitha, punniku donnya kawitté, mas kawinné pun biyung, Nyai Kalwan tatkala laki, sri kawinnipun emas tail kaping séwu, punika mangké katurra, ing paduka Séh Pulél ngandika aris aturna ratunnira.
  10. Éh Sang Ratu andika tampanni, wonten warissé malih sungngenna, marang kang ahli warissé, luwihé saking iku, balanjakna maring wong miskin Sri Naréndra gya tedhak jawat asta kondur, lawan Rêkya Apatya, prapténg pura karya tindak ngati-yati, titi pangréhing jagad,
  11. Wonten hikayatting ratu malih, Sultan Bahgedad nama Suléman Ibnu Ngabdul Malik ranné, mashur karatonnipun ahlul iman neteppi adil agung karatonnira, bumintara kasub kaonnang-ngonangnging jagad bondha bandhu para surayanning jurit tangngéh kang
  12. Sri Soléman Ibnu Ngabdul Malik ing nalika asaré supenna, awor para Pandhitha kéh, adhadharran anutug miwah para ngulama sami, kukam ahlul iman pandhitha gung ngagung, tur sarwi abawa ra[71]sa, sawungunné Sang Prabu nulya prihatin asiyam tigang dinna.
  13. Apan wonten pandhitha satunggil jro nagrinné ika pinundhuttan dhadharran adi-yadinné, dhaharring pandhitéku, ing ngaturran galepung sangir, praptanning patang dinna, pati genninnipun sanget luwénning Naréndra, nulya buka riyaya galepung sangngir, Sang Natha ngungunning tyas,
  14. Pan tannana rasanning kang sangir, gawok marang sabarring pandhitha, dénné salami-laminné, kang dhinnahar mung ngiku, datan montra-montra nyegerri, sigra wau Naréndra, sacumbana lulut nutug lawan sorinnira, wus mangkana pan wawrat sang raja putri, wusnya ngalaman lama.
  15. Babar putra jalu turra pekik kalis lara sawusnya diwasa, Ngumar Ngadul Ngajid ranné, alus pambekkannipun anglabetti galepung sangir, kang saking Sang Pandhitha, mangkana winuwus sasédannira kang rama, madeg Prabu Ngumar Ibnu Ngabdul Ngajid luwih karatonnira.
  16. Kang wus kocap ing Bahdad rumiyin ratu kang buwang arta jro pura, binnalén malih tuturré, duk saking ramannipun purwa saking galepung sangir, tuturré kang pinanjang, darajatté luhur, tannana kang nimbangngana, Sultan Ngumar ya Ibnu Ngabdul Ngajid solah parêkking suksma.
  17. Wus tétéla Sultan Ngabdul Ngajid ambek santa paramarténg wadya, santosa doh kadunnyanné, kaollé param gung, Sultan Ngumar Ibnu Dul Ngajid cahyanné ka[72]dya surya, tengngangé dinulu, angebekki sabuwana, satengngahé kitab nama ngumarsanni, ngumar kapindho ika.
  18. Ngumar sabat maninnah prajéki, ngumar punniku nagri Bahgedad Ibnu Ngabdul Ngajud ranné,mangkya malih winuwus lalakonné jennengngiréki, mangkana duk utussan mawi surattipun katurring natha Pandhitha, kang paparab Sultan Séh Kasan Basarri, anuwun pamejang.
  19. Pratingkah kang utaméng Narpathi, supayanné kéngingnga angulah, ing praja mrih kamulyanné, darapon wuwuh-wuwuh, arjannipun kang buji-bumi, supaya supangatta, wulang-wulangngipun riwunnya nupikséng serat amangsulli Sultan Séh Kasan Basarri, prapténg nagri, bahgedad,
  20. Annak Prabu wruhanta sayekti, kang sarira dudu Sayid Ngumar, langkung awrat karatonné, mannawi tan kacakup tutuladda pangréhing bumi, éwa mangkana uga, lamun annak prabu, temen-temen angarsakna, pan sun bapa aminnarabal ngalamin mugi kalampahan.
  21. Wus mangkana Sultan Ngabdul Ngajid Bagéndha Ngumar ingkang tinulad pangréhing kaprabon dénné, saulah bawannipun anninnitik ngayeng-ngayengngi, bok ana kukurangngan jro karatonnipun siyang dalu Naranatha, andalenjet siyang dalu angulatti, wong kurang sandhang pangan,
  22. Nanging rahayu kaprabonnéki, nora ana wadya kukurangngan su[73]ka sugih sawadyanné, mangkana duk winuwus Sultan Ngumar Ibnu Dul Ngajid ing nalika sinnéba, ing punggawannipun nuju jagaddé paillan sinnagotrah wadya sajronning prajéki, barêng warêg lan kurang.
  23. Bulu bekti pira-pira nagri, kang binnagi munggéng pannangkillan Sang Pandhitha sakadarré, iku ginnawé sangu, angingonni sagung kang nangkil mangkana katamuwan pekir anjajaluk nanging derwis saking Ngarab langkung dénnya angurmatti dén pasrahi, milu ambagi arta.
  24. Tur mualap rad ahli budi, mila Naréndra langkung pracaya, timut sabarang pangréhé, datan sawaléng kayun sakarsanné darma nginggahi, lair batinné rênna, tan méngéng sarambut legawa trussing wardaya, ing nalika Ki Pekir duk arsa mulih, pamit marang Naré
  25. Angandika Sultan Ngabdul Ngajid éh Sang Pekir Ngarab sakayunta, branamba ing skayunné, punnapa karsannipun sinungngenna wong pekir miskin ingkang liyan nagara, pan sakatoggipun mungguh kawulanning Ngalah, ingkang wonten ing ngriki kula ratonni, kadi-kadi tan ana.
  26. Kukurangngan ing sandhang lan bukti, yén wontenna ingkang duka cipta, kula bélanni solahé, pasrahna mring Hyang Ngagung, amba darmi juru ambagi, Sang pekir aturrira, punnika satuhu, angandika nara dipa, boten lamis padatan karana rai, kawula wus annondha.
  27. [74]Angandika malih Sri Bupathi, lamun tuwan Sang Pekir pracaya, kawula nedha donganné, tulussa sih Hyang Ngagung, ing sarayat wong sanagari, kang kawajibban amba, amongnging sakayun kang mungguh sor-sorré ika, kukumming Hyang kamotting karaton mami, mugi dén apuraha.
  28. Saking bidengngah pasék lan sirik sigra pekir ika junjung asta, mendhuwur lan andonganné, nangis panjeléhipun sarwi mulat pingirring langit madhep maring ing kéblat wijilling pamuwus ya Allah rahmanudunya, ya ilahi kang ngagung kang Maha Suci, kawula annenedha.
  29. Mulyakenna Sultan Ngabdul Ngajid kang nuhonni ing paréntah tuwan tur kang ngasih ing balanné, tétéla boten amung, buru alem karana rai, tuwan sungnga nugraha, ing ratu punniku, déréng tutug pujinnira, gumeledheg méga agung agungkulli, saluhurring wong sé
  30. Tedhak aging gumaleger riris genjotting kang bantala asmara. Kilat abarêng jumebrét dhedhet sakala tedhuh, byar sumilak padhang wus prapti, wadya gung kang séwaka, kagyat duk andulu, wedananné ratunnira, pindha surya sirnanning pepeteng ngunni, sarêng tinganning cahya.
  31. Sarta wau tiba ngarsanéki, nulya pecah ing jro isi surat apan mengkonno unninné, nenggih adasiréAU, minnallahi ngajijilkarim il Sultanu Ngumar, neng[75]gih Ibnu Ngabdul Ngajiji Bahdaddi balad ya innahu nenggih kuruminnannarri, tegessé kang punnika.
  32. Surat dhawuh saking Hyang Kang Luwih, maring Sultan dil baladdi Bahdad Ngumar Ibnu Dul Ngajiddé, pinnaring mardika wus saking ngapi naraka nenggih, mulya karatonnira, ing dunnya ing lampus suka tyassing wadya-wadya, sarêng sujud ing ngarsanning Narapathi, kang pindha pekir musna.
  33. Kunnengnging kang wus dadya palupi, lepiyanning para  raja-raja myang jaman-najam wus dénné, kunneng malih winuwus wonten ratu nagri Saburi, Sri Abu Ngali Ilyas bisikkanning ratu, bérbudi prawira tama, langkung titi ing tata alinggih, wiréng prang wicaksana.
  34. Sih ing wadya myang kadang warga sih, miwah sama-samanning Naréndra, legawéng pari bawanné, tyas rêmbugnya lus-tulus annorraga ing sami-sami, lan ana jronning praja, ing Saburi agung, pandhitha wankithéng tindak lepas budi méngo kamulyanning margi, éh Abu Ngali Dipak,
  35. Ing ngaturran marang Narapathi, Séh Abu Ngali Dipak wus prapta, jronning pura byantaranné, prabu naossi babut prang wadanni umési sari, Sang Natha angrerêpa, mring Sang Pandhithéku, éh ya tuwan Séhé Kinna, amba ayun nunuhun pamulang yekti, ing sapa manggih tuwan,
  36. Séh Bu Ngali Dipak ngandika ris éh Sang Ratu Abu Ngali Ilyas punnapa tuwan  sayektén jawab pata[76]kén ulun kang punnika tan-nangéndranni, lamun tuwan anjawab ing sual satuhu, yekti kawula sung warta, ingkang sidik tur kanggo ngawal lan ngakir, Sang Prabu angandika.
  37. Inggih sa Allah ta mugi-mugi, amba kongangnga anglampahana, pawarta yu sakathahé, Sang Pandhitha amuwus punnapa ta tuwan sayekti, asih maringnging arta, lan éstri punniku, Sultan Abu Ngali Ilyas angandika sarwi dres waspanné mijil ya tuwan Séhé
  38. Inggih amba satuhuné asih, amarang éstri miwah marang arta, Maha Pandhitha delingngé, tuwan asih punniku, dénné boten ambangkat kardi, menggahing satru tuwan tan neggulang kéwuh, ing jaman kepaténnira, miwah inggih ing jaman uni punniki, tetep tan dadi ré
  39. Punndi marganning tuwan kasihi, boten pisan yén bangkatta karya, mindhak angrubeddi baé, sajronning ngaprang ngamuk miwah sajronning sakaratil maot sampun tétéla, malah dadi satru, Sang Natha Bu Ngali Ilyas asru nangis tobatting kang Maha Suci, sampun kadawan-dawan,
  40. Sapunika apura rumiyin inggih saking déréng amicara, ing bab kang punnika dénné, cekak budi satuhu, Sang Pandhitha wuwusnya malih, ambuwang sihing suksma, embuh dén palaur, sanadyan silih asiha, sawetara aywa kongsi lali maring, wajibbé ing karatyan,
  41. Pan waji[77]bbé ratu anuhonni, pakonning Hyang nutting rasullullah, nagri Saburiki gedhé, lali karyanning ratu, pijer asih tengu kemerki, gurêm tan dadi bahan amumurung laku, angogodha mring kamulyan yata obah bumi genjot-genjong ganjing, dé natha sru udrasa.
  42. Tinnarima niyatté kang becik wus mangkana malih wonten kojah, saking ratu gedhé-gedhé, wus tétéla luhur, darajaddé kang wus ngungkulli, ing para raja-raja, iku kang winuwus kang kocap sajronning kitab sakathahé kahanan panggawé becik awit saking Pandhitha.
  43. Lepassing tindak mulyanning pati, iya awit saking ingkang ing pandhitha myang ratu kaluhurranné, mangkana kang cinatur, wonten ratu Prabu Ismangil Ibnu Jeng Sultan Ahmad Saépurijallun ajeg adil palimarma, saben wulan nagaranné dén ubengngi, wajib kang linampahan,
  44. Saking pracaya wiwéka kapti, datan namung ngaturri niyaka, miwah ing mantri-mantriné, mannawa jrihiréku, bottinaken jronning pati, paranta sahurring wang, tinudingnga ingsun sikil kiwa mring malékat dénné ingsun ambahu rêksa ing bumi, tan wruh pijer pépé
  45. Dadya saben miyos angubengngi, ing nagara sarwi undhang-ngundhang, nora towang sawulanné, mangkana undhangngipun Sultannadi PrabuIsmangil wadya kang kamot samya, jro ka[78]dhatonning sing sapa anganniyaya, mring siji wong sasat anniyayéng mami, sayekti satrunning wang.
  46. Lan sapa kang denniyayi sami, wong sawiji nora tur unningnga, marang jennengngingsun dhéwé, pan iku satrunningsun iya nganniyaya ing mami, warata saben wulan undhang dhawuhipun paréng miyossan Naréndra, duk samana wong gamelling Sri Bupathi, mampirring pakebonnan,
  47. Sanget kasattan ngambil kerai, mung sawiji tanna tembungngira, iya marang kang ngaduwé, dadyéwuh manahipun yén katurra mung timun siji, lamun nora katurra, ajrih undhangngipun nadyan timun siji pama, yén tan nembung sayekti niyaya ugi, yénnora umaturra.
  48. Sembrana undhang yekti bilai, dadya kumpul wong sapakarangngan miwah pinnituwanné, rêmbug katur Sang Prabu, dadya medal jalu lan éstri,manjer ing sinjang pethak pinggirring lulurung, wongngé pan sujud sadaya dadya kéndel baris kang lumakyéng ngrsi, punggawa tur unningnga.
  49. Wonten darbéatur ing Narpathi, wus ingirid marang ing punggawa binekta katur prabunné, dennangu atirripun abdi dalem gamel satunggil manjing kebon kawula, sarwi ngambil timun satinggil lajeng pinnangan tanpa tembung milamba matur ing gusti, kakandhang nganniaya.
  50. Mundhut aparran kéndel Sang Ngaji, tedhak saking ing panggénnannira, akubeng magersarinné, andhendheng ba[79]ris tepung, sagungnging kang nayaka mantri, ngandika mring ngayunnan atémbak supenuh, gamel siji tinnimballan kenna terka ngandika Prabu Ismangil éh gamel apa sira.
  51. Tan katekan marang ngundhang mami, kang wus mashur iya saben tanggal kang kalebu karaton mami, kabéh yekti misrawas ing paréntah ingsun ponnang gamel siji turnya, inggih myarsa ing pangundhang Narapathi, saking kasattan amba.
  52. Mila mendhet ing timun satunggil langkung dukannira Sri Naréndra, bang latu-latu jajanné, pagénné ya si kumprung, pengngung cubluk tan duwé budi, dé wus wruh lamun ingwang, kalipattullahu, tur kang kabubuhanning wang, bau rêksa marang isinning sabumi, mung sira kang gagampang.
  53. Juru gedhong tinnimballan prapti, Sultan Nadi Ismangil ngandika, marang juru gedhong kabéh, apata sira durung, iya saben wiyossan mami, annedhakken balonja, mring wong gamel iku, ponnang gedhong matur nembah, inggih saben pitung dinna wong satunggil inggih saben nangkattan,
  54. Duka malih Kangjeng Nadi, Malikul Karim Pannata Dinnan Séh Purijal andikanné, apata nora ingsun annyampetti tur anutuggi, ing kakarêppannira, dinnar kaping pitu, iya ing dalem sadinna, wong sawiji wong sapuluh malah luwih, pagénné
  55. Teka ngrusak ing naga[80]ra mami, lanna ngrusak ing kaprabonning wang, kang mashur ing salawassé, mungguh karatonningsun sira wanni-wanni ngrégonni, kang munni jronning ngundhang, amecat siréku, marangnging karatonning wang, dyan cinnekel darijinné dén gecekki,  wong gamel pinendhangngan,
  56. Sakancanné salurahé sami, dosanné ora éling sung warah, kumprung pengngungngé kancanné, jirap pinggir marga gung, papenthangngan wong gamel sami, Sang Natha bayar dinnar, séwu ingkang sinung, kang nambelli karyannira, wadya gamel sajronning papara nenggih, ngayengngi kuthannira.
  57. Jronning kitab ahbarus salatin wajibbing ratu anuhonnana, ing sarak rasul pasthinné, lan aja tinggal iku, sakathahé sunatting Nabi, daraponna wuwuha, mannis madana anderajatti, wring wadya sanagara.
  58. Wadya asih pasamohan jurit angasorraken ratu kang ana, jronning aprang lawannanné, saking supangat rasul temen-temen kang anglabetti, yén nana jro nagara, bibngah ing sila dur, angrusa agama sarak glis tundhungngen wetokna jabanning tamping, yén mopo paté
  59. Kang mangkonno iku pan sayekti, kang ngrusak kaprabonning natha, tétéla nganniyayanné, mring nagara kang mashur, ratu-ratu iku pan wakil kang mangkonno wong mamak songar ing Hyang Luhur, sayogyanné pa[81]ra raja, kudu asih marang wong ngulah saréngi, papagerring nagara.
  60. Apan ratu iku wus pinnasthi, jinnennengngaken dadi kalipah, amongnging wadya sakabéh, ing darajat wus sinung, kaluhurranning kang para Ji, sinungngan wicaksana, ébah pan wus sinung, nora na andhedhepaha, mrih dén alem marang samanning ngaurip yén mangkonnoha rusak.
  61. Lawan sayogya ing ratu adil marang bala kinu lawisudha, dén sarta tata kramanné, kang annom balannipun ingkang pantes binnasan adhi, ingkang panten kinnakang, kakang basannipun uwa kaki apa paman pan wus kocap kitab sipatusalatin iku luhurring raja.
  62. Kukuhing praja kalawan taklim gonjingnging praja ngéndhangken sarak ambakuha kenna sihé, pira-pira praja gung, ingkang ana ing bawah angin prawira tur kéringngan kekes kang makéwuh, saking supangatting sarak, kunneng wonten kojah ngujar jamhur kakim pandhitha ngraga suksma.
  63. Wonten ratu tatakén satunggil ya Séh Kinna punnapa wontenna, ratu ingkang luwih dhéwé, saking samanning ratu, ujar jamhur kakim naurri, ratu kang luwih ika, kang agawé laku, kabecikkan ing ngawakkan apa dénné akonning balanniréki, saréh annata praja.
  64. Para ratu ingkang mamak sami, nora pariksa mring wong niaya, iku kang luwih mamakké, nora amicaré[82]ku, lamun praja ing ngala becik saking titahing raja, rusak arjannipun solahé dadi ngalamat saisinning bumi tan lyan nora pathi, bawanning becik ala.
  65. Pan wonten Séh pariksa ing ngunni, nama Turap Ibnu Ngabdis Salam duk Sayid Ngumar lakunné, ingkang sipatulahu, mijil saking kadhatonnéki, ing wingngi karsannira, namar ing wadya gung, lajeng maring jawi kitha, anningngalli sorring kayon ana genni, punniku pinnarannan,
  66. Wong papasar marang jro nagari, kawengngen maksih jaban nagara, wong wadon telu annakké, annangis jaluk sekulkakendhillé pinnajer genni, nanging tan darbé beras ingisénnan watu, annakké nangis katiga, pan kaluwén menneng dénnarêmmi, dénnya ngaliwet padhas,
  67. Wong wadon ngucap sarwi annangis éya Allah tuwan amalessa, ing ratu ingkang mengkonné, amukti ing kadhatun dénné iya nora ngawruhi, mring kawulanning Ngallah, kang lingip kalangkung, lali lamun kawajibban ratu iku angreksa isinning bumi, ywa kongsi duka cipta.
  68. Sultan Ngumar ing Madinah iki, dénnya ngenggonni karatonnéya, Kangjeng Rasul wasiyatté, teka téga kalangkung, amung gugu ujarring mantri, tan wruh ing becik ala, ing ngarinnipun Bagéndha Ngumar miyarsa, uluk salam pangandikannira aris wong ngendi sira baya.
  69. Annauhurri wong padésan ma[83]mi, apa pasar mring jronning Madinnah, mila néng ngriki kapengngén annak mannira telu, padha nangis anjaluk nasi, malah-malah mannira, aluwé kalangkung, mennengngé annak mannira, dénné ingsun katon angedhukka kendhil tur ing jro isi padhas,
  70. Bagéndha Ngumar ngandika malih, apa sira ngidénni maring wang, sun arsa maronno dhéwé, wong wadon ika muwus lamun ana agawé becik yekti ngidénni ingwang, Sayid Ngumar muwus arsa wruh tennayannira, dupi parêk pawéstri ika ngingsirri, kumapyarring tyassira.
  71. Apa tuwan punniki Sang Ngaji, dénné kumepyar mannah kawula, duk tuwan parêk ing ngenggén punniya Ngumar téngsun kalipatu Madinnah mami, wong wadon aturrira, kawula duk wau, mring tuwan angundhat-tundhat saking sanget duka cipta luwé mami, lawan annak kawula.
  72. Sayid Ngumar angandika malih, lah mennengnga ing kénné sadhéla, nulya kondur sapraptanné, kadhaton ngambil gandum wus galepung kalawan daging, winadhahan sakala, Sayid Ngumar wangsul kalawan dirham sadasa, annéng marga ingkang nganglang aningalli, yén retune gagawa.
  73. Gineténnan amba gentossanné, milanné dalu-dalu, Sayid Ngumar ngandika malih, lah aja sira gawaha pan ningsun durung, kabottan lagyana karya, supayanné énggala do[84]sa mami, luputtingsun sirnaha.
  74. Luputtingsun niki kurang titi, pariksa marang isinning praja, kawulanning Ngallah kabéh, jronning jajahanningsun ingkang ana karaton mami, ingsun kang kawajibban among ing sakayun aywa kurang nyandhang mangan yén anaha wong duka cipta prihatin sun tiwas kennéng dosa.
  75. Wong kang luwé asanget prihatin ajéng jéréh matur ing Hyang Suksma, ingsun kang dénnaryrraké, di gung karatonningsun nora montra-montra ngrawatti, mring kawulanning Ngallah, kang langip punniku, wus lajeng Bagéndha Ngumar, wong kang ngangnglang sadaya wus kinnon bali, marang sajronning kitha.
  76. Sultan Ngumar prapta gén pawéstri, sinungngaken daging lan gandumnya, miwah mas limang taillé, wong ngika langkung ngungun annak samya dipun gugahi, katiga parêng nedha, sami tuwuhkkipun sakawan lan biyangngira, sami tuwuk lan tampi mas limang tail andonga mring Pangéran,
  77. Ya ilahi kang ngamaha suci, tuwan apuraha Sang Sultan Ngumar, ingkang mulya karatonné, pariksa ing wadya gung, angawakki parikséng dasih, lah tuwan angganjarra, kalipattullahu, kang ngasih marma ing bala, ya rahmanu aminnarabil ngalamin lah tuwan tarimaha.
  78. Lah punniku sagung kang para Ji, lalakonné Jeng Bagéndha Ngumar, kang utama kaprabonné, mumuri Kangjeng Rasul wonten malih ratu utami, [85] nagarinnipun Ngsam dibya ambek sadu, santamarta sih ing wadya, dénnya amrih lulussé karatonnéki, ing dunnya iing ngakérat,
  79. Kannikmatannira nora gempil prapténg jaman langgeng kang sinnedya, Sang Prabu Maliyul Saléh, lampahé datan namung, ngatur ingkang nayaka mantri, dénnya rumekséng praja, ngawakki annamur, ing siyang dalu lélédhang, malah-malah wus karêksa prajanéki, suka sugih gung wadya.
  80. Wong ngumbara kang kadi punnapanni kang ngadagang layar marang Ngesam miwah kang musapir kabéh, Sang Natha saben dalu, pan wuhara kang dén ngangnglangngi, gonning baita dagang, bok tinlagung laku, lajeng marang pakuburran bok manawa ana wong sanget prihatin dadagan mring ngastana.
  81. Nulya lajeng angangnglang mring masjid pekir ingkang samya angumbara, pasthi ing masjid jujuggé, méh jam satengngah telu, Prabu ing Sam anjogging masjid ana wong angumbara, ajrih anjaluk saking nagara Basarah, turu masjid ing Ngesam langkung amiskin adhem krukup kalasa.
  82. Saking sanget miskin tanpa jarik kaku tyassé mulat masjid Ngesam luwih pélag rêrênggané, yén dénnétung ngalangkung, ajénnajén sapuluh kethi, jronning masjid kéwala, si miskin angungun dunnya méh tanpa ajiya, suwé-suwé si miskin amurung-muring, dénné nora kayaha.
  83. Sugih ing Hyang dén paringken iki, [86] maru ratu Ngerum kliwat liwat kagungngan lan darajatté, kang kaya awakkingsun liwat miskin kapati-pati, parandénné tannana, ngawruhi maringsun éh Allah boten kadiya, yénna paring kaluhurran angliwatti, éya rahmanu dunnya.
  84. Kasih tuwan ratu sak punniki, dénné boten anganggé pariksa, maring isinning jagaddé, wonten kang wong jangjaluk teka boten dipun kawruhi, kambah wong duka cipta, jro nagarinnipun nora ngarah dén lalarra, pijer mukti wibawa anéng jro puri,lan sagung parisuka.
  85. Apan ratu kang mangkéné iki, bésuk dadak pinnaringngan swarga, dénné nora wruh gawénné, pijer kumprung adigung, sarwi ngrintih dénnira nangngis kekemullé kalasa, asrep tanpa kantuk Sultanning Sam duk miyarsa, sadangunné solahé kang dipun intip tyasnya kadisinnendhal,
  86. Mring jro pura angambil jajarik telung kebar lan angambil emas patang ngatus tail kéhé, medal saking kadhatun amranggulli kang ngangnglang sami, wruh lamun ratunnira, ambopong amanggul wadya kang ngangnglang tur sembah, lah punnapa kang tuwan panggul punniki, kawula gentossannya.
  87. Prabu ing Sam angandika aris teka sira tutugna angangnglang, iki karyanningsun dhéwé, nadyan nabotsun puwung, dimén ilang ing dosa mami, supayanné mayarsa, kaluputtanning[87]sun dénné kongsi angresula, wong musapir masjid ing nagara mami, suwé nora kawruhan,
  88. Iya iku kang ingsun paranni, Sang Natha prapta lampahé nulya, mas jarik dénnuncullaken si miskin gyat jumbul lagya sanget dénnira angrintih, ulon-ulon katiban ing sinjang kumabrug ana buntelanné emas ginnappan si miskin adhem kang ngati, menneng pangrintihira.
  89. Wus barukut kemullé si miskin sarwi emassé ginnaweé bantal telung kanthong gedhé-gedhé, Sang Natha prapta uluk salam kagyat pekir nahurri, tuwan punniku raja, saéstu pinunjul mugi Allah amalessa, ing pakarti tuwan kang parikséng cilik utama kawajibban,
  90. Angandika aris Sri Bupathi, pawong sannak mannira ngumbara, ngunni ngong pirsa kojahé, lalakonné Jeng Rasul ana uga asih ing pekir, asih wong mara désa, ngumbara jajaluk ingajak lenggah satata, sepinning wong ingajak sarêngngan bukti, lan rasul undhang-ngundhang.
  91. Para ratu ing sawuri mami, sapa nedya tulus dadi raja, ing ngurip prapténg kapatén iki lalakonnipun rumeksa amarang wong miskin anuli wéwéhana, dimén nuli cukup mariya papariman kacukuppan kang sinnandhang kang binukti, agung pamalessing Hyang.
  92. Yén awéwéh marang wong kang sugih, tur katrinni malah uju[88]bbriya, luamah ing panggawénné, nora dadi pitulung, wong wus kelar kang dén wéwéhi lan kawulanning Ngallah, kang nemu pakéwuh kang annandhang akang annandhang duka cipta, warassenna piyarannen wong prihatin barang kaprihatinnan,
  93. Nemu wales nikmat kang linuwih, wong kang nora simpen sandhang pangan tinulung asru donganné, tinnarima méng Hyang Luhur, lawan aja sikaréng budi, yén wong kinnanniaya, kabul dongannipun akéh pekir béla raja, wong malarat abéla nayaka mantri, malah béla nagara.
  94. Wonten ratu Basarah linuwih, gagah prakosa kuwanénning prang, nanging akedhig adillé, akéh kasukannipun duk semana Sri Narapathi, akénning kajinnemman prasamya atugur, ing lawang sakéthéng papat angundhangngi wong liwat awira-wiri, kang maring jronning kitha.
  95. Wong kang manjing pinundhuttan sami, pada sadirham yénnora sok-sokkan ingandheg paturranné, datan sinung malebu, yén wong medal saking nagari, amung satengah dirham pupundhuttannipun mangkana nagri Basarah, ana uwong malarat kaworran miskin Ki Emong naminnira.
  96. Borah-baréhé mungkul dadi siji, kang ginnawé buburuh mring pasar, sabarang dén worottaké, salaminné mung iku, ingkang dadi wetunning bukti, mangkana katowaongngan Ki Emong punniku, arêmbag lan rabinni[80]ra, lunga andon duburuh lakunning kuldi, maeing wijinning kitha.
  97. Rabinnipun kinnén nunggang kuldi, Ki Mong nuntun lumaku néng ngarsa, prapta ing patugurranné, kajinnemman punniku, kang makuwon lawang sademi, Ki Emong pinundhuttan undhang saking ratu, wong metu satengah dirham pan Ki Emong sasambatté ander willi, tutur malarattira.
  98. Annak luruh alim dika linggih, kula boten mangan kalih dinna, datan wonten patukonné, milakésah buburuh, anuttaken lakunning kuldi, marang jawinning kitha, sugal kang ngatugur, nora kenna asasambat sira ngrungu banget undhangngé Sang Ngaji, endi satengngah dirham,
  99. Angrarêpa Ki Mong kudu bali, mulih marang sajronning nagara, wong tugur samya ujarré, yén sira iku wangsul pan wus ngancik lawang sademi, dadi kenna sadirham Ki Emong angrungu, dheleg-dheleg tanpa ngucapmileg-mileg langkung dénnira prihatin apa dén nesokkenna.
  100. Banjur satengah dirham yén bali,mring nagara pan kenna sadirham dadi ngungun joto baé, kasaru kéh langkung, wong ngadagang mring jro nagari, padha sok-sokkan dirham wong tugur agugup dénnira nampanni dirham pan Ki Emong suwé tan dén talikurri, katungkul kéh wong dagang.
  101. Lunga nurut wangsul mring nagari, kang ngatugur tannana unningnga, nora antara suwénné, wusnya wong dagang laju, pan kélingngan wong tugur [90] sami, Ki Emong katingallan lampahira wangsul binuru sigra kacandhak kuldinnira sinnendhal Ki Mong ginnitik wanni-wanni annerak,
  102. Ingkang wus dhawuh undhang Sang Ngaji, ingarannan wong wanni paréntah, kuldinné dipunréréwéng, tinugel buntuttipun kuldi jolani mong kang ngéstri, tiba ginnawé jola, wetengnganné runtuh, Nyai Mong nangis alara, miwah anon lakinné dipun gitikki, langkung prihatinnira.
  103. Kajinnemman sadaya abengngis lah lunga aluluruwa dirham bojomu iku sun gadhé, iya tebussen bésuk ingsun wedi undhang Sang Ngaji, Ki Emong sigra késah,mring nagara wangsul marêkki para nayaka, nedha kukum tinutur solahiréki, duk anéng patugurran,
  104. Ginnebuggan néng lawang sademi, nanging khukummé sagung punggawa, Basarah mupakat kabéh, pan nora kukum ingarannan doséng narpathi, wanni nerak paréntah, malah sira perung, kongsi ya  katur Sang Natha, nora antuk malah nemuwa bilai, jer sira nerak undhang.
  105. Nanging Ki Mong anglabuhi pati, nadyan katurra marang Naréndra, matiya sarta rabinné, dadya kang punggawa gung, hulu balang nayaka mantri, Ki Emong tinuruttan katurring Sang Prabu, Sulthan Basarah sinnéba, wus dinnangu katur sasolahiréki, annari mring nayaka.
  106. Aturripun kang nayaka mantri, yén punniku dipun apuntenna, a[91]ber sawingkingngé, préntah kang wus dhumawuh, kathah purumin mikan bénjing, dadya wau Naréndra, nurut aturripun Ki Mong sampun dhinnawuhan wus lungaha nora pinnerung siréki, pan uwis nemu begja.
  107. Yata Ki Mong kalangkung prihatin angupaya dinnar nora bisa, ginnawé nebus rabinné, prihatin kangennipun marang rabi tur wangngati, langkungnging duka cipta, tambuh solahipun annangngis gya junjung asta, ya ilahi kang ngakarya bumi langit kang nora kikilappan,
  108. Tingkah jro munni jabanning munni, kaunningan pakartinning jagad wonten rathu kang mengkéné, siya-siya kalangkung, datan kenna dén prasabenni, pan namung buru arta, makan darahipun ngadeggaken patugurran ngalap darah marang wadyanné pribadi, lah tuwan adillana.
  109. Niyayanné narpathi punniki, sapa sinten amba jalukkana, liya saking tuwab dhéwé, wakil tuwan punniku, boten pantes angreksa sabumi, malah angalap darah, saking wadyannipun anjeléh pannangngissira, lah walessen ratthu sikara punniki, ajur ing tyas kawula.
  110. Dyan Ki Emong miyarsa swara ris saking éba: Emong énggal metuwa, saking jro nagara kénné, tinnarima sira wus pandongan ta mring Hyang Kang Luwih, samengko iki iya, dhawuhken babendhu, marang Sang Rajéng Basarah, samantrinné kabéh sanagara iki, katut tingkahing ra[92]
  111. Dyan lumayu Ki Emong wus prapti, jawi kitha miyarsa kang swara, amung sapisan jumebrét nolih Ki Emong sampun jronning kitha sampun winnalik tumpes wong sajro kitha, kinnelem ing bannyu, irêng ingkang katingngallan ngombak kombak umobbé ngijab-bijabbi, luluh wong sajro kitha.
  112. Malah ing mangké taksih katawis patilassan kitha ing Basarah, nadya rawi rêng bannyunné, duk ratu kenna bendu, anggagawa wong sanagari, mila Jeng rasullullah, sanget undhangngipun kaol ittaku donga An Almalumi; walaoka nakafirin tegessé kang punnika.
  113. Padha wediya éh umat mami, mring donganné wong kinnanniaya, nadyan wong kapir yektinné, tinnarima punniku, nora nganggo gedhé lan cilik sipat aduwé endhas jagul lawan rathu, sajronning pitennah padha, ing kukummé mila dénna ngatiyati, kaol Bukari Imam,
  114. Pratandhanné sagung para Ji, nora kenna sélak saking bala, sabarang ing pakartinné, tan kenna api sadu, sasolhé kudu ngawruhi, niyasat ing dursila, angganjar kang anut barang réh ing kabecikkan nora wruha katempun ingkang para Ji, tan kenna ngungkurrênna.

Pupuh XI
JURU DEMUNG

  1. Wonten gantyanning nalirah, kaol saking Kiyai Jeng Musannip Imam Bukari kang sinung, iklas kawicaksannan wo[93]nten nagri agung kéh jajahannipun apanjang-punjung prayoga, nagri loh pasir awukir.
  2. Anengguh nagari Ngérak nanging manggih cilaka wussalami, singa ingkang madeg Prabu, anéng nagari Ngérak sedhih saking dursilanné kang wadya gung, yén rahinna kéh bébégal yén dalu prahara maling.
  3. Sebrot tan nutil-lutillan seselerran nadyan sajronning masjid ing ngari Jumungahipun kéh bodhik-bodhik ilang, nadyan tasbéh pan nora kenna katungkul yén dalu anggung wurahan tannana wong metu ngising.
  4. Maling satus barêngngira, tigangngatus malah ana kang luwih, kongsi jangkep gangsallatus ratunné sedhih dénnua, nora kanggo paréntah miwah pitutur, dadya patinning Naréndra, saking sangetté
  5. Nalika iku Madinnah, kang jumenneng pan kalipattullahi, Bagéndha Ngusman punniku, mentas sédanné Ngumar, dadya kang pranayaka Ngérak samya tur, unninga marang Jeng Ngusman Bagéndha Ngusman anuding.
  6. Putranné Bagéndha Ngumar, kang tinnannem anéng Ngerak nulya glis ingaterraken wadya gung, saking nagri Madinnah, putra Ngumar néng Ngérak wus madeg Rathu, suyut kang para nayaka, punggawa satriya mantri.
  7. Prawira ném putra Ngumar, bagus sarta putus sakéhing ngélmi, kramanning wiwéka putus pasang graihita limpad, wus micara ing ngélmu wong made[94]ga Prabu, nanging nagara ing Ngérak déréng mantun dursilé
  8. Putra Ngumar Sultan Jiyad ing nalika énjing miyos tinnangkil anglar nayaka gung-ngagung, punggawa hulu balabang, andhér penuh tébak ngarsanniréng Prabu, Sri Bupathi paparétah, angelar jembarring masjid,
  9. Ingkang kinnarya Jumungah, kira-kira amotta wong sakethi, malah dén kapara langkung, tanna lami wus dadya, ing ngundhangngan keriggan jumungahipun ajana wong kari wisma, jinnarah tur dén paté
  10. Tatkalannira jumungah, Sultan Jiyad akudbah angimanni, mangkana salaminnipun prandénné jro nagara, durung mari dursila bégal mamandung, nanging yén nari Jumungah, jro kitha pepak néng masjid,
  11. Sultan Jiyad amariksa, mring punggawa aturripun pan maksih, dursila wadya mamandung, nuju ari Jumungah, Sultan Jiyad sawussing kudbah tumurun angimanni bakda salat lawangnging masjid kinunci.
  12. Wong siji tan sinung medal paparétah mring pra nayaka mantri, tuwin kang wadya bala gung, Sultan Jiyad ngandika, éh wong Ngérak rungunnen parétah ingsun sira wus ngiman ken  padha, saking jronning pitung dinna punniki, aywa na wong  metu dalu, sawussing bakda ngisa, yén anaha kang annerak undhangngingsun paté
  13. Sanadyan lanang wado[95]nna, gedhé cilik aywa na temu bengngi, wus pasthi paréntah ingsun iku sun gawé lunnas gumarumung kang matur sandikannipun nulya dén wenganni lawang, sadaya wus kinnén mijil,
  14. Wuwusen ing dalunnira, Sultan Jiyad ngrasuk kaprabon jurit milih wadyannira amung, ingkang ginnawa ngangnglang, kawan dasa dharat amung Sang Ngaprabu, nitih turongga paperang, lor kitha kang dén ngangnglangngi.
  15. Kapethuk wong ngamamara, tigangatus lagi arsa mamaling, tinnakon wong ngapa iku, wong maling nora nyana, lamun ingkang ngangnglang iku Sangnga Prabu, ingandheg kéndel sadaya, pagénné sira mamaling.
  16. Yén sira kurang pangan dénné nora nunuwunning Sang Ngaji, pan arta béttakmal agung, saossan wong malarat sira arsa angambil kratonningsun wanni annerak paréntah, wong limangatus samya jrih.
  17. Kawruhan yén rathunnira, langkung ngungun tannana bisa angling, Sutan Jiyad langkung bendu, sebrak annarik pedhang,pinnedhangngan tumpes maling limangngatus tinnigassan murdannira, sawiji tannana kari.
  18. Gembungngé sinéléh samya, praptanning margi sirahé nanging, binnekta mring ngalun-nalun, nulya kalangan rinna, ing dalunné malih SangNatha angidul manggih wong nedya mamara, tigangngatus dén tumpessi.
  19. Gegembung tinnilar marga, anggalasah sirah binnekta sami, sadaya mring ngalun-nalun mangkana wu[96]sé abekkan Sultan Jiyad anggung angangnglangngi dalu sanadyan dudu malingnga, miwah wong nguyuh angising.
  20. Yén katemu anéng jaba, pinggir lurung pinnedhang dén paténni, kekes ajrih wong mamandung, dénnira Sultan Jiyad yénna ngikal pedhangngé angin-nagung, keras tarampil acukat tatag trangginnas tur wanni.
  21. Dhasarré weweton Ngarab wus wiwéka utama ing ngajurit anom prakoswa dibya nung, pekik sampun kaorjat prawiréng prang saking jumantara kasun kerêng tan kenna tinnerak wawalerré amaté
  22. Prapténg dalu kaping tiga, lunga ngétan Sang Prabu amranggulli, wonten kang wong adol wedhus kadalon samiyarsa, undhang sanget tan kenna wong metu dalu, dadya kéndel anéng marga, sipeng sangandhap waringngin,
  23. Kaunningngan mring Sang Natha, wus dinnangu aturré wong ngagrimi, saking dhusun sadé wedhus mila sipengnging marga, mirsa undhang dadya sipeng ing lulurung, sajabanning pager dhadhah, énjing lajeng mring nagari.
  24. Sang Prabu Jiyad ngandika, iya benner aturrira ing mami, nanging ingsun iki ratu, tan kenna mindho sabda, koluhul kak wakalamuhu sadikun tegessé dalil punnika, pangandikanning Hyang Widdhi.
  25. Temen lamun angandika, lan wus benner pangandikanning Hyang Widdhi, ratu iku wakillipun pan dadi wawayangngan ing Pangéran sagung para ratu-ratu, yénnana mindhonni sabda, [97] rêngka darajatting bumi.
  26. Méndah wong nagara Ngérak pannacaddé mring ingsun angennénni, kang wus ngrungu undhangngingsun wruh toggé ing tyassing wang, dadi padha gagampang paréntah ingsun yén kenna dén gagampang, ing tembé paréntah mami.
  27. Tannana dén rungu ika yekti rusak iya karaton mami, yén rusak kaprabonningsun panningsun nemu dosa, iya dénné gawé jagad ara-uru, bawur saébahing praja, yekti nora dén gugonni.
  28. Padha lemu wong dursila, dadi gagah; wong benner kuru aking, padha sedhih mannahipun sagung wong amicara, kang durjana kang kumprung pengngung andarung, milanné dadi surjana, iku saking kurang budi.
  29. Yén nulaha pamicara, pagénné ya teka kudu mamaling, bok iya sasawah iku, adagang angawula, nora kurang kamurahan kang dhumawah, upa jiwa kang kipkah, sipenggung dén dhadhung ngidlis,
  30. Sawussira ngunnandika, Sultan Jiyad ngejeppi amaténni, sakéhé kang adhol wedhus sirahé tinnigassan wus binnekta sadaya mring ngalun-nalun gagembung maksih dén tilar, tunggil lan wedhussiré
  31. Sangsaya sru lékking praja, Sultan Jiyad tannarsa angoncatti, pangandika kang wus dhawuh, kerêng amara asta, kekes kabéh akéh maling padha sukur, kalung tasbéh dinna-dinna, ajerih wingwrin lan sepi.
  32. Praptannira tigang dinna, patang dinna cinna[98]cah kang ngemassi, séwu sawidak gungngipun wewah dinna awewah, sanggén enggén gagembung pinggir marga gung, pan sirah pating kalarah, undhang tan kenna dén ambil,
  33. Mring sanak wong tuwannira, yekti dén lud sadaya wedi giris gagembung pating galundhung, papathah ting galéthak éstu lamun pangéwan-néwan satuhu, dadi tamsilling durjana, mangkana Sr Narapathi.
  34. Nuju ing ngari Jumungah, minggah mimbar akudbah angimanni, sabakdannira agupuh, kinnon angunci lawang, wong sawiji tannana sinungngen metu, kethén aleksana samana, sipat lannang gedhé cilik,
  35. Sagung nayaka ngabdikan hulu balang satriya para mantri, jejel ing ngarsa Sang Prabu, atap kang wadya bala, Sultan Jiyad minggah ing mimbar aluhur, dénnira arsa paréntah, mrih kapyarsa wawadyé
  36. Éh éh kawulanning Ngallah, wong ing Ngérak kabéh kang sun karatonni, rungunnen paréntahingsun iku panggawénning wang, apa kurang sajronning siyasattingsun yén padha wanni nerakka, wuwuh luwih saking iki.
  37. Karana ngedohken ningwang, ingkang ngala marêkkaken kang becik yén ta mari kang ngamanggih dosa ingsun tiwas kinnarya kalipah, ginéndhongngan dosa mami.
  38. Dosanné waong sanagara, kurang saking pambaurêksa mami, ing mangko paréntah ingsun poma-poma pa[99]cuwan sarupanné kang manuk karatonningsun dén sayékti piyarsakna, éh éling-ngéling dénné
  39. Aja na wongkancing lawang, lawang jaba aja na dén innebbi, aja na kang ngunci iku, sakéhé sisimpennan kang arupa kothak pethi, kepék tumbu, garobog gedhong sadaya, kabéh aywa na dén kunci.
  40. Yén nana wong kamalingngan pira jinné panningsun kang ngilénni, malah sun tikel telu, lan duwékké kang ngilang, ingsun robbi sajronning tetempuh ingsun éh poma wong nagri Ngérak aywa na kang maling sari.
  41. Kang wus dhawuh kang wus dhawuh undhangnging wang, sapa nerak angajarraken pati, lan kapindho warung-warung, aja na kukut padha, ing dodollan kabéh maksih ya néng warung, sadaya kang wadya-wadya, gumer sandika turné
  42. Minnengngan kori gya medal sarupanné dénné ta Sri Bupathi, parêng nayak gung ngagung, angiring mring jro pura, adhadharran sarêng tunggil Sang Ngaprabu, mangkana ing pitung dinna, antara dhawuhiré
  43. Undhangngé Sang Nganaréndra, saben pitung dinna atur upaksi, ing punniku tannana prakarannipun rahayu wong sanagara, tannana wartanning maling.
  44. Ngutil annyeler annayap ing punniku rahayu jro nagari, samya kekes ajrihipun dénné ta Sang Naréndta, tuju janji tannarsa ngoncatti wu[100]wus pan wus pirang-pirang dinna, tannana walang ngasisik.
  45. Dodollan dalu dén tilar tannana kang suda cacahé sami, sore wutuh ésuk wutuh, siji tannana ilang, wus mangkana sagung nayaka gung ngagung, saben sapta ri tur priksa, mulyanné ingkang nagari.
  46. Tannana warta kang ngala, saben-saben punggawatur upaksi, amung pawarta rahayu, katur ing ratunnira, Sultan Jiyad asrep duk miyarsa atur, mulyanné nagarinnira, medallaken dana mintir.
  47. Mangkana kang cinnarita, wonten anakking rondha éstri yatin ni rondho arsa mamantu, annak éstri punnika, suwengngi pun cinolong ing sanakkipun tur tunggal tatongga wisma, ni rondha langkung prihatin,
  48. Sengkang pangaji rong samas wolung ngatus réyal gungnging pangaji, angundang santanannipun kang samya tuwa-tuwa, nedha rêmbag apa katur Sang Ngaprabu ajrih yénnora katurra, sanget undhangnging Narpathi.
  49. Dadya katurring Naréndra, sinupatan temenné pinnét maling, sumonggéng karsa satuhu, tan purun matur dora, Sultan Jiyad sigra dénnira amundhut tikel telu tinempuhan sukéng tyas kang anampé
  50. Mangkana ari Jumungah, Sultan Jiyad minggah mimbar, sarwi pedhangngé tinnarik,
  51. Asru dénnya undhang-undhang, éh [101] wong Ngérak kabéh kang sun ratonni, wetokkenna maling iku, ingkang malingngi marang, bibi rondha suweng rêga wolungngatus lamunnora pinnanggiha, iku ing adinna iki.
  52. Éh éh wong nagara Ngérak apa arêp mati sadinna iki, sinamberring pedhang ingsun wong kethén leksana sira, nora gawer pedhang siji bapé gempur, sagungnging wadya miyarsa, kekes samya wedi giris,
  53. Dadi tatonga punnika, kang unningnga samya jawil jinnawil katurring punggawannipun lajeng katur Sang Natha, wus cinnekel kang nyolong suweng punniku, winnesi asta sakala, tinnatrappan lawan adil,
  54. Wusnnya mangkana binuka, lawang masjid sadaya kinnén mijil lestari arja praja gung, Sultan Jiyad sinnéba, dangu marang pra nayaka gung ngagung, aturring punggawannira, pukulun Sri Narapathi.
  55. Wonten bumi kang tampingngan tapel wates siti Basarah gusti, punnika dadya marga gung, saking wong dagang dharat ing pawarti kathah songga runggénnipun Sultan Jiyad angandika, payo cacakken tumuli.
  56. Nyebarra brana wastra, ingkang samya pépénni raja pénni, miwah ma rêtna di luhung, tinggalen ing dalan wong sawiji poma aywa na kang tunggu, watessan bumi Basarah, sigra lampahira nuli.
  57. Punggawa annyebar dunnya, prapténg marga kagungngan Narapathi, binuwang ing pinggir marga gung, wunnya lajeng [102] dén tilar, rêtna wastra sotya mas tinnilar mantuk antara ing pitung dinna, pinariksa wutuk maksih.
  58. Tannana cicir satunggal ing nganténken ing pitung dinna malih pinnariksa misih wutuh, tetep sampun kaojat Sultan Jiyad aluhur darajattipun takut pra monca Naréndra, dursila doh wedi giris,
  59. Ajar padha kapelajar, wong kang nembah genni padha angili, sagung bobotoh kabutuh, asukur dadi salat limang waktu ajrih kawistarê Prabu, durjana sagung dursila akéh manjing marbot modin,
  60. Wus mangkana paparéntah, Sultan Jiyad ambedhah gedhong aglis tinnampénning punggawa gung, ingkang mong kaprabéya, wana gunung kang kinnén akarya dhukuh, prabéya saking jro pura, arta bétakmal kang mijil,
  61. Anggili andinna-dinna, pra Dipati kang samya anninitik alas-salas gunung-gunung, kang pantes dadi désa, kang sayogya kenna kaunggahan bannyu, kang pakolih wong sasawah, sigra dénnira ngyasanni.
  62. Prabéyanné ginnantungngan dadya kapiyarsa liyan nagari, akathah kang samya rawuh, ingkang ngamilih papan ana pantes dadi dhukuh isi satus rongatus isi wong samas kawot sabobotting bumi.
  63. Kang pantes kawot wong dhomas miwah séwuhan boboting bumi, ingkang séket pitung puluh, papantessé binubak amisu[103]wur mring monca nagri gung ngagung,kang prapta nagari Ngérak kang miskin anedya sugih.
  64. Wong kang kurang sandhang pangan adhudhukuh wana ing Ngérak dadi, cukup sandhang pangannipun anak putu tumangkar, tangkar samya awisma dadya sadhukuh, marmanné dadi raharja, nagara Ngérak mewahi.
  65. Dadinning mulya raharja, Sultan Jiyad pinunjul ing para Ji, kekes parang muka takut dénnya jrih kaungkullan ing susila sudibya kaprabonnipun utama agelar dana, siyasatté
  66. Sawussira lama-lama, kathah dadi dhukuh pinggir wanadri, lan tepinning gunung-gunung, tannana kang maluwa, ing wana gung dadi désa agung-agung, mangkana kang cinnarita, Sultan Jiyad nandhang sakit,
  67. Sakit lumpuh sukunnira, pra nayakannira samya prihatin annekakken dhukun-dhukun prapta samya turrira, gerah dalem yén amrih waluyannipun karyaha wadhah inumman saking siti dén seseppi.
  68. Katur ing Sri Maharaja, Sultan Jiyad nulya kén angulatti, manawa na désa suwung, amendhet sitinnira, kang kinnarya wadhah inumman Sang Prabu, téko lamun amanggiha, ing lemah désa kang sepi.
  69. Dadya sagungnging punggawa, ngutus samya ngulatti désa sepi, darapon énggalla iku, waluyanné Sang Natha, dénnya gerah lumpuh wus dungkap sataun nanging dutanning punggawa, lami ngupaya tan manggih.
  70. [104]Ing désa kang suwung ika, dadya katur marang Rêkyana Patih, dhusun samya wutuh-wutuh, gemah-gemah raharja, dyan umarêk sagung nayaka gung-ngagung la apatih mring jro pura, umatur ring Sri Bupathi.
  71. Prapténg byantara Naréndra, aturrira nayaka lan apatih, tannana tuk dhusun kang suwung, ingkang badhé usadha, yén wontenna lilah paduka pukulun inggih akarya sakedhap anyuwungken désa siji.
  72. Amrih énggal waluyaha, gerah dalem duk miyarsa Sang Ngaji, Kyana Patih aturipun asru dénnya ngandika, yén mengkoné iku ujarring kang dhukun nora waras laranning wang, yénnara usada siti.
  73. Lemah désa sasuwung ngika, dadak gawé nyuwungken désa siji, yekti sun palaur lampus lawan nyuwungken désa, nora kudu waras nging kaprabonningsun aja kongsi dadi nistha, lingsem tinudingngan mami.
  74. Sikil kiwa mring malékat sawussira ngandika Sri Bupathi, lan sagung nayakannipun waras dadak sakala parmanning Hyang usada antepping kalbu, sukéng tyas sagung nayaka, mulyanné Sang Bupathi.
  75. Amiyossaken sidekah, saking pura andinna-dinna mintir, bingngar kuwungnging praja gung, duk gerahing Naréndra, nagri Ngérak béla lir kang pradapa lum ing mangkya Natha waluya, kadya sinnom rinengga sri.

Pupuh XII
SINOM

  1. Mangkana Sri Maharaja, Sultan Jiyad angundhangngi, marang sa[105]gung hulubalang, punggawa satriya mantri, kinnén nglampahken sami, caraka mring dhusun-dhusun désa kang dadi annyar, miwah désa kang wus lami, akarya alulurung nyawidak cengkal,
  2. Lawan samya akaryaha, made geng tepinning margi,lawan lurung terussan marang désa kang sawiji, padha karyaha kali, satirahing lurung-lurung, sadaya pinnaringngan prabéya saking jro puri, saben-saben iya lalakon sadinna.
  3. Sinnungngan wade sannépa, pura siji angiderri, hér kembang ing kéring kannan jembang-jembangngan marapit wisma doh magersari, rinnakit sakuwu-kuwu, lajurran babanjengngan ing ngadeggan masjid alit linnimputtan piranti tunggal warastra.
  4. Sawussira lama-lama, samekta rêngganning margi,undhang Sang Sri Maharaja, arsa wruh untabbing dasih, mring jawi kitha mijil lajeng mring wana buburu, dinnar pirang gotonngan balonja wong turut mami, ingkang samya kamarganninglampahira.
  5. Budhallé saking jro kitha, wadya gung datanpa wilis wadya kang wahana kuda, tigang leksa munggéng ngarsi, ingkang wahana ésthi, saleksa ing wurinnipun sanuk mémréng blegdaba, unta kuldi lan karêndhi, kang ngadharat akethén yutan aleksan,
  6. Yén tinonton busana bra, lir wimbuh ingkang wiyatti, sirêp suratting baskara, kawistaréng lintang riris Sultan Jiyad nupéksi, kanan kéring ngarsa pung[106]kur, untabbé wadyanira, sukéng tyas sukurring Widdhi, agung maos subkanahu watangala.
  7. Sanget undhangnging mring bala, siyasat sajronning janji, sapa kang ngrampas wong désa, cangkem karut pala dadi, yén ora lawan idin ingundhangken ukummipun tanganné kang ginnecak pinrih ajur kang dariji, wus musuwur sadaya kang wadya-wadya.
  8. Sapraptannira ing wana, masanggrahan Sru Bupathi, tan cinnatur laminnira, Sultan Jiyad néng wanadri, suka dénnya ningalli, arjanning kang dhusun-dhusun beberêg dinna-dinna, wonten panguncangnging Widdhi, Sultan Jiyad kapisah lan wadyannira.
  9. Amung lan turanggannira, amikul towok pribadi, kalautting pagunungngan wonten désa geng satunggil ing kana kéring kali, ing ngarsa babawanna gung, wukir ing wurinnira, arêsik sitinné wedhi, gunungngipun isi pajatén punnika.
  10. Wisma séwu luwih malah, isinné désa sawiji, anurut kali sarwéndah, dhukuh iku annyar dadi, saking papan prayogi, mila kathah wismannipun tegal pomahan wiyar, tinnannemman sebu sami, satanjengngé katéla timun semongka.
  11. Samya jati wismannira, payon jati pager jati, ginnebyog dhadhah ing jaba, sawisma salawang kori, saben wisma wong siji, lumrah samya ngrangkep lumbung, lesung pawon gedhoggan kandhangngé pra samya jati, Sri Naréndra ka[107]sasar kasaryan mulat,
  12. Ésmu salah manjing désa, nuju wismanning patinggi, pinanggihan bale jaba, Sang Natha tatannya aris sinten-ningkang darbénni, désa langkung arjannipun naurri kang tinnannyan tumut dhateng Kiyapatih, pamedallé mung kélang tebu sarêmbat, Sang Natha ngungun miyarsa, pangunandikanning malih, Si Apatih iki cidra, kurang tumemenning mami, désa seménné iki, ana dinnar patangngatus patut pametunnira, mongsa rêkasaha ugi, maksih énnak apajegga dinnar samas,
  13. Sang Natha mundhut inumman pinnerêsken tebu nuli, kang duwé omah tannyana,lamunniku Sri Bupathi, dénné datanpa kanthi, pinnanggiyan cara senuk ngatak malih Sang Natha, dénné suwé Ki Patinggi, dénnira sasuguh perêssan rossan,
  14. Ki Patinggi nolih wisma, éh rubiyah dénnagelis génnira amerês rossan kasattan Ki Bagus iki, kasasar semunéki, pisah lan bendarannipun Jeng Gusti Prabu Ngérak ameng-ngamengnging wanadri, Ni Rubiyah saurré
  15. Ki omah wonten punnapa, gonningsun merês punniki, tebu limang lonjor telas pan durung ngoléh sacangkir, saben-sabenné iki, amerês salonjor iku, tadhahé limang gelas tebu limang lonjor iki, ingsun perês suwé tannantuk sagelas,
  16. Bok ki dayoh ingkang mawa [108] daulattira akedhik saben kang katurring kitha, ing gusti Rêkyana Patih, saben tebu sawiji, limang gelas antukkipun iki tebu lilima, sagelas pan nora oleh, Sultan Jiyad miyarsa graiténg driya.
  17. Mangkana andikannira, tegessé ingsun punniki, tetep cegahing Naréndra, nora santosa mring Patih, lawan cegah tan sipi, nedya ngundhakken pametu, suda ingkang maonah, darajatté kocar-kacir, dénné iki ingsun surung paparé
  18. Lagiacipta kéwala, semunné dhendhanning Widdhi, méndah baya kalakonna, Sultan Jiyad lajeng pamit pan nora angenté
  19. Maring kang amerês tebu, mérang marang Pangéran nyéngklak kuda cinnamethi, Sultan Jiyad pannyanderré tilar bala.
  20. Tan kongsi mring pasanggrahan lajeng kondur mring nagari, praptanning kadhatonnira, lajeng mring gedhong pannepin tobattira tan sipi, marang Hyang Kang Maha Luhur nora malih cuiptaha, maido wetunning bumi, lawannora nedya ngundhakken pamedal,
  21. Wadya gung kang anéng wana, srang-srangngan samya prihatin icallé Sri Maharaja, wus wus lami nora prapti, mantri kang tengga puri, mring Patih ngaturri weruh, kalamun Sri Naréndra, pribadi kondur mring puri, sarawuhé manjing gedhong pamidakkan,
  22. Sigra Kya Patih tengngara, budhallé sagung kang baris sigra-sigra lampahira, sajronning kitha wus prapta, la[109]jeng Rêkyana Patih, makajeng ngalun-nalun cipta manggih duduka, apa wadinné Sang Ngaji, kondur marang nagara atilar bala.
  23. Lan sagung mantri nayaka, praptanné saking wanadri, kukuwu poncaniti, makajengngan boten mantuk mring wisma sowang-sowang, Sultan Jiyad sigra mijil saking kalwat annimballi Kiyapatya.
  24. Lan sagung kang pranayaka, keridding Rêkyana Patih, prapténg byantara Naréndra, mésem ngandika Narpathi, wruhannira Apatih, sayektiné raganningsun karêngon sawatara, marang Hyang Kang Maha Sukci, witté ingsun maido ing lakunnira.
  25. Maido wetunning désa, tinutur solahing ngunni, duk kasasarring padésan nuju désanné Ki Patih, purwa malah mekassi, Kyana Patih langkung ngungun Sang Natha sru ngandika éling-ngélingnga dénnaling, aja sira kuwatir sudanning arta.
  26. Lawan aja bungah sira, undhakké artanniréki, nora kenna pépékaha, mungguh jenengnging Narpathi, apa dénné Papatih, sawahyu kalawan ratu, sagung mantri nayaka, sawahyu kalawan Patih, sayogyanné wruha ing wau punnika.
  27. Sajronning karatonnira, rahayu isinning bumi,lan saisinné sadaya, tinnempuhaken Narpathi, yén ratu duwé pikir, tan saréh ing ngundhakkipun arta kang manjing pura, iku niyaya ing bumi, [110] lanniyaya marang manungsa sadaya.
  28. Teteppé kang para raja, aja aturut wong cilik kuwatir sudanning arta, suda wahyunning Narpathi, ilang darajatnéki, sihing Hyang satengah kongsul batin wus ingucullan, pangandellira Hyang Widdhi pan mengkono dén prayitna para raja.
  29. Kuneng kang sampun utama, Sultan Jiyad angungkulli, darajatting para raja, kang kadi tepa palupi, ratu sawuri-wuri, wonten malih kang winuwus ratu agung utama, ing kitab adangul amri, ratu luwih nama Sultan Abu Jakpar.
  30. Ing nalika sinniwaka, ing sagung wadya para Ji, tuwin wadya pra nayaka, punggawa satriya mantri, pannarsa amaténni, mring siji kawulannipun nulya waonten soprapta, Mubarah naminniréki, Séh Mubarak Séh Pulél kang darbé
  31. Sultan Bu Jakpar ngandika, punnapa aturriréki Séh Mubarak aturrira, tuwan-narsa manténni, yén déréng apa titis sedheng saking tatrappipun sanadyan wus katrappa, utama apuranéki, wonten kadis kautamanning Naré
  32. Ing bénjing néng pangayunnan wonten swara saking gaib kang dadi gegedhé ika, mulya nikmatting para Ji, ngapura dosa pati, angesokki niyattipun maring kang duwé gugat liwat pamalessing Widdhi, yata mésem ngandika Sultan Bu Jakpar.
  33. Inggih manira, punika kang dosa pati nanging mannira nenedha, pitutur ingkang sayekti, utamanning para Ji, Ki Séh Mubara[111]k turripun inggih ta Sang Naréndra, singgahana amaténni, dipun-némut yén badan jasmanni tuwan,
  34. Apan dédé rasullullah, baanné badan rokanni, paran dénné yén binnéka, momot boten andukanni, éling yén manungséki, wong kang serêngngen punniku, yekti manggih duduka, awake marang Hyang Widdhi, barang tingkah solah iku wawalessan.
  35. Wonten kitab kang amarah, najatul muluk naméki, duk jamanné Nabi Musa, wonten iblis kang sumiwi, maring ing Kangjeng Nambi, pun-niblis nembah umatu, éh nabining Pangéran punnapa tuwan karsanni, ngélmunning Hyang kang ginnadhuh dénning sétan,
  36. Anenggih tigang prakara, kang ginnadhuh dénning ngiblis gumujeng Jeng Nabi Musa, sun-narsa angrungu ugi, nembah matur pun-niblis punnika pan agemmipun sampun tuwan duduka, nenggih maring wang sawiji, najan benner lamun kakathahen duka.
  37. Kawula kang angsal papan nadyan benner dadi sipip dipun nedya angapura, punnika kawula ajrih, dén kedhik tur patitis sabobot lan dosannipun utama kang apura, sétan konca kula sami, wong kang sabar punnika ingkang ngunjara.
  38. Lan malih dipun prayitna, sampun nedya mindakanni, maring wong wadon punnika, dénné kaping tigannéki, sampun tuwan ngukuhi, luluwihanning ngartéku, tegessé kumettika, kang dadi kuthanning ngblis ngéca-éca séta[122]n sami babarissan,
  39. Tigang prakawis puunika, kang dadi agemming ngiblis kapanggih pundi-pundiya, punik adi, mésem Sri Narapathi, Sultan Bu Jakpar angrungu, kojahé Séh Mubarak Séh Mubarak matur malih, lan malihé utamanning para raja.
  40. Arêp saolaha gagah, anrappaken ukummadil yén kennaha dén bat-tembat anggrog kaprabonnéki, ratu anrappi adil akathah ganjarannipun lagi niyat kéwala, nedya ngadilli mring dasih, ganjarrané sami lan adegging salat,
  41. Wonten kojah ratu dibya, kinnasiyanning Hyang Widdhi, kasub lokking pramudita, Sultan Ibnu Ngabdul Ngajid cinnatur wali-wali, dadi lepiyanning ratu, ing nalika sinnéba, ing wadya para Narpathi, miwah sagung nayaka pramonca radya.
  42. Sadangunné sinniwaka, Sang Ngaprabu anjennengngi, nayaka kang paliwara, juru nrapken kukum adil Jeng Sultan Ngabdul Ngajid sayah kondur mring kadhatun pinnethuk para garwa, miwah kaputra pawéstri, duk alenggah made gung arsa ané
  43. Wonten dakwa kalangkungngan wau duk wontenning jawi, Sang Natha sampun ngadhatyan nanging pun gugat bek pati, nedha katur tumuli, pariwara sigra matur, pun gugat kalangkungan anunuwun pangandika Ji, ing sakarsa punnapa inggih mantukka.
  44. Inggih sinnemayan bénjing, ngandika Sri Narapathi, [113] lah mengko konnen ngantiya, ing konno paséban jawi, ingsun narsa aguling, lagi sanget arippingsunsang Prabu Nulya minggah, ing made arsa aguling, duk nglagéyéh putranné éstri tur sembah.
  45. Nyandhak sukunné kang rama, Rama Prabu sampun guling, déréng telas karya tuwan wonten kawulanning Widdhi, punnika nyuwun adil tuwan kén ngantossi iku, yekti susah punnika, jrih ing tuwan tur prihatin yekti rama rinnengngon dénning Hyang Suksma.
  46. Praptanning ngajal paduka, rubed ing sakarat bénjing, dadi duka nalongsa, tur tuwan damel pribadi, nyunyuwé mring wong cilik kang wonten prakarannipun tur tuwan kawajibban angluwarraken prihatin yata kagyat Naréndra ngungun miyarsa.
  47. Aturring putra wanudya, kumembeng waspanya mijil, Sang Natha maréntahi, mring juru kan mancas padu, nayaka kang mranata, pinnedhot kalawan adil sawussira kondur malih Naraditha.
  48. Nutugken dénnira néndra, Séh Mubarak turriréki, maring Sultan Abu Jakpar, punnika Sri Narapathi, kakandhangngan utami, ing nganggé palupinnipun tampilling kalakuhan ondhé-ondhé ing para Ji, boten kénging ratu atilar upama.
  49. Luput benner kinnawruhan upama kang ngunni-unni, nadyan Kangjeng Rasullullah, yén wonten upama beci[114]k misih ing nganggé ugi, tilas upama rahayu, sétan sok amiroga, ratu dén-nojok-kojokki, aywa nganggo pratingkah kang kunna-kunna.
  50. Ginnéndéng marangnging sasar, dén wiwitti saking becik darapon nuli rahabba, wekasanné dén alanni, jer oléh untung yekti, sétan godha kanthi raku, angradon babarrira, yén ratu suci tur adil minggring-minggring sétan angambah nagara.
  51. Lagi muncul palarassan lir tikus amburu kucing, mara amiyat pragalba, wong sabar maklum kinnéring, lan wonten kocap malih, ing jro kitab sirul muluk aja kéh kalangennan angluwihi sangking wangkid tinunggulken iku panggawénning sétan,
  52. Tannantuk ing para yogya, sakéhing para Narpathi, kang ngekéhaken kasukan mung ngélingnga marang adil lan ngedohana ugi, saking hawa nepsunnipun yén wong angugung hawa, gugur dénnya ulah adil ing rahayu tindak aja kacampurran,
  53. Wonten malih undhang-undhang, ing kitab maratungadlin wajibbing kang para raja, yén micara aywa bengngis balikken dén-namanis sung-sungngen lejarring semu, utamanning Naréndra, dén sarta kalawan ngélmi, paparéntah tan kenna tumpang so tata.
  54. Karana wus angandika, Jeng Nabi Mukamaddinnil Mustapa kang Rasullullah, utamanning umat mami, sagungnging kang para Ji, kang nga[115]sih balannipun dénné kang luwih nistha, umattingsun kang para Ji, kang kemléra nora asih maring bala.
  55. Lan sayogya para raja, tambuh pamujinning dasih, nyudaken kaprayitnan artinning wong kang ngamuji, amung tigang prakawis pépéka pakolihipun apan tigang prakara, wong amuji maring Gusti, saprakara iya ana kalannira.
  56. Panunulakking kadukan ana kang karana rai, ana kala saking loba, dénné mungguhing Narpathi, utamanning sakalir, pawartanning dasihipun amriha kanyatahan solah bawanning prajéki, aja amung aturré ingkang dinuta.
  57. Dinuta ngayengngi praja, lamun ngaturken pawarti, sayekti nedya utama, ratu namur angayengngi, yén nora mengkonnéki, akaryaha juru-juru, amrih kabar santosa, bok wong ala ngaku becik wong mangkonno iku marêkkaken pinah.
  58. Angedohaken raharja, pra ratu kang dhingin-dhingin dalu pra samya anuksma, ngayengngi praja pribadi, ingkang dén nudannénni, panggawé balik punniku, ana wong nganiaya, temen-temen karya drengki, paran dénné angaku kinnanniyaya.
  59. Karana awarna-warna, ing wong kang nemu pakarti, awit saking loba mamak paran dénné nemu becik ratu wajib ngawruhi, panggawé mengkonno iku, pan teluhing nagara, dursila andedrengkénni, wong panastén iku séta[116]n anyuriga.
  60. Kocap wajibbing Naréndra, jro kitab adabusalatin arêp ambagi punnika, jronning sadinna sawengi, pinnarat pambagi, dénné kang sadummannipun angabekti ing Ngallah, dénné kang sadumman malih, tata-tata kaprabon tindakking praja.
  61. Mariksa ing paribawa, rahayu pakéwuh néki, alang ujurring prakara, ninimballi wong bérbudi, pamicara wong ahli, juru mamancassing laku, angembat ngingerrika, lan wong alim anunulis sapadhanné anéndra miwah adhahar.
  62. Mriksa wong kinnanniaya, miwah kang nganniayéka, dénné ta ingkang sadumman ameng-ngamengngan turanggi, ameng-ngameng jemparing, léssan lan turongga iku, ingadu kakerappan nenandur angrerêsikki, kang sadumman mariksa juru tampingngan, obah osikking wong désa udan terangnging prakawis apa ingkang dadi sabab dénné sadummanné malih, anacahaken sami, sagung gagaman prang pupuh, sagungnging kang gagaman sarta prajurittiréki, bokmanawa ana suker kasakittan,
  63. Wus kocap sajronning kitab nengguh ahbarul maliki, yén ratu amangun yuda, aywa angamuk pribadi, anneteggan baris aja ngrucat umbul-lumbul aywa ambuwang kendhang, teteg saéngga ngemassi, supayanné punniku aywa angrusak,
  64. Iya kaprabonning raja, karana rohing wadyéki, [117] gumantung kalawan-niya, rohing gusti kang jennengngi, tegessé ratu nenggih, nyawanning wadya bala gung, lawan becikking bala, sajronning amangun jurit, pan gumantung néng kaurippanning raja.
  65. Lan wajibbing para raja, yekti aywa makéwuhi, bala kang kaprihatinnan yogya mrih marma rudatin suka bungahing dasih, awusana saking ratu lengkyéh karya asuka, aywa akarya prihatin pan dosa gung bubuh prihatinning wadya.
  66. Apan ratu kawajibban angluwarraken prihatin amongsa saisinning praja, mongka wajibbing Narpathi, élingngan barang kardi, utamanné sarwa émut sakéhing pinniyarsa, sarta wadya kang kinnathik wong ngélingngan becikkaken barang karya.
  67. Panggawé kang luwih ala, barang karya sarwa lali, yéku angrusak lampah, tangéh minggaha basuki, labanné nora éling, anggung gumingsirring tuhu, kéh owahing ngupaya, ing ngadil datan lestari, papanning ngrat akuwur jagaddé rêksa.
  68. Lan malih wajibbing ratu, yén-narsannira aguling, akarya apa gulingngan warni pat miwah ta katri, sarat kreppa angalih, saking pagulingngannipun karan ing Naréndra, akéh ingkang makéwuhi, luwih akéh wiwilangnganning pitennah.
  69. Pasal ping wolu punnika, annyatakken ratu kapir, kang sami ngadil sadaya, tuhunné carita ngunni, kaya para ratu kapir, dénné sami ngadilli[118]pun iya padha prayoga, rumekséng jagaddé sami, lan rumeksa marang ngisinné
  70. Lan kuwasa agawé arja,mulyanné kang bumi-bumi, énnak suka sugih samya, manungsa kang dén ratonni, bisa bédakken sami, ala lan becik punniku, réhing rumekséng jagad rahayunné wadya néki, nadyan kapir kang becik dadya lepiyan,
  71. Méndah silih ratu Islam nglakokna pratingkah becik dénnira rumekséng bala, dénning wuwuha ngluwihi, sinung darajatnéki, paribawannira luhur, apan Jeng Rasullullah, amundhut tepa palupi, kapir Islam pra ratu kunna-kunna.
  72. Kadis wanna wulidda, wijamanni mulkiki ngadli, punniku kang pangandika, Jeng Rasul nayakéng bumi, tegessé awak mami, ingannakaken katéngsun apan duk lairring wang, nuju jaman ratu adil – ratu adil Sri Maha Prabu Nusirwan,
  73. Kang kocap ing dalem kitab nenggih tarikul umami, antara ing kalih warsa, babarré andika Nabi, Prabu Nusirwanngadil ing nalika sédannipun mennangngi kalih warsa, Jeng Rasul Mukammaddinnil lami-lami wahyuning nayakanning ngrat,
  74. Diwasa dhawuhing rahmat madeg kalipattullahi, jaratté Prabu Nusirwan dhinudhuk ing Kangjeng Nabi, susupénné kakalih, punnika ingkang pinundhut dénning Jeng Rasullullah, susupé punnika ciri, nistha madya utamanning para raja.
  75. Misuwur sampun té[119]téla, Sang Prabu Nusirwan ngadil adil pragya rumekséng rat wus dadi tepa palupi, snadyan ratu kapir, sayekti wajib tinniru, réhning rumekséng ngalam Jang Nabi wus apupuji, ing ngadillé Sri Maha Prabu Nusirwan,
  76. Wus kocap ing dalem kitab nenggih tarikul umami, nadyan ta ratu kapirra, yén najeg dénnya ngadil, marang sagungnging dasih, sayekti pédah tinniru, amimbuh ing kamulyan mangkana ingkang winnarni, duk jenengngé sang ngadil Prabu Nusirwan,
  77. Ing nalika sinniwaka, ing wadya kang para Aji, nayaka pra monca radya, mangkona ana wong prapti, mradata amradondi, kang dadya wit milannipun ana wong annennebas pomahan saking ngenggénni, lawan sagung pakarangnganné
  78. Bur manuk ingkang tinnebas kang annebad angenggonni, annon papethéttannira, kedah samya dénnowahi, tan rêmen patut néki, tilassé ingkang rumuhun ing gelih prennahira, pethéttan samya dénnelih, pinnuruturran winnangun patutté
  79. Sangandhapping puputerran ana pendhemman massadi, sosotya inten lan mirah, encéh wawadhahé sami, yén ginunggungngan yekti, pangaji sayuta langkung, kagyat ingkang annebas sigra dénnira sung warti, marang iya kang annebassaken omah.
  80. Kakang mannira sung warta, wau mannira muterri, ngelih-elih pepethéttan pan ma[120]nnira patut malih, wonten emas kaéksi, ing ngencéh wawadhahipun langkung dénning akathah, miwah inten mirah sami, malah langkung saking pangaji sayuta.
  81. Kakang punnapa andika, kang duwé simpennan dhingin kang nebasken sahurrira, kula boten nyinyimpenni, wus begjannira adhi, kang anebas saurripun kul boten annebas kang wonten sajronning bumi, sayektiinné punika darbék andika.
  82. Kang annebasken saurnya, pan dédé punniku adhi, bennerré duwék andika, mungguh wong nenebas adhi, yé sampun dén picissi, isiya gajah nem éwu, begjanné kang annebas kula botenna ngawruhi, kang annebas saurré dédé
  83. Duk kawula jangji nebas boten jangji jronning bumi, mung kang katon katingallan kakang sajabanning bumi, dangu dénnya pradondi, tannana gelem angaku, nekakken pinnituwa, sannakké kinén bennerri, pan mangkénné iku bebennerranning wang.
  84. Yén padha pradondi sira, tannana purun ngakonni, iku kagungnganning natha, aturna marang kang ngaji, iku pathi kawajib sakéhé arta kang masgul wajib katur Naréndra, anulya sami lumaris annak putu kinnérig angusung emas,
  85. Sapraptanning panangkillan anuju mijil tinnangkil Sri Maha Prabu Nusirwan kagyat dénnira ningalli, kinné mariksa sami, purwa mung[121]labukannipun katur sasolahira, miwitti malah mekassi, milannipun dadya katur Paduké
  86. Adangu diya-dinniya, pradondi ingkang ngakenni, sayekti kagungngan tuwan nunggil betakmal Sang Ngaji, lerês katurring tuwan ngandika Nursiwan ngadil apanningsun nora ngratonni pendheman,
  87. Amung manungsané padha, kabéh kang ingsun ratonni, nora odhep pependhemman iku dudu bala mami, lamun mangusa ugi, barang solah tingkahipun mung iku kawajibban angawruhi angadilli, ingsun nora babala pendheman emas,
  88. Sagung nayaka katurrira, lerêssing pangandika Ji, nanging ta arta punnika, teteppé ingkang darbénni, wontenning paduka Ji, ing karsa sinten tinuduh, punnika kang darbéya, ngandika Nursiwan ngadil pariksannen apa karo duwé annak,
  89. Aturré ingkang annebas punnika anakké éstri, kang nebassaken punnika, jalu annakkipun nenggih, ngandika Sri Bupathi, panggihenna laré iku, padha bebésannana, laré iku yén wus panggih, emas iku kabéh padha gawakenna.
  90. Annakkira karo padha, kang sun tuduh andarbénni, mas iku kabéh lan sotya, kang duwé ya rare kalih, padha annakiréki, kalihé pra samya sujud sumungkem nekem sirah, ing kisma ngabyantara Ji, bubar sagung ti[122]nninggil Prabu Nursiwan,
  91. Wongkang nemu pependhemman sapraptanning wisma sami, lajeng mangkat bébésannan pakonnira Sri Bupathi, samya sukanné kalih, gung munpangattira Prabu, sagung mas papanggihan pinnaringken rare kalih, suka sugih lawan adilling Naré
  92. Wonten malih winursita, jro kitab balakul muhsin duk jamanné ratu dibya, Jeng Sultan Makmunurrasid ing nalika sinniwi, mring wadya nayakannipun amaossaken arta, Sultan Makmunurrasidin ratu ngadil ing patinné
  93. Wutuh tannana kapisah, bumi tan wanni merpekki, sanadyan silih kapirra, yén ratu punniku ngadil agung nikmatting pati, kawibawannira punjul saking karaton dunnya, yén Islam adilla nenggih, nora kenna dénnitung gungnging kamulyan,
  94. Wonten malih ginupita, kitab ahbarul maliki, duk jamanné ratu Cinna, ing nalika nandhang sakit sakitté sakit tuli, langkung prihatin Sang Prabu, lami tannarsa dhahar, miwah asaré ing latri, sariranné atemah gagra kusika.
  95. Kadya kontal kamarutan wadya tannana udanni, gerahé Sang Sri Narédra, kang pra nayaka sawiji, datan wruh kang dadya wit purwa gerahira Prabu, sadaya makajangngan asaos marang jro puri, ingandikan prapta ing ngarsa Naré
  96. Aturré kang pra nayaka, paran gerah Sri Bupathi, punnapa kang dadi purwa, mila risa[123]k sariréki, ngandika Sri Bupathi, lara angger laranningsun laranné tan ngapaha, nanging prihatinning ngati, laranningsun lara tunna pamiyarsa.
  97. Apa tanduk ciptaha, dénné tanna ngrungu mami, yénnana mawi prakara, ing sakéhé wadya mami, punggawa matur sami, yén makaten Sang Ngaprabu, paduka pitayaha, ing sagung konca Bupathi, barang tingkah obah osikking nagara.
  98. Inggih paduka pasrahna, ing ngabdi kang pra Dipathi, yén wonten abdi Naréndra, ingkang amawi prakawis miwah kang nyuwun adil sagung ingkang para padu, sampunna ing punggawa, inggih kang tuwan pasrahi, sru ngandika sira Sang Prabu ing Cinna.
  99. Yén bésuk néng pangayunnan papariksanning Hyang Widdhi, mongsa kenna asasambat prasédhé punggawa mami, nora liwat wak mami, papariksanning Hyang Luhur, barang solahing wadya, kabéh kang ingsun ratonni, nora nana jer mung ngingsun kawajibban,
  100. Pariksa sadinna-dinna, suker gampangngé wadyéki, apa kang dadi santosa, suka rênnaning wdya lit sayekti ngong lakonni, ingkang dadi sabab iku, kéndel sagung nayaka, Sang Natha ngandika malih, éh nayaka pirsakna timballanning wang.
  101. Karnanningsun tan miyarsa, netra ngong misih udanni, dadi yénnana prakara, kabéh tulissan sami, sarta dérahen sami, kalawan ibarattipun witting dadi prakara, ka[124]turra ing ngarsa mami, tur sandika sagung nayaka pradata.
  102. Wus kasebut kawigdan wicaksana tur bérbudi, pragya sanniskaréng praja, gung maklum martannira dil turra sih maring dasih, Sang Prabu Cinna pinunjulh sagung para raja, ingkang sawarsa ngluwihi, ngulattan Imam Bukari kitabnya,
  103. Myang kaluhurranning ngaprang, sayekti Imam Bukari, kang pratistha wus agubah, miwah mulyanning para Ji, mungguh maring Hyang Widdhi, Mukamad sampun sinnebut sagungnging pra pandhitha,  tetepping Imam Bukari, kang ngakarya mamannissing ngulah praja.

 

BERSAMBUNG Pupuh XIII Dhandhanggula

SERAT BEGANDRING MAYANGRETNA


SERAT BEGANDRING MAYANGRETNA

PUPUH I
DHANDHANGGULA

  1. || [510] Manising swara manglipur branti | genging branta tan lyan kang kacipta | mung Jeng Sri Digbya pasihé | lan luhuring kang kawruh | ilhaming tyas ingkang sejati | trus trang kabul Panyipta | kakékat insanu | cam loro wus dadya jura | liyep nétra sawang sasi katawenging | wus tan rasa rumangsa ||
  2. || [511] Anglir tawon gumana sayekti | umpamané lir ményak lan pohan | sinigeg genti anggité | duk purwanipun tembung | layang Jawa panuju gandring | rikalanya kababar | ngulama kèh bingung | maido tinggal pathokan | tan nyana mring donga rasultan Jlayani | babar nyenyandhung watang ||
  3. || [512] Sapa nyana basan nora ngimpi | yèn kadhelé babaré mangkana | nèng buntelan dadi témpé | mengkono sanak kaum | kang lumancang peksa maoni | marang begandring kita | pinter dadi busuk | wignyané mring lapal gempal | darbé timpé tumandur tumajèng sabin | thukulé pira bara ||
  4. || Remengkuhen pangkuh tan mengkoni | tanpa pétung kamulyan ing Jawa | mung Mekah kandheg gandringé | mring wali sanga tambuh | tanpa gandring beskal Sapingi | kamuksan Nawa Sanga | irhas kramatipun | jan turun sabumyantara | Mekah Taip kang merbawa subuh nabi | surat jim paliwara ||
  5. || Duk sekabat ngratu genti-genti | twuh nèng Jawa beskal Sri Sindhula | Banjaran Sari anèmpèl | kratoné kangjeng rasul | Rara Panji saka ngejawi | irhas titis nembrama | langkep tiga sampun | ing Jawa ya beskalira | Prabu Kresna titis Wisnu irhas Jawi | mujijat pra gung Arab ||
  6. || Risang Mungsa ngraja kang beskali | Ratu Rama lan Arjunasasra | myang Brahim ratu beskalé | Sri Damar Maya ratu | Hyang Prabu Pakukuhan Aji | beskal kraton Hyang Adam | catur boja guru | lir kakékat insaniyah | dunung beska[513]l ing wahdat keng pacak sulih | ngiséni bumbung wungwang ||
  7. || Catur papat boja bau Jawi | sang pramèsthi sekawan baunya | dutuh mring papat bangsané | geni angin tri banyu | kapat bumi manungsa balik | bumi dunung pangarsa | banyu angin latu | cocog Kuran Surat Kanjar | pambukané bandhèk lapli twin maknawi | jarwané sampèng prana ||
  8. || Pulung irhas kang pancèn darbèni | para ratu Islam Kapir Buda | mujijat munggèng kenabèn | istijrat mungsuhipun | ratu kapir kang dhingin-dhingin | kramaté nèng uliya | sabuwana kembul | mangonah nèng mukmin keng kas | laras Jawa kya katégan awit tampi | titis kirhas Jeng Sultan ||
  9. || Sabda jeng duta Sultan besiwit | tarbukané ngèlmu rasa Kuran | kanggé umat Ingsun kabèh | pan iya srayan Ingsun | pra sabené kang nganggit tepsir | Sun buka rasa Kuran | tampi kulitipun | rasa jaba kaliminkal | rasa dalem bubuhané tukang supi | wruh bulet alit agal ||
  10. || Ngibarat tiga pra rebut lungid | nèng ora tutanapi orat dana | myang orat dara bukané | puleté temu tumbuk | tunggal ngudah surasa kalih | prauné dudu palwa | na[514]dyan larénipun | dudu laré anan kadam | pager bata dudu pager bata yekti | mungging glaring sulapan ||
  11. || Panggihipun sang Mungsa Hyang Kilir | pan katarik mring jagad walikan | wus kajumput wayangané | yu sang binuwang mring Nuh | babar palwa gya pinaraning | baita ing ngunggahan | blabagnya kahunus | binuwang wus dadi bocah | pinaranan bocah lanang dèn pateni| les prang tan ana landrat||
  12. || Minta suguh mring kono tan olih | ngancik dhukuh tatas mring sèluman | malaékat kinglam bangsané | isiné punang dhusun | pra rupeksa pangan paraji | sang niyakèng buwana | sandhangané ngriku | sang Mungsa semuka sisan | katon druwis kratoné datan kaèksi | dri gung wus tinggal batang ||
  13. || Gya cinipta sang Mungsa mring Kili | lir gedaut duk ing guwa greba | wus kajumput premanané | binuwang babar sampun | pager bata dhayongé kedhik | ing ayog mrah jejegnya | sang Mungsa kok nyaru | napa kresa ngalap opah | éyang wau minta suguh datan olih | temahan mring ran sunya ||
  14. || Yèn bares sawejangé Hyang Widi | mring sang Mungsa wayahé mèh prapta | ca[515]lon nabi dipundhèrèk | Yusak kantun nak putu | saben nabi panggih lan Kami | grebané paripurna | kamuksané rampung | lengkepé murni purnama | sampèng éblis datan kuwawi ngewori | jrih nunggal suksma nangsa ||
  15. || Wewah malih teka lakinèki | biyang darbé suna lanang ika | mung siji pangèn wayahé | yèn panjanga kang umur | dadi ratu agama kapir | agama bapa biyang | mring aganipun | tuju mati kesamaran | bapa biyung getuna sru ngolang-aling | pra nuwun mring Pangrannya ||
  16. || Kaparingan liru anak èstri | nèng Sis dewa saha palakrama | pangguh nabi duk jodhoné | patut tan olah tangguh | arak Yusak woné awegig | arja dhapur sang kelat | pamor gang gong kanyut | empuné Kilir gunungkap| sarungané kayu jati purwa dhingin | nyamleng manjing curiga ||
  17. || Akadiyat lir pucukèng dhingin | wakidiyat cukul bung lonjoran | munggèng wahdat dhapurané | Kuran wangsalanipun | yatim loro tunggal prajadi | yatimé akadiyat | lan wakidiyat ku | anunggal prajané wahdat | bapa salèh tuduh kulukiyah [516] kadim | dhèk wang-uwung wus ana ||
  18. || Pager bata lir Loh Kalam dhingin | labetipun pangambil iktiyar | kang juluk kalah jatiné | gedhong geng ngandhapipun | sang Hyang Rakim pangil bitaklit | labeté swarga nraka | kakékat insanu | gya pangil bitabngi babar | juluk rahman nur labet manis wiyadi | kenthosé bumi kasa ||
  19. || Kuran crita wangsalané dadi | satriya nom nèng jro guwa néndra | pra ratu landrat cacahé | wonten kang mestani tlu | kapat asu aranirèki | lima rané srenggala | wenèh batang pitu | kwalu sunawèh wangsalan | mila sekti martabat binukyèng tulis | pambatangé pra nglama||
  20. || Lir cangkriman satriya anangis | manglongmanglong pilenggah nèng lawang | pinaran meneng tangisé | lumayu tangkep pintu | sampun pasuk nèng jinem wangi | ujaré kang yun batang | kula sambang dalu | sru samar sanget petengan | nèng tretepan kang kapanggih maling gangsir | nèng jaba sru sesumbar ||
  21. || Jroning batang cangkrimannya sungil | pra pandhita mring kang katiga wal | kadimé mukakat kabèh | kapatnya kang rinebut | wonten ingkang mestani kadim | wenèh [517] ngarani anyar | kang kèri tatelu | anyaré sampun mupakat | sarebutan loro slayaning gandring | batangé kaya paran ||
  22. || Yèn batang amilu salah siji | apa nyata kang sijiné salah | kandhega milu karoné | bicara durung rampung | pambatangé miyak keng dhingin | kang sumlanèng ing madya | sang Nun kang dumunung | lapal Kuran nun wal kalam | dhapuripun ora kadim tan nganyari | kang nuksmèng ulama loman ||
  23. || Kala nguntal mring sang Yunus nabi | munggèng grebe sang Nun palimarma| ywa kongsi dadi duduné | sinebul ngastra jatuh | kesayahen sang Yunus sakit | nèng langit girang-girang | Jabarail gumun | alok-alok uluwiyan | Nabi Yunus kawimbuhan rasa jati | dhuh babo sanak ingwang ||
  24. || Dulur tunggal pinong kangong dhingin | dhèk si biyang nglairken bapaknya | glar ngisor lucu panuté | si Manikmaya Wisnu | Manik guru bumetoni | dhapur sang Wisnu Brama | pan rada si dhawuk | kestèlé si jambul Semar | pra kapantheng gumlar pindha-pindha kapi | lir sang Nur kanabéan ||
  25. || Tembilung lan si Tagog serakit | wong sakestèl tunggalé [518] sabangsa | si Manik metu pencaré | dilelèngèng lir kéng Sun | kala wijil munggèng jemparing | cam loro sagendhéwa | kendhengé kumerdut | jemparingé mrana-mrana | Manik loro tatas tetesing jemparing | suwungé dadi gumlar ||
  26. || Sun nèng langit kang kula bantuni | banyu tebu Eloh Makpul kana | sang Nun kala mupalilé | mudasir sang kestèl wus | surasanya nèng kapat kapi | bligo nèng ngandhap pisan | Manikmaya Wisnu | babar tengkwèh ngenti mangsa | mungkas duta bumyantara salat injing | Wisnu murca Budanya ||
  27. || Sloka Jawa basuta basuti | basunanda basuta ulernya | basuti enthung jarwané | basunandané kupu | pra banu jan uler upami | binuwang tibèng Jawa | babarané enthung | ngalih aran Manikmaya | dadi kupu Sang Hyang Wisnu wijining jim | bapané Nawa Sanga ||
  28. || Mulya Wisnu pindha uler malih | babar enthung pulung kraton Jawa | wit Pakukuhan titisé | sampèng Banjaran Santun | pamungkasé Sang Wisnu titis | tumbuk kélawan Brama | Demak babar kupu | dhapur kalih nama irhas | nèng Bintara kramaté [519] nitis pra wali | nèng Jawa gunggung sanga ||
  29. || Jeng Susunan Ngampèl Benang Giri | Gunung Jati Geseng ing Ngudangnya | Kudus Sang Kalijagané | sangané Siti Dadu | Islam Jawa yagi ngèstuti | sang gunung wali sanga | ngilahila dunung | lir dudu salating iman | krana suwung nèng pathok Semara Kandhi | Jawa rèh dhestrik jaba ||
  30. || Kraton Arab bangsa Loh Makpuli | wit sang Adam kapacak nèng swarga | pra malékat sujut kabèh | kabangsa guwanèku | kabuwangé tiba nèng siti | kuldi kang wus dhinahar| Mekah tuwuh gandum| tata mula gama mulya | pungkur nabi sabat papat ganti-ganti | wus gentya catur makab ||
  31. || Pakukuhan purwa catur Jawi | basa swargané Hyang Guru nata | pencar gaga hong ngilahèng | suku Buda gamèku | anèng Demak babaré suwi | rasa Kilir muksanya| sampé nèng Mentarum | puleté sura sakitan | bangsa Arab kramat kratoné ginanti | mangonah kya katégan ||
  32. || Rasullupa Pangran Jambu Kawis | gabahipun Pangran Angin Atas | Sang Ali rasa aluné | babaré bras tinempur | bakul tekdir kula[520]k ngusungi | ing Ngampèl lan Bintara | pra bethak amunuk | kemlakaren Sèh Lemah Bang | padharané kineruk ngirus kepati | kwaregen beras anyar ||
  33. || Pakukuhan Buda nicil pari | mlih nguntut bras glaré Sri Sindhula | dédemak sega babaré | mran liwet pitik rampung | wali sanga dhahar menuhi | klan menir kya katégan | mecel pitik putus | Jawa wit sumektèng kitab | Sèh Lemah Bang gabahgabah dèn pususi | kasusu selak doyan ||
  34. || Uler Jawa Sri Banjaran Sari | babar enthung aran Jayabaya | merwita guru kinaot | Pangran Tas Angin kupu | babaranya Jisaka wegig | muruk mring Jayabaya | nusul dadi kupu | nama Pangran Jambu Karang | loro dunung katiga bagèndha Ngali | gedhong geng raswa Jawa ||
  35. || Uler lemah enthung tapel dadi | babar kupu ingsan pindha Adam | ingsan awal ing kunané | nur nab sanab si juluk | babar enthung pra silih malih | nabi jitngi jara | dil matut maluhung | babar kupu Hyang Mukhamad| bun ngadilah Salalahungalaihi | musthikaning rat raya ||
  36. || Kanthi kestèl uler bangsa inggil | pan jejuluk risang [521] umul kitab | wagugen mungguh tangguhé | tan ana kara suwung | tumuruné mengandhap brenti | munggèng Loh Makpul babar | sang Kuran sih enthung | mengisor ing sampèng paran | dadi kupu musakat tinulis mangsi | pinuju rayaning rat ||
  37. || Duk angremnya nèng Loh Makpul dhingin | miyos enthik lir kimpul plaosan | dhapur enthik pindha pulèh | Torèt Injil lan Jabur | lengkep tiga kapat pancer ning | caturnya pra puletan | tlacara tumuwuh | metu satu sametu pat | puletané Ngilahi lelaku dhingin | nyenyeb kendheng bugama ||
  38. || Camé kalih sagendhéwa tunggil | kandheng apngal jemparingé asma | mrana-mrana lepasané | lir indra jala kembung | ana indra jala mring maling | ana drajala panah | paran cocogipun | mungap mungupé lir panah | jlalatané Jayajatra anglir maling | duk anèng gedhong waja ||
  39. || Ratu kadim baka wahdat jati | miyosken nur pan sulih wus pacak | Winenang Tunggal juluké | Manikmaya wal tuwuh | musthika Adam ngratu nèng swargi | dulur sebangsa ngraman | blis thukulé lumuh | kapindhoné Manikmaya | Wisnu ngratu kanil murni na[522]mpèni sih | kabar ngrasa kadinnya ||
  40. || Puletané miyosaken wiji | nora jan tu kanil rasa tunggal | mung kabar dadi anané | kanilé dhé tumuwuh | hongilahèng siwah boja mring | nyanané Manikmaya | buka wujudipun | Wisnu titis Pakukuhan |pencar gaga tata gama Buda kawit | wijiné siwah boja ||
  41. || Iku bukakané candu murni | rasa Buda pencaré semana | kang merwitana guruné | pamungkas Karang Jambu | meguru mring Pangran Tas Angin | mring Ngali amerwita | surasa tri campuh | ngawruhi tèng sung gumana | nèng ashadu lir trumpah ana ing sikil | babaré Jawa sanga ||
  42. || Puletané Demak Ngampèl gadhing | tampa rasa panunggalirèng glar | saking Atas Angin rèrèng | keng pinolah swarga gung | sang Loh kalam kang bekakasi | trubusé tembung Kuran | melok malir rampung | memet mengeng saniskara | kadim anyar kang gumlar anèng Kurani | satengu tan kliwatan ||
  43. || Puletané Manikmaya kalih | babar Demak Pajang lan Mentaram | sampé kiyamat putusé | wahdaniyat tan ucul | swarga nraka cukul gumanti | énaké ngèca- [523]éca | laranya gung runtuh | ngareparep paripurna | mirmana hyang kang bangsa ajalé dadi | Kuran kila macaa ||
  44. || Begandring ku kala bocah cilik | swarga nraka nora kena rusak | malah langgeng selawsé | Sang Kilir kala bunuh | iku anak Adam kang mati | myang glaré para déwa | Nawa Sanga Wisnu | tan langgeng nèng dalil Kuran | wali sanga prabawané tan nguruni | munggèng kamuksan Jawa ||
  45. || Sareng gedhé sun begandring malih | swarga nraka pesthi kena rusak | ora langgeng selaminé | Sang Kilir kala bunuh | lain anak Adam sayekti | tuwin glaré pra déwa | Nawa Sanga Wisnu | wus pesthi langkep nèng Kuran | wali sanga prabawané anguruni | munggèng kamuksan Jawa ||
  46. || Wahdaniyat dunung tri prekawis | awalipun wahdaniyating dat | dwi wahdaniyat sipaté | edat tetiganipun | ran wahdaniyat apengali | katri loroné atunggal | puletnya pra jumbuh | lir pawor toya sin tawa | nèng samodra ombak antakeng nengahi | arja kuloyab giyan ||
  47. || Wahdaniyat pamesthèna tampi | ken kamuasil lan mupasilnya | kamutasil panetesé | [524] pangranthi tuwin runtung | babar bareng nèng wujud tunggil | wus pana kang kababar | tri pangran tan anung | Sang Hyang Akat lan Wakitnya | tri Sang Samat babar Pangran Mribadéni | ya dumadya ing Allah ||
  48. || Pamupasilé sliringan kedhik | tegesipun twan barengan ingwang | ingkang kodrat kiradaté | ganep ganjilé suwung | tanpa srana barjah nengahi | mung kadiran muradan | dwi netes pra kuthung | rebutan kodrat kiradat | pating srendhil ngremnun nur woran tan dadi | Manikmaya twi gaga ||
  49. || Wahdaniyat saka pat wus pesthi | ngilangaken sang lir wewilangan | kaya paran parikané | mring dicacah rong puluh | kaya-kayan sarat nengahi | Hyang Ngèlmu lawan Kalam | sulgra barjahipun | kobra wujud wahdaniyat | kayan-kayan pengipuné kalih dèsi | mring namer wahdaniyat ||
  50. || Wahdaniyat apngalé wus pesthi | dudu kalé jaré usul du rat | dudu luk tasawabé | munggèng begandring putus | Sang Hyang Wahdat satu mukswaning| kang mengkoning kasidan | rimbagané dudu | Manikmaya karo pisan | bisa miyosaken jagad manungsa jim | Sang Wahdat kamuksanya ||
  51. || Wahdaniyat dat ginupit malih | ing aran pa[525]ngil bital iktiyar | Sang daniyat ing sipaté | pangil bitablil juluk | ing aranan pangil bitabngi | sang wahdaniyat apngal | tiga trine tumbuk | musitpatkul mubin tunggal | dyan kasawub Kuran laras usul resmi | patut jaga kamuksan ||
  52. || Talukipun mring mokal lan wajib | sipat kalih kodrat twin iradat | munggèng martabat pangkaté | kang pesthi nora takluk | kodratipun pangil bitabngi | kranang wus bangsa rahman | juluk Hyang Lairngu | déné pangil bil ihtiyar | kodratipun sabangsa Allah keng batin | takluk mring wajib mokal ||
  53. || Kodratipun sang pangil bitaklil | talukipun marang wajib mokal | sama jugak lan orané | apa ta mulanipun | krana pangil juluk Hyang Rakim | mari dhapur pangéran | mengérané suwung | Gusti wus semu ngawula | kodratipun babar lir dèn incrit-incrit | taluké api ora||
  54. || Lebé Jawa sru bukak begandring | talukipun twin orané pisan | kodrat iradat lakuné | ana kusur kinusur | wenèh sapa sinapa bengis | kayèku kaya paran | apa kang tinemu | apa bangsané malé[526]kat | kasukèng sih sangking wadaniyat murni | twin Rambu Culung suksma ||
  55. || Kuran crita kraton gung linuwih | bisikané raja Adi Rama | dalil ngimak nèng juluké | mengkoni rat trus laut | tan isiné manik sotyani | pindha prabu wanodya | lapalé nèng juluk | namèstri dadi wangsalan | suka warah mring wadoné Bengawan Nil | lanangé Kali Purat ||
  56. || Pindha plencung Sugriwa Subali | anèng Mesir lagya bawarasa | angucik sandhang pangané | pinipu mring ki empu | Empu Lobang ing Maospait | karyané bebotohan | marang Kali Wungu | wus pepak wadya ing Tuban | kadya gerah pangamuké Umar Madi | wong Ngestina puyengan ||
  57. || Puyengané wong Ngestina yekti | nora dora krana giris gila | mring Kresna tiwikramané | Ki Umar dadi dulu | lir Raja Ngat nèng juluké astri | nyatané nyertu driya | gagah prakoswanung | ngukup isiné samodra | mirah inten sirahé bengawan kalih | Nèl wadon Purat lanang||
  58. || Tembung Kuran munggèng kawi lungid | ana lanang juluk lir wanodya | lamun kinarep wado[527]né | pan sida dhapur ayu | palakrama asor nèng guling | dhaup satriya raja | sangkut resmèn baut | patuté lakon jim babar | yèn binuka tata lapal bandhèk lapli | metu glar bangsa déwa ||
  59. || Pindha lapal pil ngilmi wasjismi | lapal jinis purwakanthi kembar | tuduh surasa dhèmpèté | lakuné raja talut | dadi ratu wahdigbya sekti | bandhèk lapli rinasa | kestèl jim tumuwuh | pranaké jan Sang Arjuna | bagus sekti margané kuwawa mati | sang talut wijil kinsan ||
  60. || Inakyanuwaka onat muni | lapal dhampit sampé mring surasa | ran cahya dhingin wiyosé | sang bayi gatra durung | bandhèk lapli ananya ngrimbi | kapapan Jawi purna | pra déwa sung juluk | tutu kalu majang séla | Gathutkaca ngrasuk antrakusumadi | pra cona maju gempang||
  61. || Wajiktukamin babbin nabiin | lapal dhampit tuduh rasa kembar | yèn Saba ing kekuthané | na agal wonten lembut | mungging agal manungsa goning | lembuté jim king dhangka | Sri Bulkis nèng ngriku | ing nguni garwa Sri Salya | Secawati labuh yuda klayu mati | tri lokèng kutha Saba ||
  62. || Inahunana sandikal wadi | [528] waka najini sèmu siyan | tuduh mring surasa dhèmpèt | Sang Ismangil nèng laku | murni seca legawèng budi | munggèng murni gumana | pulungé jeng rasul | pamungkasé kanabéan | bandhèk lapli wijajil pulet miyosi| lakuné darma putra ||
  63. || Ratu Buda pinandhita murni | kanthi kestèl jamus klimasada | mring Salya paran patiné | Secawatiné labuh | babar garwa Suléman Bulkis | pan minangka lalahan | Pangran Atas tuwuh | merwitèng Ngali bagéndha | mulang murad Pangran Jambu Karang Jawi | tri loro rasa tunggal ||
  64. || Kolakkennal insanamisallim | wal janakalak kennalukana | bandhèk maknawi muradé | manungsa wijènipun | dwi rinasa agal lan alit | sang nur tanapi Adam | duk ghaibé campuh | puleté surasa wenyar | nginggil ngandhap pra kestèl déra miyosi | Loh Kalam Manikmaya ||
  65. || Bandhèk lapliné rinasa mijil | wijining jin jan catur prakara | bangsa pitwin marutané | bangsa érnawa lembu | Sang Nur cahya ran Jawa lair | nur rasa Sang Hyang Wenang | Hyang Tunggal pra campuh | babar Wisnu rasa tunggal | Manikmaya pindho Wisnu kang murwani | jagadé gumlar nungsang ||
  66. || [529] Ngalam ingsan miyos munggèng swargi | duk Sang Adam tanpa nyawa gesang | tibèng bumi antarané | ngalam sahadat tuduh | ngalam Mulki tuk sanga mijil | banu jan duk binuwang | nèng kasanga campuh | metoni kasa buwana | kapan tangkep bumi jim tumrap nèng nginggil | langité anèng ngandhap ||
  67. || Pra pengapit sampé catur bumi | babarané Manikmaya awal | bumi bangsa manungsané | jim agal manggon dhuwur | mangandhapé pangkat saya lit | musthika jim kang munggah | ambles buwanèku | panggihèng naga pratala | Antaboga dhaup mring Dèwi Pratiwi | patuté bumyantara ||
  68. || Lamun wonten pertanya mranani | yèn mengkono glar pra jim semuwa | samya jungkir pangadegé | wangsulana dèn putus | tanpa prana mring jagad cilik | kapacuk manut angga Dam | sapangadegipun | jagad agungé perbéda | lir wayangan wong ngilo mungkur caremin | ngalam ingsan mring wiyat ||
  69. || Glaré isan lir dlamakan kalih | pra nampani titis sang nur buwat | Arab mijil mujijaté | sang jan gamparanipun | tanpa titis Sang Wisnu murti | pra nglairaken irhas | nèng jawa digbya nung | kalah nèng Budha ma[530]rasa | miyosaken rasa wangun Arab Jawi | glar Demak catur iman ||
  70. || Demak wali pra sanga nampani | babarané rasa nawa sanga | sangking kasanga wiyosé | banu jan dumadya wus | wolung jodho nèng tapel Jawi | tapak asta malékat | mring kestèl mèh Dhaud | rontogan badhé kadhahar | pra banu jan tapa rasa gya don jurit | binuwang mring kasanga ||
  71. || Jan kapindho muksèng nunggal siji | nèng banu jan muksa Wisnu babar | sampé nèng branta yudané | Secawati muksa wus | ngirid bala mring saba Bulkis | trah Wisnu Sang Nuh tedhak | kraton ngejawa wus | dhaup Prikesit puning trah | metu blaster Sindhula kang merbawani | campur mor Hyang Suléman ||
  72. || Sang jan awal enthungé ngijajil | dadi kupu aran belis lanat | wus sumanggep pasuk gedhé | gya palakrama dhaup | panggih dèwi awak nampani | yah tuwuh ngawangawang | tlasip tapel langkung | patuté sétan jim babar | pindha sripit tuwuh nèng telesing siti | tanpantara glis wendran ||
  73. || Duk palwa Nuh ngambang puser bumi | swarga loka kumambang kasanga | sang siti miyos sendhangé | manu[531]sèng betharèku | kamulanya sendhang dumadi | lir ratan swargèng gesang | tilas siti tuwuh | alus kagal banu jan | nginggil resmi ngandhap anut pulet jurit | mlesat dadi tuk sanga ||
  74. || Sang Loh Kalam Ngaras Kursi lair | miyosaken pangarep malékat | sang nun kala mupangilé | mudasir sakestèl wus | Manikmaya ngakirken bumi | rasa nginggil gumana | nèng bumyantara nung | numpang tapel jan banu jan | sareng babar Nrada Semar semu nempil | Tembilung Tagog babar ||
  75. || Ana jedhung Swangsa semu sigi | kababar enthung ngejawa Jisaka | madeg ratu glis lumèngsèr | nèng Jawa tinggal sunu | dhapur naga krura tur sekti | kabuwang nèng kasanga | dhapet cilaka wus | kendhangnya sru mangun puja | dadi kupu merwita bagèndha Ngali | Pangran Tas Angin babar ||
  76. || Yèku beskal dhestrik Jina Sibin | Prabu Pakukuhan Damar Maya | Sasrabahu Rama rajèng | Kresna Panji digbya nung | kapileren Banjaran Sari | enthungé Jayabaya | babarané kupu | nama Pangran Jambu Karang|rasa mpunya tampa wejang gama suci | sangking Pangéran Atas ||
  77. || Musthika jim gunggungé sakethi | kalih le[532]ksa kawan èwu lanjar | roro tunggal gedhé gedhé| Sang Jambu Karang wau| lan guruné Pangran Tas Angin| duk merwitèng Ngali sang | surasa tri campur | ngawruhi tèng sugu mona | nèng Ashadu lir trumpah nèng ngisor sikil | babaré Nawa Sanga ||
  78. || Sang Nuh garwa tiga samya babit | siji-siji kraton putra tiga | Sang Kilir ibu roroné | tigané Kenangan babu | murca sareng putra duk warih | kababar jajah lanat | Kenangan rabi byung | dhapur èblising kalihnya | Nabi Kilir dunung malékat ping kalih | Sang Nuh kapindho Adam ||
  79. || Hyang Ibrahim mring Sang Nuh mindhoni | miyosaken Sang Ismangil Iskak | roro-roro gendhingané | tembé blaster jim tuwuh | nganam siyah bangsa Ismangil | lim lap jim basa Ikak | Swangsa blaster jadhug | glaré ngilahila Kuran | wijining jim ton loro Wisnu lan éblis | manungsa nur twin Adam ||
  80. || Tedhak insan nèng rum paris ngarti | turun kang nèm nèng kapsilèn Cina | trah ya wis pulo Turkiné | lan nungsa jiwa ratu | babar Raja Sindhula dhingin | sampé Banjaran Sekar | babara[533]né enthung | Jayabaya wiji raja | dadi kupu Pangran Jambu Karang wiji | rahsa gung wali sanga ||
  81. || Munggèng ratu saniyaka tunggil | sabilipun nèng panata praja | gampang éwuh bubuhané | nèng pandhitané dudu | munggèng gandring lapal kang sungil | cocogé lawan makna | trangé gampang tinut | pikir meskin sabil ira | tata nepsu Rambu Culungé tinebih | sabdèng Ngali bagéndha ||
  82. || Rambu Culung éblis awalnya jim | blis kapindhoné buthara kala | aran déwa Mukamadé | bara Adamipun | ngalam ingsan wahdatnya jati | déné Wisnu kang awal | bapakané guru | Wisnu dunung ingkang putra | nèng ngalam jim ngalam ingsan kang pinuji | jagad déwa bathara||
  83. || Sloka Jawa basuta basuti | basunanda basuta ulera | basuti enthung jarwané | basunandané kupu | sang basuta kasut upami | basuti tambur tiga | plompong nandabasu | kasul lir Sunan Mengkurat | tambur amral bukak plompor dhapur janji | tri roro rasa tunggal ||
  84. || Munggèng kidung lir wiji suwiji | pencar dadi isining jagad rat | kasamadan déning Daté | kang maca anon ngrungu | layang babadipu[534]n nestiti | tan kena kawoworan | katri lungidipun | pindha rasa panunggalan | kuna mula dasih mono dudu Gusti | Gusti bukan kawula ||
  85. || Lamun dasih peksané gumusti | lagi ngrasa anèng tembung babad | Surapati nora bulé | yèn Gusti kang mangangkuh | panuksmané kawula olih | cocogé rasa kuna | duk miyos sebda kun | wiyosé wiji prabawa | sinung kula wisudha nèng Mekah lair | risang pada Winenang ||
  86. || Kassalatu wasalamungalih | ingkang kula wisudanirèng Hyang | tetep nèng nabi kinacèk | kula kawi jarwanung | panganggepé Gusti mring dasih | ulun pra nyatèng para | sirèku katèngsun | wisudané darbék ira | kanggo tèngsun para barang tan darbéni | mung dermèstu pra sonya ||
  87. || Lir paworé banyu tawa asin | tinengaha déné ombak anta | Kali Opak sawangané | dadi mingsil putus | panatasé mring Kuran lungid | lir Rama branta yuda | lawan tepsir dhaup | kang nengahi layang Ménak | sampé rasa munggèng glaré manungsa jim | karo nyata hyang samar ||
  88. || Pu[535]letané lidhah lawan galih | metu gandring Ambyah Jayèngrana | mula loro preyayiné | Kamjah Ismangil lungguh | tedhakipun sang Iskak yekti | turuné Jayèngrana | Kali Sahak tuduh | ku betuwah sangking Iskak | munggèng layang tembung tumpuk dhapur siji | surasanya sisian ||
  89. || Layang ménak isi Ambyah kalih | tuduh minangkané bayi kembar | adu gigi lanang dhèmpèt | Ngapdul Manap pra turun | bayi roro Ambyahnya kalih | Kamjahé nunggal slayang | bayi tunggal swadhuk | surti pindho kalih wekas | wis sangarah lor kena kidul pinilih | binuka ing deduga ||
  90. || Ingkang séda ing piwulang dhingin | yèku Ambyah jeng nabi keng paman | numpak gunung Kut semaré | krama jim swargénipun | tinggal patut kra isin dèwi | manungsa jim blasternya | mring Sang Ngali dhaup | bola blaster Kanapiyah | sudigbya nung sumbaga prawirèng jurit | kèntasé Yajit raja ||
  91. || Kestèlipun Ambyah turun Bulkis | Sulémané tedhak bangsa Iskak | manungsanya jim blasteré | Ngabdul Bun Talip dhumpyuk | kembar [536] nama éyang jeng nabi | seprana nama kembar | Ambyahé sesunu | Swangsa babar Ajisaka | babar ping tri nama Pangran Atas Angin | kutha séluman Arab ||
  92. || Pun nang andhé kundhang Arab Jawi | Nyaira Kidul anèng pancingan | tuwin nèng prang kusumané | catur pra nyata tuhu | titikané arang kapanggih | munggéng nétra kepala | krana Nyira Kidul | tanpa tabon milu sirat | ngambil banyu durung tumon gèndhong sedik | adol uyah mring pasar ||
  93. || Pan mangkana glarnya Sri Sakaji| munggèng Arab dunung nèng sèluman | tur pra jim panunggalané | mring manungsa yèn pangguh | mangsa kala jagadira jim | lawan jagad manungsa | olah lambang santun | jagad walikané babar | gènya panggih pun nang isi manungsa jim | atut Buda mapanggya ||
  94. || Rasa ambyah nuksmèng kutbah mesjid | sasat sumbar sun Manikmaya wal | bumyantara Taip Makèh | tapel sun kang jinumput | labuh jangkar palwa Nuh dhingin | Sang Brahim mangun tilas | ngriku salat sabuh | pamungkas cahya nur buwat | titis Wisnu pra myarsa waosan nabi | rebuten rasaningwang ||
  95. || [537] Rasa jayèng rana kagyèng siti | nuksmèng trebang kasèrènan sumbar | sun Manikmaya pindhoné | tuk kasanga katèngsun | kasèrènan banu jan ngalih | buwangen bumyantara | babar dhapur Wisnu | wiji swarga nung sapada | nitis anèng Pakukuhan nandur pari | rebuten beras ingwang ||
  96. || Mupung sira nèng karipan mangkin | tembé mulih maring kaélangan | nèng kono séjé garapé | sampé para mring kubur | panggih sanak Mungkar lan Nakir | nèng kono mung sedhéla | kesaru yang nguyung | bumi langit selak pulang | mring kasirnan sétani para kapanggih | nèng jagad sangkan paran ||
  97. || Pangencoté pan sumengka malih | ngancik jagad bangsa sang nur Mungsa | swarga nraka roro dhèmpèt | swargané undha walu | nginggil pisan kang sarwa mamring | widadariné sonya| rampadané suwung| sumajiné nganti kersa| munggèng nraka Raja Pirngon ngolang-ngaling|ngèsthi wor sangkan paran ||
  98. || Sèh Lemah Bang taken sangking nginggil | para ratu kok kena cintaka | kaya paran parikané | sahuré ulun lucu | tabon klapa gumlundhung siti | kalonthang ngaku lenga | kan sepeté ka[538]tut | katanya gumuyu latah | destun kita klentikan kanil nèng kwali | pon-ponané pinatyan ||
  99. || Lir wong maca ulun tanpa dhong dhing | tinggalaa dirga nirèng pana | bener sukertaning akèh | nèng praja cara gunung | rena sendhon samargi-margi | pra cundhuk kembang sungsang | pengrasané patut | Sri Pirngon nguruni sabda | pati para pambingkas luputmu kecik | muksamu paripurna ||
  100. || Nora surup mring karipan kami | nemu pati satru ning malékat | sampé kono kang kebolé | lanang gung adhuk-adhuk | kang dhumuni landhepmu dhimin | lepasè sampèng paran | kok kecocog sempug | méncok bumi ngisor pisan | padha-padha panganggep idhep ngekoki| tan mèmper Sèh Lemah Bang||
  101. || Munggèng nraka ulun nèng Yumani | Sèh Lemah Bang sira sanak ingwang | dulur tunggal landrat gedhé | kang sinambat mara wus | pacuk nunggal buwèn Yumani | Sri Pirngon sru pretanya | para raosipun | pacuké buwi nèng nraka | sahurira tan wruh rasaning Yumani | sun ngancik rasa swarga ||
  102. || Kursi kena pirang-pirang losin | rampadanèng pangkèng isi kenya | busana ngong wus nèng [539] kéné | Pirngon dulu sru muwus | sun mruwita mring sira kyai | supaya surasanta | pasuka katèngsun | tan bolé wangsulanira | kasèp nglalu duk legan susah punapi | wus bunting minta sengkang ||
  103. || Nurun pathok kitab ingsan kamil | wonten sawijiné waliyolah | munggèng nraka panggonané | panasé lara larut | saniskara ngres linuding nir | kari ming srané sumrah | angrasa swarga gung | catur apadu pléwatan | sayektiné tapyangèl dara mrih tampi | yèn tan hen dhapur rasa ||
  104. || Ngira slaras catur keng wus tampi | wuwuh duga puleté wetara | Pulo Jawa kwalèhané | Mungsa ngawus kawuwus | manusa stanya winitawis | wah bangsa jim Siti Bang | sanga langkepipun | cocog lan purwa nur Buda | bathara sthawah nrada katut nèng Siti | wateké Nanawa Sanga ||
  105. || Sloka Jawa basuta basuti | basunanda basuta ulernya | basuti enthung jarwanné | basunandané kupu | sipat wujud uler upami | sipat kayat enthungnya | kayan nunggal nèng thung | babar kupu wahdaniyat | pan mangkana bangsa tananjul kang milis | bangsa tra timé [540] béda ||
  106. || Uler kayan babar enthungnya wis | sipat kayat kupu wahdaniyat | wujud nunggal nèng kupuné | tatas martabatipun | akadiyat ulernya dhingin | wakidiyat enthungnya | sang wahdat wis kupu | slokané Kilir bangèndha | mring Sang Mungsa yatim tinunggal prajadi | cam loro sagendhéwa ||
  107. || Alam arwah yèn uler upami | babar enthung dhapur lamijasan | ngalam majesan nunggal thungé| ngalam mingsal wus kupu | munggèng tarki salin begandring | uleré ngalam mingsal | wus nunggil mring kupu | manut babar awit kirang | … | … ||
  108. || Hyang Iradat yèn uler upami | babar enthung dhapur sipat kodrat | Sang Ngèlmu kupu babaré | yèn samak uleripun | enthung ira ngalam dumadi | kupu nulya ulernya | dhapur sipat ngèlmu | enthung kalam kupu kayat | pan mangkana pangipuné kalih dèsi | mring nama wahdaniyat ||
  109. || Uler wadon Dèwi Setyawati | babar enthung nama Bulkis raja | garwa Suléman kupuné | andhé uler Maryam nung | enthungnya bras kupu segandi | ulernya sa maésa | babarané enthung | sampun kontrak nama ulam | dadi kupu brege[541]dèl purasa ngalih | kestèlé seganing rat ||
  110. || Patemoné bapa lawan bibi | babar banyu pan uler upama | dadi enthung wetengané | wiyosé bayi kupu | mangka uler bayi upami | enthungé aran bocah | wong dadiné kupu | mangka wong uler upama | enthung tiyang dadi kupu manungsa wis | waskitha isining rat ||
  111. || Wus ngranggoni ingsun mangèstuti | satuhuné klakuan semuwa | boya wonten pangérané | katampa sembahipun | ngalam agal myang jagad cilik | wantahé kamuksanya | agalnya myang lembut | nginggil ngandhap sangkan paran | namung Allah Pangrané dunung sawiji | ngecaki mrana- mrana ||
  112. || Lan ngranggoni manira ngugemi | satuhuné jeng nabi pamungkas | pramugariné Hyang Manon | duta winenang juluk | duk cam kalih anggendhéwani | jemparingé mranamrana | kendhengé kumerdut | tur nyakrani Manikmaya | roro babar Atas Angin glar pra nabi | bawah angin pra déwa ||
  113. || Lir wong jagal lidhah lawan galih | kudu wijang padolé nèng pasar | krana mejajiné sèjèn | trusé rasa tan jumbuh | panganggepé sang astha wali | anggoné [542] Sèh Lemah Bang | kok kakéan dunung | lidhah ulam manah ikan | nora dora sayekti nunggal seganting | nèng pandum cara kékah ||
  114. || Cara Banong ampas lawan kanil | munggèng kwali kudu pangkat wijang | krana pas sepi lengané | Sang Mungsa kresanipun | jaré Pirngon tan kedhah kedhih | ampas mono ya lenga | kala kiringipun | tununé babok sepetnya | miyosaken puning lenga sangking kanil | nadyan sepet ya lenga ||
  115. || Tanpa ngrasa jaré ali suni | pra panggawé mung kang bangsa kuna | prandéné akèh panggawé | jabariyah pambegnya wus | kang mranani mung bangsa kadim | kadariyah pambegnya | mung bangsa nyar lugu | pranané sakèh pra karya | tiga pisan pan ora kena cinuwil | mring ali suni nunggak ||
  116. || Tuduhipun sipat jalal yekti | wadhah mangsi yèku saupama | sipat jamal nèng mangsiné | sipat kamal puniku | puning andhé bané mangsi | sipat kahar wisésa | kalam glèthèkipun | basa kun kersanirèng dat | pa yakuné karsanya sipat Hyang Widi | kang kresa sipat jalal ||
  117. || Tegesé kun kalam dumuk mangsi | payakuné mangsi tibèng papan | manglumah iku ara[543]né | maklumah kalihipun | ilahiyah ping tiga jati | kaping pat johar awal | kawruhana iku | kalima ahyan sabitah | kaping nem mèhing ngaranana jud supi | Adam supi ping sapta ||
  118. || Tata Jawa mulya gya sekawit | sirhas Demak kramat Ngampèl Bènang | roro Wisnu babarané | kramat murcèng Mentarum | kya katègan mangonah tampi | irhas nitis jeng sultan | Jawa wuwuh wangun | bocah lanang gèndhong kitib | pating srendhil lunga ngaji séhat terkis | duganya wit samana ||
  119. || Saya lama wuwuh wangun malih | brana sabrang dhapur sandhang-sandhang | miwah pangan ngejawa kèh | manut perbawèng lembut | punang irhas keng bangsa Mesir | tur kraton kanabéan | nguni bangsanipun | tumbuk lawan irhas Jawa | bangsa Wisnu wit mulya nèng Ampèl Giri | pulet wijil ing Tegal ||

PUPUH II
M I J I L

  1. || Mesjid karam sampé irhas mesjid | siti bu rat kaot | peksa ngalam Arwah panetesé | nèng prabawa ngolak-alik bumi | kambah mikrad nabi | nyamleng gandring gandrung||
  2. || Suprandéné wonten wus ngugemi | ujaré tan kéwoh | krana iku nguni rangka pè[544]lèt | kuna mula mring curiga manjing | Kuran mangèstuti | tuwuh rekning gandrung ||
  3. || Cangkrimané kang durung ngugemi | punapa dèn géndhong | twin cinangking myang dèn nun calaké | miwah kanthi kèrèkan manginggil | batangen sayekti | dimèn trang kang gandrung ||
  4. || Pambatangé kang sampun ngugemi | kaya tanpa kéwoh | tanpa wrana pra panggawé kabèh | kang mranani mung kang bangsa kadim | kodrat anyar iki | drema paring gandrung ||
  5. || Duk awang wung sagung pra dumadi | kang wonten wus miyos | pangkat tiga purwa wusanané | hyang pra nyata tri roroning tunggil | wiyosé pra bibit | sang tri kangen gandrung ||
  6. || Wangsalané kang durung ngugemi | catur mung mengkono | nyatur tembung kok mrono parané | begandringé tembung nahwu tangkis | tesya wus ya uning | durung mangsa gandrung ||
  7. || Wangsulané kang sampun ngugemi | nahwu tangkis gamoh | munggèng mikrad sampun tlu tisnatè | lap asra burak na tuwin | linnuriyah resmi | tunggal ngudah gandrung||
  8. || Miyosaken jarwa nyimit-nyimit | Hyang Suci Mahanon | lamun dalu mring rinané resmèn | miyos cahya saantiga swari | [545] langkepé mengkoni | mikrad pasuk gandrung||
  9. || Sampèng prana jeng nabi paplesir | tan kèngser sangking gon | andhap inggil murmurca parané | surya wulan minggat andon resmi | arah catur enting | kari gandrung-gandrung ||
  10. || Subekanahu watangala murni | suciné kinaot | kuna mula mengkono anané | sampèng tembé sirna bumi langit | kabèh padudoning | tanpa nisih gandrung ||
  11. || Asalatuhasalammungalih | salat salam mono | bangsa Arab nèng kawi jarwané | satatkolasalam wibudèki | kanggepa Hyang Widi | mring dasih sung gandrung||
  12. || Sun ya sira nadyan sira kami | kolanta mengkono | widanya darbèkira dhéwé | darbèk ingsun nadyan baliknya wis | keng pangkaté nguni | duk wrin babad gandrung ||
  13. || Sangking mikrad konduré jeng nabi | Kuran tan wiraos | lir Sang Mungsa lan Kilir panggihé | jimé Bima panggih Déwa Suci | mulih tan winarni | tanpa gandrunggandrung ||
  14. || Lagi duga kira namer siji | kalanya nèng kono | sakedhap pan kaéling wismané | jiwa raga katu pleng ing galih | lir pindhah wong ngimpi | jlegè ga[546]ndrunggandrung ||
  15. || Dèwi Maryam mérang mring wanadri | palakrama malumoh | pindha mikrad jagad walikané | mila manggih risang Jabarail | kaparingan siwi | tanpa resmi gandrung ||
  16. || Bangsa kulukiyah pun nang wiji | nyawané kinaot | mring jeng nabi pangkat nèng nyawané | bangsa wahdat gula batu kering | uluwiyah dhingin | water tebu gandrung ||
  17. || Bangsa akadiyat pun nang siwi | ujaré kinaot | wayah udiné paribasané | nabi ngujèr putrané Hyang Widi | wahdatnya prituwin | ngisab bolah gandrung ||
  18. || Won batangé kèh preré respati | wong begandring mono | yèn nyata trang wahanané angèl | lamun gandring gampang dèn waoni | mula kurang titih | wangun durung gandrung ||
  19. || Lir radinan miring meksih rumpil | legok menggerjeblog | pra sumimpang yèn ana pinilèh | lamun nuju resik wiyar radin | panca kang lumaris | nglantrag jing keng bagus ||
  20. || Pra gebaggan ela ratan bèndi | lebé sisa ngréyog | nyambi mangan wuwuha sanguné | nora cacad patungé wong urip | ya ta ing ngantya nglih | megatruhé gandrung ||

PUPUH III
MEGATRUH

  1. || [547] Pun nang mikrad sampé sajrah mutata wus | mrangguhi bibit pra kali | rong jodho Kosar lan Murud | wiji bengawan mring swargi | mili mring dunya sejodho ||
  2. || Bengawan Nél wadon Purat lanangipun | nèng gunung jurang kawijil | Purat mancur mungging kidul | arah lor ngetuk Kali Nil | ngidul ngétan milya galong ||
  3. || Sampèng laut tembéné kailèn banyu | numpah tlatah bawah angin | wus tempur sareng lumaku | katularan Wisnu cawis | jabat parémana campoh ||
  4. || Nempuh Pulo Jawa Purat mili ngidul | munggèng Enèl lor kang mili | tinggal tilas kalihipun | Purat lanang amper mijil | wukun Nèl kaliné wadon ||
  5. || Purat santer nèng lor Pulo Turki klangkung | senggama nèng Pulo Turki | sang Nèl lemper tempur nusup | anjog malih kidul Turki | ing jro parémana campoh ||
  6. || Pra ngliliti kalih kalih ilènipun | prapta kidul wétan Turki | tumapar resminé tutug | sampèng padon tapel langit | lyan bumi keng winiraos ||
  7. || Larasané Pulo Turki wategipun | [548] isi wong tan kena ngalih | kaisèn wong liyan lumuh | lauté angel kepati | sang dulkur nèn kang keprono ||
  8. || Duk èrnawa Buda mawal twuh nak putu | pra lwah-lwah kèh kèh lok wari | Arab paris tenapi rum | surasa caket mring langit | geng alit pangkat kadya wong ||
  9. || Duk sekaka ing widané wiyosipun | tumuwuh nèng bawah angin | kala dwiné bengawan gung | wenèh arané Pak Pening | pra milir mring sudarma wor ||
  10. || Kali resmi ping tigané wiyosipun | pranakané banyu kalih | kali twin bengawan agung | tumuwuh nèh Pulo Turki | pra mili tempur mring babon ||
  11. || Tuk èrnawa duk padon tapel bumi rawuh | peksa luwih bedhah langit | sang tapelnya kreta lumuh | wiyos mupisah gon dhingin | mengko kumpul nyalawados ||
  12. || Nulya piyak Nèl mangulon lampahipun | Purat mengulon lumaris | padu reksa sareng rawuh | ayun munggaha mring langit | sang tapel nyumbrama raos ||
  13. || Wis akumpul pisah malih apa wadu | gya Purat ngulon lumaris | Nèl mengulon sareng rawuh | nèng lor kulo[549]n tempur malih | saya gung yen jebol padon ||
  14. || Pun nang tapel pasang semut apepatut | mulihmu tinampik-tampik | baya kamuksanmu busuk | kadhalan mudhun hèr kalih | ngidul ngétan milya galong ||
  15. || Sampèng pulo ageng minggah lampahipun | pulo nyara kawulani | ana mulih metu nglambung | ing pundi sangkan duk mijil | ing paran memulih mrono ||
  16. || Babar mégawi olèh mulih mandhuwur | pethuk palak sangking nginggil | kanilé lestari mantuk | ing kabaré kumdaligi | babar udan wis mangisor ||
  17. || Sampèng laut sampun nunggal bangsanipun | déné kang tumibèng siti | miyosaken tanem tuwuh | mangkana surasa mijil | tembé tumbuh sami raos ||
  18. || Lautané bangsa Purat isi wadu | ngèlmu ulukiyah dhingin | Sang Kilir gedhong tur bakul | Nabi Mungsa olèh nempil | ngirid Yusak mrono buroh ||
  19. || Panunggalé wong sapantha pra rèhipun | jaré kitab ingsan kamil | Sang Kilir dumadya tunggul | dunung malékat ping kalih | putra Adam kang kapindho ||
  20. || [550] Kadang Kilir tunggil yayah rabi biyung | kayangané Pulo Turki | dajal lanat aranipun | dunung éblis kaping kalih | kenangan arané sing wong ||
  21. || Kang sepantha samya lumban langenipun | munggèng samodra banyu rip | pra samya nitih keluwung | warna-warna ana abrit |wenèh liyané mekono ||
  22. || Pati keluh tambang ngiras napasipun | pra bareng pasuk mring tasik | kang tengah tinempuh ngalun | mangsa kluwung bareng mati | ting krambang minggir kang layon ||
  23. || Sampèng pinggir pra umbak angumbukumbuk | kailènan lun kumbali | ting jronggol gesang sedarum | glar waliyolah pra sami | samengkonya sih mengkono ||
  24. || Bangsa Kilir mawi pétung dintenipun | sadinané ngalam Kilir | ngalam iki ta wus santun | surya wulané pan tunggil | nadyan Allah mung sawiyos ||
  25. || Nabi Kilir perbawèng jeng gusti rasul | dhukuh mring Mekah nyaketi | ngéjawantah salin dhapur | larasé sèh wis karani | mulang santri tigang pulo ||
  26. || Iku Kilir munggèng talkib dènya dhukuh | dhapur rondha tur rasulih | Mas Sèmirang pirang punthuk | mila Mekah [551] banyu mili | kang ngwasani dhudha wadon ||
  27. || Dajah lanat pasuk gerba rabènipun| purwa wetengan du maling | gya nyaket mring Mekah dhukuh | wetengan mangsawus lair | sampèng Turki pulih bojo ||
  28. || Kang bangsa nèl lautané isi wadu | pèni pèni bangsa lair | pra mirah inten jumerut | ija nganti olèh waris | munggèng ukandha purwa don ||
  29. || Titikané néwalpa jrih suratipun | Raja Ngat dhapuré èstri | lagi kandhem munggèng juluk | lugu lanang tur nerpati | mubenga Nèl ingkang wadon ||
  30. || Sang Ngat wadon apan katularan banyu | krana ku ratu mengkoni | saisi-isining laut | tur sinung kuwasa ngambil | sangking panglulu Hyang Manon ||
  31. || Tembung Kuran surasané nyamut-nyamut |cangkrimané nyimit-nyimit | wangsalané mawut sumwur | mrana-mranané mranani | kepranané nèng kang anon ||
  32. || Nadyan anon yèn tan uning durung anung | tan ana nung maning-maning | mung adu ananing aru | akèh adu kang nganoni | tanpa sisih nèng padudon ||
  33. || Ngalor sèjèn dhuwur sanès tengah dudu | lir rosan slonjor mandhiri | bongkot pu[552]cuk tengah tebu | tengah gandhéwa sapami | cam roro na pucuk bongkot ||
  34. || Kaba kusèn cangkrimané Surat Nujum | wangsalané Surat Kapi | Bagéndha Kilir amuwus | yatim loro nèng prajadi | Kilir Mungsa nunggil raos ||
  35. || Gendhéwané mring sang wahdat gula batu | cam loroné pyak pra pasir | kapancas mengisor tuwuh | cam loroné kaya nginggil | tilas tan owah sih wutoh||
  36. || Nginggil pisan kulakiyah pindha tebu | katularan banyu nyilib | mring babaran pasor katut | ngisor bligo babar tengkwih | pra rosing wil pangkat tuwoh ||
  37. || Pra klothakan tanpa dunung ngalam catur | atut Buda mamiyosi | Manikmaya samrica wus | gedhong tengah hèr mrutapi | bumi langit meksih kenthos ||
  38. || Myang Loh Kalam mangsa ngriku wiyosipun | swarga nraka gumatra wis | Budamanya gya tumuwuh | gumatra Manikmaya dwi | meksih nunggal siji nèng jro||
  39. || Risang pangilbi ihttiyar yasanipun | loh kalam sang pangil bataklil |swarga nraka labetipun | déné sang pangil bitakli | tilas Manikmaya loro ||
  40. || [553] Ngalam papat asenggama wiyosipun | Manikmaya wal nyimpeni | ping pindhoné kala tuwuh | ngampak awal kang nampani | sareng campoh awor umob ||
  41. ||Pan nyamodra mangumbak kang punang banyu | kemutug kukus miyosi | ingkang umbag nulya murub | kapiyat metuning angin | umbak kukus piyak adoh ||
  42. || Tengah lawang pager poncot kraket tepung | pitung bumi sapta langit | mring yoga atangkep patut | umbak biyut tan winarni | nglamongé sawiyos-wiyos ||
  43. || Babar tengah budyawal salangitipun | jroning nglawang luhur siti | banyu dul Hyang Ngin gya ladhu | tapel Adam wus cumawis | angentèni gawè slobok ||

PUPUH IV
ASMARADANA

  1. || Bumi banyu angin api | babarané Manikmaya | semon asih alus kabèh | keng pratak bidurung babar | wadhagé tapel Adam | yèn wus dhahar kuldi bésuk | dumadak tinggal pawuhan ||
  2. || Maya pindho tembé lair | lajeng nitis pra banu jan | binuwang tumibèng pulo | babar Déwa Nawa Sanga | nyawa jim lugu Buda | kraton Demak tengranipun | irhas kramat wali sanga ||
  3. || Tembé tapel kadang ku[554]ldi | yèn tapel ginawé dadya | ginaok suprih alusé | rontogé tumibèng swarga | tapelé sinung nyawa | tapel gandum gya tumuwuh | kuldi éblis kalih nama ||
  4. || Kang manggon nèng awal bumi | malékat juluk sang kalam | malékat nut bumi pindho | mupalil bumi ping tiga | mudasir ping sekawan | tembé yèn lemah kajumput | samya sung puja sampurna ||
  5. || Kang munggèng nèng awal langit | Sang Jabarail malékat | Sang Mingkail langit pindho | Ngisrapil langit ping tiga | Ngijrail ping sekawan | baga karya tapel bèsuk | suka puja paripurna ||
  6. || Hyang Maha Gung durung paring | osik mring gung pra malékat | lamun ngambila isiné | tleng Arab bumi antara| talibé lawan Mekah | krana ku sèrènan candu| duk kasaring Manikmaya ||
  7. || Tembé yènaring osik | malékat pan jumput lemah | siti kang munggèng astané | prabawa lir brani séla | binekta mring gegana| banyu geni angin katut| mring asta siti bedhama ||
  8. || Praptèng swarga catur langit | kang siti pinara tiga | pepisan loro gandhiké | sang tapel pinipis nulya | lawedan wus dumadya | gya ri[555]néka jalma rampung | pra begandring tiyub nyawa ||
  9. || Basané tapel kang kari | geni angin banyu lemah | ngila-ila mring kadangé | jan pindho catur gumana | sang geni angin toya | munggèng byantara kang nglumpuk | lir tapel nglumpuk nèng swarga ||
  10. || Lamun tapel gesang bènjing | catur jan katut kèwala | yèn sang Siti Kawa miyos | lan jan tuwuh banu jan | wolung jodho samya prang | trus sing resmi swarga luhur | kang ngandhap prang gya binuwang ||
  11. || Sang nur nuksmèng tapel bénjing | ngujwalèng luhur kasa wal | ngriku rembulan babaré | yèn tapel tibèng buwana | hyang candra anèng ngandhap | munggèng bumyawal gumantung | tapel kéntar bulan jalan ||
  12. || Gya Siti Kawa miyosi | ngujwalèng luhur kasa wal | mretèngga ngriku babaré | yèn Siti Kawa tumiba | kasangsang nèng gumana | surya nèng ngandhap gumantung | mlampah ngétan subuh pajar||
  13. || Sang kalih kala nèng langit | hyang candra kasih ujwala | mring surya tumanjèng sarot | hyang surya bayar buwana | lir ngulesi ngujwala | buntel binuntel gentya wus | babaré wengi rahina ||
  14. || Tembé senggama nèng swargi | ngisèni lumah buwana | [556] kutu walang taga miyos | wreksa gung alit rumputnya | kuldi wiji keng mula | Adam Kawa puletipun | lir barjah kulo wareganya ||
  15. || Gandring rampungé sinuprih | sampun dhawuh kang timbalan | mangkat ngambil ing sitiné | babar manungsa nèng swarga | dhapur sang Adam Kawa | pinatah wiji keng dunung | pacak suji wiji kuna ||

PUPUH V
G U R I S A

  1. || Painamauhum lapal | painahumkanuhalgina | ilasakangalaéna | aémadal kalamia | tenabawilmatnabangan | upibalahum ilanga | lamaninsibil akuwat | til adaniyat atuwa | ilangalamal jibilkuwa| til arwah kiyatu gurisa ||
  2. || Éblah sang pamungkas cahya | mring ngalam jim kala Buda | yekti dhapur tri prakara | dhingin mijil sangking yuda | campuh ing musuh rowangnya | dadi éblah kang prabawa | sampé ngalam jim kang tampa | jim digbya Panji Jenggala ||
  3. || Kang salaron mring kirana | titis sira sri utama | prang mungsuh Bremana kandha | titising Bathara Brama | nèng Panji Wisnu bathara | dhapur éblah ping kalihnya | mijil sangking makjira | puletané dèn waskitha ||
  4. || Mawi kabedhè[557]l kajaja | kaisèn cahya surasa | galih kinumbah ing tirta | jajamé Kosar hèrnawa | nitih burak lampahira | mlékat kadwi kang ngiringna | sampé nèng Masjidil Aksa | burak cinancang nèng kana||
  5. || Kang brekah wis mrana-mrana | sampun kliwat bumi sapta | rasa ngisoring kang guwa | unggahé nora rekasa | kang tindak sampéyanira | datan gumantung semana | rawuhé nèng kusènKaba | preju pasang bangsa kuna ||
  6. || Menahèng jan dian tara| ulet ingsun lawan sira | yekti para tan tumeka| lamun durung watak branta | pan nrima katri legawa | rèhta wus ngancik katiga | sun apanggih lawan sira | nèng Kaba kusèn witana ||
  7. || Basèki pléwatan juga | artiné Jawa gendhéwa | camé kalih dèn waskitha | kang makripat sampèng kana | jeng nabi pamungkas cahya | kunané wiji dumadya | mikrad Jépara Ambiya | sampé nèng kana mangkana ||
  8. || Pan ning endi saka laéna | kuncung traju cangkok dhuwa | nèng ngisoring kusènKaba | pléwatané kamangkana | ngèlmu prampungané rahsa | gya mring ngalam jim merbawa | dadiné ébah kang tampa | musthika ji[558]m kang pusaka ||
  9. || Bisikipun Ajisaka | babaré Radèn Suwangsa | kang sunu Sang Jayèngrana | Nabi Suléman kang bangsa | turun sangking Bulkis retna | babarané Dèwi Seca | wati bojoné sing kuna | Salya ratu Mandaraka ||
  10. || Sura kapeksa ngejawa | nèng marga nganggit wiwaha | kawin pawukon sengkala | bangsa ongilahèng kuna | pan nunggalé sastra jawa | kaping kalih titis Brama | darbé sunu dhapur naga |… ||
  11. || Wektunè sangking antiga | kang sabangsa anak ngrondha | sembawanè tata jalma | ngambah dhasar bumi bisa | kinèn nglurug menang yuda | cungulèku wus rerambya | cinancang nèng tuk sesanga | sapuniki asring kurda ||
  12. || Dhapur éblah kaping tiga | mijil saking salitira | subuh nèng bumi antara | Mekah tal-il munggèng madya | mrebawa dadi éblahnya | sampé ngalam jim kang tampa | lib lap jim lawan manungsa | aran Prabu Jayabaya ||
  13. || Tedhaké Prabu Sindhula | bangsa Hyang Sis kang manungsa | siji sangking Sang Nuh kuna | sangking jan bangsa Arjuna | Parikesit turunira | dadi pamungkas titisnya | Wisnu tumbuk lawan Brama | pangarepé ra[559]tu sapta ||
  14. || Kalihé ejim Jenggala | katiga Bathara Kresna | caturé Rama Wijaya | kang lima Arjunasasra | kanemé Sri Damar Maya | kasaptané maha raja | Pakukuhan awit tampa | ing titis Wisnu bathara ||
  15. || Ratu pitu sreng miyarsa | menga Jeng Sri Jayabaya | ya Pangran Jambu Karangnya | mring waosan nabi kita | wakallahinasamikna | wacané Kuran ngajaba | sampurnané paripurna | sumengka mring rasa mulya ||
  16. || Gya weweta mring sabangsa | pan ingsun sampun miyarsa | ing Kuran critané tapa | payo sami mangèstua | mring Pangran luhur priyangga | tan na garwa tan na putra | wus mangun jim ingkang mulya | kang lacut mungkur kéwala ||

PUPUH VI
PANGKUR

  1. || Éblah ingkang pra utusan | mring alam jim lir panahé Srikandhi | maring gutuké atutug | tapi durung tumama | sadurungé kabuntar senjatanipun | déning jemparing Arjuna | sareng thek nulya mranani ||
  2. || Mengkana éblah pra duta | klandhepané ngentèni subuh jeng nabi | pamungkas nur buwatipun | mrebawa dhapur éblah | mring ngalam jim éblah dadi balègipun | wus titis Wisnu bathara | myarsa waosan jeng nabi||
  3. || [560] Sadurungira mangkana | pun nang jagad dèn sengguh pangran luwih | déwa kang minangka rasul | bathara lir Sang Adam | ongilahèng sungkemé agamanipun | beciké tan oleh swarga | alané nraka tan manggih ||

PUPUH VII
M I J I L

  1. || Nuksmèng raras sirèng kadis dalil | rejasaning ngedon | mirid sangking kitab pangambilé | tabsir Ibnu Ngabas Ngulumudin | tarki bul Akmali | sedaya wus kusus ||
  2. || Mangsa iku anganggya negari | pasèk zamaning wong | tan kuciwa pamurwa twignyané | mupti catur kadar mukmin langip | Jeng Sang Ageng branti | ing tyas mangu-mangu ||
  3. || Mawang-mawang lyan temah ngèsemi | pamané sastra don | nging wus nembah tan wirang ing rèhé | nirbayèng tyas pracayèng trus dalil | kuthung tekèng sisip | pasrah byating èstu ||
  4. || Saèstuning sucipta patitis | titising suksma don | pinarena saèsthining tyasé | samintèng rat rinaras ngresepi | kungas nrusing puji | majuning ngaluhur ||
  5. || Kaluhuran utamèng dumadi | adi mulyaning don | tan lyan awit sing sastra tuduhé | kang winedhar munggèng papa[561]n tulis | kang tinembung gendhing | kinawi ing wuwus ||
  6. || Wus kaojat saisining bumi | ugering krahayon | dalil kadis ijemak kiyasé | pra pandhita jam ur myang musanip | wus kusus yektèni | yèn sastra linuhur ||
  7. || Pra leluhur myang para bèrbudi | pra sujana kaot | wus mupakat sastra utamané | dadya tuduh kamulyan budi | trusing awal akir | amot ing krahayon ||||

@@@