Author Archives: Mas Kumitir

About Mas Kumitir

Raharjaning janma rahayuning bumi, cipta manjing rasa, gepok senggol wus nyawiji, mangayubagyaning begja.

SERAT BEGANDRING MAYANGRETNA


SERAT BEGANDRING MAYANGRETNA

PUPUH I
DHANDHANGGULA

  1. || [510] Manising swara manglipur branti | genging branta tan lyan kang kacipta | mung Jeng Sri Digbya pasihé | lan luhuring kang kawruh | ilhaming tyas ingkang sejati | trus trang kabul Panyipta | kakékat insanu | cam loro wus dadya jura | liyep nétra sawang sasi katawenging | wus tan rasa rumangsa ||
  2. || [511] Anglir tawon gumana sayekti | umpamané lir ményak lan pohan | sinigeg genti anggité | duk purwanipun tembung | layang Jawa panuju gandring | rikalanya kababar | ngulama kèh bingung | maido tinggal pathokan | tan nyana mring donga rasultan Jlayani | babar nyenyandhung watang ||
  3. || [512] Sapa nyana basan nora ngimpi | yèn kadhelé babaré mangkana | nèng buntelan dadi témpé | mengkono sanak kaum | kang lumancang peksa maoni | marang begandring kita | pinter dadi busuk | wignyané mring lapal gempal | darbé timpé tumandur tumajèng sabin | thukulé pira bara ||
  4. || Remengkuhen pangkuh tan mengkoni | tanpa pétung kamulyan ing Jawa | mung Mekah kandheg gandringé | mring wali sanga tambuh | tanpa gandring beskal Sapingi | kamuksan Nawa Sanga | irhas kramatipun | jan turun sabumyantara | Mekah Taip kang merbawa subuh nabi | surat jim paliwara ||
  5. || Duk sekabat ngratu genti-genti | twuh nèng Jawa beskal Sri Sindhula | Banjaran Sari anèmpèl | kratoné kangjeng rasul | Rara Panji saka ngejawi | irhas titis nembrama | langkep tiga sampun | ing Jawa ya beskalira | Prabu Kresna titis Wisnu irhas Jawi | mujijat pra gung Arab ||
  6. || Risang Mungsa ngraja kang beskali | Ratu Rama lan Arjunasasra | myang Brahim ratu beskalé | Sri Damar Maya ratu | Hyang Prabu Pakukuhan Aji | beskal kraton Hyang Adam | catur boja guru | lir kakékat insaniyah | dunung beska[513]l ing wahdat keng pacak sulih | ngiséni bumbung wungwang ||
  7. || Catur papat boja bau Jawi | sang pramèsthi sekawan baunya | dutuh mring papat bangsané | geni angin tri banyu | kapat bumi manungsa balik | bumi dunung pangarsa | banyu angin latu | cocog Kuran Surat Kanjar | pambukané bandhèk lapli twin maknawi | jarwané sampèng prana ||
  8. || Pulung irhas kang pancèn darbèni | para ratu Islam Kapir Buda | mujijat munggèng kenabèn | istijrat mungsuhipun | ratu kapir kang dhingin-dhingin | kramaté nèng uliya | sabuwana kembul | mangonah nèng mukmin keng kas | laras Jawa kya katégan awit tampi | titis kirhas Jeng Sultan ||
  9. || Sabda jeng duta Sultan besiwit | tarbukané ngèlmu rasa Kuran | kanggé umat Ingsun kabèh | pan iya srayan Ingsun | pra sabené kang nganggit tepsir | Sun buka rasa Kuran | tampi kulitipun | rasa jaba kaliminkal | rasa dalem bubuhané tukang supi | wruh bulet alit agal ||
  10. || Ngibarat tiga pra rebut lungid | nèng ora tutanapi orat dana | myang orat dara bukané | puleté temu tumbuk | tunggal ngudah surasa kalih | prauné dudu palwa | na[514]dyan larénipun | dudu laré anan kadam | pager bata dudu pager bata yekti | mungging glaring sulapan ||
  11. || Panggihipun sang Mungsa Hyang Kilir | pan katarik mring jagad walikan | wus kajumput wayangané | yu sang binuwang mring Nuh | babar palwa gya pinaraning | baita ing ngunggahan | blabagnya kahunus | binuwang wus dadi bocah | pinaranan bocah lanang dèn pateni| les prang tan ana landrat||
  12. || Minta suguh mring kono tan olih | ngancik dhukuh tatas mring sèluman | malaékat kinglam bangsané | isiné punang dhusun | pra rupeksa pangan paraji | sang niyakèng buwana | sandhangané ngriku | sang Mungsa semuka sisan | katon druwis kratoné datan kaèksi | dri gung wus tinggal batang ||
  13. || Gya cinipta sang Mungsa mring Kili | lir gedaut duk ing guwa greba | wus kajumput premanané | binuwang babar sampun | pager bata dhayongé kedhik | ing ayog mrah jejegnya | sang Mungsa kok nyaru | napa kresa ngalap opah | éyang wau minta suguh datan olih | temahan mring ran sunya ||
  14. || Yèn bares sawejangé Hyang Widi | mring sang Mungsa wayahé mèh prapta | ca[515]lon nabi dipundhèrèk | Yusak kantun nak putu | saben nabi panggih lan Kami | grebané paripurna | kamuksané rampung | lengkepé murni purnama | sampèng éblis datan kuwawi ngewori | jrih nunggal suksma nangsa ||
  15. || Wewah malih teka lakinèki | biyang darbé suna lanang ika | mung siji pangèn wayahé | yèn panjanga kang umur | dadi ratu agama kapir | agama bapa biyang | mring aganipun | tuju mati kesamaran | bapa biyung getuna sru ngolang-aling | pra nuwun mring Pangrannya ||
  16. || Kaparingan liru anak èstri | nèng Sis dewa saha palakrama | pangguh nabi duk jodhoné | patut tan olah tangguh | arak Yusak woné awegig | arja dhapur sang kelat | pamor gang gong kanyut | empuné Kilir gunungkap| sarungané kayu jati purwa dhingin | nyamleng manjing curiga ||
  17. || Akadiyat lir pucukèng dhingin | wakidiyat cukul bung lonjoran | munggèng wahdat dhapurané | Kuran wangsalanipun | yatim loro tunggal prajadi | yatimé akadiyat | lan wakidiyat ku | anunggal prajané wahdat | bapa salèh tuduh kulukiyah [516] kadim | dhèk wang-uwung wus ana ||
  18. || Pager bata lir Loh Kalam dhingin | labetipun pangambil iktiyar | kang juluk kalah jatiné | gedhong geng ngandhapipun | sang Hyang Rakim pangil bitaklit | labeté swarga nraka | kakékat insanu | gya pangil bitabngi babar | juluk rahman nur labet manis wiyadi | kenthosé bumi kasa ||
  19. || Kuran crita wangsalané dadi | satriya nom nèng jro guwa néndra | pra ratu landrat cacahé | wonten kang mestani tlu | kapat asu aranirèki | lima rané srenggala | wenèh batang pitu | kwalu sunawèh wangsalan | mila sekti martabat binukyèng tulis | pambatangé pra nglama||
  20. || Lir cangkriman satriya anangis | manglongmanglong pilenggah nèng lawang | pinaran meneng tangisé | lumayu tangkep pintu | sampun pasuk nèng jinem wangi | ujaré kang yun batang | kula sambang dalu | sru samar sanget petengan | nèng tretepan kang kapanggih maling gangsir | nèng jaba sru sesumbar ||
  21. || Jroning batang cangkrimannya sungil | pra pandhita mring kang katiga wal | kadimé mukakat kabèh | kapatnya kang rinebut | wonten ingkang mestani kadim | wenèh [517] ngarani anyar | kang kèri tatelu | anyaré sampun mupakat | sarebutan loro slayaning gandring | batangé kaya paran ||
  22. || Yèn batang amilu salah siji | apa nyata kang sijiné salah | kandhega milu karoné | bicara durung rampung | pambatangé miyak keng dhingin | kang sumlanèng ing madya | sang Nun kang dumunung | lapal Kuran nun wal kalam | dhapuripun ora kadim tan nganyari | kang nuksmèng ulama loman ||
  23. || Kala nguntal mring sang Yunus nabi | munggèng grebe sang Nun palimarma| ywa kongsi dadi duduné | sinebul ngastra jatuh | kesayahen sang Yunus sakit | nèng langit girang-girang | Jabarail gumun | alok-alok uluwiyan | Nabi Yunus kawimbuhan rasa jati | dhuh babo sanak ingwang ||
  24. || Dulur tunggal pinong kangong dhingin | dhèk si biyang nglairken bapaknya | glar ngisor lucu panuté | si Manikmaya Wisnu | Manik guru bumetoni | dhapur sang Wisnu Brama | pan rada si dhawuk | kestèlé si jambul Semar | pra kapantheng gumlar pindha-pindha kapi | lir sang Nur kanabéan ||
  25. || Tembilung lan si Tagog serakit | wong sakestèl tunggalé [518] sabangsa | si Manik metu pencaré | dilelèngèng lir kéng Sun | kala wijil munggèng jemparing | cam loro sagendhéwa | kendhengé kumerdut | jemparingé mrana-mrana | Manik loro tatas tetesing jemparing | suwungé dadi gumlar ||
  26. || Sun nèng langit kang kula bantuni | banyu tebu Eloh Makpul kana | sang Nun kala mupalilé | mudasir sang kestèl wus | surasanya nèng kapat kapi | bligo nèng ngandhap pisan | Manikmaya Wisnu | babar tengkwèh ngenti mangsa | mungkas duta bumyantara salat injing | Wisnu murca Budanya ||
  27. || Sloka Jawa basuta basuti | basunanda basuta ulernya | basuti enthung jarwané | basunandané kupu | pra banu jan uler upami | binuwang tibèng Jawa | babarané enthung | ngalih aran Manikmaya | dadi kupu Sang Hyang Wisnu wijining jim | bapané Nawa Sanga ||
  28. || Mulya Wisnu pindha uler malih | babar enthung pulung kraton Jawa | wit Pakukuhan titisé | sampèng Banjaran Santun | pamungkasé Sang Wisnu titis | tumbuk kélawan Brama | Demak babar kupu | dhapur kalih nama irhas | nèng Bintara kramaté [519] nitis pra wali | nèng Jawa gunggung sanga ||
  29. || Jeng Susunan Ngampèl Benang Giri | Gunung Jati Geseng ing Ngudangnya | Kudus Sang Kalijagané | sangané Siti Dadu | Islam Jawa yagi ngèstuti | sang gunung wali sanga | ngilahila dunung | lir dudu salating iman | krana suwung nèng pathok Semara Kandhi | Jawa rèh dhestrik jaba ||
  30. || Kraton Arab bangsa Loh Makpuli | wit sang Adam kapacak nèng swarga | pra malékat sujut kabèh | kabangsa guwanèku | kabuwangé tiba nèng siti | kuldi kang wus dhinahar| Mekah tuwuh gandum| tata mula gama mulya | pungkur nabi sabat papat ganti-ganti | wus gentya catur makab ||
  31. || Pakukuhan purwa catur Jawi | basa swargané Hyang Guru nata | pencar gaga hong ngilahèng | suku Buda gamèku | anèng Demak babaré suwi | rasa Kilir muksanya| sampé nèng Mentarum | puleté sura sakitan | bangsa Arab kramat kratoné ginanti | mangonah kya katégan ||
  32. || Rasullupa Pangran Jambu Kawis | gabahipun Pangran Angin Atas | Sang Ali rasa aluné | babaré bras tinempur | bakul tekdir kula[520]k ngusungi | ing Ngampèl lan Bintara | pra bethak amunuk | kemlakaren Sèh Lemah Bang | padharané kineruk ngirus kepati | kwaregen beras anyar ||
  33. || Pakukuhan Buda nicil pari | mlih nguntut bras glaré Sri Sindhula | dédemak sega babaré | mran liwet pitik rampung | wali sanga dhahar menuhi | klan menir kya katégan | mecel pitik putus | Jawa wit sumektèng kitab | Sèh Lemah Bang gabahgabah dèn pususi | kasusu selak doyan ||
  34. || Uler Jawa Sri Banjaran Sari | babar enthung aran Jayabaya | merwita guru kinaot | Pangran Tas Angin kupu | babaranya Jisaka wegig | muruk mring Jayabaya | nusul dadi kupu | nama Pangran Jambu Karang | loro dunung katiga bagèndha Ngali | gedhong geng raswa Jawa ||
  35. || Uler lemah enthung tapel dadi | babar kupu ingsan pindha Adam | ingsan awal ing kunané | nur nab sanab si juluk | babar enthung pra silih malih | nabi jitngi jara | dil matut maluhung | babar kupu Hyang Mukhamad| bun ngadilah Salalahungalaihi | musthikaning rat raya ||
  36. || Kanthi kestèl uler bangsa inggil | pan jejuluk risang [521] umul kitab | wagugen mungguh tangguhé | tan ana kara suwung | tumuruné mengandhap brenti | munggèng Loh Makpul babar | sang Kuran sih enthung | mengisor ing sampèng paran | dadi kupu musakat tinulis mangsi | pinuju rayaning rat ||
  37. || Duk angremnya nèng Loh Makpul dhingin | miyos enthik lir kimpul plaosan | dhapur enthik pindha pulèh | Torèt Injil lan Jabur | lengkep tiga kapat pancer ning | caturnya pra puletan | tlacara tumuwuh | metu satu sametu pat | puletané Ngilahi lelaku dhingin | nyenyeb kendheng bugama ||
  38. || Camé kalih sagendhéwa tunggil | kandheng apngal jemparingé asma | mrana-mrana lepasané | lir indra jala kembung | ana indra jala mring maling | ana drajala panah | paran cocogipun | mungap mungupé lir panah | jlalatané Jayajatra anglir maling | duk anèng gedhong waja ||
  39. || Ratu kadim baka wahdat jati | miyosken nur pan sulih wus pacak | Winenang Tunggal juluké | Manikmaya wal tuwuh | musthika Adam ngratu nèng swargi | dulur sebangsa ngraman | blis thukulé lumuh | kapindhoné Manikmaya | Wisnu ngratu kanil murni na[522]mpèni sih | kabar ngrasa kadinnya ||
  40. || Puletané miyosaken wiji | nora jan tu kanil rasa tunggal | mung kabar dadi anané | kanilé dhé tumuwuh | hongilahèng siwah boja mring | nyanané Manikmaya | buka wujudipun | Wisnu titis Pakukuhan |pencar gaga tata gama Buda kawit | wijiné siwah boja ||
  41. || Iku bukakané candu murni | rasa Buda pencaré semana | kang merwitana guruné | pamungkas Karang Jambu | meguru mring Pangran Tas Angin | mring Ngali amerwita | surasa tri campuh | ngawruhi tèng sung gumana | nèng ashadu lir trumpah ana ing sikil | babaré Jawa sanga ||
  42. || Puletané Demak Ngampèl gadhing | tampa rasa panunggalirèng glar | saking Atas Angin rèrèng | keng pinolah swarga gung | sang Loh kalam kang bekakasi | trubusé tembung Kuran | melok malir rampung | memet mengeng saniskara | kadim anyar kang gumlar anèng Kurani | satengu tan kliwatan ||
  43. || Puletané Manikmaya kalih | babar Demak Pajang lan Mentaram | sampé kiyamat putusé | wahdaniyat tan ucul | swarga nraka cukul gumanti | énaké ngèca- [523]éca | laranya gung runtuh | ngareparep paripurna | mirmana hyang kang bangsa ajalé dadi | Kuran kila macaa ||
  44. || Begandring ku kala bocah cilik | swarga nraka nora kena rusak | malah langgeng selawsé | Sang Kilir kala bunuh | iku anak Adam kang mati | myang glaré para déwa | Nawa Sanga Wisnu | tan langgeng nèng dalil Kuran | wali sanga prabawané tan nguruni | munggèng kamuksan Jawa ||
  45. || Sareng gedhé sun begandring malih | swarga nraka pesthi kena rusak | ora langgeng selaminé | Sang Kilir kala bunuh | lain anak Adam sayekti | tuwin glaré pra déwa | Nawa Sanga Wisnu | wus pesthi langkep nèng Kuran | wali sanga prabawané anguruni | munggèng kamuksan Jawa ||
  46. || Wahdaniyat dunung tri prekawis | awalipun wahdaniyating dat | dwi wahdaniyat sipaté | edat tetiganipun | ran wahdaniyat apengali | katri loroné atunggal | puletnya pra jumbuh | lir pawor toya sin tawa | nèng samodra ombak antakeng nengahi | arja kuloyab giyan ||
  47. || Wahdaniyat pamesthèna tampi | ken kamuasil lan mupasilnya | kamutasil panetesé | [524] pangranthi tuwin runtung | babar bareng nèng wujud tunggil | wus pana kang kababar | tri pangran tan anung | Sang Hyang Akat lan Wakitnya | tri Sang Samat babar Pangran Mribadéni | ya dumadya ing Allah ||
  48. || Pamupasilé sliringan kedhik | tegesipun twan barengan ingwang | ingkang kodrat kiradaté | ganep ganjilé suwung | tanpa srana barjah nengahi | mung kadiran muradan | dwi netes pra kuthung | rebutan kodrat kiradat | pating srendhil ngremnun nur woran tan dadi | Manikmaya twi gaga ||
  49. || Wahdaniyat saka pat wus pesthi | ngilangaken sang lir wewilangan | kaya paran parikané | mring dicacah rong puluh | kaya-kayan sarat nengahi | Hyang Ngèlmu lawan Kalam | sulgra barjahipun | kobra wujud wahdaniyat | kayan-kayan pengipuné kalih dèsi | mring namer wahdaniyat ||
  50. || Wahdaniyat apngalé wus pesthi | dudu kalé jaré usul du rat | dudu luk tasawabé | munggèng begandring putus | Sang Hyang Wahdat satu mukswaning| kang mengkoning kasidan | rimbagané dudu | Manikmaya karo pisan | bisa miyosaken jagad manungsa jim | Sang Wahdat kamuksanya ||
  51. || Wahdaniyat dat ginupit malih | ing aran pa[525]ngil bital iktiyar | Sang daniyat ing sipaté | pangil bitablil juluk | ing aranan pangil bitabngi | sang wahdaniyat apngal | tiga trine tumbuk | musitpatkul mubin tunggal | dyan kasawub Kuran laras usul resmi | patut jaga kamuksan ||
  52. || Talukipun mring mokal lan wajib | sipat kalih kodrat twin iradat | munggèng martabat pangkaté | kang pesthi nora takluk | kodratipun pangil bitabngi | kranang wus bangsa rahman | juluk Hyang Lairngu | déné pangil bil ihtiyar | kodratipun sabangsa Allah keng batin | takluk mring wajib mokal ||
  53. || Kodratipun sang pangil bitaklil | talukipun marang wajib mokal | sama jugak lan orané | apa ta mulanipun | krana pangil juluk Hyang Rakim | mari dhapur pangéran | mengérané suwung | Gusti wus semu ngawula | kodratipun babar lir dèn incrit-incrit | taluké api ora||
  54. || Lebé Jawa sru bukak begandring | talukipun twin orané pisan | kodrat iradat lakuné | ana kusur kinusur | wenèh sapa sinapa bengis | kayèku kaya paran | apa kang tinemu | apa bangsané malé[526]kat | kasukèng sih sangking wadaniyat murni | twin Rambu Culung suksma ||
  55. || Kuran crita kraton gung linuwih | bisikané raja Adi Rama | dalil ngimak nèng juluké | mengkoni rat trus laut | tan isiné manik sotyani | pindha prabu wanodya | lapalé nèng juluk | namèstri dadi wangsalan | suka warah mring wadoné Bengawan Nil | lanangé Kali Purat ||
  56. || Pindha plencung Sugriwa Subali | anèng Mesir lagya bawarasa | angucik sandhang pangané | pinipu mring ki empu | Empu Lobang ing Maospait | karyané bebotohan | marang Kali Wungu | wus pepak wadya ing Tuban | kadya gerah pangamuké Umar Madi | wong Ngestina puyengan ||
  57. || Puyengané wong Ngestina yekti | nora dora krana giris gila | mring Kresna tiwikramané | Ki Umar dadi dulu | lir Raja Ngat nèng juluké astri | nyatané nyertu driya | gagah prakoswanung | ngukup isiné samodra | mirah inten sirahé bengawan kalih | Nèl wadon Purat lanang||
  58. || Tembung Kuran munggèng kawi lungid | ana lanang juluk lir wanodya | lamun kinarep wado[527]né | pan sida dhapur ayu | palakrama asor nèng guling | dhaup satriya raja | sangkut resmèn baut | patuté lakon jim babar | yèn binuka tata lapal bandhèk lapli | metu glar bangsa déwa ||
  59. || Pindha lapal pil ngilmi wasjismi | lapal jinis purwakanthi kembar | tuduh surasa dhèmpèté | lakuné raja talut | dadi ratu wahdigbya sekti | bandhèk lapli rinasa | kestèl jim tumuwuh | pranaké jan Sang Arjuna | bagus sekti margané kuwawa mati | sang talut wijil kinsan ||
  60. || Inakyanuwaka onat muni | lapal dhampit sampé mring surasa | ran cahya dhingin wiyosé | sang bayi gatra durung | bandhèk lapli ananya ngrimbi | kapapan Jawi purna | pra déwa sung juluk | tutu kalu majang séla | Gathutkaca ngrasuk antrakusumadi | pra cona maju gempang||
  61. || Wajiktukamin babbin nabiin | lapal dhampit tuduh rasa kembar | yèn Saba ing kekuthané | na agal wonten lembut | mungging agal manungsa goning | lembuté jim king dhangka | Sri Bulkis nèng ngriku | ing nguni garwa Sri Salya | Secawati labuh yuda klayu mati | tri lokèng kutha Saba ||
  62. || Inahunana sandikal wadi | [528] waka najini sèmu siyan | tuduh mring surasa dhèmpèt | Sang Ismangil nèng laku | murni seca legawèng budi | munggèng murni gumana | pulungé jeng rasul | pamungkasé kanabéan | bandhèk lapli wijajil pulet miyosi| lakuné darma putra ||
  63. || Ratu Buda pinandhita murni | kanthi kestèl jamus klimasada | mring Salya paran patiné | Secawatiné labuh | babar garwa Suléman Bulkis | pan minangka lalahan | Pangran Atas tuwuh | merwitèng Ngali bagéndha | mulang murad Pangran Jambu Karang Jawi | tri loro rasa tunggal ||
  64. || Kolakkennal insanamisallim | wal janakalak kennalukana | bandhèk maknawi muradé | manungsa wijènipun | dwi rinasa agal lan alit | sang nur tanapi Adam | duk ghaibé campuh | puleté surasa wenyar | nginggil ngandhap pra kestèl déra miyosi | Loh Kalam Manikmaya ||
  65. || Bandhèk lapliné rinasa mijil | wijining jin jan catur prakara | bangsa pitwin marutané | bangsa érnawa lembu | Sang Nur cahya ran Jawa lair | nur rasa Sang Hyang Wenang | Hyang Tunggal pra campuh | babar Wisnu rasa tunggal | Manikmaya pindho Wisnu kang murwani | jagadé gumlar nungsang ||
  66. || [529] Ngalam ingsan miyos munggèng swargi | duk Sang Adam tanpa nyawa gesang | tibèng bumi antarané | ngalam sahadat tuduh | ngalam Mulki tuk sanga mijil | banu jan duk binuwang | nèng kasanga campuh | metoni kasa buwana | kapan tangkep bumi jim tumrap nèng nginggil | langité anèng ngandhap ||
  67. || Pra pengapit sampé catur bumi | babarané Manikmaya awal | bumi bangsa manungsané | jim agal manggon dhuwur | mangandhapé pangkat saya lit | musthika jim kang munggah | ambles buwanèku | panggihèng naga pratala | Antaboga dhaup mring Dèwi Pratiwi | patuté bumyantara ||
  68. || Lamun wonten pertanya mranani | yèn mengkono glar pra jim semuwa | samya jungkir pangadegé | wangsulana dèn putus | tanpa prana mring jagad cilik | kapacuk manut angga Dam | sapangadegipun | jagad agungé perbéda | lir wayangan wong ngilo mungkur caremin | ngalam ingsan mring wiyat ||
  69. || Glaré isan lir dlamakan kalih | pra nampani titis sang nur buwat | Arab mijil mujijaté | sang jan gamparanipun | tanpa titis Sang Wisnu murti | pra nglairaken irhas | nèng jawa digbya nung | kalah nèng Budha ma[530]rasa | miyosaken rasa wangun Arab Jawi | glar Demak catur iman ||
  70. || Demak wali pra sanga nampani | babarané rasa nawa sanga | sangking kasanga wiyosé | banu jan dumadya wus | wolung jodho nèng tapel Jawi | tapak asta malékat | mring kestèl mèh Dhaud | rontogan badhé kadhahar | pra banu jan tapa rasa gya don jurit | binuwang mring kasanga ||
  71. || Jan kapindho muksèng nunggal siji | nèng banu jan muksa Wisnu babar | sampé nèng branta yudané | Secawati muksa wus | ngirid bala mring saba Bulkis | trah Wisnu Sang Nuh tedhak | kraton ngejawa wus | dhaup Prikesit puning trah | metu blaster Sindhula kang merbawani | campur mor Hyang Suléman ||
  72. || Sang jan awal enthungé ngijajil | dadi kupu aran belis lanat | wus sumanggep pasuk gedhé | gya palakrama dhaup | panggih dèwi awak nampani | yah tuwuh ngawangawang | tlasip tapel langkung | patuté sétan jim babar | pindha sripit tuwuh nèng telesing siti | tanpantara glis wendran ||
  73. || Duk palwa Nuh ngambang puser bumi | swarga loka kumambang kasanga | sang siti miyos sendhangé | manu[531]sèng betharèku | kamulanya sendhang dumadi | lir ratan swargèng gesang | tilas siti tuwuh | alus kagal banu jan | nginggil resmi ngandhap anut pulet jurit | mlesat dadi tuk sanga ||
  74. || Sang Loh Kalam Ngaras Kursi lair | miyosaken pangarep malékat | sang nun kala mupangilé | mudasir sakestèl wus | Manikmaya ngakirken bumi | rasa nginggil gumana | nèng bumyantara nung | numpang tapel jan banu jan | sareng babar Nrada Semar semu nempil | Tembilung Tagog babar ||
  75. || Ana jedhung Swangsa semu sigi | kababar enthung ngejawa Jisaka | madeg ratu glis lumèngsèr | nèng Jawa tinggal sunu | dhapur naga krura tur sekti | kabuwang nèng kasanga | dhapet cilaka wus | kendhangnya sru mangun puja | dadi kupu merwita bagèndha Ngali | Pangran Tas Angin babar ||
  76. || Yèku beskal dhestrik Jina Sibin | Prabu Pakukuhan Damar Maya | Sasrabahu Rama rajèng | Kresna Panji digbya nung | kapileren Banjaran Sari | enthungé Jayabaya | babarané kupu | nama Pangran Jambu Karang|rasa mpunya tampa wejang gama suci | sangking Pangéran Atas ||
  77. || Musthika jim gunggungé sakethi | kalih le[532]ksa kawan èwu lanjar | roro tunggal gedhé gedhé| Sang Jambu Karang wau| lan guruné Pangran Tas Angin| duk merwitèng Ngali sang | surasa tri campur | ngawruhi tèng sugu mona | nèng Ashadu lir trumpah nèng ngisor sikil | babaré Nawa Sanga ||
  78. || Sang Nuh garwa tiga samya babit | siji-siji kraton putra tiga | Sang Kilir ibu roroné | tigané Kenangan babu | murca sareng putra duk warih | kababar jajah lanat | Kenangan rabi byung | dhapur èblising kalihnya | Nabi Kilir dunung malékat ping kalih | Sang Nuh kapindho Adam ||
  79. || Hyang Ibrahim mring Sang Nuh mindhoni | miyosaken Sang Ismangil Iskak | roro-roro gendhingané | tembé blaster jim tuwuh | nganam siyah bangsa Ismangil | lim lap jim basa Ikak | Swangsa blaster jadhug | glaré ngilahila Kuran | wijining jim ton loro Wisnu lan éblis | manungsa nur twin Adam ||
  80. || Tedhak insan nèng rum paris ngarti | turun kang nèm nèng kapsilèn Cina | trah ya wis pulo Turkiné | lan nungsa jiwa ratu | babar Raja Sindhula dhingin | sampé Banjaran Sekar | babara[533]né enthung | Jayabaya wiji raja | dadi kupu Pangran Jambu Karang wiji | rahsa gung wali sanga ||
  81. || Munggèng ratu saniyaka tunggil | sabilipun nèng panata praja | gampang éwuh bubuhané | nèng pandhitané dudu | munggèng gandring lapal kang sungil | cocogé lawan makna | trangé gampang tinut | pikir meskin sabil ira | tata nepsu Rambu Culungé tinebih | sabdèng Ngali bagéndha ||
  82. || Rambu Culung éblis awalnya jim | blis kapindhoné buthara kala | aran déwa Mukamadé | bara Adamipun | ngalam ingsan wahdatnya jati | déné Wisnu kang awal | bapakané guru | Wisnu dunung ingkang putra | nèng ngalam jim ngalam ingsan kang pinuji | jagad déwa bathara||
  83. || Sloka Jawa basuta basuti | basunanda basuta ulera | basuti enthung jarwané | basunandané kupu | sang basuta kasut upami | basuti tambur tiga | plompong nandabasu | kasul lir Sunan Mengkurat | tambur amral bukak plompor dhapur janji | tri roro rasa tunggal ||
  84. || Munggèng kidung lir wiji suwiji | pencar dadi isining jagad rat | kasamadan déning Daté | kang maca anon ngrungu | layang babadipu[534]n nestiti | tan kena kawoworan | katri lungidipun | pindha rasa panunggalan | kuna mula dasih mono dudu Gusti | Gusti bukan kawula ||
  85. || Lamun dasih peksané gumusti | lagi ngrasa anèng tembung babad | Surapati nora bulé | yèn Gusti kang mangangkuh | panuksmané kawula olih | cocogé rasa kuna | duk miyos sebda kun | wiyosé wiji prabawa | sinung kula wisudha nèng Mekah lair | risang pada Winenang ||
  86. || Kassalatu wasalamungalih | ingkang kula wisudanirèng Hyang | tetep nèng nabi kinacèk | kula kawi jarwanung | panganggepé Gusti mring dasih | ulun pra nyatèng para | sirèku katèngsun | wisudané darbék ira | kanggo tèngsun para barang tan darbéni | mung dermèstu pra sonya ||
  87. || Lir paworé banyu tawa asin | tinengaha déné ombak anta | Kali Opak sawangané | dadi mingsil putus | panatasé mring Kuran lungid | lir Rama branta yuda | lawan tepsir dhaup | kang nengahi layang Ménak | sampé rasa munggèng glaré manungsa jim | karo nyata hyang samar ||
  88. || Pu[535]letané lidhah lawan galih | metu gandring Ambyah Jayèngrana | mula loro preyayiné | Kamjah Ismangil lungguh | tedhakipun sang Iskak yekti | turuné Jayèngrana | Kali Sahak tuduh | ku betuwah sangking Iskak | munggèng layang tembung tumpuk dhapur siji | surasanya sisian ||
  89. || Layang ménak isi Ambyah kalih | tuduh minangkané bayi kembar | adu gigi lanang dhèmpèt | Ngapdul Manap pra turun | bayi roro Ambyahnya kalih | Kamjahé nunggal slayang | bayi tunggal swadhuk | surti pindho kalih wekas | wis sangarah lor kena kidul pinilih | binuka ing deduga ||
  90. || Ingkang séda ing piwulang dhingin | yèku Ambyah jeng nabi keng paman | numpak gunung Kut semaré | krama jim swargénipun | tinggal patut kra isin dèwi | manungsa jim blasternya | mring Sang Ngali dhaup | bola blaster Kanapiyah | sudigbya nung sumbaga prawirèng jurit | kèntasé Yajit raja ||
  91. || Kestèlipun Ambyah turun Bulkis | Sulémané tedhak bangsa Iskak | manungsanya jim blasteré | Ngabdul Bun Talip dhumpyuk | kembar [536] nama éyang jeng nabi | seprana nama kembar | Ambyahé sesunu | Swangsa babar Ajisaka | babar ping tri nama Pangran Atas Angin | kutha séluman Arab ||
  92. || Pun nang andhé kundhang Arab Jawi | Nyaira Kidul anèng pancingan | tuwin nèng prang kusumané | catur pra nyata tuhu | titikané arang kapanggih | munggéng nétra kepala | krana Nyira Kidul | tanpa tabon milu sirat | ngambil banyu durung tumon gèndhong sedik | adol uyah mring pasar ||
  93. || Pan mangkana glarnya Sri Sakaji| munggèng Arab dunung nèng sèluman | tur pra jim panunggalané | mring manungsa yèn pangguh | mangsa kala jagadira jim | lawan jagad manungsa | olah lambang santun | jagad walikané babar | gènya panggih pun nang isi manungsa jim | atut Buda mapanggya ||
  94. || Rasa ambyah nuksmèng kutbah mesjid | sasat sumbar sun Manikmaya wal | bumyantara Taip Makèh | tapel sun kang jinumput | labuh jangkar palwa Nuh dhingin | Sang Brahim mangun tilas | ngriku salat sabuh | pamungkas cahya nur buwat | titis Wisnu pra myarsa waosan nabi | rebuten rasaningwang ||
  95. || [537] Rasa jayèng rana kagyèng siti | nuksmèng trebang kasèrènan sumbar | sun Manikmaya pindhoné | tuk kasanga katèngsun | kasèrènan banu jan ngalih | buwangen bumyantara | babar dhapur Wisnu | wiji swarga nung sapada | nitis anèng Pakukuhan nandur pari | rebuten beras ingwang ||
  96. || Mupung sira nèng karipan mangkin | tembé mulih maring kaélangan | nèng kono séjé garapé | sampé para mring kubur | panggih sanak Mungkar lan Nakir | nèng kono mung sedhéla | kesaru yang nguyung | bumi langit selak pulang | mring kasirnan sétani para kapanggih | nèng jagad sangkan paran ||
  97. || Pangencoté pan sumengka malih | ngancik jagad bangsa sang nur Mungsa | swarga nraka roro dhèmpèt | swargané undha walu | nginggil pisan kang sarwa mamring | widadariné sonya| rampadané suwung| sumajiné nganti kersa| munggèng nraka Raja Pirngon ngolang-ngaling|ngèsthi wor sangkan paran ||
  98. || Sèh Lemah Bang taken sangking nginggil | para ratu kok kena cintaka | kaya paran parikané | sahuré ulun lucu | tabon klapa gumlundhung siti | kalonthang ngaku lenga | kan sepeté ka[538]tut | katanya gumuyu latah | destun kita klentikan kanil nèng kwali | pon-ponané pinatyan ||
  99. || Lir wong maca ulun tanpa dhong dhing | tinggalaa dirga nirèng pana | bener sukertaning akèh | nèng praja cara gunung | rena sendhon samargi-margi | pra cundhuk kembang sungsang | pengrasané patut | Sri Pirngon nguruni sabda | pati para pambingkas luputmu kecik | muksamu paripurna ||
  100. || Nora surup mring karipan kami | nemu pati satru ning malékat | sampé kono kang kebolé | lanang gung adhuk-adhuk | kang dhumuni landhepmu dhimin | lepasè sampèng paran | kok kecocog sempug | méncok bumi ngisor pisan | padha-padha panganggep idhep ngekoki| tan mèmper Sèh Lemah Bang||
  101. || Munggèng nraka ulun nèng Yumani | Sèh Lemah Bang sira sanak ingwang | dulur tunggal landrat gedhé | kang sinambat mara wus | pacuk nunggal buwèn Yumani | Sri Pirngon sru pretanya | para raosipun | pacuké buwi nèng nraka | sahurira tan wruh rasaning Yumani | sun ngancik rasa swarga ||
  102. || Kursi kena pirang-pirang losin | rampadanèng pangkèng isi kenya | busana ngong wus nèng [539] kéné | Pirngon dulu sru muwus | sun mruwita mring sira kyai | supaya surasanta | pasuka katèngsun | tan bolé wangsulanira | kasèp nglalu duk legan susah punapi | wus bunting minta sengkang ||
  103. || Nurun pathok kitab ingsan kamil | wonten sawijiné waliyolah | munggèng nraka panggonané | panasé lara larut | saniskara ngres linuding nir | kari ming srané sumrah | angrasa swarga gung | catur apadu pléwatan | sayektiné tapyangèl dara mrih tampi | yèn tan hen dhapur rasa ||
  104. || Ngira slaras catur keng wus tampi | wuwuh duga puleté wetara | Pulo Jawa kwalèhané | Mungsa ngawus kawuwus | manusa stanya winitawis | wah bangsa jim Siti Bang | sanga langkepipun | cocog lan purwa nur Buda | bathara sthawah nrada katut nèng Siti | wateké Nanawa Sanga ||
  105. || Sloka Jawa basuta basuti | basunanda basuta ulernya | basuti enthung jarwanné | basunandané kupu | sipat wujud uler upami | sipat kayat enthungnya | kayan nunggal nèng thung | babar kupu wahdaniyat | pan mangkana bangsa tananjul kang milis | bangsa tra timé [540] béda ||
  106. || Uler kayan babar enthungnya wis | sipat kayat kupu wahdaniyat | wujud nunggal nèng kupuné | tatas martabatipun | akadiyat ulernya dhingin | wakidiyat enthungnya | sang wahdat wis kupu | slokané Kilir bangèndha | mring Sang Mungsa yatim tinunggal prajadi | cam loro sagendhéwa ||
  107. || Alam arwah yèn uler upami | babar enthung dhapur lamijasan | ngalam majesan nunggal thungé| ngalam mingsal wus kupu | munggèng tarki salin begandring | uleré ngalam mingsal | wus nunggil mring kupu | manut babar awit kirang | … | … ||
  108. || Hyang Iradat yèn uler upami | babar enthung dhapur sipat kodrat | Sang Ngèlmu kupu babaré | yèn samak uleripun | enthung ira ngalam dumadi | kupu nulya ulernya | dhapur sipat ngèlmu | enthung kalam kupu kayat | pan mangkana pangipuné kalih dèsi | mring nama wahdaniyat ||
  109. || Uler wadon Dèwi Setyawati | babar enthung nama Bulkis raja | garwa Suléman kupuné | andhé uler Maryam nung | enthungnya bras kupu segandi | ulernya sa maésa | babarané enthung | sampun kontrak nama ulam | dadi kupu brege[541]dèl purasa ngalih | kestèlé seganing rat ||
  110. || Patemoné bapa lawan bibi | babar banyu pan uler upama | dadi enthung wetengané | wiyosé bayi kupu | mangka uler bayi upami | enthungé aran bocah | wong dadiné kupu | mangka wong uler upama | enthung tiyang dadi kupu manungsa wis | waskitha isining rat ||
  111. || Wus ngranggoni ingsun mangèstuti | satuhuné klakuan semuwa | boya wonten pangérané | katampa sembahipun | ngalam agal myang jagad cilik | wantahé kamuksanya | agalnya myang lembut | nginggil ngandhap sangkan paran | namung Allah Pangrané dunung sawiji | ngecaki mrana- mrana ||
  112. || Lan ngranggoni manira ngugemi | satuhuné jeng nabi pamungkas | pramugariné Hyang Manon | duta winenang juluk | duk cam kalih anggendhéwani | jemparingé mranamrana | kendhengé kumerdut | tur nyakrani Manikmaya | roro babar Atas Angin glar pra nabi | bawah angin pra déwa ||
  113. || Lir wong jagal lidhah lawan galih | kudu wijang padolé nèng pasar | krana mejajiné sèjèn | trusé rasa tan jumbuh | panganggepé sang astha wali | anggoné [542] Sèh Lemah Bang | kok kakéan dunung | lidhah ulam manah ikan | nora dora sayekti nunggal seganting | nèng pandum cara kékah ||
  114. || Cara Banong ampas lawan kanil | munggèng kwali kudu pangkat wijang | krana pas sepi lengané | Sang Mungsa kresanipun | jaré Pirngon tan kedhah kedhih | ampas mono ya lenga | kala kiringipun | tununé babok sepetnya | miyosaken puning lenga sangking kanil | nadyan sepet ya lenga ||
  115. || Tanpa ngrasa jaré ali suni | pra panggawé mung kang bangsa kuna | prandéné akèh panggawé | jabariyah pambegnya wus | kang mranani mung bangsa kadim | kadariyah pambegnya | mung bangsa nyar lugu | pranané sakèh pra karya | tiga pisan pan ora kena cinuwil | mring ali suni nunggak ||
  116. || Tuduhipun sipat jalal yekti | wadhah mangsi yèku saupama | sipat jamal nèng mangsiné | sipat kamal puniku | puning andhé bané mangsi | sipat kahar wisésa | kalam glèthèkipun | basa kun kersanirèng dat | pa yakuné karsanya sipat Hyang Widi | kang kresa sipat jalal ||
  117. || Tegesé kun kalam dumuk mangsi | payakuné mangsi tibèng papan | manglumah iku ara[543]né | maklumah kalihipun | ilahiyah ping tiga jati | kaping pat johar awal | kawruhana iku | kalima ahyan sabitah | kaping nem mèhing ngaranana jud supi | Adam supi ping sapta ||
  118. || Tata Jawa mulya gya sekawit | sirhas Demak kramat Ngampèl Bènang | roro Wisnu babarané | kramat murcèng Mentarum | kya katègan mangonah tampi | irhas nitis jeng sultan | Jawa wuwuh wangun | bocah lanang gèndhong kitib | pating srendhil lunga ngaji séhat terkis | duganya wit samana ||
  119. || Saya lama wuwuh wangun malih | brana sabrang dhapur sandhang-sandhang | miwah pangan ngejawa kèh | manut perbawèng lembut | punang irhas keng bangsa Mesir | tur kraton kanabéan | nguni bangsanipun | tumbuk lawan irhas Jawa | bangsa Wisnu wit mulya nèng Ampèl Giri | pulet wijil ing Tegal ||

PUPUH II
M I J I L

  1. || Mesjid karam sampé irhas mesjid | siti bu rat kaot | peksa ngalam Arwah panetesé | nèng prabawa ngolak-alik bumi | kambah mikrad nabi | nyamleng gandring gandrung||
  2. || Suprandéné wonten wus ngugemi | ujaré tan kéwoh | krana iku nguni rangka pè[544]lèt | kuna mula mring curiga manjing | Kuran mangèstuti | tuwuh rekning gandrung ||
  3. || Cangkrimané kang durung ngugemi | punapa dèn géndhong | twin cinangking myang dèn nun calaké | miwah kanthi kèrèkan manginggil | batangen sayekti | dimèn trang kang gandrung ||
  4. || Pambatangé kang sampun ngugemi | kaya tanpa kéwoh | tanpa wrana pra panggawé kabèh | kang mranani mung kang bangsa kadim | kodrat anyar iki | drema paring gandrung ||
  5. || Duk awang wung sagung pra dumadi | kang wonten wus miyos | pangkat tiga purwa wusanané | hyang pra nyata tri roroning tunggil | wiyosé pra bibit | sang tri kangen gandrung ||
  6. || Wangsalané kang durung ngugemi | catur mung mengkono | nyatur tembung kok mrono parané | begandringé tembung nahwu tangkis | tesya wus ya uning | durung mangsa gandrung ||
  7. || Wangsulané kang sampun ngugemi | nahwu tangkis gamoh | munggèng mikrad sampun tlu tisnatè | lap asra burak na tuwin | linnuriyah resmi | tunggal ngudah gandrung||
  8. || Miyosaken jarwa nyimit-nyimit | Hyang Suci Mahanon | lamun dalu mring rinané resmèn | miyos cahya saantiga swari | [545] langkepé mengkoni | mikrad pasuk gandrung||
  9. || Sampèng prana jeng nabi paplesir | tan kèngser sangking gon | andhap inggil murmurca parané | surya wulan minggat andon resmi | arah catur enting | kari gandrung-gandrung ||
  10. || Subekanahu watangala murni | suciné kinaot | kuna mula mengkono anané | sampèng tembé sirna bumi langit | kabèh padudoning | tanpa nisih gandrung ||
  11. || Asalatuhasalammungalih | salat salam mono | bangsa Arab nèng kawi jarwané | satatkolasalam wibudèki | kanggepa Hyang Widi | mring dasih sung gandrung||
  12. || Sun ya sira nadyan sira kami | kolanta mengkono | widanya darbèkira dhéwé | darbèk ingsun nadyan baliknya wis | keng pangkaté nguni | duk wrin babad gandrung ||
  13. || Sangking mikrad konduré jeng nabi | Kuran tan wiraos | lir Sang Mungsa lan Kilir panggihé | jimé Bima panggih Déwa Suci | mulih tan winarni | tanpa gandrunggandrung ||
  14. || Lagi duga kira namer siji | kalanya nèng kono | sakedhap pan kaéling wismané | jiwa raga katu pleng ing galih | lir pindhah wong ngimpi | jlegè ga[546]ndrunggandrung ||
  15. || Dèwi Maryam mérang mring wanadri | palakrama malumoh | pindha mikrad jagad walikané | mila manggih risang Jabarail | kaparingan siwi | tanpa resmi gandrung ||
  16. || Bangsa kulukiyah pun nang wiji | nyawané kinaot | mring jeng nabi pangkat nèng nyawané | bangsa wahdat gula batu kering | uluwiyah dhingin | water tebu gandrung ||
  17. || Bangsa akadiyat pun nang siwi | ujaré kinaot | wayah udiné paribasané | nabi ngujèr putrané Hyang Widi | wahdatnya prituwin | ngisab bolah gandrung ||
  18. || Won batangé kèh preré respati | wong begandring mono | yèn nyata trang wahanané angèl | lamun gandring gampang dèn waoni | mula kurang titih | wangun durung gandrung ||
  19. || Lir radinan miring meksih rumpil | legok menggerjeblog | pra sumimpang yèn ana pinilèh | lamun nuju resik wiyar radin | panca kang lumaris | nglantrag jing keng bagus ||
  20. || Pra gebaggan ela ratan bèndi | lebé sisa ngréyog | nyambi mangan wuwuha sanguné | nora cacad patungé wong urip | ya ta ing ngantya nglih | megatruhé gandrung ||

PUPUH III
MEGATRUH

  1. || [547] Pun nang mikrad sampé sajrah mutata wus | mrangguhi bibit pra kali | rong jodho Kosar lan Murud | wiji bengawan mring swargi | mili mring dunya sejodho ||
  2. || Bengawan Nél wadon Purat lanangipun | nèng gunung jurang kawijil | Purat mancur mungging kidul | arah lor ngetuk Kali Nil | ngidul ngétan milya galong ||
  3. || Sampèng laut tembéné kailèn banyu | numpah tlatah bawah angin | wus tempur sareng lumaku | katularan Wisnu cawis | jabat parémana campoh ||
  4. || Nempuh Pulo Jawa Purat mili ngidul | munggèng Enèl lor kang mili | tinggal tilas kalihipun | Purat lanang amper mijil | wukun Nèl kaliné wadon ||
  5. || Purat santer nèng lor Pulo Turki klangkung | senggama nèng Pulo Turki | sang Nèl lemper tempur nusup | anjog malih kidul Turki | ing jro parémana campoh ||
  6. || Pra ngliliti kalih kalih ilènipun | prapta kidul wétan Turki | tumapar resminé tutug | sampèng padon tapel langit | lyan bumi keng winiraos ||
  7. || Larasané Pulo Turki wategipun | [548] isi wong tan kena ngalih | kaisèn wong liyan lumuh | lauté angel kepati | sang dulkur nèn kang keprono ||
  8. || Duk èrnawa Buda mawal twuh nak putu | pra lwah-lwah kèh kèh lok wari | Arab paris tenapi rum | surasa caket mring langit | geng alit pangkat kadya wong ||
  9. || Duk sekaka ing widané wiyosipun | tumuwuh nèng bawah angin | kala dwiné bengawan gung | wenèh arané Pak Pening | pra milir mring sudarma wor ||
  10. || Kali resmi ping tigané wiyosipun | pranakané banyu kalih | kali twin bengawan agung | tumuwuh nèh Pulo Turki | pra mili tempur mring babon ||
  11. || Tuk èrnawa duk padon tapel bumi rawuh | peksa luwih bedhah langit | sang tapelnya kreta lumuh | wiyos mupisah gon dhingin | mengko kumpul nyalawados ||
  12. || Nulya piyak Nèl mangulon lampahipun | Purat mengulon lumaris | padu reksa sareng rawuh | ayun munggaha mring langit | sang tapel nyumbrama raos ||
  13. || Wis akumpul pisah malih apa wadu | gya Purat ngulon lumaris | Nèl mengulon sareng rawuh | nèng lor kulo[549]n tempur malih | saya gung yen jebol padon ||
  14. || Pun nang tapel pasang semut apepatut | mulihmu tinampik-tampik | baya kamuksanmu busuk | kadhalan mudhun hèr kalih | ngidul ngétan milya galong ||
  15. || Sampèng pulo ageng minggah lampahipun | pulo nyara kawulani | ana mulih metu nglambung | ing pundi sangkan duk mijil | ing paran memulih mrono ||
  16. || Babar mégawi olèh mulih mandhuwur | pethuk palak sangking nginggil | kanilé lestari mantuk | ing kabaré kumdaligi | babar udan wis mangisor ||
  17. || Sampèng laut sampun nunggal bangsanipun | déné kang tumibèng siti | miyosaken tanem tuwuh | mangkana surasa mijil | tembé tumbuh sami raos ||
  18. || Lautané bangsa Purat isi wadu | ngèlmu ulukiyah dhingin | Sang Kilir gedhong tur bakul | Nabi Mungsa olèh nempil | ngirid Yusak mrono buroh ||
  19. || Panunggalé wong sapantha pra rèhipun | jaré kitab ingsan kamil | Sang Kilir dumadya tunggul | dunung malékat ping kalih | putra Adam kang kapindho ||
  20. || [550] Kadang Kilir tunggil yayah rabi biyung | kayangané Pulo Turki | dajal lanat aranipun | dunung éblis kaping kalih | kenangan arané sing wong ||
  21. || Kang sepantha samya lumban langenipun | munggèng samodra banyu rip | pra samya nitih keluwung | warna-warna ana abrit |wenèh liyané mekono ||
  22. || Pati keluh tambang ngiras napasipun | pra bareng pasuk mring tasik | kang tengah tinempuh ngalun | mangsa kluwung bareng mati | ting krambang minggir kang layon ||
  23. || Sampèng pinggir pra umbak angumbukumbuk | kailènan lun kumbali | ting jronggol gesang sedarum | glar waliyolah pra sami | samengkonya sih mengkono ||
  24. || Bangsa Kilir mawi pétung dintenipun | sadinané ngalam Kilir | ngalam iki ta wus santun | surya wulané pan tunggil | nadyan Allah mung sawiyos ||
  25. || Nabi Kilir perbawèng jeng gusti rasul | dhukuh mring Mekah nyaketi | ngéjawantah salin dhapur | larasé sèh wis karani | mulang santri tigang pulo ||
  26. || Iku Kilir munggèng talkib dènya dhukuh | dhapur rondha tur rasulih | Mas Sèmirang pirang punthuk | mila Mekah [551] banyu mili | kang ngwasani dhudha wadon ||
  27. || Dajah lanat pasuk gerba rabènipun| purwa wetengan du maling | gya nyaket mring Mekah dhukuh | wetengan mangsawus lair | sampèng Turki pulih bojo ||
  28. || Kang bangsa nèl lautané isi wadu | pèni pèni bangsa lair | pra mirah inten jumerut | ija nganti olèh waris | munggèng ukandha purwa don ||
  29. || Titikané néwalpa jrih suratipun | Raja Ngat dhapuré èstri | lagi kandhem munggèng juluk | lugu lanang tur nerpati | mubenga Nèl ingkang wadon ||
  30. || Sang Ngat wadon apan katularan banyu | krana ku ratu mengkoni | saisi-isining laut | tur sinung kuwasa ngambil | sangking panglulu Hyang Manon ||
  31. || Tembung Kuran surasané nyamut-nyamut |cangkrimané nyimit-nyimit | wangsalané mawut sumwur | mrana-mranané mranani | kepranané nèng kang anon ||
  32. || Nadyan anon yèn tan uning durung anung | tan ana nung maning-maning | mung adu ananing aru | akèh adu kang nganoni | tanpa sisih nèng padudon ||
  33. || Ngalor sèjèn dhuwur sanès tengah dudu | lir rosan slonjor mandhiri | bongkot pu[552]cuk tengah tebu | tengah gandhéwa sapami | cam roro na pucuk bongkot ||
  34. || Kaba kusèn cangkrimané Surat Nujum | wangsalané Surat Kapi | Bagéndha Kilir amuwus | yatim loro nèng prajadi | Kilir Mungsa nunggil raos ||
  35. || Gendhéwané mring sang wahdat gula batu | cam loroné pyak pra pasir | kapancas mengisor tuwuh | cam loroné kaya nginggil | tilas tan owah sih wutoh||
  36. || Nginggil pisan kulakiyah pindha tebu | katularan banyu nyilib | mring babaran pasor katut | ngisor bligo babar tengkwih | pra rosing wil pangkat tuwoh ||
  37. || Pra klothakan tanpa dunung ngalam catur | atut Buda mamiyosi | Manikmaya samrica wus | gedhong tengah hèr mrutapi | bumi langit meksih kenthos ||
  38. || Myang Loh Kalam mangsa ngriku wiyosipun | swarga nraka gumatra wis | Budamanya gya tumuwuh | gumatra Manikmaya dwi | meksih nunggal siji nèng jro||
  39. || Risang pangilbi ihttiyar yasanipun | loh kalam sang pangil bataklil |swarga nraka labetipun | déné sang pangil bitakli | tilas Manikmaya loro ||
  40. || [553] Ngalam papat asenggama wiyosipun | Manikmaya wal nyimpeni | ping pindhoné kala tuwuh | ngampak awal kang nampani | sareng campoh awor umob ||
  41. ||Pan nyamodra mangumbak kang punang banyu | kemutug kukus miyosi | ingkang umbag nulya murub | kapiyat metuning angin | umbak kukus piyak adoh ||
  42. || Tengah lawang pager poncot kraket tepung | pitung bumi sapta langit | mring yoga atangkep patut | umbak biyut tan winarni | nglamongé sawiyos-wiyos ||
  43. || Babar tengah budyawal salangitipun | jroning nglawang luhur siti | banyu dul Hyang Ngin gya ladhu | tapel Adam wus cumawis | angentèni gawè slobok ||

PUPUH IV
ASMARADANA

  1. || Bumi banyu angin api | babarané Manikmaya | semon asih alus kabèh | keng pratak bidurung babar | wadhagé tapel Adam | yèn wus dhahar kuldi bésuk | dumadak tinggal pawuhan ||
  2. || Maya pindho tembé lair | lajeng nitis pra banu jan | binuwang tumibèng pulo | babar Déwa Nawa Sanga | nyawa jim lugu Buda | kraton Demak tengranipun | irhas kramat wali sanga ||
  3. || Tembé tapel kadang ku[554]ldi | yèn tapel ginawé dadya | ginaok suprih alusé | rontogé tumibèng swarga | tapelé sinung nyawa | tapel gandum gya tumuwuh | kuldi éblis kalih nama ||
  4. || Kang manggon nèng awal bumi | malékat juluk sang kalam | malékat nut bumi pindho | mupalil bumi ping tiga | mudasir ping sekawan | tembé yèn lemah kajumput | samya sung puja sampurna ||
  5. || Kang munggèng nèng awal langit | Sang Jabarail malékat | Sang Mingkail langit pindho | Ngisrapil langit ping tiga | Ngijrail ping sekawan | baga karya tapel bèsuk | suka puja paripurna ||
  6. || Hyang Maha Gung durung paring | osik mring gung pra malékat | lamun ngambila isiné | tleng Arab bumi antara| talibé lawan Mekah | krana ku sèrènan candu| duk kasaring Manikmaya ||
  7. || Tembé yènaring osik | malékat pan jumput lemah | siti kang munggèng astané | prabawa lir brani séla | binekta mring gegana| banyu geni angin katut| mring asta siti bedhama ||
  8. || Praptèng swarga catur langit | kang siti pinara tiga | pepisan loro gandhiké | sang tapel pinipis nulya | lawedan wus dumadya | gya ri[555]néka jalma rampung | pra begandring tiyub nyawa ||
  9. || Basané tapel kang kari | geni angin banyu lemah | ngila-ila mring kadangé | jan pindho catur gumana | sang geni angin toya | munggèng byantara kang nglumpuk | lir tapel nglumpuk nèng swarga ||
  10. || Lamun tapel gesang bènjing | catur jan katut kèwala | yèn sang Siti Kawa miyos | lan jan tuwuh banu jan | wolung jodho samya prang | trus sing resmi swarga luhur | kang ngandhap prang gya binuwang ||
  11. || Sang nur nuksmèng tapel bénjing | ngujwalèng luhur kasa wal | ngriku rembulan babaré | yèn tapel tibèng buwana | hyang candra anèng ngandhap | munggèng bumyawal gumantung | tapel kéntar bulan jalan ||
  12. || Gya Siti Kawa miyosi | ngujwalèng luhur kasa wal | mretèngga ngriku babaré | yèn Siti Kawa tumiba | kasangsang nèng gumana | surya nèng ngandhap gumantung | mlampah ngétan subuh pajar||
  13. || Sang kalih kala nèng langit | hyang candra kasih ujwala | mring surya tumanjèng sarot | hyang surya bayar buwana | lir ngulesi ngujwala | buntel binuntel gentya wus | babaré wengi rahina ||
  14. || Tembé senggama nèng swargi | ngisèni lumah buwana | [556] kutu walang taga miyos | wreksa gung alit rumputnya | kuldi wiji keng mula | Adam Kawa puletipun | lir barjah kulo wareganya ||
  15. || Gandring rampungé sinuprih | sampun dhawuh kang timbalan | mangkat ngambil ing sitiné | babar manungsa nèng swarga | dhapur sang Adam Kawa | pinatah wiji keng dunung | pacak suji wiji kuna ||

PUPUH V
G U R I S A

  1. || Painamauhum lapal | painahumkanuhalgina | ilasakangalaéna | aémadal kalamia | tenabawilmatnabangan | upibalahum ilanga | lamaninsibil akuwat | til adaniyat atuwa | ilangalamal jibilkuwa| til arwah kiyatu gurisa ||
  2. || Éblah sang pamungkas cahya | mring ngalam jim kala Buda | yekti dhapur tri prakara | dhingin mijil sangking yuda | campuh ing musuh rowangnya | dadi éblah kang prabawa | sampé ngalam jim kang tampa | jim digbya Panji Jenggala ||
  3. || Kang salaron mring kirana | titis sira sri utama | prang mungsuh Bremana kandha | titising Bathara Brama | nèng Panji Wisnu bathara | dhapur éblah ping kalihnya | mijil sangking makjira | puletané dèn waskitha ||
  4. || Mawi kabedhè[557]l kajaja | kaisèn cahya surasa | galih kinumbah ing tirta | jajamé Kosar hèrnawa | nitih burak lampahira | mlékat kadwi kang ngiringna | sampé nèng Masjidil Aksa | burak cinancang nèng kana||
  5. || Kang brekah wis mrana-mrana | sampun kliwat bumi sapta | rasa ngisoring kang guwa | unggahé nora rekasa | kang tindak sampéyanira | datan gumantung semana | rawuhé nèng kusènKaba | preju pasang bangsa kuna ||
  6. || Menahèng jan dian tara| ulet ingsun lawan sira | yekti para tan tumeka| lamun durung watak branta | pan nrima katri legawa | rèhta wus ngancik katiga | sun apanggih lawan sira | nèng Kaba kusèn witana ||
  7. || Basèki pléwatan juga | artiné Jawa gendhéwa | camé kalih dèn waskitha | kang makripat sampèng kana | jeng nabi pamungkas cahya | kunané wiji dumadya | mikrad Jépara Ambiya | sampé nèng kana mangkana ||
  8. || Pan ning endi saka laéna | kuncung traju cangkok dhuwa | nèng ngisoring kusènKaba | pléwatané kamangkana | ngèlmu prampungané rahsa | gya mring ngalam jim merbawa | dadiné ébah kang tampa | musthika ji[558]m kang pusaka ||
  9. || Bisikipun Ajisaka | babaré Radèn Suwangsa | kang sunu Sang Jayèngrana | Nabi Suléman kang bangsa | turun sangking Bulkis retna | babarané Dèwi Seca | wati bojoné sing kuna | Salya ratu Mandaraka ||
  10. || Sura kapeksa ngejawa | nèng marga nganggit wiwaha | kawin pawukon sengkala | bangsa ongilahèng kuna | pan nunggalé sastra jawa | kaping kalih titis Brama | darbé sunu dhapur naga |… ||
  11. || Wektunè sangking antiga | kang sabangsa anak ngrondha | sembawanè tata jalma | ngambah dhasar bumi bisa | kinèn nglurug menang yuda | cungulèku wus rerambya | cinancang nèng tuk sesanga | sapuniki asring kurda ||
  12. || Dhapur éblah kaping tiga | mijil saking salitira | subuh nèng bumi antara | Mekah tal-il munggèng madya | mrebawa dadi éblahnya | sampé ngalam jim kang tampa | lib lap jim lawan manungsa | aran Prabu Jayabaya ||
  13. || Tedhaké Prabu Sindhula | bangsa Hyang Sis kang manungsa | siji sangking Sang Nuh kuna | sangking jan bangsa Arjuna | Parikesit turunira | dadi pamungkas titisnya | Wisnu tumbuk lawan Brama | pangarepé ra[559]tu sapta ||
  14. || Kalihé ejim Jenggala | katiga Bathara Kresna | caturé Rama Wijaya | kang lima Arjunasasra | kanemé Sri Damar Maya | kasaptané maha raja | Pakukuhan awit tampa | ing titis Wisnu bathara ||
  15. || Ratu pitu sreng miyarsa | menga Jeng Sri Jayabaya | ya Pangran Jambu Karangnya | mring waosan nabi kita | wakallahinasamikna | wacané Kuran ngajaba | sampurnané paripurna | sumengka mring rasa mulya ||
  16. || Gya weweta mring sabangsa | pan ingsun sampun miyarsa | ing Kuran critané tapa | payo sami mangèstua | mring Pangran luhur priyangga | tan na garwa tan na putra | wus mangun jim ingkang mulya | kang lacut mungkur kéwala ||

PUPUH VI
PANGKUR

  1. || Éblah ingkang pra utusan | mring alam jim lir panahé Srikandhi | maring gutuké atutug | tapi durung tumama | sadurungé kabuntar senjatanipun | déning jemparing Arjuna | sareng thek nulya mranani ||
  2. || Mengkana éblah pra duta | klandhepané ngentèni subuh jeng nabi | pamungkas nur buwatipun | mrebawa dhapur éblah | mring ngalam jim éblah dadi balègipun | wus titis Wisnu bathara | myarsa waosan jeng nabi||
  3. || [560] Sadurungira mangkana | pun nang jagad dèn sengguh pangran luwih | déwa kang minangka rasul | bathara lir Sang Adam | ongilahèng sungkemé agamanipun | beciké tan oleh swarga | alané nraka tan manggih ||

PUPUH VII
M I J I L

  1. || Nuksmèng raras sirèng kadis dalil | rejasaning ngedon | mirid sangking kitab pangambilé | tabsir Ibnu Ngabas Ngulumudin | tarki bul Akmali | sedaya wus kusus ||
  2. || Mangsa iku anganggya negari | pasèk zamaning wong | tan kuciwa pamurwa twignyané | mupti catur kadar mukmin langip | Jeng Sang Ageng branti | ing tyas mangu-mangu ||
  3. || Mawang-mawang lyan temah ngèsemi | pamané sastra don | nging wus nembah tan wirang ing rèhé | nirbayèng tyas pracayèng trus dalil | kuthung tekèng sisip | pasrah byating èstu ||
  4. || Saèstuning sucipta patitis | titising suksma don | pinarena saèsthining tyasé | samintèng rat rinaras ngresepi | kungas nrusing puji | majuning ngaluhur ||
  5. || Kaluhuran utamèng dumadi | adi mulyaning don | tan lyan awit sing sastra tuduhé | kang winedhar munggèng papa[561]n tulis | kang tinembung gendhing | kinawi ing wuwus ||
  6. || Wus kaojat saisining bumi | ugering krahayon | dalil kadis ijemak kiyasé | pra pandhita jam ur myang musanip | wus kusus yektèni | yèn sastra linuhur ||
  7. || Pra leluhur myang para bèrbudi | pra sujana kaot | wus mupakat sastra utamané | dadya tuduh kamulyan budi | trusing awal akir | amot ing krahayon ||||

@@@

PUSTAKA GAIB


PUSTAKA GAIB

Babonning serat saking para pinisepuh
ingkang marsudi bab ngélmu kasampurnan.

Kaimpun saha kaesahaken
déning:
Mas Atma Sasmitha

Cap-capan ingkang kaping
sapisan

kawedalaken déning: Astralogis Birao: Akwarius

(Astrologisch Bureau: Aquarius)
Directeur T. P. KWEE
Astroloog : URANUS
SEMARANG

48° 55’4’’

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 9 Agustus 2019
@@@

BUBUKA

Nuwun kula angaturrri pirsa dhateng para maos mugi sampun kirang pangapunten saréhning saking adrengnging manah kula kedah anedhak Serat Pustaka Gaib babonning serat asli saking pinisepuh ingkangmarsudi bab ngélmi kabatossan, wiyossipun bilih wonten kithalling tetembungngan utawi lepatting aksara, mugi para maos paringnga: gungnging pangaksami, awit ingkang sapisan boten mangertos parama sastra, kaping kalih  namung ilu-ilu kélu kémawon kumedah badhé sumerap gancarripun serat punika, ananging bilih para maos kesdu anggalih punapa ingkang dados suraossing serat punika, luwung kanggé pangarêm-marêmming panggalih, amargi sajatossipun ngélmi kabatossan punika pancén boten gampil ngupadossipun awit ngélmi kabatossan punika boten tamtu manggénnipun pramila kula ngaturri ingkang samanten wau, mugi para maos sampun ngantos kalorop angguguru dhateng tiyang ingkang déréng putus ing ngélmi kabatossan samanten ugi bilih para maos sampun naté angsal ngélmi kabatossan ingkang saéstu, sukur bagé séwu, mandar saged animbang, pundi ingkang lerês pundi ingkang lepat wonten babasanipun para sepuh makaten: golék geni anggawa dammar: tegessipun bilih bahdé ngupados ngélmi kedah sampun gadhah kawruh, dados ing salebetting anggugulang ngélmi sampun saged animbang ingkang sajatos tuwin ingkang paéssan ing wasana sakalangkung gungnging panuwun kula bilih para maos karsa andhahar atur ingkang sampun kasebat ing nginggil,

Panulis.

[5]SINOM

  1. Iki dadi larangngan kalimah tan kambah singgih, dénnira kang sampun awas pangolah ngélmu sajati, nugrahanning Hyang Widhi, kang wus wikan rasa iku, pan tunggal tinunggallan tunggal wujud tunggal kapti, iya iku Muhkhamad kalawan Allah.
  2. Tunggal karonning ngatunggal tunggalé maksih kakalih, Muhkhamad yaiku Allah, Muhkhamad ingkang sajati, ing jaba jero pesthi, Muhkhamad sirna dinulu, kalingngan sipat kidam mula kaya duk nguni , iya iku sampurnaning puji sembah.
  3. Poma kaki dén karasa, ujar linarangan yekti, tan kena dén ucappena, tanpa ngrasa jasatnéki, pan iku sabda jati, sampurnannira pangrungu, sampurnanning paningal paningal ingkang sajati, iya iku sampurnannira sahadad,
  4. Amuhung satriya ika, idheppé [6] tan polah singgih, ngarah dadining sahadat tan wikan dunungnging puji, tan wruh Pangérannéki, panembahé éstu suwung, keliwt dénnya nembah, idheppé urip kakalih, tékattira tuna liwat dahat sasar.
  5. Dédé aksara punika, déné astokkaken tan gingsir, tatanira tuna kliwat dén umyung wartaning tulis sadaya nembah muji, panembahé éstu suwung, kang utama lwih ngléla, wau dénnira ngabekti, satingallé kadi puji lawan nembah.
  6. Lahir batin pan katingal Mukhamad lan Allah yekti, dinulu parêg gumapang, lir gendhaga isis warih, jaba jro keling-keling, sirna gendhaga dinulu, kalingngan madu mongsa, dadi madu iku singgih, sirna ilang Muhkhamad kalingngan suksma.
  7. Sajronning batin Muhkhamad ya Muhkhamad lahir batin ya Allah ing batinnira, iya batin iya lahir, lir umba[7]kkung jeladri, tunggallé ana ing banyu, pan tunggal tinunggal poma sira dénnastiti, iya iku ingkang aran ngélmu rasa.
  8. Wonten malih cinarita, kang dadi jasad puniki, ing salira kang sanyata, pan saking patang prakawis bumi pan dadi alip angin dadi lam puniku, banyu lam akir ika, geni: hé: dadiréki, alip iku wujuddé sarirnnir.
  9. Ingkang lam kang akir tegessira, nyawa sajatiniréki, aksara: hé: kang dadi, paningal sajatinipun sampun jangkep sakawan ing mangké pinusthi malih, ingkang badan Jabarail sajatinya.
  10. Jenengngé napsu punika, Mingkail jatiniréki, utawi kang saking nyawa, Israpil tegessé kaki, kang saking tingal yekti, Ijroil sajatinipun dén samya ngawruhana, aja lali sira kaki, [8] samya tunggal punika dipun waspada.
  11. Kang Jabarail punika, ijo warnanira kaki, asta kanan mapannira, utawi Mingkail yekti, ing roh panggonnannéki, kuning warnané punika, miwah Israpil ika, putih warnanira kaki, wedallira ika kaki saking wuntat.
  12. Ijroil ing tegessira, saking gigir wedal néki, pan irêng ing warnanira, miwah ing panebut néki, marang Kang Maha Sukci, béda-béda pujiniréki, minallohi: Ijrail pujiniréki, minallohi: Israil ing pujinira.
  13. Yén muji lillahi: ika, Mingkail iku kang muji, Jabrail muji: hu allah, lamun ana cahya putih, wetuné saking rahi, , irêng urubbira iku, warnané ingkang cahya, punika nugrahyéng Wuidhi, iya iku aranné kang luwih mulya.
  14. Punika dén kawruhana, alip kang sahadat jati, kathak[9] é limang prakara, sahadat mutukalam wakit ototté gulunéki, ing kanan sajatinipun kaping kalih tegesbta, alip: hé: namaniréki, iya iku ototté gulu kang kiwa.
  15. Kaping teluné punika, alip jahir namanéki, ototté ing gulunira, kang kanan jatiniréki, iku margané malih, kaki ywa nganti kaléru, lamun amedal ngiwa, alip ngaral namaméki, iya iku ototté gulu kang kiwa.
  16. Yén medal mandhuwur lirnya, alip kalam namanéki, pan iku wimbuh ing jagat manungsa jatiniréki, kalam panjangngiréki, ing poat sajatinipun miwah ing kalbunira, yén medal anganan malih, sajatiné iku ingkang aran mulya.

DHANDHANGGULA

  1. Sapa wongngé ingkang angawruhi, sajatiné kang kitab punika, dadi gedhé i8ng bejoné, wikan ing [10] bédanipun kang waspada ing kitab iki, ing ngarannan pustaka, nugrahyéng Ngagung, kang kasbut jroning kitab ngalam kabir miwah ingkang ngalam sapir, tanna bédanira.
  2. Ngalam kabir ngalam sapir kaki, bédanipun pan ana ing sira, yén wus wikan ing tuduhé, sarta wulangnging guru, pan lungguh ing ngalam sajati, pinanggih ngélmu rasa, ing gebengngannipun miwah kathahing aksara, lawan malih lungguhé sawiji-wiji, kang ana ing salira.
  3. Pira kéhé babalung puniki, kalih atus pan punjul sawidak otot nem ewu katahé, lawan punjul nematus lan sawidak punjulliréki, saktehi wulunira, iku punjullipun tigang leksa punjullira, lan tri éwu tri atus tri dasa nenggih, punjullé tingang lembar.
  4. Apan rambut saleksa puniki, tigang éwu miwah punjullira, iku [11] tri atus punjullé, tri dasa lawan telu, sampun jangkep wilangannéki, padha sira éstokno, rékmané Jeng Rasul lan aywa katungkul sira, angupaya ngélmu ingkang luwih-luwih, slamet donya ngakérat,
  5. Wulu badan kathahé pan sami, lawan rambut iku kathahira, alis pitung atus kéhé, sawidak punjullipun lawan nenem langkungngiréki, idep pan karo belah, ing wilangngannipun napas kang metu punika, pan karoné sadina lawan sawengi, nem éwu langkungira.
  6. Pan nem atus swidak gunggungnéki, iku kaki muga éstokena, aja mung tungkul baé, anenggih kang sumambung, parinciné raga sajati, angawruhana sira, away salah surup iku kaki dén waspada, ngélmu ingkang katemu ing ngalam akir, poma ing wekassing wang.
  7. Kang pinurwa carita utami, ingkang pine[12]ncar parincinira, raga ing jaba jeroné, dén manthengnging pandulu, away samar sabarang kardi, dén ambeg amartapa, patapéng rahayu, away tuna away kliwat iya iku dadiné kawula Gusthi, away tinggal kawittan,
  8. Mulanira ngaurip puniki, tlaténnana mupung anéng dunya, wong urip akéh arallé, wong lelaku ing bésuk dunungngen awit saiki, mupung sira sih gesang, kaki dén dumunung, yén tan weruh iku sasar, lawan susur ngulatti jabaning bumi, temahan ora ana.
  9. Bumi langit banyu lawan geni, angin lintung surya lawan cpndra, kabéh ana ing dhéwékké, jurang tannapi gunung, padhang peteng wonten ing ngriki, adok kelawan perak pan ana siréku, miwah salumahing jagat atannapi miwah sakurêbbing langit kabéh ana ing sira.
  10. Ujar iku apan luwih adi, [13] sasat simpen jumanten kumala, yén wus wikan ing rasané, aywa sira ketungkul amintaha: samaning urip manungsa swidak warsa, dawané kang umur, mupung sira taksih gesang, takokena jalma ingkang luwih ngreti, kaluwihannéng dunya.
  11. Iku ujar kaki kang sayekti, Nabi wali kalawan mukminnya, kabéh ana ing dhéwékké, kalawan Kangjeng Rasul dunungngira sawiji-wiji, Allah lawan Muhkhamad kabéh néng siréku, patrapna ingkang prayoga, away nganti salah surup iku kaki, Allah lawan Muhkhamad,
  12. Ing tuduhé apan iku singgih, lawan pituduh ingkang sanyata, yén bangké ala dadiné, tegessé bangké iku, kawruhana mupung sih urip yén sira during wikan satemenné iku, jatiné anéng pusaka, iya iku pusakané ingkang ening, anané kang pusaka.
  13. Sajro[14]nning: ning: iya ana urip jronning urip pan ana eningnya, jronning: ning: iku rasané, jronning rasa puniku, pa ana : sir: jatiniréki, sajronning : sir : punika, aran dad satuhu, sajronning dad ana sipat iya iku swara ingkang luwih ening, jro swara ana apa.
  14. Jronning swara iku ana urip iya iku urip kang sanyata, nyatané urip mangkéné, urip ingkang satuhu, anuhonni nyata ingkang : ning, ening sajatinira, rupanning wakayu, kayuné sundhul ngakasa, bumi langit asmara: sajatinéki, jronning asmara: rupa.
  15. Kang wus wikan makripattiréki, sajatiné salammuni muna, iku ing panengerranné, tuturré asor madu, iya iku pamané gendhis rasané kudu wikan ing sajronning madu, apa ana ing jaba, miwah apa anéng jro badanniréki, poma kaki dé[15]n wikan,
  16. Peksi iku pan gangsal prakawis ingkang dhihin iya peksi kresna, peksi ijo kapindhoné, nenggih ping tiganipun peksi kuning punika singgih, kaping catur warnanya, putihulessipun kang tengah peksi déwata, peksi iku yektiné limang prakawis kang néng badan manungsa.
  17. Peksi lima padha adi-adi, iya padha angon lakunira, padha méncok dhéwé-dhéwé, sawiji anéng pusuh, panggonnanné puniku nenggih, hu wallahu : dikirnya, kaping kalihipun peksi ijo anéng limpa, iya iku pangonnanné ponang peksi, Muhkhamad dikirrira.
  18. Kaping tiga ingkang peksi kuning, panggonnanné ana sekar pisang, rasulullulah : ing dhikirré, anenggih kaping catur, peksi putih puniku kaki, tengah peksi déwata, dhindhing jalal iku, poma kaki dén waspada, panjaga[16]né kabéh ingkang aran peksi, ikupadha takonna.
  19. Alip iku kurungnganné yekti, sajatiné alip iku sira, munthilana : degga-deggé, angadeg dhéwékkipun iya saking Hyang Maha Sukci, ingkang kaya munthila, iku mulanipun iya kabéh apan ana, sajatiné iya iku rupanning : ning, endi kanga ran nyata.
  20. Pan wus nyata kang tigang prakawis ingkang dhingin Allah lan Muhkhamad Rasulullah ping tigané, lawan Gusthi Kang Agung, nyatakena kang tri prakawis iku dipun waspada, yén wus wruh satuhu, yén wikan ingkang  sanyata, waspadakna nora samar barang kardi, rupané kaya sira.
  21. Lamun sira sampun angrawuhi, wus tétéla rupané kang nyata, dén awas panggon néng gonné, ywa nganti salah surup ing wong urip dén ngati-ati, kang sanyata wus cetha, Allah i[17]ya iku, hu wallahu : iya ika, ya Allahu : ya iku wus angenggonni, iya aran pramana.
  22. Iya iku jeneng nyata kaki, Maha Sukci ing caritanira, carita iku rupané, Gusthi Kang Maha Agung, kang amurba misésa sajati, iya iku kang tunggal iya iku kanga ran Muhkhamad suci, enggonné anéng raga.
  23. Yén wus émut enggonnira kaki, iya iku poma dén waspada, aja sasar pandelengngé, ywa nganti sasar susur, wong ngaurip padha ngawruhi, ngluwihi marga padhang, yén sira wus weruh, ing marga kang Maha Mulya, ya iku poma kaki dén nastiti, titénana jronning tyas,
  24. Sajatiné kanyatahan kaki, iya nyatané patang prakara, dunungngenna sakabéhé, warna lan dhikirripun ya: dhikirré patang prakawis poma [18] dén éstokena, ing satunggallipun wong urip dipun waspada, ing dhikirnya lawan laku kang sayekti, poma kaki dén wikan,
  25. Yén wus manggon kang patang prakawis ingkang aran wau kang amurba, endi aranné ta mangké, lamun ora dumunung, lakunira pan nora dadi, tan sampurna kang tingal apata: wong iku, wong ngaji patang prakara, iya iku wongngaji kang during dadi, ngajiné mawuyungngan,
  26. Réyang réyong pangajiné kaki, anané tan adoh kéblattollah, kéblatollah satemenné, mulané kang rumuhun pan wus weruh gonnira ngaji, ywa sira kasamarran ing wong ngaji iku, poma kaki kawruhana, aywa sira karya api-api ngaji, kaki away mangkana.

MASKUMAMBANG

  1. Kuneng gantya ingkang cinarita nenggih, lungguhé kang suksma, anéng ba[19]danné pribadi, padha kawruhana sira.
  2. Ping sepuluh punika ingkang winarni, kaki wastanira, manik kastuba rannéki, lungguhé anéng lak-lakkan,
  3. Ping sawelas manik tala anéng manic lungguhé punika, kaping rolas manic wijil lungguhé anéng salira.
  4. Ping telulas jujulukké lugut jati, lungguhé néng badan ping pat belas sang murjati, anéng uteg lungguhira.
  5. Ping limalas aranné sang purwajati, néng napsu lungguhnya, ping nem belas kang winarni, buwana: balung : lungguhnya.
  6. Sang taljati lungguhé ana ing daging, wolulas sangalas sang lir maya arannéki, ana ing otot punika,
  7. Kaping kalih dasa pinika winarni, ingkang aran burak ngikut: ping salikur nenggih, aranné sang suksma: mulya.
  8. Anéng getih kaping rolikur winarni, ran suksma wasésa, [20] lungguhé suku kalih, ping tiga likur gumatya.
  9. Ingkang aran suksma purba iku kaki, asta dwi lungguhnya, kaping patlikur winarni, aran suksma adi mulya.
  10. Pelanangngan lungguhé punika nenggih, ping slawé wastanya, suksma kembar arannéki, lungguhé anéng gantungngan,
  11. Ping nemlikur suksma liyep wastanéki, lungguhé ing nala, ping pitulikur anenggih, aran suksma rasa mulya.
  12. Iya iku lungguhé ampere kaki, ping wolulikurnya, suksma raga jati nenggih, lungguhira anéng jaja.
  13. Sangalikur ingkang aran kuras jati, néng wulu punika, tigang dasané winarni, suksma kuru namanira.
  14. Lungguhira anéng rambut iku yekti, anéng ideppira, tri dasa néng puser néki, kanga ran sang pesbuwana.
  15. Milanira ana : nahwu : usul pekih, saking ananira, sa[21]king tri dasa puniki, iya suksma tigang dasa.
  16. Mula ana aksara alip sawiji, alip namanira, iku urip kang sajati, lawan malih kanga lip lam,
  17. Tegessira alip lam piniku kaki, ana ing manungsa, ujarré kitab nganasir, iku kaki kawruhana.
  18. Pan mulané alippuniku miwitti, kabéhing aksara, kang dadi wiwittan alip marga asal saking grana.
  19. Iya iku eléngnging grana kakalih, sangkané punika, bé : té : sha : dadiniréki, asta kanan lawan kiwa.
  20. Jim : khé : iku épék-épék asta kalih, kalawan : khé : besar, kaping kalih edal cilik rambut sirah edal besar.
  21. Ra : jé : iku pundhakkan lawan kéring, sin sin : bokong kiwa, sot : lod : geger tengen néki iya ingkang dadi manah.
  22. Ta : la : iku pu[22]pu kalih dadi néki, ngain : wentis kiwa, aksara kap : dadi kulit kap gedhé : ing dagingngira.
  23. Aksara : lam alip : anggittanniréki, apan dadi jasat ing manungsa dadinéki, kalimputtan déning suksma.
  24. Ula-ula : lam mim nun : dunungiréki, anéng telapakkan sungsummé manungsa iki, wawu : hé : badan manungsa.

ASMARADANA

  1. Yogya kawruhana kaki, puserring jagad dumadya, patang prakara kathahé, iya dadi : kang satunggal madi : kapindhonya, iya iku arannipun mani : ingkang kaping tiga.
  2. Kaping pat maningkem nenggih, iku padha kawruhana, ywa nganti salah kang batos pomo pomo dén kawruha, padha angétokena, yén tan wikan dunungngipun tuna jenengnging ngagesang.
  3. Iku ujar wong kang luwih, aja kaya ing wong ka[23]thah, kang sampunangsal guruné, yén lamun ora weruha, takonna ngélmu ika, aywa ta : sira : sira katung dipun padha
  4. Tegessé kanga ran wadi, gonning rasa ingkang mulya, tegessé : madi : ta mangké, rasa ingkang lwih sampurna, mani : ing tegessira, sajatiné rasa tuhu, kang kaping pat tegessira.
  5. Maningkem punika nenggih, ajimak rasa kang mulya, wanodya lawan kangkungngé, tegessé kang wadi ika, dadinira sosotya, madi iku napsunipun mani uger-uger nétra.
  6. Tegessé maningkem nenggih, wewadhah jatinning suksma, kaya getih daging mangké, dadi getih dagingngira, kadadéyan kang rasa, sawijining rasa iku, warna rupa johar awal.
  7. Ula-ula tegesnéki, dhingin datan kadhinginnan tegessé johar samangké, iya roh ilapi lirnya, kang dhingin kadhi[24]nginnan tegessé ing urippipun ilapi iku pratondha.
  8. Tegessé roh lapi suci, iya ingkang kadis mulya, iku ing lésan jatiné, kinarya : lahulannira, bintal mukadas lirnya, tegessé bintal puniku, kepala ingkang sampurna.
  9. Tegessé mukadas nenggih, wadana kang mulya mangkya, liningngenna ing Hyang Manon pan sotyanya ingkang mulya, la nana rupa mulya, sajroning netra kadulu, ing ngarannan jalalollah.

DHANDHANGGULA

  1. Purwanning réh kang patang prakawis ikukaki padha éstokena, dén bisa anglungguhaké, sawiji-wijinipun ingkang aran saréngat kaki, kalawan ing tarékat kakékat ping telu, kaping pattira  makripat dén tétéla prayoganira ngawruhi, dunungngé kang sanyata.
  2. Nyatakena dunungngé sawiji, yén tan we[25]ruh dunungnging saréngat nora sah ing sembahyangngé, pan dadi sasar susur, lungguhira saréngat nenggih, iku lungguh ing badan tarékat puniku, ana ing roh dunungngira, anéng ngati dunungngé kakékat nenggih, anéng rasa makripat,
  3. Samun jangkep kang patang prakawis lungguhira satunggal tunggalnya, kari pilahané baé, saréngatté Kangjeng Rasul iku Nabi ingkang sinelir, puniku ora maca, saréngatté rasul kalawan Nabi Muhkhamad iya iku dunungngé sawiji-wiji, saréngat rasulollah.
  4. Saréngatté Jeng Nabi puniki, lungguhira ana ing pangucap kang amengku rasa kabéh, iku tarékattipun ing pangambu dunungngiréki, amengku rasa mulya, kakékattiréki, iya iku lungguhira, anéng kuping : makripat dunungngiréki, kang mengku rasa nala.

@@@

  1. Tegessé niyat iku langgeng, 2. ngadeg iku asdallé saka geni, sajatiné aksara alip iku urip tan kenané pati, yaiku cahyané sirrulla, 3. rukuk asallé saka angin mulya, lir banyu mili lakuné, yaiku angin napas patag prakara.
  1. Napas, 2. Anapas, 3. Tannapas, 4. Nupus, napas pujiné, robbani robbani ilullah, Anapas  pujiné lailullah, Tannapas pujiné Allahu Allah’ Nupus pujiné yah u Allah kang sampurna,
  1. Sujut iku asal saka banyu, biru warnané, ora buthek ora surut yaiku patang prakara. 1. Wadi, 2. Madi, 3. Mani, 4. Maningkem,
  1. Lungguh iku asal saka bumi, jisimnakirah iku aranné bumi nyawa, suksma iku a[27]ranné, ya iku jagad kang ngemot suwarga, naraka, ati iku roh ilapi, retune nyawa kabéh, aran dadtollah, iku pratondhané Allah, angin rohkhanni, ngadeg muwuhi anané, sinung rasa, surasa, aran sirrullah, pratandhané rasullullah, banyu roh rabbanni, kang luwih sampurna, kang mundhi rasa, aran sipattollah.

Bumi roh jasmani, kang aran hidayattolllah, kang misésa marang ingsun aran ujuttollah.
Geni, uripping kanepson kang aran api makmur ing dunya, lir kumala cahayané, metu saka ati putih,
Kang asal banyu, langgeng paningallé,
Kang asal bumi, uripping rasa,
Kang asal angin cahyané mancur gumilang,
Kadya wulan purnama, metu saka ati dadu, iku dén waspada.

[28] Kaang asal banyu, uripping iman ati poat margané, ijo warnané.
Kang asal bumi, asal bumi, imanné datollah, lir dammar murup iku warnané ati putih, iku marganné langgeng tan kena owah.
Kang asal banyu madhep maring rasa.
Kang asal geni, ngaturraké cahya: nurranni aranné.
Kang asal banyu, burhana.
Iku kedadéhanning badan saka patang prakara. 1. Bumi; 2. Angin; 3. Banyu; 4. Geni;

  1. Alip wujudding salira;
  2. Lam awal napsu;
  3. Lam akir nyawa sajati;
  4. Hé ; panginal sajati.
  1. Badan tegessé, Jabarail sajati,
  2. [29]Napsu, tegessé, Mingkail sajati,
  3. Nyawa, tegessé, Isroil sajati,
  4. Tingal tegessé, Ngijrail sajati,

Jabaril ijo warnané, tangan tengen panggonnanné, Mingkil kuning warnané, roh : panggonnanné, Isropil abang warnané, wetuné saka ing buri, Ngijrail irêng rupané, saka geger wetuné.

Nyebutté Kang Maha Sukci béda-béda, Ngijrail pujiné : illallah minallahi, ngalam khabir, ngalam safir, lungguhé, ngalam sajati.
Iki anyatakaké lawangngé bab agama islam mertobat pitung prakara.

  1. Akhadiyat; 2. Wahdad; 3. Wakhidiyat; 4. Ngalam arwah; 5. Ngalam missal; 6. Ngalam [30] Ajjesam; 7. Ngalam insane.

Akahadiyat iku lahir saka sagara nabsi, mongka aran huwallah,, anglahirraké dad pitung prakara.

  1. Dad muntelak tegessé, padhang kang luwih padhang;
  2. Dad : sa:likin: tegessé suci kang luwih suci;
  3. Dad subbeki, tegessé peteng kang luwih peteng;
  4. Dad sabubun tegessé jero kang luwih jero;
  5. Dad :ka:dim tegessé adhem kang luwih adhem;
  6. Dad satmata tegessé ing dalem dhéwékké;
  7. Dad wajibul wujud tegessé pesthi anané.

Utawa akhidiyat iku roh kang samar, yaiku roh khafiyah, yaiku roh kang luwih suci, rohkafiyah, cinampur dadi wolung prakara: 1. Bumi, 2. Geni, 3 Banyu, 4. Angin, 5. Madi; 6. Wadi, 7.Madi, 8. Maningkem, iya iku aran duryat adam iku khakékatté manung[31]sa, wujudding sipat kabéh.

Bumi, geni, angin, banyu, surya, lintang, condra, jurang, gunung, padhang, peteng, adoh, cedhak salumahing jagat kabéh, sakurêbbing langit ana ing sira, ujar iki luwih wadi, mulané aja tuna, aja luput iya iku kakadéhané kawula Gusthi,
Aksara, alip dadi, bumi,
Aksara lam awal dadi angin,
Aksara lam akir dadi banyu,
Aksara dadi geni,
Aksara mau yén di kumpullaké dadi muni, Allah.

Alip wujudding badan
Lam awal wujudding napsu,
Lam akir, wujudding nyawa sajati,
Hé: wujudding pangingal sajati,

[32]Badan Ijrail napsu, Jabrail nyawa, Mingkail tingal Israil.

Iki mertobat banyu satétés dadi 12 prkara :

  1. Banyu batin dadi rupa.
  2. Banyu langit dadi napas;
  3. Banyu cahya dadi urip;
  4. Banyu widayat dadi swara;
  5. Banyu khad dadi pangrasa;
  6. Banyu madi dadi budi;
  7. Banyu mukinad dadi pangucap;
  8. Banyu maniyah dadi pangrungu;
  9. Banyu maningkem dadi pangingal;
  10. Banyu iradad dadi rasa;
  11. Banyu musna dadi cahya;
  12. Banyu mussaka dadi keteg.

[33]Iki lungguhé suksma kang ana ing badan :

  1. Manik kastuba, lungguhé ana : lak-lakkan;
  2. Manik tala lungguhé ana manik;
  3. Manik wijil lungguhé ana salira;
  4. Manik lugutjati lungguhé ana salira;
  5. Manik sang murjati lungguhé ana uteg;
  6. Manik sang purwajati lungguhé ana napsu;
  7. Manik lungguh buwana lungguhé ana balung;
  8. Manik sang taljati lungguhé ana daging;
  9. Manik sang lir maya lungguhé ana otot;
  10. Sang burak lungguhé ana ikut;
  11. Sang suksma mulya lungguhé ana getih;
  12. Sang suksma wasésa lungguhé ana sikil;
  13. Sang suksma purba lungguhé ana tangan;
  14. Sang suksma adi mulya lungguhé ana pelanangngan;
  15. Sang suksma kembar lungguhé ana gantungngan;
  16. Sang suksma liyep lungguhé ana nala;
  17. [34]Sang suksma adi mulya lungguhé ana apmperu;
  18. Sang suksma ragajati lungguhé ana jaja;
  19. Sang suksma turasjati lungguhé ana wulu-wulu;
  20. Manik sang pesbuwana lungguhé ana puser;
  21. Sang suksma kuru lungguhé ana rambut (idhep).

Ing sajronning swara ana urip kang sajatiné : ning.

Ing sajronning asmara,, iku rupa. Wong kang wus makrifat sajatiné : muna : muni : iku panengerranné, iku bale kancana, ing sajronning badan iku dén emong manuk limang iji. Saparan-paran dén etuttaké utawa angon ing lakunira.

  1. Manuk irêng;
  2. Manuk ijo;
  3. Manuk kuning;
  4. [35]Manuk putih;
  5. Manuk déwata kang ana tengah.

—@@@—

  1. Péncokanné aneng pusuh, dhikirré, hu wallahu.
  2. Péncokanné aneng limpa, dhikirré, ya Muhkhammad.
  3. Péncokanné aneng jantung, dhikirré, ya rasullullah.
  4. Péncokanné aneng tengahing manuk déwata, iya iku dhindhing jalal, alip iku kurungngan sajatiné alip iku sira.

Mulané ana kitab nahwu, usul pekih, saka anannira, saka suksma kang kasebut iki kabéh, mulané ana aksara alip iku saka urip alam iku ana ing manungsa kabéh, iki pituturré kitab tapsir, mulané adha kawruhana, kang dadi wiwi[36]ttan iku alip asal saka irung (eléng irung loro) balungngé irung iku dadi: bé. Tangan loro iku dadi: jim : khé. Épék-épék iku : khé gedhé : dal cilik, rambut sirah : dal gedhé. Ra : jé : sirah kiwa tengen, sin sin bokong kiwa tengen, sod dhlod: geger. Ta : dla, pupu loro. Ngain pupu ngarêp buri. Kap kulit, kop daging. Lam alip ya ing gittang dadi awak, lam nun ula-ula. Nun Hé: susummé tlapakkan,

Iki bekakas kang ana ing badan padha kawruhana :
Akéhé balung na 260 iji :
Akéhé rambut 13.333 ler;
Akéhé wulu badan 133.333 ler;
Akéhé alis 766 ler;
Akéhé idhep 150 ler;
[37]Akéhé otot 6.660 iji;
Akéhé napas kang metu 6.660
Akéhé napan kang mlebu 6.660
Jumlah ing dalem sedina sawengi 13.320

Wong kang wus sampurna paningallé, ing dalem sadina sawengngi dhuwé puji 13.320, iya iku sampurnanné puji dhikir, slamet ing dunya  lan ing ngakérat banyu mili sembahé, wong ana ing donya kudu weruh awal akirré, yén ora weruh kang kasebut ing buku iki, urippé prasasat tuna, amerga ora weruh asallé-lasallé, kang dianggo ing rina wengi.

Iki Sahadad Saréngat,

Ashadu alla illaha illollah, wa ashadu anna muhkhamddarrasullollah.ya iku enggonné ana ing lésan amarg enggonné anglairraké sakabéhing pangucap iya [38] iku paningallé napsu aluamah, nyawané batin iya iku kang dadi jisim kang alus déné iku pangurippané kulit , kulit iku asal saka ing bumi.

Iki Sahadad Tarékat,

Ya abullahi. Iya iku enggonné ana ing kuping, awit kuping iku enggonné miyarsa swara kabéh, iya iku paningallé napsu amarah, mongka dadi panguripanning getih kang alus getih kang alus iku asal saka geni.

Iki Sahadad Kakékat,

Ya ujuddollahu, iya iku enggonné ana ing irung, awit irung iku panggonnanné sakabéhing rasa, iya iku paningallé napsu supiyah, mongka dadi pangurippanning nyawa jasmani, déné nyawa jasmani iku dadi pangurippanné daging, mulané daging iku asal sa[39]ka angin,

Iki Sahadad Makrifat,

Layakrifullahi, illallahi, iya iku enggonné ana ing mripat awit mripat iku panggonnanné pandulu, iya iku paningallé napsu mutmainnah, mong dadi pangurippanning nyawa rohkanni, mongka dadi pangurippanning nyawa rohkanni, nyawa rohkanni iku dadi jisim kang alus déné jisim kang alus iku dadi balung, mulané balung iku asal saka banyu.

Iki Sahadad batin,

Allahu Allah, iya iku enggonné ana ing ati, amarga sahadad batin iku anduwéni puji, pujiné nyawa rohkanni, iya iku kanga ran tokid kang ora pedhot kawruhé marang Allah tangala.

Iki Sahadad Paneteg Panatagama,

Ingsun maeruhi sahadad iya iku jeneng[40]ngé roh ilapi, kang ana telengnging ati, kang dadi lajerring urip sarta dadi lajerring Allah, iya iku wewayangnganné roh mukhamad sajatiné manungsa kang sampurna, ing donya sarta ing ngakhérat, iki pujiné. Ya huk Allahu akbar.

Yén Padha Angaguru Takokna Ujar Wolung Prakara

  1. Mas kawinné, Allah, lan Muhkhamad;
  2. Aras lan kursi;
  3. Rina, lan wengi;
  4. Lintang, lan ngélmu;
  5. Lanang, lan wadon;
  6. Rêmbullan lan srengéngé;
  7. Bumi lan langit;
  8. Swarga lan naraka;

[41]jawabbé,

  1. Mukhamad patemonné, nurollah, kalawan urippira tunggal rasané.
  2. Aras kursi, patemonné, rasa sajati, lan cahya Mukhamad,
  3. Rina lan wengi, patemonné, irêngnging mripat lan putihing mripat rukyat iku kawula Gusthi, patemonné campurring rasa.
  4. Lintang lan ngélmu, patemonné, aras munajar, iya iku ciptanira, kang ana ing sanubari kang nyata, osik kang temen,
  5. Lanang lan wadon patemonné, badan lan nyawa, iman tunggallé.
  6. Rêmbulan lan srengéngé, patemonné, sungsum lan nur bayu, lan balung kumpulling rasa.
  7. Bumi lan langit patemonné, uteg lan sirrollah.
  8. [42]Swarga lan naraka, patemonné, napsu lan budiné.

Yén angawruhi badan kang becik lan kang ala saka ing kono wetuné.
Iman tokit lan makrifat iku tegessé mangkéné.
Ora angulatti allah iya urip, Allah kang sayekti, tokit iku kawruhé, kang ora maujud kanga ran : ora : ora : ora. Tokit iku tingal kang sajati, mongka sajatiné suksma urip,

Nabi kang endi kang sayekti, pandommaning ati, ujar sakecap yén meneng tanpa upama, Gusthi Allah iku mung sawiji, tingal sakedhap mangan sakepel ngombé sasegukkan nyandhang sasuwir.

Jarumanning ngati, iya iku thelengnging ati, [43]ujar sakecap iya iku dad, laku satindak iya iku panarima, tingal sakedhap anginum warih, nyatané marang iman, mangan sakepel iya iku paparingnging Allah.

Nyandhang sasuwir, iya iku puji, dén awas sajronning ngati.

Manawa wong kang wus makrifat ora rumongsa duwé puji apa-apa, déné sembah puji dhikir iku kang kagungnganné Allah, duwékké mung badan wadhag,

Iki Bab Wong Lara,

  1. Jabrail abang cahyané,
  2. Mingkail ijo cahyané merkilat,
  3. Isrofil putih cahyané, kang sanyata saka mripat wetuné, abangnging pipi panggonnanné, kang ijo saka tengen,
  4. Ngijrail kuning cahyané, saka bathuk wetuné, iku kang wus pinasthi.

Sanadyan tekaha : kang telu, yén Ngijrail ora teka, iya mung lara baé, during tutug ing janji, isih dawa kang umur. Yén Ngijrail kang darbé tingal temon lan Nabi Muhkhamad wus cedhak ajallé. 1. Sagara panya; 2. Sagara istikar; 3. Sagara langkah; 4. Sagara istiggena; 5. Sagara ranté, wus tutug ing aras kursi, sarta dhindhing jalal banjur andeleng rong prakara, alam wus menga, ing kono banjur mandheg andeleng sagara cahya, [45] kaliwat saka beningngé.

  1. Sagara panya, iku tegessé wawengkonnira.
  2. Sagara istikar, iku tegessé cingklokkira.
  3. Sagara langkah, iku tegessé wudellira.
  4. Sagara istiggena, iku tegessé sanubarinira.
  5. Sagara ranté, iku tegessé usussira.

@@@

  1. Aras kursi, iya iku pangambunira, uwang serambiné,
  2. Wot siratol mustakim iya iku ing tutuk sarambina,
  3. Timbangan iya iku baunira kang tengen,
  4. Loh kalam iya iku lathinira.
  5. Gunung tursina, iya iku irungngira.

Kabéh mau dén gawa kumpullé ana ing gulu enggonné panseneddan mongka nyawa iku anggonné anggawa wus tekan ing palawangnganné, iya iku alam kiyam tegessé sabathukkira, ala[46]m kait iku githokkira, ing kono kandhegging nyawa, nuli andeleng cahyané Muhkhamad rasul iku alam kang mulya, nuli ana utusanning Hyang, malaékat salsail ing kono nuli ana rupa, lir kama sidi, sirna ananing suksma. Kang diaranni langit iku cethakkira, kang diaranni bumi iku ngisorré ilattira, malaékat salsail iku kawahira, malaékat arumman iku ari-arinira, malaékat kirun wana kirun iku bungkussira, déné kang katemu ing sajroning sakarat iku iya rupa né dhéwé, yén wis arêp bali kumpul dadi sawiji, uniné muji Allah, iku Muhkhamad tuladanning Pangéran.

Kang Aran Nyawa Iku Limang Prakara.

  1. Nur, tegessé amadhangngi kahanan,
  2. Roh, tegessé urippira,
  3. Akal, tegessé pangandikanné Hyang Ngagung,
  4. Allah, tegessé budinira,
  5. Kalam, tegessé pangandikanné Hyang Ngagung

Duk gaib nyawa isih ana ing wewadhah, nalika kumpul cahyané tunggal ening, aran tunggal aran alam padhang, nyawa isih gantungngan,

Iki Kang Aran Bumi Pitu

  1. Bumi rêtna, pangonnané ing dhadha, iya iku gedhong kastuba, mongka panggonnanné sakabéhing manungsa.
  2. Bumi kalbu, srambiné, ana ing surambi islam,
  3. Bumi sanubari, surambiné tunggal,
  4. Budi, surambiné, piker,
  5. Jinem surambiné, sih,
  6. Suksma, surambiné Hyang Widhi,
  7. Rasa, surambiné, urip,

[48]Iki Kang Aran Langit Pitu

  1. Langit jasmani, tegessé tinitah Hyang Suksma,
  2. Roh, tegessé amepekki ing salira,
  3. Napsani, tegessé amepekki badannira,
  4. Rohkani, tegessé amepekki ing ngélmunira,
  5. Rohmani, tegessé amepekki ing cahyanira,
  6. Nuranni, tegessé amapekki ing badan kabéh,
  7. Roh ilapi, tegessé amepekki ing mula-mulanning manungsa,

Iki Kang Katemu Ing Sajronning Sakarat Limang Prakara

  1. Yén aningalli cahya irêng, nuli macaha, la illaha illullah, ora ana Pangéran manéh, liyané Allah, Muhkhamad rasullulah, satuhuné Nabi Muhkhamad iku utusanning Allah, cahya irêng iku cahyaning sétan,
  2. [49]Yén aningalli cahya abang, la illaha illullah, ya allahu, abang iku cahyaning sétan mardudi,
  3. Yén ningalli cahya kunning, nuli macaha, la illaha illullah, huh u, among Allah, cahya kunning iku cahyanning sétan nassrani,
  4. Yén aningalli cahya ijo, nuli amacaha, ya kobullahu, huh u, tegessé muga-muga Allah narimaha, cahya ijo iku Jabrail kang duwé cahya,

Déné wong sakarat lamun lali sahadad kang kocap mau, wong mukmin pasék aranné, mati kapir jahéliyah.

Cahya abang, wong mati mukmin ngam yén lali sahadatté, mati kapir yahudi,

Cahya kuing, ya iku patiné wong mukmin lamun lali sahadatté mati kapir nassrani, aja [50] lali mring Allah Nabi Muhkhamad,

Cahya ijo, wong mukmin kasusullan pati, yén lali sahadatté, mati kapir kharammiyah.

  1. Yén aningalli cahya putih, iya iku nur muhkhamad nuli macaha, hu hu, yah u Allah, ya Muhkhamad rasullullah.

Yén wong mati ningalli cahya putih, iya iku éling sakabéhing sahadad iku ingkang luwih utama.

Ngaurip iku pada ngawruhana, sarta dén becik ing panrimané, iman tokit, iman tegessé angéstokaké parétahé Gusthi Allah, tokit apan tunggal sajatiné, tunggal lan kawulané,

Khayu daim layamuta, Abadan tegessé urip tan kenanning mati ing salawassé (iya iku jenengngé mati, jarwané kitap tangisan) ja[51]man akirrat,

Iki Ningkahing Rasa Sajati

Ana rasa didum telung dumman; 1. Wadi, ana ing under-underranning nétra, 2. Mani, kang ana putihing nétra, 3. Jasmani, kang ana ing irêngnging nétra, ingkang nanggung oto-oto kang sarambut gedhéné, longka kang wallahu layat ingkang tengen layat mau mongka tumurun ingkang urip, kang ana ing under-underranning netra, kang manggon ing otot kang sarambut gedhéné, mongka tumurun ing tenggak aran sanoip mongka tumurun ing gunung kembar, aran gujuh rajah, mongka rasa ing gunung kembar, arêp anglayarri sagarané terus ing ngati, aran rasa sirrullah, mongka tumurun ing puser, aran rasa anderrullah, mongka tumurun ing lempéngngan aran rasa aminah, mongka tumurun ing [52] walakang, aran rasa rajamillah, mong tumurun ing pokking kalam terus tengahing kalam aran rasa kalamollah, mongka terus pucukking kalam aran rasa gaib mongka rasa iku kang tumiba ana ing pucukking kalam bapa kang nibani, babu kang nadhahi, dén aranni rasa maningkem mongka rasa iku awor rasa loro, dén aranni dudu getih dudu daging, iya iku, rupa soca, gedhéné sakudhup malathi, kang kiwa dia ranni johar awal kang tengen diaranni johar akir, mongka ulessing soca iku di aranni Bental Makmur, lan Bental Mukadas bental iku kalamuka, rai, dadi dhisik mongka anggawa sipat,

1. kodrat; 2. Iradat; 3. Ilmu; 4. Kayat, kaparingan sandhang pangan sahadad salat [53] apasa adatté, luta awilah, pangurippan iki lapallé. “Allahumma sahiddina, ngarpakina”. Aneksénni badanningsun  dhéwé, mongka pinepekkan rasa iku, mongka asirah, anétra, bau, suku, wus pepak dén aranni, Nabi Dhomas déné during bisa mobah molah. Mongka sawissé bisa mobah molah, kaparingan nama, Muhkhamad mongka rasa iku meneng ana sangisorring aras sandhuwurring kursi, banjur kaiderran déning jalal iya iku kang aras rasululullah, salallahu ngalahi wasalam mongka rasa iku wus diwasa, angerêmmaké netrané, anutuppi talinganné, angepellaké asatané, mulané angerêmmaké netrané ora betah ngrasakaké sesambatté dedalanné, ibu gaib mulané nutuppi talinganné, ora betah ngra[54]kaké sambatté dedalanné, ibu gaib ngepel asttanné, ora betah ngrasakaké sesambatté dalanné ibu gaib mongka rasa iku angubak jembangngan gedhah, angancik talaga manic amiyak kubah, alassé angancik gunung gudhala giri, anjerit sapisan sasambatté, innalillah, Allahu akbar, millah ya rajibun,

Iki Malaékat Kang Tunggal Sapratapan

Kang Rumeksa Badan Kang Tunggu Ana Ingh Lawang Pitu

  1. Gondapura = gandané bayi,
  2. Wana kirun = kawah,
  3. Aru kirun = wadhah bayi,
  4. Ayumman = bantalling embing-embing’
  5. Arumman = jarotting embing-embing,
  6. Lemah mayang = getih kang tiba ing lemah,
  7. Tambang baya = getih kang tiba ing tampah,

Déné kang kasbut mumah annah, kang dadi wakilling Allah, kang jumeneng jarotting ati kang putih.

Iki Kéblat Kang Manjing Ing Manungsa,
Kang Kasbut Ing Sipat

  1. Sipat kahar, lungguhé ana ing ngati,
  2. Sipat kamal, lungguhé ana ing puser,
  3. Sipat jamal, lungguhé ana ing uteg,
  4. Sipat jalal, lungguhé ana ing kembang gedhang (jantung) kang jumeneng jagat raga jati.

–O–

  1. Supiyah, lungguhé ana ing ati poat kumpullé suksma marjudi, langgeng.
  2. Amarah, lungguhé ana ing pusuh, kumpullé suksma wasésa,nassrani.
  3. Aluamah, lungguhé ana ing wadhug kumpullé suksma purba,
  4. Mutmainnah, lungguhé ana ing sanubari, kumpullé suksma luhur,

–O–

  1. Badan madhép ing kéblattollah,
  2. Nyawa, madhep ing bétalmakmur,
  3. Ati, madhep ing dattollah,
  4. Suksma rasa, madhep ing rasullullah,

Sipatting Allahu, ya Muhkhamad rasa sajating tunggal suyut,

Ingkang suksma mulya sajatiné : ning : putih, lungguhé ana ing under-underran iya ingsun kawulanning Allah.

Punika Sahadatté,

Ashadu anna, ananningsun bapa lan ibu, Allah kang aneksénni, kamahudda illa, lah Pangéranningsun kang anuduhaké marga kang padhang, urip tan kena lali, mulya tan kena warana, ya rasa : ya rasullullah, suksma iya urippé, Pangéran kang anuduhaké marga kang padhang, [57] kakékatté ngandika rasullollah, salallhu ngalahi wasalam,

Nuli Amaca, Istigpar.

Astagfirrullahélngalim yagafir maulana minahlil kabakiri, wau walattipun kobir.
Iki Sampurnaning Wulu,
Nistinjo kinencana, ulesku sadad taliku nyawa, sudiruh ruh, supine badan sinampurna.

Iki Adussing Badan,

Banyu suci tussing Allah, kanggo sabendina, niyattingsun anéng sendhang kamulyan telaga kalkaosar, telessa kulimar sawening, ancik-ancikku watu gumilang, cidhukku gayung salaka, ingsun angedussi sanakku papat lima badan kanem nyawa, kapitu suksma, kawolu éklas kasanga sampurna, kasapuluh mulya, ing [58]buriku ana Pangéran ing ngarêpku malaékat loro kang rumeksa badanku kabéh, sarina sawenginé, Allahu akbar.

Iki Ngawruhi Rupanning Pangéran
Utawa Talining Jisim Iku Patang Prakara.

Napas kang metu, pujiné, laillaha, utawa napas iku tetalinning ngati, muka iku manjing napas iku pujiné, illollah, utawa napas iku tetaliné roh ing jisim pujiné amannahu.

Nupus (napas kang mlebu), kang anata kabéh, sarta kang metu saka sipat jalal iku satemenning jantung, utawa napan kang metu saka sipat kamal iku lungguhé ing uteg utawa nupus kang metu saka sipat jamal lungguhé ing ngati.

Iki Pangandikané Allah

Tetaliné Allah, tanpa wiwitta ta[59]npa wekasan satemenné kang dadi wewdhah iku, kang diaranni sipat jalal iku satemenné jantung, kabéh iku padha ngati-atiya, iya iku pepethikanné Allah, kang kasbut bapa kang Maha Asukci, kang ana jagat sapolah kodrat,

Iki Tinemuné Allah lan Kawula,

Iku ana ing masjid alip mutakalimu wakhid terussé karaton sipat jalal gunung agung, kadhatonné cupu maningkem bale salaka kancana mas,

Iki kumpullé dad 4 prakara, 1. Sipat kahar, 2. Sipat jamal, 3. Sipat jalal, 4. Sipat kamal,
Iki kang diaranni Allah 4 prakara, 1. Dad, 2. Sipat, 3. Asma, 4. Abngal,
[60]Kang diaranni ujud iku 4 prakara, 1. Roh, 2. Nur, 3. Akal, 4. Kalam,
Kang diaranni manungsa iku 4 prakara, 1. Kontha, 2. Warna, 3. Ambu, 4. Rasa,
Kang diaranni jasat 4 prakara, 1. Gtih, 2. Geni, 3. Balung, 4. Otot,
Kang diaranni jisim iku 4 prakara, 1. Bumi, 2. Daging, 3. Amgin, 4. Banyu,

Kang diaranni manungsa iku dudu getih daging, rupané kaya soca.

Yén angawruhi rupaning iman ingkang bening, lungguhé ana ing uteg iya iku dunungnging urip,
Yén angrawruhi rupaning tokhit iku, kuning, lungguhé ing tutu king ngisor embun nembunnan,
Yén angawruhi tokhit lan rukyat iku, [61] abang, lungguhé ana ing tingal terussing maras,
Yén angawruhi sejatiné iman wujuddé, napas nupus dén mukhadas wakapnasabollah sang, sadurungngé ana bumi langit apa kang ana, junun mata arihi, yah u akbar.

Iki Salat Gaib,

Niyat ingsun salat gaib ingsun sujud anéng jongggring salaka, anéng sandhuwurring mekah, ya sira bocah apa, iya bocah dhuwurring mekah, ya sira bocah apa, iya bocah temennan Sis saka si biyang, sik saka si bapa, bésuk temen saiki temen banyuku iya banyuné Allah, rupaku iya  rupané Allah, Allahu akbar.

Iki Patékah Kang Manjing Badan,

Bismillah hirromannirrokhim ana ing lathi, alkhamdulillahi, robil ngalamin ana kuping kiwa, [62] arohmannir rokhim ana kuping tengen maliki yaomiddin ana ing geger, iya kanakbudu, ana ing gulu, waiya kanastangin ana ing dhadha, ihdinassirotol mustakim ana ing irung, siratoladzina, ana ing wadhuk, an ngamta ngalaihim anan ing sirah, gairilmaglubi ngalaihim  ana ing ngati, walab dlalin ana ing jantung, amin ana ing jarotting ati kang putih,

Iki Sipat Rong Puluh,

Ujud kidam lungguhé ana ing badan,
Baka, lungguhé ana ing sirah,
Mukhalafatul khawadisi, lungguhé ana ing otot,
Kiyamuhu binabsihi lungguhé ana ing dadging,
Wahdaniyat lungguhé ana ing balung,
Kodrat lungguhé ana ing budi,
[63]Iradad lungguhé ana ing angen-nangen,
Ilmu lungguhé ana ing ngati,
Kayat lungguhé ana ing pusuh,
Basar lungguhé ana ing limpa,
Kalam lungguhé ana ing jantung,
Kodiran lungguhé ana ing getih,
Muridan lungguhé ana ing rahsa,
Ngaliman lungguhé ana ing getih irêng,
Samingan lungguhé ana ing getih putih,
Kayan lungguhé ana ing getih kuning,
Basiran lungguhé ana ing getih ijo,
Mutakaliman lungguh ana ing ilat,

Sipat dua puluh kang manjing manungsa, 17. Kang manjing dhikir 2. Kang manjing dikir : hu, 1. Kang ana ing ati putih, wus tetep kang kasbut ing dhuwur iki sipatting Allah.

[64]Iki Sampurnnné Raga,

Dadi sipat tan karasa, dedalanku bali, raga muliha marang bumi, suksma lan nyawa, muliha marang ngakir, tekané sangkané lungguh : ing : ana netra kiwa, ning : jati, anan nétra tengen waliyullah, pokking rasululullah, lah rasaning si bapa, dadi wujuddingsun dedalanné sarambut pinara pitu, dan éling, dad ilang, saking paran sangkan salallahu ngalai wasalam wulu manjing manjingnga bumi wesi, kulit manjingnga bumi tembaga, otot manjingnga bumi kawat danging manjingnga bumi prunggu, balung manjingnga bumi salaka, sungsum manjingnga bumi kancana, suksma nyawa malebuwa karaton sipat jalal amanjingnga bumi kodrat pangrantunnan alam alamtara tutug gaib parakna alam wallahu akbar.

[65]Iki Sampurnanné Suksma

Sir : ning : manjing salira, ana rasa manjing iman ana imanmanjing rasul ana rasul manjing dad sipat tan polah, ampbah tanpa banyu, angucap tanpa angen-nangen dates pan meleng, tineng meneng, bru dadi banyu, ana sajronning maningkem kang mendhung-mendhung.

Iki Ngawruhana Sahadad Paneteg Panatagama

Roh ilapi, kang jumeneng jumeneng telengnging ngati, kang jumeneng lajerring urip kang jumeneng lajerring Allah, wawayangnganné Mukhamad kang sajati, ingkang nyembah muji maring Allah, kang sampurna ing donya tumeka ngakir.

Iki Ngawruhana Sahadad Kawin Batin

Ashadu, kang ngakeningsun Bapa Adam waliningsun Jabrail panguluningsun malaé[66]kat pitu saksiningsun ingsun aningkah raga padha raga, suksma padha suksma, patukonku ngélmu sajati, sri kawinku agama suci, paningkahku ana ing masjid johar pulang wesi, sajroning adam islam,

Iki Ngawruhana malaékat pitu kang anjaga lawang sajroning raga

  1. Lawang ngalam ndriyah, malaékatté Lemah Mayang,
  2. Lawang simangu, malaékatté Ayumman,
  3. Lawang pratelon, malaékatté Tambang Baya,
  4. Lawang mustaka, malaékatté Aru Kirun,
  5. Lawang séla panangkep, malaékatté Wana Kirun,
  6. Lawang Karaton, malaékatté Arumman,
  7. Lawang kadhaton, malaékatté Gondapura.

Iki Ngawruhana Mertobatté

 Astagpirrollah, lhag alimu ya goppar, maulana wallaumin ahlil kabakiri, wasabakiri, addirikul abbesaru, yu[67]dderikul abbesaru, wahuwatiful kobir. (saben dina kawacha kaping pitu).

Iki Ngawruhana  Malaékat Papat kang Momong
Badan Ing donya Tumeka Ngakir

  1. Rohbanni, dadi kawah, dadi supiyah, dadi Kirun Wana Kirun,
  2. Rohkanni, dadi wadhah, dadi aluamah, dadi Wana Kirun,
  3. Rohmanni, dadi getih, dadi amarah, dadi mutmainnah, dadi Aru Kirun,
  4. Roh Jasmani, dadi usus lan embing-embing, dadi Ayumman lan Arumman tegessé badan sakojur.

Iki Paningkah Badan

Sir : ning : sarining rasa mulya tunggal suyut rasanning Si Bapa, dadi wujuddingsun manjing salira, iman manjing sipat manjing datting rasullollah, ku[68]mpullé Gusthi lan kawula, kumpullé anéng karaton sipat jalal karaton agung, gilir gilir sak sedyaku, gumilir sakarsanning Allah.

Iki Sipat Istiggen, Iku Ana Sawelas Kang Sugih Alam Kabéh

  1. Ujud
  2. Kidam      iya iku manjing sipat napsiyah
  3. Baka
  4. Mukhalafatullikhwadisi       iku manjing sipat
  5. Wakiyamuhu binafsihi        salbiyah
  6. Samak
  7. Baar     iku manjing sipat maani
  8. Kalam
  9. Samingan
  10. Basiran      iku manjing sipat manawiyah
  11. Mutakaliman

[69]Sipat Istikhar Iku Sanga,

Mikarêp Marang Sipat Istiggena, sawelas

  1. Wakhadiyat    |    iku manjing
  2. Kodrat             |    sipat salbiyah
  3. Irodat        |
  4. Ilmu           |      iku manjing spat mani
  5. Kayat         |
  6. Kodiran     |
  7. Muridan     |
  8. Samingan   |      iku manjing sipat maknawi
  9. Kayan          |

Jaissing sipat isteggena iku telu, wenang anggawé alam wenang atinggal alam agawé ora pikarêp gawéhanné, utuwa ukumming sipat istikar, manjing lapal illollah.
Sipat isteggena iku manjing lapal laillaha.
Jaissing sipat isteggena iku jembarré alam kabéh, dadi kapéngin barang kang anyar, iku ora nglabetti.

Iki namané dul iman dadi klimahing rasul nubuwiyah date Muhkhamad didiyah, tegessé klimah caya.

  1. Sidik tegessé, bener, mokal lamun goroha.
  2. Amanat tegessé, dipracaya, mokal lamun angumpetna.
  3. Tableg tegessé, anutuggaké, mokal lamun ora nutuggaké.
  4. Pitena wisekusana, tegessé, ora lesana.
  5. Iman tubilap, tegessé, ngimannaké Gu[71]sthi. Mokal lamun ora ngimannaké.
  6. Wal malaikatihi, tegessé, ngimannaké malaékat,
  7. Wakitabillah, tegessé, ngimannaké kitabbé.
  8. Wayaomil akiri, tegessé, ngimannaké dina akir.
  9. Malebu sipat nubuwiyah, iya klimahing rasul ngimannaké sipat,

Isteggena, kang awal sipat napsiyah, manjing dad,

  1. Sipat salbiyah, angadeg utawa ora,
  2. Sipat maani, iku sipat pandhédhés,
  3. Sipat isteggana, iku dad,
  4. Sipat maknawiyah iku ngadeg tetep,
  5. Sipat istikar iku gumelarré kabéh,

Iki Ngawruhana Bab Sembahyang

Sembahyang subuh rong rêkaat asal sakadad lan sipat;
Sembahyang luhur patang rêkaat nuduhaké ujud ngélmu,
Nur, suhud;
Sembahyang asar patang rêkaat asal bumi, geni, angin, banyu;
Sembahyang mahrib telung rêkaat nuduhaké sipat kidam baka;
Sembahyang ngisa, patang rêkaat nuduhaké, wadi, madi,
Mani, maningkem;

ooo@@@ooo

SERAT JENENGNGING PANEMBAH JATI


SERAT JENENGNGING PANEMBAH JATI

Anggerlarraken dunungnging panembah sajati
dhateng Pangéran Ingkang Maha Luhur

(Serat: Jenengnging Panembah Jati punika kahaturraken lalahannan
dhateng para lengganan serat kabar éstri dhara susila,
ingkang lengganan ing salebettipun taun 1923)

ingkang mangripta: Adi Wiyata

Guru basa Jawi ing Madrasah Mambangul Ngulum
Pangrasaning pangripta serat kabar, Wara Susila
Ing Surakarta

Kacithak ingkang kaping I
(1853 – 1341)
1923

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 25 Februari 2019
@@@

Ing nginggil punika gambar Khatamul nubuwah, inggih punika
cap kanabéyannipun (tondha paseksén jati saking Pangéran
Ingkang Maha Sukci,) Kanjeng Nabi MukammadS.A.W.
Ingkang katingal dumunung wonten ing walikat.

AWIT INGKANG ASMA ALLAH
KANG MAHA MURAH TUR MAHA ASIH

Bismillahirrahmanirrahim 

Sakathahing puji punika kagungngannipun Gusthi Allah ingkang paring hidayat (pitedah) dhumateng kita, inggih Gusthi Allah punika Pangéran ingkang kagungan pitulung. Saéstunipun manawi Gusthi Allah boten paring pitedah sarta boten pitulung dhumateng kita, masthi kita boten purun angedeggaken ing jenengnging (adegging) panembah (salat of sembahyang) dhateng sarira makaten ugi saged kita kaparingngan hidayat iman sarta islam punapa déné saged kita kaparingngan pitulung: saged sarta purun anglampahi ngibadah (ngabekti sarana nglampahi salat) punika boten sanés kajawi naming manawi kita kaparingngan pitulung purun neja nglampahi salat ingkang dados rukun (pikekah) utawi pusakaning agami kita punika, hamila pupujinipun ingkang mangripta: mugi mugi kita sadaya sami kaparingngana pitulung tetep purun neja [4]ngabekti dhateng Pangéran kita.

Wondéné rahmat sarta salamming Pangéran punika mugi teteppa dhateng Kangjeng Nabi Mukammad utusanning Pangéran ingkang kakarsakaken dados panuttan kita, inggih Kangjeng Nabi panutthan punika ingkang nuntun kita marêkkaken dhateng byantaraning Pangéran kita, manawi kita bekti dhateng sariranipun, makaten malih rahmat sarta salamming Pangéran ingkang tetep dhateng sarira dalem Kangjeng Nabi panutthan wau, punika mugi lumébérra dhateng para kawula warganipun sumarambahipun malih dhateng para umattipun sadaya.

Sasampunnipun ingkang mangripta amahgakaken pupuji ingkang makaten ing mangké nedya nyariyossaken panedyanipun inggih punika anggénnipun nukil kitab agami Islam punika boten amargi saking punapa kajawi naming nedya angésthi dhateng Pangéran Dzat ingkang Maha Sampurna, inggih punika Gusthi Allah Pangéran ingkang Maha Mulya tuwin Maha Luhur, makaten punika supados tansah kaparingngan pitedah, ingkang wusananipun tansah kaparingan nugraha apitulung, tansah ajeg purun nglampahi bekti dhateng sariranipun kanthi anjenengngan (ngadeggaken of nglampahi) puja semédi maladdi hening, inggih punika nglampahi salat utawi sembahyang ingkang dados pusakaning agami wau, acanthi anteng sarta menepping manah, awit saye[5]ktossipun boten wonten malih jenengnging mulya utawi luhurring pangkattipun kawula mengahing Gusthi, kajawi naming manawi kawula angegungngaken bekti dhateng ing Gusthi, makaten ugi boten wonten patrap (panembah) sanéssipun ingkang minongka angluhurraken dhateng Gusthi Pangéran kita, kajawi naming manawi kita purun trapsila bekti sarana anglampahi  salat ingkang sanyata luhur pikajengngipun karana trapping salat makaten dados kalempakking pakurmattannipun para raja ingkang sangalam donya, sanajan pakurmatannipun para raja ing sangalam donya warni-warni déning nut caraning kaprajanipun kadosta: wonten pakurmattannipun ratu ingkang ngadeg jejeg ngangkat tangan rukuk sujud tuwin sanés-sanéssipun éwadéné sadaya wau yektos sampun ngalempak wonten jenengnging panembah jati ingkang dados pusakaning agami wau. Sarta pancén boten nama alala wora, yén salat wau sinebut ta dados pusakaning agami, karana salat makaten  kajai sampun kapangandikakaken  déning Gusthi Nabi panuttan yén salat punika dados cagakking agami, saéstunipun salat wau pancén inggih  ngemot utawi mengku ing sadayaning bubundhellannipun para titiyang ingkang sami gadhah bubundhellan kados ta sawenéhing golongngan ketog-ketogging bubundhellannipun: andodonga dhateng Pangéran sawenéh ing golongngan sanés: semédi dhateng satung[6]galling kawontennan sanajan boten dhateng Pangéran sawenéh ing golongngan malih, ngeningngaken cipta sedhakep saluki tunggal mawas pucukking grana, wonten warna boten sinat mata wonten suwara boten kapiyarsa, tuwin sanés-sanéssipun, sadaya wau saéstunipun manawi kamanah sampun sami kawengku wonten salat adegging panembah jati, amargi salat wau inggih  kedah sedhakep angeningngaken cipta boten ningali dhateng sanéssipun kawontennan sarta kedasipun kawontennan sarta kedasipun kawontennan sarta kedah mirêngngaken dhateng sadayaning surasa swara kajawi naming madhep dhateng Pangéran, sarta salebettipun makaten inggih sarana mawi andodonga sarta semédi, malah yén salat ingkang dados bubundhellanning agami Islam punika kawajibbaken sarta katamtokkaken ajeg wekdallipun inggih punika sadinten kaping gangsal nanging manawi bubundhellan ingkang sanéssipun Islam boten makaten tumindakkipun babasan naming sakajengngipun tiyang ingkang sami gadhah bubundhellan piymbak ing mongka watekkipun tiyang punika limrahipun naming murih sasakécanipun utawi naming sadhanganning napsunpun, amila salat inggih jenengnging panembah ingkang sajati ingkang dados cagak pusaka sarta bundhellanning Islam wau, édinipun kénging kapentokkaken kaliyan bubundhella sanéssipun, makaten malih pancén sampun samathinipun bilih Gusti Allah Pangéra[7]n kita ingkang Maha Luhur punika kita kabekténni lan kita luhurraken lan pupuja sinartan trapping raga ingkang kadi hurmat dhateng sadaya para ratu wau. Mila panyuwunnipun ingkang mangripta dhateng Pangéran Ingkang Maha Agung: mugi-mugi serat punika pinarêngngaken ing Pangéran saged amumpangatti dhateng para nupiksa, inggih punika para nupiksa salajeng sami angulaha: raga, jiwa sarta ciptanipun makaten ugi kolburukhani inggih punika pangraossipun sadaya sami dipun lampahna sumembah dhateng Pangéran ingkang Maha Luhur, sarana ajeg anglampahi salat ingkang dados pusakanipun agami wau, ingkang sayektossipun patrapping salat satuhu patrapping panembah sajati ingkang sampun tinata trapsila kanthi sampurna, déning pranatanning Pangéran (agami) sarta Nabi panuthan kita. Ingkang makaten wau murih sangéngat sarta tarékattipun sagedda dumugi ing khakékattipun satemah panungkuning puja brata, sagedda atéla téla, inggih punika binuka saged kasil karasa salebetting driya, kanthi tartib tan rêkasa, wekassan dadya tinrima, déning Hyang Kang Maha Mulya. Tiniti duk murwéng nitra, ramlan alip saring ta (Hyang Kang Sipa)  sajuga, (taun Jawi 1851). 

[8]Bismillahirrahmanirrahim

DHANDHANGGULA

  1. Ing kamongka purwaning mamanis kang pambuka mongka warsitarja, marakna marêk silané, ngriptané adeggipun tataning panembah jati, sampetta kang sampurna, sumingkira kupur, anéng ing donya akirat dimén tansah parêk mring jatining Gusti, wikanna ing parasnya.
  2. Yayah nganti dén kadi anunggil tataning kang manembah Hyang Sukma, inggaha wor waskithané, nabettana tyassipun gagéyongnganné mring Hyang Widhi, rinuket rinaketna, sumungkemming sujud rakasaha yén rinusak kartining kang satru panjanmaning iblis tataha kang sanyata.
  3. Wit yén nembah mring Hyang Maha Suci, nora nyata lan tan krana Allah, yekti tan sampurna ranné, mula srat iki hayun ambabarken mungguh kang dadi, kang ran nembah sanyata, kang dahat linuhung, iyéku adegging salat iya salat iku manembah Hyang Widhi, Pangéran kang sanyata.
  4. Ana déné mung[9]guh ingkang arti, ageggira manembah Hyang Suksma, iku kudu ndadékaké, marang ing unggahipun amanembah Hyang Maha Suci marang ing kanyatahan sarta manéh kudu, nglanggengngaké ing panembah, nganti tekéng makam wusya adah: yekti, yéku lir katingallan.
  5. Kaya déné nalika ningalli, ing Pangéran duk néng ngalam arwah, nalika nuju wektuné, dén sabdanni Hyang Agung, kang sabdéku nandhakken tokid lan sabda kang mangkana, mungguh artinpun éh ta jatining manungsa, apa ingsun iki dudu kahananning, jatining Gusthinira.
  6. Pra manungsa munjuk kanthi ajrih, inggih tuwan tuhu Gusthi kita, wondéné mungguh drajatté, salat nembah Hyang Agung, iku ana patang prakawis angadeg : kang sajuga, rukuk ping dwinipun sujud; kang kaping telunya, kaping patté: tyasnya hud iyéku linggih, nalikané ta kiyat,
  7. Kang mangkono cocog lan drajatting, pra manungsa kang tumurun saka, drajat ingkang luhur dhéwé, saking pangkat kang luhur, marang drajat kang asor yekti, saka asorring pangkat wujuddé ya iku, adon-adonning manungsa, kang kadadyan saking adon patang warni, saking asal purwanya.
  8. Yéku: lebu, banyu, hawa, geni, kang mangkono tuhu sung pitedah, marang aasal kamulanné, yén bongsa manungséku, asal saking patang prakawis ya iku bongsa séla, kaping pindhonipun ingaran bongsa cukullan kaping telu ingara[10]n bongsa kang khéwan, ping pat bongsa manungsa.
  9. Déné mungguh linggihé musolli, iya iku linggihé wong salat iku yekti nuduhaké, marang ing bongsa watu, iya iku sakéh mukawis kang atos-atos samya, sarta manéhipun kang amodot nora bisa, dadi barang ingkang nora duwé urip, kaya ardi lan séla.
  10. Mula lamun wong wus nurut maring, lakunira ngabekti Hyang Suksma, iyéku salat aranné, kang kono ana lungguh, njegreg pindha angganing ardi, yekti wong iku nulya, slamet atinipun saking wateg bongsa séla, iya iku nuli tan atos tyasnéki, temah empukké agampang.
  11. Lire empuk bisa mundhak maring, anggayuh mring darajat kang nyata, lah iku katemtuwanné, asal purwanning lebu, ana déné mungguh sujudding, uwang ingkang asalat yektyéku sung tuduh, maring bongsa cucukullan kaya déné waloh lan lya liyanéki, kang bisa mudhak mundhak.
  12. Mula lamun wong wus nurut maring, lakunira ngabekti Hyang Suksma, kang kono ana sujuddé, yekti nuli wong iku, bisa slamet saking watekking, bangsaning cucukullan kaya déné lamun ngrangsang maring samubarang, ingatyas tansah dhemen maring, wuwuh amundhak-mundhak,
  13. Kang mangkono yéku katemtanning, kadadyannné saking asal toya, wondéné mungguh rukukké, uwong kang salat iku, yekti [11] asung pituduh maring, bangsaning sato kéwan mula yén wong iku, wus miturut gelem salat kang ingkono ana rukuk pindha kadi, brangkangnging sato kéwan,
  14. Yekti nuli bisa slamet saking, ling-alingngé sipat bongsa kéwan kang ngubungngi ing sawatté, iya mangkono iku, katemtuwanning hawa: yekti, wondéné adeggira, wong kang salat iku, yekti nuduhaké marang, kanyatanné manungsa ingkang sajati, bisa ngadeg sampurna.
  15. Mula lamun wong wus nurut maring, lakunira ngabekti Hyang Sukma, kang kono ana adeggé, yekti nuli wong iku, bisa slamet saking ling aling, sipat bongsa manungsa, lire gumedhé iku, mangkonéku sayektinya, manungséku iya kadadiyan saking, katemtuwan dahana.
  16. Anadéné sipat patang warni, kang wus padha tinutur ing ngarsa, iku bisa nuwuhaké, sakéh sipatting manus iya iku bongsa sélardi, lan loba miwah sahwat lan gumedhé iku, mulané lamun manungsa, wus salamet saking sipat patang warni, kang wus kocap ing ngarsa.
  17. Kang slametté sabab déning bali, anglakonni ing lalakon papat yéku ngadeg jro salatté, rukuk kalawan sujud tannapiné kalawan linggih, yekti mangkono ika, wus ngadeg satuhu, salat nembah ing Hyang Suksma, amumuja semédi maladdi hening, marang Pangérannira.
  18. Yéku kadi dhawuhé Jeng Nabi, solollahu ngalaih[12]wasallam kang mungguh: basa Jawané: nyembaha sira iku, maring Allah kaya siréki, ningalli maring Allah, ingkang Maha Luhur, lah dén paham sira samya, marang ingkang wus padha tinur ngarsi, away tan ngerti sira.
  19. Kasbut anéng jroning Kuran syarif mratélakakké andikaning Allah, ([i]) lamun mahluk iku kabéh, padha ngabekti tuhu, mring Pangéran Kang Maha Suci, lan padha amumuja tasbih mring Hyang Agung, ananging para manungsa, ananging para manungsa, nora ana ana kang ngerti anggonné muji, Maha Sucékké Allah.
  20. Pantegessé mungguh kahananning, kayu wau lawan sato kéwan bumi gunung lan lyan-lyanné, iku ngabekti tuhu, lan ngibadah maring Hyang Widdhi, lan padha amanembah, mring Hyang Maha Luhur, déné ngibadahé ika, iya iku gonné ngadeg wat lan ardi, lan barang kang nging kéwan,
  21. Miwah gonné mundhak modot sami, ing sakéhé bangsaning cukullan iku angibadah kabéh manembah, yéku gonné nurut préntah lan cacegahannya, kang wus dadi karsané Gusthiniréki, ingéstokké sadaya.

KINANTHI

  1. Kanthinen kang yun tinutur, réhning sira wus mangerti, kanga ran ngibadah ika, yéku gonné amastuti, kawula maring Gusthinya, ing préntah lan negahnéki.
  2. Mula kang [13]mangkono iku, rehning manungséku yekti, dadi titah kang sampurna, mula dadi dén dhawuhi, ngibadah lan patang drajat ngadeg rukuk sujud linggih.
  3. Nalika wong wus miturut méstuti préntahing Gusthi, kalawan nglakonni salat ngibadah patang prakawis mongka temen-temen sasat uwong iku uwus bekti.
  4. Kang bektiné uwus anut bektiné mahluk sakalir, ngadeg bektiné wit-wittan, rukuk pangabektinéki, sakabéhing sato kéwan kaya kebo lawan sapi.
  5. Bektiné cukul lan sujud lan lungguh ngabektinéki, carané kang bongsa séla, mula wus terang sayekti, manungsa nalika salat dadi mahluk kang utami.
  6. Lan manéh patut sinebut dadi anak putunéki, Bapa Kanjeng Nabi Adam nging yén tan gelem nglakonni, iku mungguhing Hyang Suksma, klebu nisthaning dumadi.
  7. Awit mungguh bédanipun manungsa lan kebo sapi, iku saking ngakallira, lan tandhaning islam kapir, iku ing wujuddé salat lah ngertiya kang sayekti.
  8. Saréhning sira wus weruh, tandhaning islam kapir, mrih katondha islammira, salat nembaha Hyang Widdi, lan salat iku sanyata, mongka unggahing wong mukin,
  9. Iya iku unggahipun pangkat tumrappé Hyang Widdi dén wajibken salat manembah Hyang Maha Suci.
  10. Kang [14] kéhé rokangattipun ana loro sartané tri, miwah ana ingkang papat awit iku amethukki, lan swiwiné malaékat kang ana loro sarta tri.
  11. Lawan ana manéhipun kang aswiwi patang iji, kaya kang wus cinarita, anéng jroning Kuran syarif déné tegessé mangkana, yén tinapsir basa Jawi.
  12. Malaékat kabéh iku, ana kang duwénni swisi, loro telu miwah papat mangkono uga wong mukmin uga bisa: gayuh mungguh, lan rakangat salatnéki.
  13. Réhning wus terang satuhu, nalika wong anglakonni, salat rambah kaping lima, iku sasalat amadanni, ngibadahé pra malaékat ngadeg rukuk sujud linggih.
  14. Lan malih madanni tuhu, ngibadahé kebo sapi, miwah kakayon lan séla, sarta bongsa manungséki, lah mangkono dunungira, salat nembah ing Hyang Widdhi.
  15. Dadi paédahé, murih bisa angungkulli, utwa amadananana, bektiné makluk sakalir, bongsa kéwan lawan séla, cukullan malékati.
  16. Kamulané manungséku, yén nut prentah Hynga widdhi, lang ngedohi cegahira, kena ingarannan iku, bongsa roh bongsa malaékat bongsa cahya lan jasmani.
  17. Déné yén nora miturut iku nuki dén aranni, bonghsa napsu lawan sétan anganiaya, jasmani, mangkonéku nalikanya, yén nurut hawa na[15]fsani.
  18. Iya iku hawa nafsu, bangsaning sétan lan jajil mulané manungsa ika miturut ajarrannéki, swenéh kadhang dadi sétan swenéh dadi kwawanni.
  19. Swenéh dadi bongsa enur, swenéh kaya malékati, swenéh juru nganiaya, mula dika rêpsiréki, supaya wakkira bisa, dadi ingkang becik-becik,
  20. Wondéné manungsa iku, asal-asallira suci, lire suci mangkana, pranti maripat mring Gusthi, lan piranti angibadah, njungkung ngabekti Hyang Widdhi.
  21. Dé asallé ati iku, piranti wadhah taukid lan pranti wadhah makripat lan pranti bekti Hyang Widdhi, dé dadiné kupur maksyat wit luput pengajarrénéki.
  22. Yéku bapa biyungngipun kang luput gonné nuntunni, angajar mring anakkira, krana dhawuhé Jeng Nabi, Mukammaddinil Musthapa, duta kasihing Hyang Widdhi.
  23. Mungguh sakéh bayi iku, yéku ingkang mentas lair, iku tinitahké Allah, kadadiyan ingkang suci, kanggé piranti anompa, agama islam kang suci.
  24. Dé sababbé dadi kupur, utawa dadi yahudi, utawa dadi nasara, buda kalawan majusi, iku sabab wong tuwanya, kang luput gonné nuntunni.
  25. Kamulané ati iku, mongka dadi wawadhahing, iman tokid lan makripat wit iman makripat tokid iku suci sadayanya, tan kena yén dén rêgeddi.
  26. Wit yén barang suci iku, samongsa campur lan najis yekti ilang sucini[16]ra, malih rusak dadi najis mangkono uga yén iman makripat kalawan tokid,
  27. Yén nganti campur lan kupur, utawa campur lan sirik sayektiné uga ilang, iman makripat lan tokid mula ywa ngregeddi sira, mring iku telung prakawis. 

PANGKUR 

  1. Lan ywa nganti mungkur sira, angupurri maring Hyang Maha Suci, wit artiné kupur iku, angas mring prakara khak lan artin duraka sirik puniku, duwé pamandeng mring barang, liyané Hyang Maha Suci.
  2. Lire pamandeng punika, iya iku pamandengnganning ati, dhemen liyané Hyang Agung, utawa atiné neja, gegendhollan mring donya utawa mahluk déning inganggep abisa, nglabeti sawiji wiji.
  3. Artiné iman mangkana, yéku gonné ati banget méstuti, maring dhawuhé Hyang Agung, lan améstuti uga, ing dhawuhé Gusti Kanjeng Nabi Rasul artiné makripat ika, waspadha marang taokid,
  4. Iya toikid punika, pamandengngé utawa weruhnéki, utawa pangicippipun ati anggonné ngrasa, yén tannana barang liyané Hyang Agung, kang gawé sabarang, kang ala kalawan becik,
  5. Mulané manungsa ika, atinira dadi mulya mulyaning, sosotya byor kang umancur, amencarraken sunar, ingkang bisa madhangngi ing badan alus-alus sing jasmani wadhag yé kanga ran jisim latif,
  6. Wondéné mullyané ika, luwih saking sakéhing ngamal iki, kra[17]na Allah ingkang agung, wus ngandika néng Kuran pan mangkana surasaning tegessipun wus mintokken sun amanat agama islam kang suci.
  7. Wasanané kabéh padha, wedi mikul amanat kang kang kadyéki, mongka ana ingkang saguh, mikul marang amanat iya iku anak adam para manus tumanggap mikul amanat makripat kalawan tokid,
  8. Awit saking kang mangkana, dadinyata atiné manungséki, piranti wadah mikul ing amanatté Allah, mula dadiné manungsa iku, luwih banget mulyanira, timbang langit bumi, ardi.
  9. Lan saréhning kang mangkana, dén mulyakén pra anak adam sami, ngungkulli mahluk sawegung, wit saking becikkira, déné bisa mikul amanat Hyang Agung, yéku kadi kang pratéla, ing dalil Kuran kang suci.
  10. Yéku andikaning Allah, pan mangkana tegessé bawa Jawi, uwus mulyakkaken ingsun ing anak putunira, Nabi Adam iya iku para manus lawan malih pangandika, mangkéné surasanéki.
  11. Satuhuné mulyanira, mungguhing Hyang ingkang amaha suci, yéku gonnira miturut iang paréntahé Allah, lan ngedoh[18]I cegah larangan Hyang Ngagung, tannapiné mulyanira, iku wediné Widdhi.
  12. Dé wedi iku dhasarnya, iya iku makripat lawan tokid iya kang mangkono iku, kanga ran anak adam dé yén nora duwé wedi sartanipun tan tokid lan makripat ran syarul bbariyah dadi.
  13. Yéku la alaning titah, dadi lamung mangkono manungséki, mulya wrejit cacingngipun wit wrejit cacing ika, ing bésukké néng akirrat tan dinangu, lan pinidana ing Allah, balik uwong iku masthi.
  14. Krana mulyané nak adam iku sabab mulyané Adam Nabi, samono iku kalamun anut mring bapa Adam iya iku gonné galem amiturut ing préntah makripat marang Hyang kang Maha Suci.
  15. Wondéné kalamun nora, amiturut makripat lawan tokid mangké kuwanthingngannipun padha baé lan kéwan awit Gusti Allah ingkang Maha Luhur, wus ngandika anéng Kuran mangkéné tapsiré Jawi.
  16. Balik puniku manungsa, papadhané kaya kebo lan sapi, lan manéh Allah Kang Agung, iya wus angandika, angukummi najis manusa iku, yéku lawan pangandika mangkéné surasanéki.
  17. Satuhuné mangkéné surasanéki wong kang padha, anduwénni iktikad ingkang sirik iku najis kukummipun ([ii]) mula samongsa-mongsa, uwus dipun kukummi najis puni[19]ka, nora sah sakéh ngamalnya, kang becik lawan utami.
  18. Yén wulu iya nora sah, lamun salat iya mangkono ugi ([iii]), wit saratté salat iku, lair lan batinnira, kudu suci away ana najissipun mankono uga yén sidkah, salamettan ingkang sirik,
  19. Lire sirik pan mangkana, pangijabnya sanajan naming lahir, kang kwetu ing lésannipun nyuwun slamet lan begja, sugih waras lan sakéh kang bagus bagus nora nyuwun maring Allah, nging nyuwun mring sétan lan jin,
  20. Lan nyuwun salamet marang, cikal bakal lan dhanyang smara bumi, lan nyuwun marang luluhur, kang wus néng jro kuburran iku kabéh sirik murtat kukummipun dadi: mbatalken sahadat temah rusak islamnéki.
  21. Sidkah lan kajat mangkana, iku malah dosa gung ing Hyang Widdhi, wit nuli pangucap mau, ngupurri Gusti Allah, temah dadi sasar ing kadadyannipun yéku tan béda lan janma, kang nembah brahala sami.
  22. Iya wong ingkang mangkana, iya nora ngerti iktikad suci, lan nora ngerti satuhu, kukumma kaislaman utawané tan nglakonni lakunipun agama [20] islam ing khak yéku sirik kukumnéki.
  23. Tindakking wong kang mangkana, kang wus kasbut néng jroning kitab pekih, nora winenangken lamun nyambeléh sato kéwan kang dagingngé kinalalken sarakkipun saréngat agama islam apa manéh yén abukti.
  24. Mula anak adam ika, wajibbira kudu anut lakuning, bapa adam du king dunya, dénnya tokid makripat iya iku meruhi Allah kanga gung, lan nyawijekké marang Allah, ing lair terus ing batin,
  25. Krana tan mung raja kaya, ingkang sinadhiyakken mring ngaurip nadyan ing saisinipun lumahing bumi sapta, lawan pitung langit miwah samodra gung, iku dén gawé karana, mumpungatté mring ngaurip,
  26. Mulané ngaurip ika, yén ambalik kaya kebo lan sampi, iku banget nora patut mangan ing raja kaya, dé saratté wong kang mragat kéwan iku, kudu manungsa kang islam utawa kang nora sirik,
  27. Awit nora patut ika, wong kang dosa marang Pangérannéki, amaragat kéwan iku, kang nora duwé dosa, lan tan patut wong kang nora manut iku, lan nora bekti ing Allah, mangan kang manut lan bekti.

————–@@@

  1. Yén wis timbul angen-angenta mring iki, asalling rahsanya, nalika wong améstuti, mikul amanatté Allah.
  2. Ing bab luhur tannapi mulyaniréki, mungguh Gusthi Allah, mulané [21] dipun préntahi, salat rambah kaping lima.
  3. Kang wektu salat iku wus pinilih, selaning manungsa, luhur rina wayahnéki, sangasoning nambut karya.
  4. Salat ngasar wayah sore ingkang wanci, yeku wektu rina, manungsa nglerêmken ati, saking sayah nambut karya.
  5. Pang mangkono uga wektu salat mahrib lawan salat ngisa, uga wis pinilih becik mongka ngabekti Hyang Suksma.
  6. Luwih manéh salt subut wektu énjing, supaya manungsa, ywa keséd mula dén purih, wektu suk wus ulah raga.
  7. Iya iku : ngadeg rukuk sujud linggih, kanthi dén anggowa, éget lan bekti Hyang Widdhi, mrih raharja akratnya.
  8. Lan wit salat iku dadi kalampukking, bektining pra titah, kayu, watu, kebo sapi, manungsa lan malaékat,
  9. Kamulané manungsa iku sayekti, ngalam sahir (alit) miwah, ngalam kabir (agung) ananéki, mangkéné mungguh artinya.
  10. Aran ngalam aran cilik iku jisimnéki, nging dadi pintonnan ngalam agung kang sayekti, krana wus kawengku
  11. Awit saking kang mangkono manungséki, winajibken sarak nglakonni saréngat adi, tarékat lan kang kakékatnya.
  12. Lan makripat marang ing Pangérannéki, alantarrab Kuran lan pituduhé Jeng Nabi, Mukammad dutaning Allah.
  13. Mangkono murih kahananniréki, [22] katetepan sipat jatining manungsa yekti, kang dadi kawulaning Hyang.
  14. Awit nora bisa sampurna sayekti, tetep ran manungsa, (kawula) yén nora lan anglakonni, badanné ing laku sréngat,
  15. Lan atiné masthi kudu anglakonni, ing ngélmu khakékat lan tan cukup mung ngawruhi, balik kuduwa tumandang.
  16. Iya iku tumadang angelakonni, kanthi temennannan déné ingkang Maha Suci, kang bakal wéh pitulungngan,
  17. Lan apata sira nora ngerti maring, wong kang nadhang lara, iku nora bisa dadi, waras kahananning lara.
  18. Lamun amung ngawruhi adon-adonning, usada kéwala, sartané mung dé adheppi apata waras punika.
  19. Balik mungguh bisané dadi sababbing, warassé kang lara, kudu inginum kang masthi, iku usada kang mulya.
  20. Pan mangkono uga tumrappé wong ngalim sugih ngélmu tama, nanging nora dilakonni, amasthi nora mumpangat,
  21. Balik malah pinidana luwih dhisik néng jroning naraka, tinimbang lawan wong kapir, kang padha nyembah brahala.
  22. Kamulané adhu prasudara sami, dén ngati-atiya, lan dénbanget anemenni, iya iku kanthi ngamal,
  23. Wit wajibbé kawula iku kang masthi, kudu nurut préntah,kang wus pinréntahken déning, Pangéran Bandaranira.
  24. Ln wajibbé wong kang kangonnan nikmatting, bandara punika, iku kudu sukur yekti, lan kudu dhemen bandara.
  25. [23]Sarta kudu ngabekti miwah méstuti, péntahing bandara, tannapi cecegahnéki, kang wus tétéla karonya.
  26. Krana akéh kabagussanning Hyang Widdhi, lawan nikamttira, kang dumunung ing pra janmi, kaya kaparing gan ngakal,
  27. Lawan manéh pinaring poncadriya di, nggaota kang mulya, lan sakéh nikmat Hyang Widdhi, kang nora kena winilang.
  28. Apa ingkang mangkono nora pinikir, lan tan sukur sira, marang Hyang Kang Maha Suci, mulata sukurra sira.
  29. Kang sukurré nganti nganti bisa anyrambahi, ing sakojur wanda, yéku awaking radén glis lakokna marang ing tongat, (bekti),
  30. Wasanané laying iki uwus titi, dén pahama sira, lan ngamalna iki ngélmi, mrih mumpangat mring wakkira.
  31. Adhuh Gusthi Allah ingkang Maha Suci, mugi paparingnga, pangapunten ing pun patik saking pangucap kawula.
  32. Ingkang sampun kawahya kasebut ngarsi, wit awak kawula, among sadarmi nyeratti, napsirri ing dhawuh tuwan,
  33. Mila tuwan mugi karsa angrilanni, ing kajat kawula, babarring serat puniki, mumpangatta pra sudara.
  34. Lawan mugi tuwan karsa apaparing, gungnging pangaksama, ring Hyang sepuh kula kalih, lan dhateng sadhérék Islam,
  35. Lawan malih mugi karsa karsa apaparing, rohmat sarta salam dhateng Gusthi Kangjeng Nabi, Mukammaddarrasullullah.
  36. Sumarambah pra kawula warganéki, ingkang sami mulya, lan para sakabat Nabi, kang sami suci sadaya.

———- tamat ———

@@@

PITEDAH MAKRIPAT DHATENG PANGÉRAN

Kathag sanget pitedah pitedhah saking titiyang utawi serat-serat ingkang anedahaken makripat dhateng Pangéran nanging punapa masthi lerêssipun kados boten amargi pitedah kawruh makripat dhateng Pangéran  makaten ingkang sasar inggih kathah sanget jalarran ngélmi kapangérannan punika pancén rungsit sanget makaten malih pancén boten  wonten malih kawruh ingkang sanget luhur sarta édinipun kajawi mung kawruh makripat, amila boten  anéh bilih kathah para tiyang utawi pangarang serat serat ingkang tanpa wawaton cumathaka amitedahaken kawruh makripat ingkang sajati, ingkang satemennipun naming kanggé palarissan kémawon amila manawi para nupiksa maham utawi nampik kawruh makripat kedah ingkang ngatos atos sayektos amargi sisip sembiripun makripattipun saged ugi malah dhumawah  ing sasar ingkang  sanget karana ageng-agengnging panasarran punika boten kados manawi kasasar makripattipun.

@@@

[i] Suraossing dalil Kuran punika ing tembung Jawi makaten:  ora ana saben sawiji wiji, kajaba padha muji lan padha tasbih, marang Allah, nanging sira padha ora ngerti.

[ii] Najis, iktikad utawi batinnipun.

[iii] Awit saking punika para ingkang bekti dhateng Pangéran sampun ngantos kagungan iktikad ingkang sirik makaten ugi sampun rumaos wegah déning rêkaossipun nucékaken batos alik wajibbipun kedah namung  nemen temenni kanthi nyunyuwun mugi pinaringngana pitulung, saged nucékaken kabatossanipun ingkang wusananipun sagedda tetep anteng sarta meneppa nembahipun makaten mulih tiyang ingkang bahdé nembah dhateng Pangéran mugi ……………..

SERAT PIWULANG SUNAN KALIJAGA


SERAT PIWULANG SUNAN KALIJAGA

[1] Punika pethikan buku pèngetan. Primbon kagunganipun ingkang Sinuhun Kalijaga, waliyos ingkang sumaré astana ing dhukuh Kadilangu, bawah Kutha Demak.

Ingkang winulangaken Sinuhun Sultan ingkang ngrenggani karaton Pajang, kala taksih nama Jaka Dhusun Tingkir. Abdhèng nang Kutha Salatiga, nalika pepanggihan wonten Gisik, ing dhusun Butuh.

Winastan èsmu sindhung. Bilih arsa ngagem kapethik satunggal bab, lampahipun mutih pitung dinten pitung dalu, nglowong sadinten sada[2]lu, acegah sahwat. Bilih arsa ngagem dipunsareng sadaya, lampahipun methak kawandasa dinten saha dalu, nglowong pitung dinten miwah dalu. Riyayanipun angsung dhahar Kangjeng Nabi Mukhamat, Rasullullah, sekul wuduk sapirantosipun, ulam ayam pethak mulus tukung cènggèr dlima. Kadonganan memulé :

  1. Bab bilih arsa nuwun-nenuwun Ingkang Murwèng Gesang. Punapa kang sinedya. Winaca saben sakèndelipun wanci jam 12 dalu ping 3 wonten plataran mawi dedupa.

Bismillahhirahmanirrahkim.
Si[3]dhung litung hamba minta tulung ing Tuwan tulungan hamba ing ganjaran wisésa, cumethi ratu sugih, yaiku rajeg wesi purasani, saking swarga. Jalallulah padhang jaya kusuma remek rempu wong sanagara kabèh. Lailahaillellah.

  1. Bab bilih arsa kinédhepan sesamining janma. Kawatek saben medal saking wisma badhé lenggahan, ping 3.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Sindhung litung litang litung. Teka wurung sejamu sejaku teka ngremek atiné wong sanagara. Jabarail angremet dagingmu, Mingkail angremet bebalungmu, Israpil a[4]ngremet nyawamu, Ngijrail angremet ngalap patimu. Leburmu remek rempelumu. Remek rempu wong sanagara kabèh. Aku raja lanang juwita. Aku kusuma liwung jati. Remek idhep kédhep wong sanagara kabèh, Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa saged malumpat tebih, nglumpati narmada.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Hèh hèh hèh aku si jaran panolèh angemot bumi langit, aku miber amot swarga naraka. Aku miber angemot kursi lawan aras. Aku miber aku Rasullullah lan ana pangayu[5]ning Allah. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa ngilang raga sampun katingalan janma.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Ingsun sindhung patup si jaran panoléh. Ingsun ana ngayunan sipat jalal, pangayunané raga suksma. Ingsun sindhung sèwu, ana pangayunané sipat kamal, pangayunané ora katon. Allah amurba amisésa jagad kabèh, arupa sétu. Jabarail ing ngarepku, Mingkail ing buriku remeng, Katibin kiwa tengenku arupa sasejaku. Allah amurba amsésa ing dharat ing laut, gu[6]nung geni ing dharat, sampurna Allah ora lali ora kumpul kalawan Allah. Lailahabilellah.

  1. Bab bilih arsa warni molah-malih kathah rupi-rupi.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Aku sindhung sèwu, adodoti Allah Tangala. Sipat kamal gegelangé Allah, sipat jalal Allah iku wa garba, dèn lungguh ing Manikmaya, dèn lungguh ing sejaku dening Allahé. Tegesé angangnam putihé apa Allah. Lairku salah warna, putih kuning ijo, malah dadi sèwu sakedhèp nétra. Lailaha[7]llellah.

  1. Bab bilih arsa sasuntan santun warna. Sepuh kapyarsa semu nèm, ném kapyarsa semu sepuh. Bagus semu awon, awon semu bagus, ageng semu kéra, kéra semu sedheng, gadhah sereng.

Bismlillahhirrahmannirrokhim.
Ingsun anglindhungan. Sasindhung dadi klambiku. Hakaharuhu si litung, hakamalluhu, sejaku dadi makuthaku. Ya lijalalkuhu si liwung katingala ya hu ha yakamaruhu sisindhung. Rasullulah, Sam kang tengen kang kiwa. Sakathahing nabi lan wali dadi siyungku kiwa tengen. Wujud jagad pra[8]mudita. Tak mut dadi sapulukan. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa warna salangkung ageng ngedalaken tiwikrama kadi sang Prabu Harjuna Sasrabahu.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Liwang liwung kang nguwung. Aku jagad hurana. Mungsuhmu jagad Lallah, jamallullah. Wus nora nana mungsuhmu. Kamallullah kaharlolah, nora nana mungsuhmu. Amasesa wong sajagad kabèh. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa sakti boten wonten kang nyami.

Bismillahhirrahmannirrohkim.
Li[9]wang liwung kasindhung, kaduwung. Cat ora katon saking karsaning Allah, anuntun badanku. Laillahailellah.

  1. Bab bilih arsa anulak sadaya bilahi, sarta anyirnakaken sadaya pialaning tiyang. Kadosta tuju, teluh, sesarat sesaminé, asinung wilujeng.

Bismollahhirrahmannirrakim.
Aku sindhung sèwu. Sipat jalal ing ngarepku, sipat kamal ing buriku, sipat jamal ing tengenku, sipat kohar ing kiwaku, Jabarail, Mingkail, Israpil, Ijrail ana dhuwurku. Rasullullah [10] kang masésa marang kahar, kamal, jamal, jalal. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa nyepeng tiyang ngamuk, éwah napsu, dursila, mangsah prang sasaminipun, murih lereming manah.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Aku sindhung sèwu kaliwungan. Aku anèng lawangku, ing rat baniyah. Sipat rahmaniyah miber liwung binekta ratu wisésa. Wuluku Jabarail, Mingkail, Israpil, Ngijrail. Améncok mabur binekta ing widadari. Kinemulan tapihé, klambi ontakusuma. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa saged mumbul,[11]bilih prang kinepung mengsah.

Bismillahhirrahmanirrakim
Aku sindhung haliwungan, liwang liwung aku ana kéné. Anungku mih sampurnaku. Wisésaku jumeneng ana pulo kencana angratoni rasa kabèh. Rohing banyu, rohing geni, rohing wesi, rohing nabi, rohing walimukmin, rohing Malaikat, rohing sétan, roh ing buwana kabèh. Suyut kèrut angidhep sakèhé dumadi kabèh. Iku ratu amangku Allah, ratu ananingsun kabèh. Kaharuhu Ilellah. Kama[12]luhu, Ilaha Jamaluhu, Allah Jamaluhu. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa ngancing ngunci sadaya èsmu sindhung. Supados boten ocat tinarima atumanem ing galih kang ngagem.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Aku ratu agung lungguh ana wisma. Pager bata mulya mutyara, kuwasané anawung ratu sugih. Nabi ratu agung menga minep tanan kèri sawiji winengku. Lailahailellah. Punika èsmu jejer. Agemipun ingkang Sinuhun Kalijaga, kawasiya[13]taken Kangjeng Panembahan Sénapati ing Ngalaga, kang bawani praja ing Mataram, nalika taksih nama Ngabèhi Loring Pasar. Winulangaken wonten ing dhukuh Wanamarta :

  1. Bab èsmu kawateka bilih siram. Ageming naréndra.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Ingsun niyat adus banyu pancuran talaga manik. Adusku mani wisésa. Linenganan binorèhan. Iya ingsun anaké pandhita sekti. Alanang sejati Kelana Jayapurusa. Iya ingsun manungsa kang kinéringan. Katresnan ing wong[14] saumatira Allah kabèh. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu bilih badhé uninga kodratira pribadi sarta kodraté janma liya. Anyawanga wewayangané wujud kang kakiki. Saben badhé matek mapana enggèn kang sepi swara. Angeningken pancadriya, anjujuraken tanajul tarkiné. Mindenga paningal kang sajati lenging maripat. Déné lampahipun siram asesuci saben dinten Rebo. Sontenipun mapan mateg punika, ping 7.

Bismillahhirrahmanirrakim.
[15]Kamdil swara lungguhira wewayangan aputih rupané malecit. Malang kamaring jati wisésa. Lailahailellah.

  1. Bab bilih arsa angirup rahsaning manungsa tuwin angirup raos. Dhatengaken sadaya kang kumelip wonten ing dunya. Murih sami suyut tresna sarta panuwun nedya antuk darajad pangkat luhur ngalangkungi kang linampahan. Winastan èsmu cahya 40 lampahipun mutih pitung dinten lan dalu nglowong sadinten sadalu. Patraping raga panggènan miwah riyaya angsung dhahar kados ing nginggil wau.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Suksma [16] rasa araningsun. Urip aranira metu. Saking karsaningsun. Ingsun angidhepaken saujaringsun. Guru panutanira ingsun, nabi pangéranira ingsun. Iya ingsun angadeg tengahing jagad, iya ingsun mangku cahyané wong iku kabèh. Rasanira rasaningsun, cahyanira cayaningsun. Ingsun ana karatoning Allah. Retna kumala ingsun medalaken karsaning pangéran saking kadang tuwa padha ngidhep kabèh. Kang mater kang durung lair ingsun weruh. Sakathahé suksma jati suksma kakim. Cahyaku cahya Mukhamat Rasullullah. Sir putih kacekel ing sih dat esahing awakku. Iya ingsun mang[17]ku nyawané wong sajagad kabèh. Padha tutut anut idhep. Kèdhep sujud maring aku padha wedi asih tresna maring aku. Ingsun cahya satilèh murub badan alus minangka retna. Gumilang gilang langgeng uriping cahya wisésa gaib ingsun amisésa cahyané wong sajagad kabèh. Apa ramé-ramé kuwé. Gajah mekta iya ingsun sejatiné. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu bilih arsa nenuwun Allahutangala. Punapa ingkang sinedya. Sawawratipun menawi katarima angsal wasita.

[18]Bismillahhirrahmanirrakim.
Lailahailellah. Imanan bilah. Lailahailellah ya kinan bilah. Lailahailellah. Mukamaddur rasullullah kanuh. Lailahailellah. Imanan watasdika. Lailahailellah. Halaupan warijika. Lailahailellah Mukamaddur rasullullah. Wasyallalahu ngalasayidina. Mukamaddin wa alihi wasabihi wasallim.

  1. Bab èsmu agemipun sayidina Ali Asaddollah. Bilih arsa teguh tan pasah kataman gegaman. Sinung kuwawi ngangkat barang kang awrat sanés mer[19]watipun. Lampahipun puwasa salikur dinten. Bilih bibar buka sonten sadalu puwasa malih, dumugi sontenipun dhahar. Nglowong sadinten sadalu cegah sahwat riyayanipun milujengaken bubur surba. Angsung dhahar Sayidina Ali Asadollah.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Lakahola wala khuwata Illa Ali Sakhali. Iladulpagholi alaihisalam. Mukamaddan wa alihi aji mangin. Birahmatika ya Arkama Rakimin. Lailahailellah.

  1. [20] Bab èsmu bilih arsa raganira boten kasumerepan manungsa sagetd yuwana boten kènging piala panyidraning janma. Lampah patrapipun kados nginggil sarta saréa sadinten sadalu kalih jam. Riyayanipun angsung dhahar Kangjeng Nabi Mukhamat Rasullullah sekul wuduk ulam ayam putih.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Bis kulit, mil daging, lah bebalungku. Bis teguh mil luput, lah kang ora katon.

  1. Bab èsmu patimbulan. Bilih arsa mepes dayaning gegaman. Wesi kawasa, waja landhep pamor ampuh. [21]Lampahipun puwasa tigang dinten. Kawiwitan dinten Senèn, Kemis anglowong sadinten sadalu, boten saré riaya angsung dhahar kados ing nginggil.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Cihna nira kayun lawan baka. Sakèhing gegaman wesi waja pamor, tumbak keris, pedhang sapadhané ora nedhasi maring kulit daging balung sungsum otot wuluku. Ingsun sajatiné manungsa. Laillahailellah.

  1. Bab èsmu Brajamusthi bilih arsa yuwana teguh rosa kinawasa lampahipun mutih pitung dinten saha dalu nglolong sadinten sadalu bote[22]n saré sarwi lumampah. Salebetipun anglampahi saré sapisan jam 2 dalu, 5 énjing wungu lajeng siram gebyar ririyaya bubur surba kang gurih angsung dhahar Sayiddinna Ali.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Cakban badan otot rantas, balung tigas. Ingsun gegem kacekel pamek rempu remuk dadi banyu. Iya ingsun aji Brajamusthi. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu panglèngkètan, bilih arsa para padu sarta nyepeng tiyang sampun saged èbah saking ngenggèn. Lampahipun puwasa tigang dinten [23] nglowong sadinten sadalu boten saré. Salebetipun kawandasa dinten, cegah hawa nepsu miwah sahwat. Riyayanipun angsung dhahar Kangjeng Nabi Mukhamat Rasullullah. Sekul wuduk kang gurih sapirantosipun. Ulam ayam tigan kang anyar cacah miturut neptuning dinten pasaran. Wedalanipun sekar kanthil melathi 5 jodho. Konyoh wangi lajeng kagem.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Rasa kang ana pucuking dat arupa ireng. Iya iku kang aran Mukhamat Rasullulah kang sejatiné. Mukammat kelè[24]ta enggonmu lungguh. Allah parèntah ka, ma, ya, a, bin, sin, sot. Bilih sampun angésthi lidhah ira kabekuk manginggil madal cethak.

  1. Bab èsmu bilih arsa rerembagan kang parlu, akaliyan janma murih unggulipun pangandika. Tiyang wau kodhenga sampun angsal pamanggih saged mangsuli lampahé kados nginggil.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Barang guntur amuk tanpa tuduh gajah mekta tanpa tujah. Urup geni guntur sirep. Lamun arsa Allah nglebur Sang Hyang Kala. Lailahailellah.

  1. [25] Bab èsmu bilih arsa kèdhep tinurut saparentahé maring janma. Lampahipun wilujengan sami bab 1 .

Bismillahhirrahmanirrakim.
Iku kum iku kukum. Cundhuk suhé sayiddinna Ali Asadolah metu sakku papat anggawa coba séwu. Ah aku sapa katingal balèkna. Kang amèksa patenana. Poma-poma dikareksa. Katap menep cundhuk suhé sayidina Ali Asadolah metu sakku papat kang anggawa ba[26]la nyèwu. Ha. Aku ajine si sabawa sèwu. Lailahailellah.

  1. Bab pangandikané Kangjeng Nabi Mukhamat Rasullullah ngalaihisalam. Sing sapa mawa donga iki lamun arep-repan karo mungsuh kewan galak. Yakti tan bisa ngolahaké sirah suku tangan ragané. Ora saged lawan saranduning jasadé. Lampahipun wilujengan sami bab 1.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Yak hayu, ya ngalimu, ya ngaliyu, ya ngapiyu ya ganiyu wassalah ungal[27]hiya. Gahirikelbihi mukhimat waalihi ajimangin. Syummum bukmum ngummyumpahum layarjingun. Syummum bukmum ngummyumpahum layarkilun. Syummum bukmum ngummyumpahum layutlamun. Syummum bukmum ngummyumpahum layasmangun lakahaula kuwata illa bilahil ngalimin ngalim.

Punika èsmu jejer agemipun ingkang Sinuhun Kalijaga, asesilih nama Kiyai Bratasupan. Kawasiyataken Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana kapisan jume[28]jumeneng karaton Kartasura. Nalika taksih nama Kangjeng Pangeran Puger. Pamulangipun wonten karaton Mantaram bilih bibar nglampahi salah satunggallipun. Nunten riaya sekul wuduk sapirantosipun kang pepak. Ulam sawung pethak mulus, tukung cènggèr dlima. Sekar borèh angsung dhahar Kangjeng Nabi Mukhamat Rasullulah Ngalaihissalam.

  1. Bab èsmu bilih rira saben dina sinung kuwawi.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Jabadiyah prayacitra. Ingsun dus ngedus si cahya Nurbuwat. Kang tumiba [29]ana ingsun. Teguh timbul ora katon. Bumi ambarkahi jagad ingsung kuwat. Kepyaring ati nyawa nyangking raga. Kang curi-curi pager gunung ratu mulya saisining buwana kabèh. Mendheg preg ing ngarepku. Cahyaku kaya tanggal pat belas mancorong sumorote. Bunder-bunder gilar-gilaré. Iya ingsun urip salawasé. Allahu Akbar.

  1. Bab èsmu bilih mentas saking siram medal ing jawi jamban.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Mentas sun adus. Banyu madu pinasthika. Ana gedhang kencana manik. Adegku i[30]man sampurna. Suci maniraga jatimulyaning dad. Iman murup sampurnaning Allah.

  1. Bab èsmu bilih dandos, murih katingal anèm.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Kuwung-kuwung ing dhadhaku candra kembar tingalku. Téja murup cahyaku. Keclap-keclap guwayaku. Pupurku ron gandapura. Manis ing pasemonku. Murup mubyar ing raiku, mancorong kadi purnama. Wangala Alihissalam (nunten nyampingngan) sun abusana pepaésaning manungsa, bebetku Allah sabukku Mukha[31]mat. Klambiku Rasullulah, Sang Hyang Wisnu solah sabawaku, sampurku busana kancana, adegku iman sampurna. Sakèh janma mendhek preg ing ngarepku. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu bilih tumindak lumampah. Murih kèdhepan sinuyutan, katresnan sakathahing manungsa.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Jumenenga imaningsun, Nabi Mukhamat Rasullullah. Jumenenga atiningsun, Sang Hyang Kembar Rupa. Sang Hyang Kamaluwih, jumeneng sir rasaningsun, para malaikatmu. Karep manjing raganingsun. Lintang johar tumance[27]p ing cahyaningsun. Yahu kun paya kun bakin. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu bilih sampun lungguh wonten pundi panggènan.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Ingsun watek kaya rembulan, badanku srengéngé nur cahya saking cahya luwih. Ya aku paesaning bumi ya aku sekaring jagad. Panduluné wong sajagad kabèh gedhé cilik anom tuwa. Lanang wadon padha welas asih kèdhep lerepa manut mituruta saparéntahku. Meg dheg preg ing ngarepku saking kersaning Allah. Lailahailellah.

  1. [33] Bab èsmu bilih arsa nenuwun ing Allah lamun nuwun darajad winatek wanci jam 4 énjing majeng mangètan, lamun nenuwun rijeki winatek kawanci jam 2 dalu majeng mangalèr, lamun nenuwun garwa winatek kawanci jam 10 sonten majenging pundi wismanipun kang sinedya kawaca kaping 100 wonten palataran.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Gedhong suksmaku. Tutup suksmaku kancing suksmaku malbu murup metu murup ya rasa ya Rasullulah.

  1. Bab èsmu bilih panggalih [34]kraos ketir dheg-dhegan maras. Saben badhé sare. Wungu saré kawaca kaping 3.

Bismillahhirrahmanirrakim.
Rupbillah Rasullullah. Metu murup ing dat tolah. Allah mosik jroning rasa. Ya rasa ya Rasullulah. Ya rasa ya Allah, ya panguwasaningsun, ya panguwasaning Allah Lailahailellah.

  1. Bab èsmu palerepan manahing tiyang. Bilih parapaben. Sampun tuwuh napsunipun. Lampahipun nglowong sadinten sadalu. Riyayané jajan pasar. Milujengi sarira.

Bismillahhirrahmanirrakim.
[35]Ingsun wateg ajiku si gajah dhungkul jabang bayi si anu (bilih tiyang wau kathah jabang bayi iku kabèh) dhumungkula ana dhengkulku dhikukul mungkul saka karsaning Allah.

  1. Bab èsmu bilih arsa mamengsahan. Apes saluluha ingkang raga. Liliha manahipun. Bilih nyidra dhawahi gegaman, sampun ngantos pasah. Lampahipun nyirik ulam ambegan. Sarta pala kapendhem. Kawan dasa dinten lan dalu, cegah sahwat saré sapisan, nglowong sadinten sadalu boten saré [36]riyaya jajan pasar milujengi rah.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Girang-girang manugirang sampurna wis jaya. Ya aku kang sampurna luput jayaning nung. Ya aku Allah kang kawasa. Eh aku kang kawasa ya Allah. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu Brajamusthi. Bilih arsa nebak tiyang yakti pejah. Bilih kagegem yekti luluh tanpa bayu. Lampahipun mutih dhahar ketan kawan dasa dinten. Nglowong sadinten sadalu anggegem ketan boten saré, énjing dhahar riyayanipun bubur surba kang gu[37]rih. Angsung dhahar Sayidina Ngali kadonganan piyambak punika dongané

Bismillahhirrahmannirrakim.
Allahumma raja Suléman tulak tanggul, raja Suléman panudhung, raja Suléman kiri kara sang galeger putih. Tulak sang raja Suléman dat suleman cahyané tunggal cahyaku. Cahya kang wisésa. Aranku jalalluhu. Pati-pati Pangéran. Saba Suléman sabat Suléman sabat Sulèman sabat Suléman, sabat Suléman, byar Suléman, byar Suléman byar Suléman ragaku raja Sulèman ragaku raja Sulé[38]man ragaku raja Suléman. Birahmatika ya arkama rokimin.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Tarip tiraping dhadhaku. Kala cakra ing gigirku. Barat prahara ing napasku. Gelap ngampar ing swaraku. Pukul wesi èpèk èpèkku, kepelaku watu. Buta kang sun trajang remak rempu. Éh ya aku Brajamusthi. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu Candhabirawa. Murih kéringan sesama. Lampahipun mutih pitung dinten saha dalu nglowong sadinten sadalu. Boten saré mepet pangandika

[39]Bismillahhirrahmannirrakim.
Sollalahu ngalaihi wasalam. Alhuma ulis amba angucap amba. Angrungu suwarané. Kun payakun mujijad sipatolah. Eh ingsun sejatiné manungsa. Sarwi jejeg siti ping 3, megeng napas tuwin nyirik sogok waja kenaka.

  1. Bab èsmunipun paksi berkutut. Bilih arsa kuwat ingkang sarira. Tebih lumampah panjang kang yuswa. Kawaca saben énjing ping 7 sonten ping 7, manawi badhé nglampahi nglowong sadinten sadalu riaya ja[40]jan pasar.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Allahumma husawisun. Sudu risnasi. Minaljinnati wanassi. Lailahailellah.

Punika èsmu pamiraos agemipun Ingkang Sinuhun Kalijaga lumantar saking Pangèran Wijil kaping 3, kapundhut wasiyat winulangaken ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana suwargi kaping 3 ing Surakarta.

  1. Bab bilih arsa nglampahi siram sesuci sadinten Senèn Pon Jumungah Legi, Akad Wagé. Siramipu[41]n para wali ing pulo Jawa. Kénging kagem ing Panjenengan Dalem Sri Narèndra sarat wonten tirta mili punapa pancuran.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Ingsun adus ing talaga Kalkausar amancur saka tuk putih, ancik-ancikku watu gilang. Dinusan kinramasan, dinusaké ing guna, kinramasaken sakèh supata. Ya ingsun anané pandhita sekti alanang sajati. Ingsun tan kena tuwa salawasé. Kang amurba jagad iki kabèh. Allahhu Akbar.

  1. Bab èsmu bilih mentas sa[42]king siram medal ing jawi.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Salallahu ngalaihi wasalam. Mentasku adus katurunan cahya Nurbawat Nabi Mukhamat Rasullulah. Gumilang gilang kadi wulan purnama amadhangi jagad iki kabèh. Telesing hèrnawa ora mung angedusi raga. Ngulihaken kamané si bapa si biyung miwah nyiram ngayemi sadulurku papat. Bumi miwah langit kang neksèni sallalahu ngalaihi wasalam. Lakahaula wala kuwata Illabirabil ngalaihil ngalim.

  1. [43] Bab èsmu bilih badhé mriksa warnanira pribadi. Kawawasa saking pangawasaning gaib. Datan mawi carmin.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Allahuma walkamdulilahilladi sawélkas kiwangalallahu. Wasydi warasyuratang raja hira wakasanaha. Waja ngalni minalmukmina. Allahumma kamalaksanta kalkhi pakasinkalki. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu bilih busana wiwit seratan sarampungipun.

Bismillahhirrahmannirrakim.
[44] Allahumma alkamdulilahi kadi kasani hada sawabbi warajakani mingèlyi kowtimina walakhuwata bilah. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu anpal bilih lumampah saged rikat. Saged anututi kuda nyongklang. Betah kados saged mabur. Tapané puwasa 40 dinten, nglowong tigang dina lan dalu.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Layak lilkasana. Ila anta waleysya rangpal sayingati Illa Antawa. Lakahaula wala kuwatahillabillahi ngalaihimngalim. Sarta bilih arsa sampun kasumerepan tiyang macaha lan lumakuwa sampun kèndel. Bismillahhi antaraku.

  1. Bab bilih arsa reruba Kangjeng Nabi Mukhamat Rasullullah utawi katur para Nabi sadaya agung paédahé kadumugen punapa kang sinedya kawaca saben malem Jumungah ping 3 sarta sampun saré sadalu lenggah.

Bismillahhirrahmannirrakim.Yaman ala haroljamila wasarara ngalèl kabiki labiljarirati wa lamyuh tiki sitraya ngalima [46]ngapawiyaka sunata jawijiya wasingalmak piratih, wayabasital yadéyana birahmati yasahidda kulinna jwaya muntahél, kullisukra ya minnal amriya karima. Subki walamuptadi ainnahu miklablaistikka piha ya rabbi hu ya rabah, ya rabah ya sayiddah ya sayiddah. ya sayiddah ya muntaha, yaralbita. Ya Alahu, ya Alahu Ya Allahu. Innab katus sadngiya Kalkibinnari. Abada abada.

  1. Bab bilih arsa pinanggih Kangjeng Nabi Mukhamat Rasullullah bilih mapan saré mapana majeng mane[47]ngen ngeningken panggalih. Ngraosaken ébahing sanubari. Sarta bantalan asta tengen, maringi napas kawaca kaping 3. Bismillahhi ainasaluka bijalalika wajahikalkarim.
  1. Bab èsmu ubatil. Bilih winaca rina lawan dalu nyapisan kasinungan yuwana wilujeng tebih pandamelipun tiyang utawi dinugèn sedyané. Ingkang leres.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Kalakowana bikayat rawéyan annabi salalahu ngaléyahisalam [48]ainnahu kaya sayiddin alkhari. Annawal ngabada. Angudubilahi minnannari wa minsari wa minsaril kakira salabil wa barig garikailtahi la wakidil kabarri. Hialla anta rabbi haillahailla anta kalaka hani walana. Ngabduka wa anna ngala ngahdika wawandika mastatangla wa angudubika minsarima sanabtu wa abuwu laka biningmatika ngaléya wa abidandi wakpirli painnaka antalapupur rakim.

  1. Bab èsmu bilih peteng ing galih murih binuka raosipun. [49]Nuhoni padhanging panggalih. Turta kinéringan janma saben dalu lawan siyang kawaca kaping 10.

Bismillahhi yamuhaninu, bismillahhi ya rahmannu. Bismillahhi ya Allahhu.

  1. Bab èsmu mabubah bilih arsa awèt ném panjang kang yuswa. Kuwawi kang sarira. Lampahhipun nglowong sadinten sadalu. Kawaca saben tanggal sapisan lan ping 15, ping 30.

Bismillahirrahmannirrakim.
Ajngalni mahbubah pihulu bil almukmini. Nawalmukminnati, wéyasir liwa baligni miah ing wangi sang rinasa dah [50]tang wangi. Sangrinasa dah angwallahu kérung kapilawahu warahmannurahim.

  1. Bab èsmu bilih kapengkok manggih pakèwet. Ponca bayaning lelampahan, mardi sarira boten kapyarsa janma. Lampahipun puwasa saha mutih 40 dina nglowong sadinten sadalu riyayanipun angsung dhahar Kangjeng Nabi Rasullulah, sekul wuduk sapirantosipun kang pepak, ulam sawung pethak mulus, kalem barang manawi kanggé kawaca kaping 3, megeng napas ngeniken cipta

Bismillahhirrahmannirrakim
[45]Kulayu sibana illa makataballa hulana, huwa maulana wangalamlahi palmayata walkalis yatawakilun.

  1. Bab èsmu rasa bat putih. Bilih arsa nulak wisayaning tiyang kadosta tenung sasaminipun. Pangangkah saé miwah awon pandamel kasar tuwin halus lawan murih lereming angindah ana tirta. Ingkang ageng anggigirisi. Lampahipun puwasa tigang dina. Nglowong sadinten sadalu riyayanipun sekul golong, 5 supit pecel pitik, jangan menir sekar ko[52]nyoh amemulé bumi langit saisinipun. Patrapipun kedah manggèn pyambak, kawaca kaping 15 slawat ping 7.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Ping 3, bismillahhissapi, bismillahilsapi, bismillailkapi, bismillahhilwappi, bismillahilladi. Layatluru saiinma lalil aril, wala pissamal, masal hiwahuwal samiul alim. Lailahailellah

Punika tarèkipun angudi rahsaning sukenya. Asmaranipun ingkang Sinuhun Kalijaga. Kang sampun kapundhu[53]t batuwah ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan suwargi Pakubuwana kaping 4, ing Surakarta piwulang saking Pangèran Wijil ping 3.

  1. Bab èsmu panawangan bilih arsa pariksa kodratira manungsa. Badhé kados pundi ing tembé kang linampahan. Raganira pribadi tuwin janma sanèsipun. Tapanipun sabar rila, narima, énget. Yakti sinungan waspada, sarta ing dalu sampun saré bilih dèrèng baliyut.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Ing tingalingsun terus bumi sapitu. Amara [54]pitu terus maring karsaningsun. Ingkang adoh katon, ingkang parek katon. Panggawéné ingkang ala ingkang becik. Ati raganira si anu (aku) sajroning paningaling Allah. Ingsun Sang Manik maya putih, lenging maripat suci duwé cahya saking Pangéran, yahu Allah yahu Allah yahu Allah. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu patigengan. Tegesipun bilih arsa nitik awon saéning tindak kalakuwanipun wanodya. Manawi darbé wateg awon sirnaa, kang saé lastaria

[55] Bismillahhirrahmannirrakim.
Si langkir anak jungung. Teka bingung ceg geng ceg geng tigeng anaké si yara. Ayu lelaku diiring wali. Pinayungan para nabi ateken Allah. Seja ayu salakuku ayu saking karsaning Allah.

  1. Bab èsmu bilih arsa mendhet kayuwanané. Murih tentrem awak repé wanodya lutut tumuntur rasa karsaning priya. Tinebihna para padu lestari ya salama.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Sariraning rasa rasa olah dat tolah lagi apa sira. Aja lali tapa pandeleng[56]ngé wong urip, dhengkèk guluning wong wadon, ingsun angadeg lanang sajati. Datan nana kang memadha.

  1. Bab èsmu bilih arsa wayuh. Garwa kekalih arsa pinardi rukun runtut, datan brawala, sulayèng karsa. Punika winatek kalamun nuju saré, èpèk-èpèk astanira kekepna sanubariné. Kaprenah ngandhap susuné garwa ingkang kiwa amurih runtuting karsa

Bismillahhirrahmannirrakim.
Hu ana ingsun hu ana nira, akadiyat ing aranan khadil, ajali abadi. Ah dhengkul, ah dhengkul, ah dheng[57]kul tumungkula sadina aja tumenga, tilikana tetunggalan nira. Ya ingsun katunggalan nira. Ya ingsun weruh ing bakalira. Lanang musthika yekti jagi tan kena mosik. Allah amurba amisésa. Sapa kang masésa marang sira, ya ingsun kang masésa marang sira. Teka welas teka asih atiné si anu maring ingsun (lawan maring si anu) saking karsaning Allah. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu Kebo Cepaka murih salaki rabi runtuta sampun benggang katresnané ing salaminé. Lampahipun mutih gangsal dinten lawan dalu, nglowong sadinten sadalu. Bilih arsa ngang[58]kah tiyang sageda sarujuk sadalu dalu sampun saré sadalu. Ngèsthi ya warnanira kang kaangkah darbé ya èling.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Bismillahi ingsun kembang cepaka. Awit baka ron kaya mega, kembang kaya lintang, sekar kaya srengéngé, tirem kaya rembulan. Teka welas teka asih. Si anu marang ingsun. Lailahailelah.

  1. Bab ésmu bilih arsa saresmi kaliyan sukenya. Murih hawaning dyah rumasuking draya. Supados mewahi kiyating raga.

Bismillahhirrahmannirrakim.
[59]Bismillahhi telas sasariné. Sikama dhesthi anakku sigana kumara. Sok dikon jupuk sariné wong wadon iki, ilang ngararasé kariya karsané. Ingsun kuwat lanang sajati.

Bilih neres rahsané sukenya murih suka datan cuwa. Bismillahhi warkamnun waréykanun, waljana tunnangin. Lailahailellah.

  1. Bab èsmu bilih kénging wisaya kacidra pawèstri. Murih sampun tumama kemba. Gelawa dhateng janma sanèsing kang sarira. Mila kabèrata saking aji gineng priya, saged dasirna walu[60]ya jati. Sarta rinuwataken tambah raosing tresna.

Sollalahu ngalaihi wasalam. Sun wateg ajiku si Bandung gineng Bondawasa. Kulit ingsun tembaga ototingsun kawat, balung ingsun wesi, sungsumingsun timah pratola : cemethèt gemerèt alot kélot kélot kélot. Aih ya iki ajiningsun Bandung Bandawasa. Kawateg bilih arsa saresmi.

  1. Bab isarat wanodya. Bilih arsa nuwuna darbé putra. Sandhinging pasaréyan kasajénana waloh bokor satunggal. Ingkang warni taksih seger. [61]Kawiwitan amasang dinten malem Jumungah Kliwon. Dumugi dinten malem Jumungah malih. Kapundhudipun kepungna tiyang gangsal kaum. Ugi lajeng kastunan malih ingkang anyar. Patrapipun ugi makaten, dumugi pitung malem jumungah, menggah ujubipun memulé Sayid Abu Bakar Sidik, Sakabat Rasullulah, kadonganan memulé. Sadérèngipun kadonganan kaum, dipunwacakna piyambak ingkang kagungan karsa. Methik surat Ibrahim punika.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Wakalayu supali abihi. daayatti enni araèytu kaot kaban wal sa[62]m sawal kamara raaéytu humkisajidin, bismilkalirabbana. Innaka takkamu, sirriya nuh piwamanu. Nglinuwama yakhup angaallahimin séyriin layangkaba wa jangalnalaku. Rabbi raliya .0. kawaca kaping 3 saha bilih arsa saré saben dalu. Wungu saré énjing kaping 3 lajeng nenuwuna.

Ya Allah ya Mukhamat, ya Rasullullah. Kula nyuwun gesanging nutpah. Wiji kula sageda tumuwuh dados raré lanang. Minangka ngamal kula kang sajati wonten dunya dumugi ngakhirat.

Anyambeti bilih arsa saré dalu [63]sasampuning nginggil wau maca apatékah. Kalak binasa pisan. Kulhu ping 3.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Alkamdulillahhirambil ngalammin. Arahmannirrakim. Malikiyaumiddin Iykanakbudu waiykanastangin. Ihdinas siratalmustakim. Siratalladina Anngamta ngalaihim, géirilmahlubbi ngalaihim waladlalin. Amin.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Khulangu dubirabinnassi. Malikinnassi. Ilahinnassi. minsaril waswa [64]ssialkannas. Illaladi yuwaswassu wissudurinnassi. Minal jinwati wanas.

Bismillahhirrahmannirrakim.Kulangudubirabil palaki. Minsari makhalakha. Wamin sari kasiinidawakhop. Wamin sari napassati pil ngukadi. Waminsari khasidin widakasat. Kawaca      ping 3.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Kulhuallahuakat. Allahusamat. Lamyalit walam yulat walayakullahukupuanahat.

Salawat ping 3.
Allahumma shalli wasalim ngala sayidinna Mukamaddin wanga[65]la Ali Mukhammat. Ngadadama pingilmi lasalatan daimattan bidawammi mulkillahhi.

  1. Bab ingkang kakung kedah anambadani sedyanira ingkang putri. Tapanipun anyegah pulang raras kaliyan sanésing wanodya kang sinedya. Salebetipun 29 dinten. Kakung putri samiya murih seneng. Sampun ngantos sulaya ing karsa, murih tentrem, angeningaken panggalih. Dados boten angèbahaken pamanthenging cipta maya. Sageda pikantuk saking sasmitaning ingkang suci sajati. [66]Bilih arsa saré maos ayat kusi sapisan.

Bismillahhirrahmannirrakim.
Wailahukun ilahum wakidun, lailahailahu. walkayulkayumu. Layattakudu husilahum walla notmultahu mapissamawatti walimandaladi yasmangu illa illeyhi wamayukitu nabi séyin ngèlmihi. Illabimasa awasi ngakursi. Yunus samawati wal ali. Wakuduhu kibluhumawahu. wal ngaliyulngalim Tasbéh ping 3, astakpirlah hangalim. Waladiwalkayumu waatubublalaihi. Talil ping 3 [67] Ya laillahailelah. Yamahdut ya laillahaillelah. Yamahbut ya laillahaillelah. Ya maahujud. Takbir sapisan .0. Subkana Allah walkamdulilah. Wallaillaha illelah Allahu Akbar. Lakahaula walakuwatta. Laillabirabbil ngalaihil ngalim. Salawat ping 3. Allahumma Syalliwasalim ngalasayiddinna Mukhamaddisayiati.

  1. Bab bilih lajeng arsa asmara.

Allahumma jabaléha duryatan illa inkanta. Kondartali Allah [68] ruju. Dalikal sulbi adahra allahumma janipna séytana wajanibna sèltanu marajaknahu rabbi awuwubi kasanyah nuruni. Kang kakung uluk salam kang putri. Assalammu ya Patimah, kang putri mangsuli : wangalaéhum salam ya Rasullullah. Lailahailellah.

  1. Bab bili sampun tumanem ing asmara. Kawateka, bismillahhi ingsun waranané kang kawasa. Andadékaké ing saciptaningsun. Anekakaké karsaningsun seka ing kodratolah yahu A[69]llah yahu Allah yahu Allah sarwi ngaras galikun illa wajwah. Punika tanceping Nur Mukhamat. Lan ing gesang, kaprenah tengahing ngimba kaapit kiwa tengen.
  1. Bab bilih sampun angandheg titis sawulan ngagema isarat jimat rajah. Tungkatipun kangjeng Nabi Musa ngalaihissalam. Kaserat ing dalanjang pethak. Kabuntel mori sinungan tampar kagem sang sangan tumèmplèk ténggok jongga leres malakullayat punika keketeg billih siram sarta wonten parlu. Kénging dipu[70]n sèlèhaken amung sesampuning parlu sampun kasupèn kaagema malih dumugi babaring jabang bayi. Kang awit punika ambarkahi nulak sakathahing wisaya murih. Piala tumraping rare, wedada sulistyèng warni, lantiping panggrahita, prawira santosa …………RAJAH………………… Utawi panitiking sacumbana bilih arsa tumatèsing nutpah ingkang darbèni grengseng sengsem ingkang wanita. Badhé kedadosan weka priya bilih ingkang andarbèni grengseng sengsem ingkang kakung. Badhé angewontenaken sutapa[71]wèstri. Sabab pawèstri kanggénan roh rahmani kawasèng priya. Kang priya kanggènan roh jasmani, kawaséng kakung. Mila wonten babasan sajatining lanang lawan wadon karaosing swataga wiwit ngantos narik remreming swatyana tumètèsing nutpah katadhahan uritaning dyah. Kang amekar pindha puspita. Mancorong lir retna rentah tibèng telanakan, ngantos dumugi getering sekar kastuba. Saking karaos asrep ces narik getering malakulkayat. Ing jongga tenggok. geteripun ngantos satus dinten. [72] Kawiwahan cowong ngiluwa kanétra sumilaking wadana mekaring raga. Ananging sarira wau kang raos lesu saking kengkeng sadaya. Amargi rahsa kacitra kang murwèng gaib. Saranduning sarira mila kakung putri tuwuhing papénginan. Winastan idham-midham kaworan. Kasebut raos dayaning roh wau. Tamat. Wallahu Aklam.

Sampurnanipun anurat nurun pralampitèng wasita. Ing dinten malem Kemis Legi. Tanggal kaping 21, wulan Rabingulakir warsa Dal 1863 Wégé Punarya Hanggadiningrat

=== ѺѺѺ ===

 

 

 

 

 

PIWELING KUBUR


PIWELING KUBUR

Ingkang mangripta:
S. Adiwiyaya

Ingkang nyadé sarta ngedalaken
Ab. SITI SJAMSIJAH SOLO
Boekhandel & Uitgeefster Worosoesilo
1856

2e. DRUK

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 8 Februari 2019
@@@

Bismillahirrahmanirrahim 

Mudha dama sajatinya, nanging paksa kumabangkit medharken warsita darma, mét saking riwayat  khadis swenéh riwayat khadis ngandikakken lan satuhu, yén bumi kang dédak ing pra manungsa kang urip iku saben dina tansah ngundang-undang.

Gawé giris pangundangnya, kadi ngancam ing prajanmi, kang padha tumitah gesang, ana ing luhurring bumi, pangundangngé anganti: warsa sapuluh [2] kéhiipun nging pangundangngé ika, sajatiné sung pépéling, marang sira wong kapang padha bakal ngajal,

Pangundangngé winor wulang, é anak adam siréki, padha mlaku sira samya, ana ing luhurring bumi, tan wandé sora masthi, lumebu marang wetengku, é anak adam sira, padha maksyat tanpa uwis wasana musi niksa néng wetengnging wang.

Ringnga-ringnga mutan nana, sira néng luhurring bumi, yaiku sok cukakannan é, éling-éling sayekti, padha guyu siréki, mango nana ing luhurrku, tan wandé sira bénjang, nangis néng jro weteng mami, déning sira tan prihatin mrinfg pungkassan (tekaning pati).

Rasakna temennan bénjang, ing sawussé sira mami, kapriyeé wasananira, é, a[3]nak adam siréki, ana ing luhur bumi, mamangan kharam siréku, tan wandé sira bénjang, bosok dagingngira enting, pinangannan singgat néng jro wetengnging wang.

Mattimu gagassen dawa, away lali sira urip yéku mung abungah-bungah, é, anak adam siréki, bungah-bungah tanpa wis manggon ana ing luhurku, sayekti bénjang sira, ana ing sajrining bumi, masthi bakal ngrasakaké kasusahan,

Sababkasenengnannira, sok ngumpulken samukawis kalawan tindak kang kharam é, éling-éling siréku, tan wandé sira bénjang , ana ing jeroning bumi, anemahi ajur mumur awakkira.

Padha rasakna temennan pangancamku mring siréki, é é, anak adam sira, pama gumedhé  néng bumi, tan wandé sira masthi, padha inane wetengku, é, anak adam sira, padha lacut sira sami, datan wandé getun anéng wetengnging wang.

Allah wus nitahké sira, anéng jaman padhang iki, é, é, élingnga ta sira, manggon ana ing donyéki, tan wandé sira masthi, petengngan anéng wtwngku, é anak adam sira, padha kekancan néng bumi, bésuk masthi ijén anéng wetengnging wang.

Lah uwas ganep samangkya, pangancamméng ponang bumi, marang wong kang bakal ngajal sinorahken lawan tulis muga bisa njalarri, nanarik wedi satuhu, mring sira wong kang gesang, kang tan wandé nuli mati, yén wus wedi mrih ngupaya kuwanénnan,

[5]Ing samengko paran baya, mrih wani marang ing pati, sayogyané éh ta sira, wong  kang padha bakal mati, mituhuwa siréki, marang pepélingngé kubur, kang kasbut ing riwayat kang sun tuturraken iki, poma-poma welingngé sira éstokna.

Kang kasbut swenéh riwayat kubur iku saben ari, uga ngundang-undang sira, kaping lima saben ari, parluné amameling, réhning sira bakal lampus ngalih mring ngalam barjah (kubur), mrih slamet patiniréki, neteppana piwelingngé limang warna.

Jeng garang sira ing bénjang, anéng ngalam akirrati, wit bisantuk kraton swarga, yén temen bisa neteppi, nihan pangundangnéki, éh anak adam siréku, padha weruha sira, yén ingsun iku sayekti, bakal da[6]di omahira jén-ijénnan,

Naming ta mrih sira nora, wedi mring tekaning pati, yogya ngupayaha konca, karêp ngaji Kuran Sharif lan manéh wruha yekti, yén ingsun iki satuhu, omah ingkang petengngan murih sira nora wedi, nglakon nana salat kang minongka dammar.

Biyasakna iku salat aja nganti tinggal yekti, krana iku dadi dammar, ana padunungan mami, éh manéh wruha yekti, yén ingsun iki satuhu, ingaran  omah lemah, mrih duwé krasan siréki, nupayaha lémék ngamal kang utama.

Muga-muga sira bisa, antuk akéh ngamal solih, awit mung iki jatinya, kang ngapénakaké yekti, lan sira wruha malih, yén ingsun iki satuhu, dadi o[7]mahé klabang, miwah ula kalajengking, wekassingsun sira golékka panawar.

Kambi kalimah bismillah, lan manéh tobat sajati, saking ing maksiyattira, lan muga weruha malih, yén ingsun iki yekti, dadi padunungngannipun Nakir kalawan mungkar, kang bakal nyuwal siréki, mongka sira angakéhna ing dikrillah.

Madna kalwana makripat yéku dikirra lawan sir, lire sir: rahsaning manah, kang supaya sira bénjing, bisa anjawab yekti, mring kang dadi suwallipun malékat Nakir Mungkar, titi tamat kang wiweling, tinengerran: tri sara angésthi tunggal (tahun Jawi 1853).

Ingkang mengripta : S. Adi Wiyata,
Pangarsaning pangriptanipun serat kabar éstri: WARA SUSILA,
SURAKARTA.

———- tamat ———

 

SERAT WASITA JATI


SERAT WASITA JATI

Ilmu kakét tuwin makripat ingkang ugi
kawastanan ilmu kasampurnan
inggih ilmu kasunyatan

impunnannipun ingkang sinandi
ing

Ngayugyakartha hadiningngrat
1940

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 15 Januari 2019

@@@

Aturripun pun pangimpun 

Kula nuwun pambabar kula serat punika, kula parabbi Sang Wasita Jati, minongka kanggé sesambettanning serat-serat: Wiwara Jati, Wismaya Jati, tuwin Pralaya Jati, ingkang sanyata angsal kawigatosanning ngakathah. Pangajab-ajabbing sedya, mugi-mugi anambahana suka pirênaning galihipun para ingkang sami migatosaken puwara anggreguttaken ajengnging pangulah kawruh kabatosan ingkang sanyata anjalarri saged ngambah wonten ing sasananing karaharjan tuwin katentreman.

Sang Wasita Jati punika, kula rumpaka mawi lalagon sekar macapat ing pangangkah kéngingnga kanggé panglipurring galih ing wektu saselaning pakaryan ateges kagem sesambén kalaning nganggur. Wusana nyumanggakaken.

Pun:
Pangimpun

———@———-

PANGANGGEP LAN TÉKAD

  1. Wong tuwa, Bapa Biyung sapandhuwur, anggeppen kaya Gusti Ratu kang pinundhi-pundhi, Gusti tegessé: kang wajib murba masésa.
  2. Sadulur tuwa, anggeppen kaya bendara, tegessé: kang wajib murba, nanging nora wenang masésa.
  3. Sadulur enom anggeppen kaya karéréhanné, tegessé: wajib murba, nanging nora wenang masésa.
  4. Bojo, anggeppen kaya sosotya nawa rêtno, tegessé: wajib di éman-éman lan di dhemenni, nanging nora wajib di bektenni.
  5. Anak anggeppen kaya arta, tegessé: wjib di geménni lan di sumuruppi migunané kang maédahi, apa déné kaudiya undhakké amrih mahanni mulyaning jawa raga, nagara lan bongsa.

ASMARANDANA

  1. [5]Kasmaran dénnya murwanni, angimpun ponang wasita, wasita di sajatiné, poma samya dén rasakna, rasané ngilmu rasa, rasa-rasaning tumuwuh, tumuwuh néng marcapada.
  2. Ya Allah kang karya urip ingkang asih mring kawula, angganjar masésa déné, ing dunya prapténg ngakérat sakwéhing pra manungsa, miwah jin peri tan kantun dén samya knawruhan.
  3. Manungsa upama ringgit pinasang néng kelir ika, kyai dhalang ingkang akén mobah mosik saking dhalang, jati-jatiné iya, wayang bisu tuli suwung, apan mung sipaté kéwala.
  4. Sedéné wujudding ringgit pinarada abra mubyar, pinasang néng kelir kono, kaya bisa amicara, mongka dhalang kang nuksma, wayang nuksma dhalang iku, karoné dadya sajuga.
  5. Manungsa iku ywa kangsi, wayang luwas tan pinasang, sarta putung gegapitté, tan binuka saking kothak tinindhihan lyan wayang, away nganti kadya iku, pan iku datan prayoga.
  6. Janma anembah amuji, lah puji katur mring sapa, jatiné katur dhéwékké, dhéwékké punika sapa, lamun nora katurra, tanpa karya sembahipun angurbaya anganggurra.
  7. Lamunna naguturri puji, mring Allah nyumektannana, déné dudu sesaminé, lan dudu wong tuwanira, [6] miwah sadulurrira, cumathaka atur-atur, marang Allahu tangala.
  8. Lamun tan ngaturri puji, kawula iku duraka, mongka kwula tan deduwén mobah kang badan sakojur, tan liya Allah kang karya.
  9. Endi ingkang aran Gusti, endi kanga ran kawula, kapriyé pisah kumpullé, endi kang nama Pangéran miwah kang nama titah, away padha salang surup manungsa sajatiné tékad.
  10. Manungsa pamané peksi, mesat saking ing kurungan endi péncokkanné tembé, lan manéhé raganira, anéng ngendi dunungnya, dén gawa tannapi kantun pinendhem jroning bantala.
  11. Lamun tininggal néng bumi, raganira datan narsa, yén ginawa lah kapriyé, pati iku tri prakara, mati, mulih lan ajal dén samya rasakna iku, surasané kang sasmita.
  12. Raga jati suksma jati, aramé diya-diniya, pan padha prawiréng tanggon génnya aben pamicara, singa ingkang benerra, raga suksma wawan wuwus para maos nglerêssana.
  13. Karsané ki suksma jati, raga jati pan tinilar, anéng kérat manggon dhéwé, raga jati asru ngucap duk kala wonten dunya, wirang isin among ingsun ngong tinilar nora arsa.
  14. Ing salami-[7]laminéki, kang nghraoskén lara lapa, adhém panas sasaminé, datan liya among raga, nambut karya ya raga, dadya rowang gulang-gulung, sun tinilar nora trima.
  15. Suksma jati anaurri, sira raga datannarsa, yogya dén raosna mangké, manira tutur mring sira, duk ingsun tinimballan sowan mring Hyang Maha Luhur, alam pepitu marganya.
  16. Langit pitu warni-warni, alam pitu tan prabéda, béda-béda ing jamanné alam malakut dhihinya, rohyatrifulah ika, illolah pan dhikirripun langit wesi kang binuka.
  17. Alam lahut kaping kalih, langit parunggu binuka, lafangilu kalimahé, alammingsan ping tiganya, menga langit kuningngan dhikirripun illalahu, déné kang kaping sekawan.
  18. Alam ijesan namaning, lamahujudda illolah, punika ing kalimahé, langit salaka binuka, alam Arwah ping lima, dhikirripun illalahu, langit suwasa binuka.
  19. Ping nem aran alam kabir, menga kang langit kencana, Allahu pan kalimahé, alam jabarut ping sapta, menga langit tembaga, nuli sébamring Hyang Agung, mannira masrahaken sira.
  20. Raga jati nabda aris kapriyé gonnira pasrah, ki suksma marang Hyang Manon patiku telu prakara, mati, mulih la[8]n ajal suksma jati lon amuwus pan iku gampillé kéwala.
  21. Rasané kanga ran mati, pecatting saking sarira, déné ingkang aran muléh, pecatté roh kalih welas kumpullé dadya tunggal roh kudus ingkang rumuhun mulih mring jasmani ika.
  22. Jasmani punika mulih, marang rohkhanni iku ulihé, marang roh rabbani ika, roh rabbani ulihnya, marang roh rahmani iku, dédé rahmani ulihnya.
  23. Marang rohmanikem nenggih, rohmanikem ing ulihnya, marang mani ing ulihé, pan mani iku ulihnya, marang roh madi ika, roh madi ing ulihipun marang roh wadi ulihnya.
  24. Roh wadi punika mulih, marang roh ilapi ika, roh ilapi ing ulihé, mulih marang ing Muhamad Ki Muhamad ulihnya, iya mulih marang rasul rasul mulih marang Allah.
  25. Allah masrahaken nuli, marang Sang Hyang Maha Mulya, srah lesning nora krasané, ingsun nora utang selang, marang ngamalling Allah, ya kanga ran mulih iku, déné ingkang aran ajal,
  26. Mring jati langgeng tan gingsir, tan teles kinekum toya, tan geseng ing ngobong mangké, tan bawuk pinendhem kisma, déné dalanning mulya, ran sadat sawiji iku, dunya akir nora pisah.
  27. [9]Raga jati ngucap malih, manira duk anéng dunya, aningkah batin wak ing ngong, inggih kalawan andika, jati kang kula tedha, pundi gonning ningkah wau, punapa mas kawin dika.
  28. Lan sinten kang dadi wali, amiwah pangulunira, punapa déné sahiddé, lan punapa patukonnya, suwawi dén babarra, suksma jati lon amuwus lah mara dén piyarsakna.
  29. Gon sunningkah raga jati, apan ana kabattolah, Ki Muhamad wewaliné, rasullolah pangulunya, Allah dadi seksinya, kang dadi maskawinnipun kalimah-kalimah punika.
  30. Kang minongka tukonnéki, ya sadat sawiji ika, kang tan kena wah ing sire, iku sah pilakénnira, raga kalawan suksma, raga jati pan tumungkul pan wus kaluhurran sabda.
  31. Gya ngracut raganya nuli, saksana pan dadya tirta, awening mawa cahyané, lir suda mamongsa tiga, sumonar pradiptaya, tan dangu pan lajeng mirut mingkup tan antara mukswa,
  32. Sasirnané ponang warih, nuli ana kang katingal sakudhup mlathi gedhéné, mugi sami dén raosna, pralampita mangkana, tiniru wawan apatut yéku jatining nugraha.
  33. Kang nampik ujar puniki, yekti kupur [10] ing patinya, mati ijih bebalungngé, padha lan pating kéwala kena ing ngajénnan tan manggih kamulyan idhup anéng kérat manggih siksa.
  34. Néng kubur siniksa yekti, pinipit bumi raganya, lir gerantang sesambatté, kulit daging samya sambat otot balung sungsum rah, ngasih asih minta ampun gagetun duk anéng dunya.
  35. Prasujana away nganti, atinggal duga prayoga, riringa myang watarané, kukum myang udanagara, tan kena tininggalla, jer kabéh prabot satuhu, wal akir dén tambuhna.

S I N O M

  1. Mangkono kang winuwus wonten janma nom sudiréng kéwuh, énget ing tyas janma idhup nemu pati, dadya umarêk sang wiku, wus prapténg ngarsa wot sinom,
  2. Janur gunung gér rawuh, kadingaréan prapta ing ngarséngsun gé maturra apa karsanira kaki, kang putra alon umatur, amba nyuwun kang pitudoh.
  3. Menggah ing yektinipun amba nuwun sanguine wong lampus kang premati rama kula nuwun warti, lah gér sanguine wong lampus mung becik benerring lakon,
  4. Pangucap solah alus gung ngénakki samining tumuwuh, nora karya rêngatting sasami sami, sabara dedananipun [11] rila trus datan rinaos,
  5. Kang putra malih matur, kadi pundi marginé tyang lampus rising wiku tama angandika aris kang dadi dalanning maut tan liya muhamad yektos,
  6. Nging dén waspada iku, kang sajati muhamad kang tuhu, iku dadi marga pati kang lestari, mukamad pundi kang dunung, sang tapa ngandika alon,
  7. Yekti mukamad iku, nora liya gadhuhan Hyang Agung, wujud badan kanga ran mukamad jati, dén waspada gér kang tuhu, apan kinarya gegentos,
  8. Nabi Muhamad iku, yén tan awas sayekti kaliru, yén mangkono satemahanemu sisip ginéndéng mring sétan gundhul dadi tan wruh marga yektos,
  9. Kang putra malih matur, ingkang pundi panggénnanning lampus kang saéstu putra tuwan nuwun uning, anggér unggyanning wong lampus munggéng gaibbing Hyang Manon,
  10. Pundi gaibbing Hyang Agung, nuwun priksa menggah jlétréhipun kang sajati anéng makam kubur yekti, ing jarattan luwang iku, pukulun nuwun
  11. Sun tutur jatinipun roh ilapi panggénnanné iku, ponang kubur kawula anuwun warti, munggéng rasulullah iku, [12] ingkang jarat nyuwun wartos,
  12. Munggéng jisim kang alus ingkang luwang kawula nuwun wruh, munggéng johar awal dunungngé kang yekti, kang patang prakara iku, kabéh gaibbing Hyang Manon,
  13. Ingkang tan bisa murud kadya ingkang pan sampun kawuwus dé kang pati sasar saparanné yekti, ing ngirup ing iblis temtu, poma gér dipun waspaos,
  14. Lapal muhamad tuhu, lawan Allah pan saéstu kumpul sajatiné rasulullah muhamaddin wujuddira lawanningsun kanyatahanning Hyang Manon,
  15. Marma karyanén ayu, wujud iku gadhuhan Hyang Agung, yén nyuwiyah pinisah binjang néng akir, kinumpulken iblis tamtu, durmané ingkang gumantos,

D U R M A

  1. Gantya malih pinurwa ing kandhanira, lah anger dénastiti, mring tutur mannira, tuhunen ujar setya, wasiténg ngong kang sayekti, mring kasunyatan poma gér dén kawruhi.
  2. Sangkan paran manungsa kudu uninga, kadadéyanning dhiri, wit mula mulanya, tiwas yén tan weruha, miwah binjung yén ngemassi, pundi gonnira, wruha margining pati.
  3. Lamun mati kang sukma ngendi dalannya, apa metu ing kuping, méndah [13] sukerrira, apa medal ing nétra, mesthi lamun molor mangkin yén metu sirah, pecah murdané yekti.
  4. Poma lamun amijil ing bun-embunnan pasthi bolong puniki, lamun miyos grana, sayekti jember uga, lamun medal cangkem najis lah ngendi baya, marginé angemassi.
  5. Yén metuwa ing jubur langkung najisnya, medulla puser mangkin pasthi bolong uga, ing ngendi marganira, lamun ing wulu kang margi, lah iku mokal dalanné langkung sungil,
  6. Janma gesang awajib samya tatanya, mring para kang linuwih, dén wruh ingkang nyata, purwa madya wasana, wijangnya sawiji-wiji, wijining gesang, parannya anéng pundi.
  7. Wong ngemassi wartané ana ngakérat kérat iku ing ngendi, Tanya pra bijaksa, ywa nganti ngayawara, dén uning ingkang sayekti, kanga ran kérat enggonné wong ngemassi.
  8. Becik wruha enggonné wong kang sampurna, ing dunya prapténg akir, aran rudahsada, mulya ran darusalam ularana dén pinanggih, kang darusalam yéku enggon kang yekti.
  9. Déné ingkang ran darusalam artinya, ya wujuddira yekti, poma dén gurokna, mungguh [14] wujudda mokal yén tan wruha kang sayekti, angur si kopar, anemu pati kapir.
  10. Ywa pépéka wejangngé guru kang nyata, tuduh sampurnéng pati, temen labuhana, wejangngé gurunira, poma dén samya nastiti, miwah ywa tilar, wijilling wacana ris

M I j I l

  1. Lamun arsa mrih sampurnéng urip tekéng jaman layon urip baé langgeng salawassé, kudu wikan purwaning dumadi, pan madyané ugi, myang wusananipun,
  2. Kaya paran tegessé wong mati, kang nora tetakon sukma mesat saking ing ragané, médranira pan dhateng ing pundi, kalamun mring langit yekti sasar susur.
  3. Yén ambles samara ing pratiwi, sun aranni kang wong, rada-rada kepaung ngélmuné, lah batangngen kang nyawa mring pundi, janma kang tan uning, during slam satuhu.
  4. Yén mangétan mangulon tannapi, mangidul mangalor, apan iku jawal pangawruhé, lamun nora lungaha sayekti, nyawa saking ragi, ngélmuné wong bingun.
  5. Ayu tiwas bener lawan sisip néng panggen tur kono, nora ginggang mungguh ing ciptané, jroning cipta angeningken kapti, kapéngin sayekti, [15] babar kadya kupu.
  6. Ungkerira bin lebeddi kapti, angin tan marojol apan saking sanget penedyané, yén tan rapet pamblebedding kapti, wudhar tapanéki, datan dadi kupu.
  7. Basa ngedhung nyumanthélling budi, angudi lalakon pan mangkono si uler karêppé, sawussira ganep tri dasa ri, gatra lar sungutting, kupu gya umabur.

DHANDHANGGULA

  1. Lir sakara dénnya marnéng kawi, manapungnging wasita utama, dadya tepa palupiné, mring sagung anak putu, angraosna wasita jati, tarlén mung mrih widada, widadaning idhup ing dunya prapténg delahan lumastari kaidén déning Hyang Widi, wahyuning kanugrahan,
  2. Poma poma dénna ngati-ati, dénya samya andunungken raga, away sirag gluwah-gluwéh, éwuh wong urip iku, datan kena dipun gegampil siji-sijiné janma, béda kawruhipun nora wenang dén carubba, sakérahé lamun datan bisa nunggil awon saé menengnga.
  3. Dipun saréh réréh dénnira ririh, tatepungan sanak miwah kadang, sinedya murih becikké, yén nana sedya padu, angalaha away nglawanni, tumpang suh ing wica[16]ra, dadya salang surup tan nana gelem kasorran rebut unggul samya suranipun kalih, yéku sisip sadaya.
  4. Angarah angudi kang lestari, peksi kutut kinarya upama, pinanci gabah banyuné, kinurung tur ing ngugung, pinrih manggung ingkang ngabecik yéku dén kawruhana, pasemoning kutut dénya arum ingkang swara.
  5. Lan enengna tyassira dén wening, mrih kawengan pambukaning budya, tajemming jarum pucukké, wruhana suruppipun paningallé dipun patitis mring lebuné lar-uar, awit sangkanipun dinudut pan sampun kena.
  6. Pamawassé poma dén patitis bolongnging dom lepassé kang tingal kang weruh marang rupané, landhepping dom puniku, dadya sloka madhep Hyang Widhi, ing kamongka lar ular, puniku pikukuh, tetalining ing ngagesang, sumruppana ganthéngngé lawan siréki, lah poma dén waspada.
  7. Salendeppé jarum dén patitis apan iku sampurnaning ana, mijil kalawan manjingngé, ya Allah [17] puniku, datan pegat ing siyang ratri, ya gusti ya kawula, puniku satuhu, yogya sami kumandella, lapallira mangalatan binalatin apulet pinulettan,
  8. Ancur gedhah anger saupami, surasané kandhasna ing nala, kunir pita sesendhonné, suwé-suwé katemu, wreksa ingkang rineksa janmi, golékkana samudra, kang mugwéng perahu, jatiné wong pana ing dat lawan sipat asma apngal apan singgih, yéku aran sujana.
  9. Ya mulané wong urip puniki, ngawruhana ananing sarira, lan wruha kang anganakaké, pepetrinen puniku, kang among lan kang dé emongngi, kang among iku sapa, lan kang mong iku, sanyata roroning tunggal ing nganané kawula kalawan gusti, pamorré lawan sira.
  10. Kang sanyta mungwéng ati éling, éling marang ing bebukannira, buka purwa wiwittanné, tarlén saking tyang sepuh, kang babakal badhéréki, nenem ing purwanira, menggah dunungngipun kaki nini bapa biyang, kaki nini saking yayah saking wibi, pan catur kathahira.
  11. Jangkeppé nem bapa lawan wibi, nenem iku wajib kinaweruh[18]an pan iku mongka purwané, ingidheppan apatut lamun tambuh amanggih sisip datan oléh nugraha, mung siksa kepangguh, lir sang prabu dasamuka, genya datan méstu ramébu, ki nini, puwara manggih siya.
  12. Kaki nini salokaning Widi, bapa ingkang asipat kuwasa, biyung kang masésa mangké, kurup nenem puniku, tanjihena away gumingsir, yé kamongka panuttan kang murba siréku, sirrolah sirranni ika, karsa priya kalawan karsaning éstri, wahyaning Otipatya.
  13. Sajatiné Sang Hyang Otipati, apan ananging gawat gonnira, jer tanpa warna rupané, wis ana ing sirékum, apan kadya puputran gadhing, ananging dédé ika, karanten puniku, slira uripping sarira, tur sinung sih anandhang urip sajati, ing ngaken rahsaning dat,
  14. Sanyatané tan kena sira mrih, lan kahanan ingkang kasat mata, gampang angel pirantiné, kéh pamurungnging laku, pangrencana tigang prakawis bukti éstri lan arta, puniku satuhu, dadya rubédaning raga, dén prayitna pusarannen kang prayogi, yen tyasa mangréh sira.
  15. Bokmanawa kawengangning budi, kasemba[19]dan gampang kang sinedya, éstu ing kono pamorré, sayekti tanpa tuduh, panunggalling kawula gusti, yekti tunggal pinongka, lir toya lan alun lamun sira wicaksana, sariranta luluhna ingkang saiti, morrên mring kanyatahan,
  16. Dadi nyata kasunyatan iki, lawan jagad gedhé kanyatahan ananging luwih lembatté, salembuttanning Atum isih lembut kanyatan yekti, marmané bisa nuksma, ing agal lan alus yata iku kaluwihan poma poma rasakna ingkang satiti, yéku jatining iya.
  17. Pan pinunggel pamarnanéng kawi, nuju ari ing buda cemengngan catur welas purnamané, besar jé sinta wuku, sirnéng, tedhuh, pujongga, nunggil ingkang ima nirmala, sumilak narawung, ngunguwung pradiptanira, sanityasa amadhangngi ing sabumi, jaya wéhyuning jana. 0i0.

———- tamat ———

 

 

KAWRUH PAMIYAK


KAWRUH PAMIYAK

Mratélakaken paseksen tumrap prakawis
Wontennipun Pangéran, (Hyang Suksma.) kawruh
Wau sadangunnipun taksih winados sapunika kawedharraken
Ingkang dados wossipun.

1e DRUK

S O L O
BOEKHANDEL M. TANOJO
1924

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo, 20 Desember 2018

@@@

[3]BEBUKA

Sasampunnipun atur kula kalayan hurmat katur ing panjenengngannipun para maos.

Nuwun wiyosipun pangarang kula serat kawruh pamiyak punika, boten pisan-pisan gadhah sedya ngéngissaken seserêppan ingkang amrih dipun gumunnana tuwin kaalembanna, sapisan saréhning prakawis punika déréng wonten ingkang karsa nerangaken ing basa jawi, dados kula cumathaka sasaged-saged damel serat punika, supados dadossa lantarranning pamarsudi, tumrap ngudi wewah ing seserêppan ingkang makantukki ing ngagesang. Kaping kalih, jalarran saking sampun kathah ingkang sami mirêng cariyos bilih Pangéran mesthi wontennipun sarta kasebut: Ingkang Maha Kuwasa, Ingkang Maha Luhur, Ingkang Maha Agung, Ingkang Maha Suci, Ingkang Maha Mulya, tuwin Ingkang Maha Adil.

Makaten wau kathah ingkang sami nganggep nanging pangangge[4]ppipun naming saking kapracayan kémawon boten mawi sulang wontennipun Pangéran wau kados pundi. Punapa déné kuwasannipun luhurripun agungngipun sucinnipun mulyannipun tuwin adillipun ingkang pundi. Dados pangandel wau prasasat naming anut grubyug ing ngakathah, boten kalayan mangretos salerêssipun kapracayan ingkang makaten punika menggah ing nalar punapa sampun narimah. Awit kapracayan ingkang anut byung punika prasasat sami kaliyan ingkang boten gadhah kapracayan dados boten sumerêp pakantukkipun éwadéné bilih kapracayan wau saking sulangnging piwulang ingkang ngantos boten sumelang, punika kapracayan ingkang sah, sarta maédahi tumrapping ngagesang. Mila ing serat ngriki  naming badhé anjalétréhaken nalarripun ingkang ngantos suméléh, supados amumungu  dhateng inggahing pamanggih, pinten banggi andadossaken mathemming panggalih, kula sakalangkung suka sokur, [5] déné ingkang dados lengnging sedya saged katampén.

Boten langkung sapinten tuna dungkapping pamanggih kula kasapuwa ing tyas para marta. Wusana among samanten atur kula kanthi setya tuhunning manah, mugi sampun kirang gengnging pamengku.

Ing Surakarta Hadinningrat sinangkalan:
Karna Wiwinisik Murtinning Ngurip.

— @@@ —

[7]WAWARAH

Serat kawruh  pamiyak punika sadéréngngipun kawedharraken suraossipun mawi mratélakaken tegessing tembung ingkang kasuraos supados boten makéweddi dhateng ing panampi, pinten banggi saged gambelang ngantos andadossaken kapirênannipun para maos, menggah babarripun kados ing ngandhap punika.

BAB KAPING: I
WONTENNIPUN PANGÉRAN

Kasebut, Sarupanning kahanan iki dadi seksi mungguh ananning Pangéran.
Ukara ing nginggil punika béda kaliyan ukara ing ngandhap punika:
Saupanning kang ana iki dadi seksi mungguh ananning Pangéran.

Punika ingkang lerês ingkang pundi. Samangké katerang[8]ngaken.

  1. Kang ana iki. Tegessipun: wontennipun bumi, langit latu, toya, angin tutuwuhan sato, tuwin sanés-sanéssipun ingkang bongsa awak (wujud).
  2. Kahanan iki. Tegesipun: wontennipun sakéca, wangi, gurih, cengér, riyu-riyu, seblak sedhih, sasaminnipun ingkang bongsa kawujuddan.

Ukara kakalih wau ingkang neteppaken wontennipun Pangéran ingkang pundi. Kula sumantakkaken dhateng sadhérék kalih tiga sakawan bongsa jawi ingkang déréng naté ngambah dhateng bab punika, panampinnipun sami kémawon boten wonten ingkang ambédakaken suraossing tembung kakalih wau: kang ana, kaliyan kahanan ingkang nélakaken dados seksi menggah wontennipun Pangéran.

[9]Samangké kapuwung, saupami suraossipun ukara kakalih wau kacarub kang ana, kasami kaliyan kahanan anannipun inggih kahanannipun sami kanggé seksi menggah wontennipun Pangéran, punika tumrapping basa punapa sampun manjing kaliyan  raossipun, sarêng manungsa sumerêp padhangnging serngéngé, utawi ron riyu-riyu teka lajeng ngandel bilih Pangéran punika wonten, kados pundi anggénnipun nyundhukkaken kaliyan nalar. Menggah pamanggihipun bongsa Jawi ingkang sampun kula sumerêppi sami ulah raos cariyossipun makaten:

Ingkang kénging kanggé neteppaken menggah wontennipun Pangéran punika empannipun poncadriya dhateng kahanan lirripun manungsa saged ngraossaken:

  1. Sakécanning tilem ingkang kasandhang.
  2. Sedhepping sekar mlathi ingkang kagondo.
  3. Gurihing santen ingkang kakenyam.
  4. [10]Cengérring swara ingkang kamirêngngaken.
  5. Seblak-seblakking lémbéhan ingkang katingallan makaten sasaminnipun manungsa lajeng pracaya bilih Pangéran punika wonten ingkang minongka seksi wontennipun gesang. Amargi sageddipun manungsa ngempakkaken poncadriya jalarran kasinungngan gesang dénning Pangéran dados pangandellipun manungsa dhateng Pangéran boten saking wontennipun barang, sato tuwin tutuwuhan pracaya saking gesangngipun piyambak utawi boten pracaya dhateng ingkang sampun katingallan, pracayannipun naming dhateng ingkang ngananni. Inggih punika Pangéran déné Pangéran punika gesang.

BAB KAPING II
KUWASANNIPUN PANGÉRAN

Kuwasa, tegessipun: kikiyattan ingkang linangkung. Inggih punika daya ingkang boten kasat paningal, manawi tumrapping barang, kuwasa punika sage[11]d nuwuhaken sarta nyirnakaken dhateng barang wau. Déné manawi tumrap dhateng angkara, tegessipun: karêp ingkang amrih tumangkar, wenang misésa sakarsa-karsa dhateng sadhéngah ingkang dipun kuwasanni, boten  wonten ingkang kaconggah nanggulang. Manungsa rumaossipun kapambengngan badhé nglajengngaken boten kuwagang pari paksa, amargi saking kawon kuwasa dhateng ingkang nguwasanni, inggih punika kawon kasantosan makaten ugi saben manungsa sampun rumaos gadhah kasantosan inggih sumedya badhé nguwasanni dhateng sangandhappipun,

Mongka nitik ingkang sampun katingal manungsa punika inggih gadhah panguwasa, sakajeng-kajengngipun kalampahan punapa ingkang sinedya ing donya janji sembada tamtu kadadossan kadibyannipun manungsa ngantos saged ngukur agengnging srengéngé, ngirup sumiratting sorot ngirup céngkokking swara. Migunaka[12]ken lampahing toya, sarta toya, sarta lampahing angin sami kawedallaken asillipun dumugi saged ngeréh sato kapindha manungsa, manungsa pindha sato. Dayanning kuwasa angébat-ébattaken sayektos, nanging sarêng manungsa boten saged ngekahi pejah gesangngipun ing ngriku saweg rumaos apes lajeng nganggep among Pasngêran ingkang langkung déning kuwasa. Tur sajatossipun  kadibyanning manungsa  ingkang ngébat-ébattaken wau, boten liya inggih saking kasinungngan gesang déning Pangéran, mila santosanning manungsa boten kênging kandellaken, awit sakathahing kasantosan boten saged ngungkulli kuwasa damel pejah gesang. Sanadyan kasantosanning manungsa saged damel pejahing liyan, kadosta: nyidra medhang jongga, nyanjata, tuwin liyannipun inggih jalarran kasinungngan gesang déning Pangéran, langkung malih sarêng manungsa boten saged damel gesang, saya rumaos bilih apes saged damel pejahing gesang, nanging bo[13]ten saged damel gesangnging pejah. Naming Pangéran ingkang kuwasa damel gesang. Samangké tétéla teteppipun bilih manungsa apes among Pangéran ingkang kênging sinebut: Ingkang Maha Kuwasa.

BAB KAPING III
LUHURRIPUN PANGÉN

Luhur, tegessipun: inggil punapa inggilling kahanan inggih punika dedeg punapa inggilling budi, inggih punika jembarring pamikir, ngantos saged nyarambahi ngandhap nginggil lajeng ngajeng wingking, kiwa tengen tuwin jawi jawi lebet babasan: buwengnging bawana kacakkan lepassing wardaya. Lah punika budi ingkang luhur.

Mongka manungsa inggih saged kadunungngan budi luhur, seksinnipun: tiyang ingkang boten nistha, ageng pangapurannipun ageng kawelasaanipun ageng rumaossipun ageng kawirangngannipun tuwin ageng [14] pitulungngannipun dhateng ngagesang ingkang sami nandhang sangsara, kasakit-sakit sarta kasisahan, punika nélakaken budi ingkang luhur, temah saged nuwuhaken luhurring asma, tegessipun: misiwur kautaménnipun, luhurring asma nuwuhaken kapracayan tuwin pakurmattan, makaten wau punapa boten wenang sinebut luhur.

Ingkang kapratélakaken ing nginggil punika inggih kénging sinebut luhur, nanging déréng kénging sinebut: Maha Luhur kados Pangéran, amargi kaluhurranning manungsa taksih mawi prenah, naming dumung dhateng ingkang dipun  luhurri. Inggih punika dhateng ingkang sami nandhang sangsara, kasakit-sakit tuwin kasisahan, déné kaluhurranning Pangéran boten makaten amumpunni sabawana, ingkang awon ingkang saé, ingkang sisah ingkang alit sadaya sami karobban kaluhurranning Pangéran boten wonten ing[15]kang cicir, manungsa sato tuwin tutuwuhan sadaya ingkang gumelar sami kasinungngan gesang sarta kalimputtan ing raos punapa déné kapraban saking cahyanning Pangéran mila Pangéran boten larang sinebut: Ingkang Maha Luhur.

BAB KAPING : IV
AGUNGNGIPUN PANGÉRAN

Agung: tegessipun: ageng kathah. Kadosta:

  1. Rathu agung = rathu ageng.
  2. Kali agung = lépen ageng.
  3. Ngagungngaké pangapura = ngagengngaken pangapunten.
  4. Sagungnging pakurmattan = sakathahing pakurmattan.

Manawi nitik teges ing nginggil punika Pangéran angadhahi suraos: ageng, sarta kathah, makaten wau kathah ingkang sami nganggep boten karêmbag kados pundi cundhukkipun kaliyan nalar, teka Pangé[16]ran mawi anggadhahi ageng sarta kathah. Mongka kasebut: Pangéran boten wonten katamtuwannipun tegessipun: boten kénging katamtokaken ageng inggillipun samanten punika mokal ing ngakal.

Samangké kabujeng. Bilih Pangéran boten kagungngan ageng tuwin boten kénging kacacahaken lah tetembungan: Pangérran ingkang Maha Agung, Pangéran amung satunggal punika badhé bibrah.

Dhasar inggih makaten, nanging kauninganna sarta kedah énget bilih Pangéran béda kaliyan sakathahing titah, béda samubarangngipun agengngipun titah kénging kaukur, samanten, wangsul Pangéran boten makaten agengngipun angebekki bawana, mengku sakathahing ukurran tuwin takerran cacahipun mengku sakathahing pétang, dados sampun boten mawi kaukur sarta kacacahaken awit barang ingkang kaukur sarta kaca[17]cahaken punika badhé kanggé péngettan kaliyan tatandhingngannipun mongka Pangéran boten wonten ingkang nandhingngi. Saupami badhé dipun sumerêppi angengngipun Pangéran kuwasa nukma barang ingkang langkung  alit kadosta, nukma dhateng tengu. Saupami badhé dipun sumerêppi alittipun Pangéran kuwasa nukma ngeplekki agengnging gajah. Makaten ugi saupami bahdé sumerê cacahipun Pangéran kuwasa dados tukkipun sawarninning cacah. Boten wonten tunggillipun, déné Pangéran kasebut: Ingkang Maha  Agung, déné ngébekki bawana agengngipun boten wonten ingkang  nyaménni.

BAB KAPING : V
SUCINNIPUN PANGÉRAN

Suci, tegessipun: rêsik boten kawowo[18]ran boten kados rêsikking badan sarana siram, rêsikking padharran sarana jampi urus-urus, rêsikking tetedhan sarana dipun oncékkki, kakumbah, sarta dipun ratengngi. Rêsikking panganggé sarana kawasuh.  Rêsikking papan panggénnan sarana dipun saponni utawi dipun  kelutti, rêsikking pandamellan sarana kamungkullan, rêsikking basa sarana kasuraos, rêsikking pamikir sarana kapeleng. Suprandéné sadaya wau boten saged maligi, amargi pinten-pinten ingkang dados sambékala tuwin godha rêncananning donya, makéweddi dhateng lampah ing kasucén sabab saking boten saged tetep sarta rampak wonten ingkang kinggillen kandhappen kangengngen kalitten kapanjangngen kacelakken kaciyutten kawiyarrên sasaminipun, punapa déné wonten saged-saged malih, wonten busuk-busuk malih, tansaha nuwuhaken éwah-[19] éwahan, mila tiyang ulah kasucén bilih boten  santosa tékaddipun amrih jugar saking ardanning kadonyan, déné sucinnipun Pangéran saged murni tuwin maligi. Ngibarattipun kados déné papadhangnging sorot sanayan kanggé nyuluhi papan ingkang langkung kether, éwadéné boten saged katuttan susuker. Mula Pangéran tetep kasebut: Ingkang Maha Suci.

BAB KAPING: VI
MULYANNIPUN PANGÉRAN

Mulya, tegessipun: sakéca, saras tuwin pulih. Kadosta:

  1. Wis mulya = sampun sakéca = sampun saras = sampun pulih.
  2. Oléh kamulyan = angsal kasenengngan sarta sakéca.
  3. Di mulyakaké = dipun dandossi = dipun pu[20]lihaken.
  4. Bongsa mulya = bongsa sugih raja brana kanthi sakéca.
  5. Mulya kadi wingi uni = saras kados suwaunnipun

Sadaya wau wossipun saé sarta sakéca, kadosta: badan saras mangén papan ingkang langkung éndah, tur langkung sakéca, manah langkung seneng, nedha langkung miraos nyandhang nganggé langkung adi, punika nama mulya. Éwa déné tumrapping manungsa taksih mawi éwah gingsir, kamulyannipun boten saged tetep sarta inggih taksih saged kénging sambékala saking sababbing kadonyan, bilih kamulyanning Pangéran saged dumunung wonten ing papan ingkang padhang tarawangngan tanpa kara-kara, inggih punika ing alam kaalussan raossipun naming nikmat tuwin manpangat, mongka bilih manungsa sanadyan anglampahana sapinten kamulyanning donya, meksa taksih ngra[21]ossaken: sayah, ngerês linu, arip tuwin luwé. Boten montra-montra bilih katandhing kaliyan ingkang dumunung wonten ing alam kaalussan, mila lajeng kateteppaken among Pangéran ingkang langkung dénning mulya, kasebut: Ingkang Maha Mulya.

BAB KAPING: VII
ADILLIPUN PANGÉRAN

Adil tegessipun: larês, kadosta:

  1. Mengku adil = mengku lerês.
  2. Nedha adil = nedha lerês.
  3. Ngadilli = mancassi lelerêssan.
  4. Pangadillan = enggén lelerêssan.

Adillipun manungsa mawi katata kanthi dipun watessi, sarana pranatannipun ingkang kuwasa nyepeng pangadillan sarta boten mawi dipun katingallaken suméléhing nalar, punapa déné ingkang kathah naming kénging pa[22]trappan kémawon kadosta: ingkang nyambut dame angsal pituwas sapinten janjinnipun, ingkang katrimah kaganjar, saka parêngngipun ingkang angganjar. Ingkang kalepattan kaukum, ingkang ambangkang préntah kaukum, ingkang miturut préntah boten kaganjar, namungkanggé dados karéréhan kémawon, ingkang damel rêsah kaukum, ingkang damel tata boten kaganjar, naming kaalem kémawon, sadé tinumbas ingkang bathi kénging ragad ingkang tuna boten angsal tombok, makaten sasaminnipun, dados adillipun manungsa taksih éwah-éwah, sarta miturut adat cara ing pundi dunungngipun piyambak-piyambak, mila wonten ingkang mungel: Ing Donya Ora Ana Adil.

Dipun pabenni: bilih boten wonten adil perlu punapa pados adil.
Dipun pabenni gentos: mila pados a[23]margi boten wonten adil.
Dipun pabenni malih: O…, punika naming ubeng-ubengngan ginem sanadyan dipun padossana bilih sampun tétéla boten wonten adil mongsa sagedda kapanggih, tiwas kangéllan kémawon.

Ing donya sayektossipun inggih wonten adil, nanging adillipun manungsa béda kaliyan adillipun Pangéran , adillipun manungsa kados ingkang sampun kapratélakaken ing nginggil, déné adilling Pangéran boten makaten winastan: adil sajati. Tanpa pranatan tanpa wekassan boten mawi mawang ageng alitting pangkat utawi tedhak wawatonnipun janji manungsa sami manungsa inggih sami, sato sami sato, tanemman  sami tanemman barang sami barang, sadaya sami tata piyambak-piyambak sarta tatimbang boten mawi bot sih. Ingkang angsal adil punika sawarninnipun ingkang nglampah[24]i, nglampahi saé angsal saé, nglampahi awon angsal awon, ingkang nglampahi pandamellan angsal pituwas sawawrattipun (boten wawaton janji), déné pakantukkipun awawatpn pétang, upami: saben arta: 1, rupiyah angsal wéwah:1, sén saben: 2, rupiyah inggih angsal wewah: 2, sén makaten ugi saben arta: 1, rupiyah suda: 1, sén saben arta: 2, rupiyah inggih suda: 2, sén dados mawi titimbangngan jejeg cekakkipun sakathahing lalampahan begja cilaka, mulya sangsara, sasaminnipun boten mrojol saking adilling Pangéran sarta tetep boten  éwah sarambut.

Tumrap pangadillipun manungsa, sampun tamtu kathah ingkang boten narimah, sabab adillipun manungsa sulaya kaliyan  adillipun Pangéran, lirripun makaten upaminipun tiyang kakalih ingkang satunggal sugih, satunggallipun malarat, ingkang ma[25]rat boten narimah ing manah, déné béda kaliyan ingkang sugih, ngantos kawedal pangundhamannipun: Pangéran ora adil Si Suta kaé wong sapadhaku baé teka bisa sugih, généya aku iki dadi malarat mangkono iku Pangéran apa adil.

Pangundhaman ing nginggil punika salingsingngan ing panampi, lirripun makaten tiyang kakalih ingkang sugih kaliyan ingkang malarat wau, sayektossipun sampun sami kasinungngan pangretos, upaminipun manawi kapéngin sugih puruggipun kedah mangidul sarta lampahipun ingkang jujur. Wusana ingkang satunggal mituhu terus mangidul sarta lampahipun inggih jujur, boten salah wéng-wéng, wekasan inggih sugih sayektos, déné ingkang satunggal lampahipun mawi nyaléwéng, boten naming nyaléwéng mangilén kémawon jebul malah ambalik manga[26]lér, sampun tamtu angsal pituwas kosok wangsullipun ingkang mangidul jer punika pandamellipun piyambak, wonten malih ingkang nguciwanni, dhateng adillipun Pangéran.

Dosanné wong urip ana ing donya, upamanné sapisan ping pindho, ping telu. Mongka bakal nampanni siksanning adil ana ing ngakirrat sajeggé, mangkono iku apa ora sungsat banget tinimbang karo dosanné. Sanadyan dosanné manungsa salawassé urip ana ing donya, upama umur: 60, taun tansah gawé dosa  baé. Nanging yén nampanni paukumman sajeggé ana ing ngakirrat iya meksa during timbang, kéh-kéhé dastun mung: 60, taun, padha karo lawassé umurré. Yén oléh siksa enggeng-enggengngan i[27]ku apa adil.

Pangunek unek ing nginggil punika saking déréng sulangipun kémawon sajatossipun adilling Pangéran tetep sarta timbang, boten siwah samendhang, makaten.

Tiyang  dosa ingkang kasiksa ing ngakirrat sajeggipun punika sampun adil awit tiyang katrimah wonten ing donya, inggih angsal ganjarran wonten ing ngakirrat sajeggipun, mila tiyang gesang wonten ing donya boten kénging sembrana, kedah ngatos-atos sarta damel kasaénnan pinten banggi kaconggah ngrungkebbi dhateng kautamén tiyang wonten ing donya babasan: kena pisan luput pisan.

Sulangnging piwulang ingkang andadossaken boten sumelang, punika lajeng neteppaken bilih among Pangéran ingkang Maha Adil.

[28]BAB KAPING : VII
PAMBUKANNING MANAH DHATENG PANGÉRAN

Ingkang sampun kasebut wiwit Bab Kaping: I, dumugi ing Bab Kaping: VII, andhokkipun boten liya sami wonten ing gesang, dados sampun tétéla sanget gesang punika dados tucking kawruh. Éwa déné nalarring manungsa terkadhang wonten ingkang déréng narimah, makaten.

Sadaya daya ingkang dados bundhellannipun sami wonten ing gesang. Bilih makaten punapa gesangnging manungsa punika inggihwujudding Pangéran, mongka ingkang nama gesang punika boten ngemungngaken manungsa kémawon sato tuwin tutuwuhan inggih sami  kadunungngan gesang, kados pundi cundhukkipun kaliyan Pangéran, punapa sato tuwin tutuwuhan punika inggih wujudding Pangéran, saéstu damel ribedding pangraos.

Dhasar inggih makaten, punika pancén dédé pra[29]kawis ingkanfg gampil, prakawis ingkang maéwu-éwu pakéwed awis ingkang saged andungkap, amargi saking alussing seserêppan saha labetting suraos mila wonten  babasannipun: mung sasmita anéng jagad angebekki, dinumuk datan kena.

Éwa déné saréhning kacariyos prakawis punika kaluhur-luhurring seserêppan bilih sampun kacapeng andadossaken pamarêmming manah, manawi temen-temen pangungseddipun sarta kasinungngan wahyunning kawruh, dangu-dangu inggih saged kacakup, naming kedah wening pamikirripun sarta nentremmaken manah. Manungsa wonten ing donya sanadyan boten kacepeng kasugihannipun janji kacepeng wilijengngipun punika png-pengngan sanget, tétéla sampun nyepeng kawruh sajatinning gesang, kénging winastan: amblancang kamajengngan.

Menggah cundhukkipun Pangéran kaliyan gesangngipun manungsa, sato tuwin tutuwuhan ngibarattipun kado[30]s déné papan kasorottan wahyanning Pangéran ingkang dumunung wonten pancerring jagad, saréhning gesangngipun manungsa kanthi kasinungngan budi sarta buntassing pangraos andadossaken sumerêppipun dhateng pancerring jagad ingkang dumunung wonten telengnging budi. Lah punika ingkang kénging winastan: sampun sumerêp ing dunung, sok sumerêp padunungngipun inggih badhé sumerêp ingkang andunungngi. Sinten ingkang kadunungngan budi, inggih punika gesang ingkang cundhuk kaliyan wontennipun Pangéran, nanging prakawis punika walak-walak wonten landhepping panggraita, sanadyan sampun prasasat malecék bilih tansah kondhang inggih andadossaken boten mudheng, nélakaken déréng angsal wahyunning kawruh kajatén, éwa déné ingkang kuwawi kadhawahan wahyunning kawruh punika boten pilih manungsa.

Déné dhapukkannipun tiyang ulah kajatén punika mawi lampah mangun kautamén ngluhurraken budi, [31] anggayuh karahayon nipissaken kadonyan ngésthi mulyanning kawusanan, 0.

— @@@ —