SERAT JASMANINGRAT


Pupuh I
Asmarandana

  1. Tatkala wiwit tinulis / ing dina Dite kasihnya / jam sawiji ing wayahe / ing wulan Rabingulawal / tanggal kaping sekawan / tahun Dal sengkelanipun / panca wiku sabda nata.

  2. Anenggih wulan Welandi / Pebriwari kang lumakya / nuju kaping salikure / tahunira pan ingetang / sewu astha tus kawan / dasa pitu langkungipun mangsanira kaping sapta.

  3. Julungpunud wuku neki / kang angka Mertawinarna / tri atus dasa kalih / karsanira sri narendra / Jeng Sultan Mengku Bwana / Senapati Ngalageku / Ngabdurrahman Sayidina.

  4. Panata gama sang aji / Kalipatollah ping gangsal / hanenggih kumendur sekyeng / Bintang Leyo ing Nederlan / kang ngergani keretyan / Ngayogyakarta rat agung / amangun srat Jasmaningrat.

  5. Ngelmu sarengat kang dhingin / kapindho ngelmu Tarekat / katiga Akekat mangko / kaping sekawan makrifat / punika kang pinurwa / tedah jalma kang dereng wruh / amrih pecahe galihnya.

  6. Ingkang pinurwa kariyin / masalah ngelmu sarengat / pangurakan saenggane / kang kocap wektu lelima / luhur kelawan ngasar / maghrib ngisa lawan subuh / punika arebut karya.

  7. Kang tan kocap wektu kalih / jangkepe wektu kang sapta / dadi pangiren kancane / wektu kalih ika dina / tan nunggil wetu lima / punika kang dadi wuwus / dene ngisa karyanira.

  8. Minal witri ngatal witri / punika kang den bicara / dereng mudhun sakaryane / agung angrembuyong kewala / sabarang karyanira / ngucira salamenipun / marmane paben aramya.

  9. Ki asar mahrib angling / ki ngisa ki subuh mojar / mara ki luhur sabdane / marmane wong kalih ika / sakalir barang karya / punika tan purun mudhun / manira boya narima.

  10. Minal witri ngatal witri / punika samya suwita / pangane samya pinacen / teka anglidhung kewala / kawula tan narima / sun ungkih sak kayanipun / Ki Luhur aris angucap.

  11. Yen mengkono eca mami / payo den ungkih ing kathah / dimen medhuna gawene / apan dhimin sri narendra / anggadhah pangandika / wong roro kinen akumpul / sareng mundur sareng mara.

  12. Lah nedha tinata kardi / leheng katura ing suksma / iku tedha karyane / Kehe Ngasar asru mojar / inggih leres punika / samya sinung karyanipun / Ki Mahrib asru wecana.

  13. Punika pan reres ugi / kahe Ngisa asru mojar / nedha tinata gawene / adum karya wong lelima / ramening pangurakan / Ki Subuh asru amuwus / ingsun pan nora kuwasa.

  14. Angiring wong kalih iki / iku uga wong gegantungan / datan purun ngiri ingong / dereng wonten pangandika / iya tan purun ingwang / Ki Luhur asru amuwus / ya ingsun datan sakeca.

  15. Kasaru utusan prapti / Ki Patih Jabrail ika / marang pangurakan age / sakeh wadya pangurakan / cingak sirep sedaya / sadhateng duta agung / Ki Patih Jabrail ngucap.

  16. Samya padu apa iki / rame-rame neng patirtan / Ki Luhur alon wuwuse / punika apaben karya / ingkang dadya bicara / kang ngrambyong marang Ki Subuh / dipun ungkih karyanira.

  17. Pun Manalwitri puniki / raka Ngatalwitri punika / dipun iri sakarsane / punika tan purun nebda / saliring barang ing karya / marmanipun dadi padu / punika sumangga karsa.

  18. Ki Patih Jabrail angling / iku aja geru sira / anata barang gawene / iya wong kalih punika / barang gawene pisah / sinelir dening Hyang agung / iku andikaning Allah.

  19. Heh ta wong roro puniki / salire barange sinongga / iku darbe karya dhewe / prenahe aneng ngayunan / ajaga karyaning Hyang / ing siyang kelawan dalu / asaos karsaning suksma.

  20. Jabrail kagyat ningali / Ywa sarengat lunga saba / kawayang mangkya tandange / Patih Jabrail angucap / amangsit wong lelima / lah iya ika gustimu / ingkang lagya mangkat seba.

  21. Lah padha ngiringa sami / menek sira keri seba / den enggal mangkata kabeh / wong lima samya ngiringa / gowoa upacara / wong lelima mangkat sampun / rumeksa ing gustenira.

  22. Sarengat kagyat ningali / yen kancanira tut wuntat / kalintang bungah manahe / lumampah sarwi obengan / tekbire datan pegat / sarta lan tilawatipun / dhikiripun datan pegat.

  23. Tesbehipun anelahi / mutyara ingkang kinarya / pinalisir sutra jene / bawang sabungkul dhestarnya / mawi koncer apanjang / asri munggeng gigiripun / besusipun angarangan.

  24. Angermpayak lampahneki / pan lambeyan turut marga / pan kulaweran dhestare / sumekta rasukan jubah / lungsir pethak apelag / ngagem gonda merbuk arum / pan sineret dhestarira.

  25. arubed dennya lumaris / tur asareh bundenira / awratning busanane / amberegong polahira / besuse lengulengan / milang tindak lampahipun / lir pedah jalma bedhayan.

  26. Kang ngiring mesem pra sami / aningali gustenira / gumuyu dening polahe / Luhur kalawan Ki Asar / Ki Mahrib loan Ki Ngisa / Ki Subuh esmu gumuyu / samya beda upacara.

  27. Pengawinan datan keri / sigegen datan winarna / gentia kocap mangko / kang kemit Ki Sokasana / lagi apadu karya / Ki badan lawan Kalbu / Ki Osek lawan Ki Jawa.

  28. Parimona lan Ki Budi / kelawan Ki Panarima / Ki Tapsi lan Ki Elinge / pan sami apadu karya / wong kalih dereng nebda / dipun ungkih karyanipun / eling lawan panarima.

  29. Ingkang tinata ing kardi / nenggih wau Ki Tapsila / dene angrembyong ing gawe / wong roro ngrembyong kewala / Ki Eling Ki Panarima / ing karyane datan medhun / Ki Badan aris aturnya.

  30. Lah nedha wong kalih iki / samya tinata karyanya / ana teka ngrembyong bae / Ki Eroh aris angucap / bener ujar punika / tan ana karyane iku / Ki Panarima aris angucap.

  31. Lah nedha denira kardi / punika pan wong ngangguran / Ki Osek alon wuwuse / pnede mengkono uga / puniku dereng nongga / marang pakaryanireku / lamine nganggur kewala.

  32. Ki Terima eling aris / pesthi manira tan trima / iku para jalukane / ing karyane wong punika / iku pan gegantungan / kinasiyan mring gustimu / lamun ana pangandika.

  33. Karyane wong kalih iki / manira datan lenggana / saosing gusti semangke / winicara neng ngayunan / kesaru praptanira / Ki Patih Mingkail rawuh / pinarak suka sadaya.

  34. Nata karya kajengneki / kagyat kang aneng paseban / sapraptane kya hatah (hapatih) / Ki Pitih (Patih) aris tetanya / lah iku padu apa / arame gennya gumuruh / ika (kang) den padu apa.

  35. Ki Badan umatur aris / punika padu(don) karya / Ki Panrima lan Ki Elinge / punika tan Nongga karya / taksih ngrembyong kewala / punika pan teksih nganggur / gene wonten Ki Tapsila.

  36. Yen suwawi atur mami / kawula atrapken karya / mudhuna sapakaryane / Ki Patih Mingkail mojar / aja ageru sira / anata ing karyanipun / wus pinanci ing Hyang Sukma.

  37. Sabarang karyane mijil / saos karsaning Hyang Sukma / mila katingal wong roro / jaganing kang pangandika / cumawis caos karya / sabarang karsaning ratu / semongsa na pangandika.

  38. Cumawis karyaning gusti / iku kang atampi karya / Ki Patih ningali mangko / Ki Tarekat mangkat seba / mengkono solahira / Ki Mingkail alon muwus / lah ta ika gustenira.

  39. Lagya lunga seba uning / lah padha ngiring-ngiringa / wong nenem miluwa kabeh / lah age sira mangkata / wong nenem sigra mangkat / bekta upacaranipun / Kyai Tarekat tumingal.

  40. Balanira tumut sami / angiring-ngiring sedaya / abekta upacarane / Ki Tarekat agraita / sigra-sgra lampahnya / pesaja busana kampuh / pan nganggo daram pinala.

  41. Wonten kang winuwus malih / ingkang kemit kamandhungan / kang lagya nata karyane / kang Paningal lan Pangucap / Pangambu Pamiarsa / Cipta lan Ripta wus rawuh / wong kalih den ungkih karya.

  42. Ki Adhep lan idhep linggih / punika pan iri karya / Paningal asru wuwuse / lah nedha tinata karya / Ki Adhep Idhep ika / lah punapa silanipun / dening dora nangga karya.

  43. Iku wong ngucireng karpi / tansah anganggur / kewala / iku wong tanbuh gawene / Ki Pangucap aris mojar / nedha ika tinata / aja na wong nganggur / manira banget kangelan.

  44. Ki Pangambu angling aris / inggih aleres punika / puniku tanbuh gawene / eca anglindhung kewala / iya milu ginanjar / barang karya datan tumut / lan akarya kemandhungan.

  45. Saene sinungan kardi / Ki Pamirsa lon angucap / nedha wicara mangke / iku dijaluk karyanya / mila tan tumut karya / nganggur tanbuh pedahipun / yen punika wewijangan.

  46. Apesthi entheng sinanggi / dadia pitung giliran / Cipta lan ripta wuwuse / pesthi manira tan suka / yen sira kang jaluka / dhingin angrembyong maringsun / sarta lawan pangandika.

  47. Ana dene mengko iki / para karsa ngiring karya jalukan ngayunan mangko / manira dermi kewala / angembyong wong punika / Ki Paningal asru muwus / ingsun tan wruh pangandika.

  48. Punika sun jaluk kardi / Ki Pangucap asru mojar lah nedha jinaluk mangko / kapanane yen mudhuna / si Cipta Ripta ika / mubeng padune lumencur / bungah den nengna kewala.

  49. Mangsa kenoa puniki / yen jinaluk wiwikingan / kejawi ngarsa sang katong / sokur dadi padu besar / Ki Pamiarsa ngucap / luhung jinaluka ing ngayun / Ki Pangambu aris mojar.

  50. Iya bener iku ugi / Allah amek wong ngurahan / pan tuwas sisan alane / mongsa kiranga gawean / Ki Cipta Rpta ngucap / nadyan den jaluka ngayun iya luwih karsanira.

  51. Apan ana ujar mami / den aririh ujarira / aneng ing ngayunan mangko / den prayoga bicaranya / srta pangandika / Ki Paningal asru muwus / boya idhep ujarira.

  52. Ki Patih Israpil prapti / arsa marang  kemandhunga / anata gawe karsane / kagyat mirsa ramnya-ramnya / jalma kang paben karya / nulya sirep kang apadu / sapraptanya  Kiya patya.

  53. Samya kendel semu ajrih / padu karya bok kadukan / Patih Israpil tingale / kadung kang apaben karya / waune kalintang ramya / Ki Patih amara gupuh / Ki Patih Israpil tanya.

  54. Mau padu apa sami / ramnya aneng kemadhungan / apa kang pinadu rame / dene kongsi bengkerengan / Ki Paningal asru mojar / paben karsane sang ulun / angiri kang dereng nebda.

  55. Pun Idhep lan Adhep singgih / punika den iri karya / dereng nebda sakaryane / lir barang karya panebda / ana ngrembyong kewala / inggih pun Cipta Ripteku / kawula tedha karyanya.

  56. Ki Patih Israpil angling / aja geru ngiri karya / wong roro iku karyane / iku siniyan Hyang Sukma / mijia karyanira / saos karsane sang ulun / asaos aneng ngayunan.

  57. Sira angungkih ing kardi / wong roro iku tan kena / lamun sira ngiri gawe / apesthi yen nora kena / Israpil kagyat mulat / gustenira kang dinulu / Ki Akekat lunga seba.

  58. Mawas-mawas lampahneki / Ki Patih Israpil mojar / lah batur gustimu katon / apan lagya lunga seba / lah padha ngiringena / wong sekawan mesat sampun / samya beta upacara.

  59. Ki Khakekat aningali / balanira atut wuntat / abekta upacarane / Ki Akekat lampahira / sigra-sigra gancangan / age-age lampahipun / lampahe angungak-ungak.

  60. Tan arsa kakehan pikir / tan arsa kakehan sandhang / amung ngagem nyamping bae / won wonten malih kang warna / kang kemit siti bentar / rame nata karyanipun / Ki Nyawa lawan Ki Atma.

  61. Ki Sukma Ki Cahya iki atanapi Ki Murcaya / wong kekalih dereng amor / dereng mudhun karyanira / tansah dadi bicara / Lageng lan Ki Toked iku / tansah den ungkih karyanya.

  62. Ingkang angrembyong ta singgih / wau sira Ki Murcaya / Ki Nyawa asru wuwuse / lah payo tinata karya / aja ngidhung kewala / ingajak neba karya gung / gih dadi saya golongan.

  63. Ki Ayma amuwus aris / pesthi bener iku uga / wong nganggur tanbuh gawene / iku milu tampi sihnya / karyane nora nana / tan bekti kemit sedalu / Ki Nukma sugal angucap.

  64. Lah nedha den iri kardi / kapanane tumapaka / apan iku nganggur bae / Ki Cahya delingnya mojar / teka bener kewala / apan iku wong anganggur / sedhenge den iri karyanya.

  65. Lah nedha jinaluk wani / yen tan purun ngangkat karya / yen budi sun kembarane / kinarubut ing wong kathah / wong roro rosa pira / amungsuh wong papat iku / Murcahya meneng tan ngucap.

  66. Mirsa wong papat angling / Murcahya angusap jaja / arum memanis wuwuse / sakarsanira angucap / pan iya ujaring wang / ing kene apa pinadu / winecaranen neng ngajengan.

  67. Nadyan sinungana kardi / nanging sae neng ngajengan / Ki Nyawa sendhu saure / Murcahya ngalingi karya / sila gengdi rupanya / la si Tokid karyanipun / tan wande sun tedha karya.

  68. Suka tan sukaa kardi / tan wande sun tedha ngarsa / pesthi sun bethothot bae / yen kalah sun jarah / wiyahe sun balinga / apan wus tawas sun jaluk / jajaban bae tan tena.

  69. Nyawa ngucap kaduk wani / yen wus metu kordanira / tan wande medhun gawene / badane tur tuwas rusak / Ki Nyawa asumbar-sumbar / ingsun tate anilang tatu / sun dol nreh aden wisaya.

  70. Kasaru Patih Ngijrail / miyos marang siti bentar / anata karya karsane / Ki Patih kagyat miarsa / wadya kang padu karya / kang bala dhangan andulu / sirep kang apadu karya.

  71. Wong sekawan asmu ajrih / wus ngraos yen tinakonan / Ki Patih tumingal langko / wong kemit apadu karya / gumeder awuruhan / nulya pinaranan / gupuh / aglis prapta ngarsanira.

  72. Ki Patih tetanya aglis / apa kang kang den padu padha / dene arame syarane / pating bangkereng syaratnya / kaya wong yun kerengan / Ki Nyawa nulya wot santun / punika apaben karya.

  73. Kanca kula nyageng kardi / inggih kang dados bicara / pun Langgeng pun Tokid mangko / kula tedha karyanira / teksih ngrembyong kewala / pun Murcahya kapiluyu / ngiloni Tokid lan Baka.

  74. Pun Langgeng lawan pun Tokid / datan mudhun pakaryannya / Murcahya ing wong dahuwen / ngukuhi wong mukar karya / panas ati kawula / Langgeng Tokid gajihipun / sami lan kang bangkat karya.

  75. Anuwun priksa Ki Patih / Patih mojar aja gancang / iku wong miji karyane / siniyan ing gustenira / aja age ta sira / yen ana timbalan dhawuh / Langgeng Tokid karuhena.

  76. Wong roro puniku singgih / samya nganti pangandika / ana dene paran kiye / angantia pangandika / yen sampun ta rumangsa / Ngijrail kagyat andulu / Ki Makrifat mangkat seba.

  77. Agancang dennya lumaris / Ki Ngisrapil alon mojar / wong lima winisek kabeh / Allah ika gusnenira / pan lagi mangkat seba / lah iringen aja kantun / den enggal nuli mangkata.

  78. Wong lima samya angiring / samya beta upacara / sarta lan pengawinane / pan sampun pepak sedaya / samya nututi lampah / pan enggal lampahipun / Ki Makrifat pan tumingal.

  79. Balane samya tut wuri / Makrifat mesem jro nala / Makrifat inggal lampahe / tan mambu wong mara seba / sarwi cawet kewala / cingak sakeh kang adulu / samya micoreng jro nala.

  80. Tan memper saos ing gusti / tanb memba wong sesarasan / ing sasolah pratingkahe / dhateng lumajar kewala / apan kadi jaran ngerap / pan nora nolih ing pungkur / samya micoreng jro nala.

  81. Lampahe separti angin / Makrifat lampahnya gancang / kang tut wuntat keri kabeh / kang mangkat dhingin kawuntat / dungkap prapta ing nglawang/ kang nama kori panutup / lir pendah kori srinata.

Pupuh II
Sinom

  1. Anenggih kori punika / dedalane manjing puri / nenggih kancingipun tobat / sesakanipun rohbani / maningkem talineki / pan rohani inebipun / payo sabar derana / ingkang tengga kori iki / Radyan Mutmainah bagus tan sikara.

  2. Mulat Raden Mutmainah / yen gustine ingkang prapti / aglis winenganan lawang / Ki Makrifat liwat aglis / bala kantun ing jawi / tan wonten tumut malebu / sampun minep kang lawang / Ki Nyawa arsa tut wuri / Raden Bagus Mutmainah datan suka.

  3. Makrifat wus manjing pura / wus linggih neng ngaras kursi / munggeng aneng ing ngayunan / pan sampun pinanci-panci / peparinge ing gusti / warni kupi gung perukum / murub yen tiningalan / isi madu masthika di / duk sinambut marang Ki Makrifat ika.

  4. Gandane arum mangambar / pan wonten winuwus malih / Ki Akekat lagya prapta / ing nglawang wesi puniki / nenggih dedalaneki / pan tigafar kancingipun / rohani sesakanya / maniyun / tetalineki / tinebipun anenggih kandil punika.

  5. Pepayon sampurnaning dat / kang akemit tengga kori / Rahaden Suwiyah ika / prayetna tan amaloni / kang Suwiyah udani / lamun gustenira rawuh / aglis sinungan lawang / Ngakekat lumebeng puri / balanipun sedaya kantun neng jaba.

  6. Tan sinunga kesah-kesah / pan sampun ngineban kori / lan ing balarsa tumuta / angungkih anedha kori / Ki Suwiyah nyukani / wus nusul mring gustenipun / Ki Khakekat wus prapta / nulya linggih ngaras kursi / samya ngumpul wus ngadhep aneng ngayunan.

  7. Sampun pinanci punika / peparingan werna adi / wewadhah werna kencana / ya isi serabat wangi / wus tinampanan aglis / marang Ki Khakekat sampun / wonten ing ngarsanira / yata kawarnaa malih / lampahipun Ki Tarekat lagya prapta.

  8. Ing lawang siratal ika / punika dedalaneki / kancinge panebut ika / sesakanipun rohani / maniyah talineki / gih tarekat inebipun / payon keh ananing dat / kang kemit tetangga kori / Raden Bagus Amarah langkung ulama.

  9. Raden Amarah tumingal / lamun gustenira prapti / ngandika amundhut lawang / aglis winengan kori / Ki Tarekat lumaris / aglis lumebeng kedhatun / bala kantun ing jaba / tan sinungan manjing kori / pan agupun amarah maniteb lawang.

  10. Ki badan anjaluk lawang / arsa tumut gustineki / Ki Amarah datan suka / dedel dinedel ning kori / Ki badan meksa ngungkih / pan den gitek sirahipun / Ki Badan sru bremantya / mekanjar bekalahi / Ki Amarah gitet jaja malang kadhak.

  11. Yata Rahaden Amarah / tingale ngatirah andrik / apan sarwi ngagem rotan / Ki Badan amenthelengi / Ki Badan esmu ajrih / wekasan kendel lan muwus / Ki Tarekat wus prapta / alinggih neng ngaras kursi / pan akumpul pinarak aneng ngayunan.

  12. Wus pinancen paringannya / Ki Tarekat marang gusti / awarni bokor kencana / aingsi wowohan adi / namane wowohan adi / sekar suratollah arum / pan sampun tinampanan / wonten kawarnaa malih / ingkang kantun dhewe nenggih Ki Sarengat.

  13. Lampahe tansah lonlonan / anganteni kadangneki / tan nyana yen kantun sira / duk angkate andhingini / tan wruh den lancangi / marang kadang-kadangipun / mila eca lonlonan / awak den liling-liling / tesbehipun samarga den kudang-kudang.

  14. Sigra nulya prapteng nglawang / sela matangkep puniki / gih punika dedalannya / kancinge niyat sejati / sesakane jesmani / nur madi tetalenipun / jahur inebing lawang / pepayon rengaling ngeski / kang atunggu Raden Luamah punika.

  15. Dhusta tur esmu durjana / Raden Luamah udani / yen gustine lagya seba / agupuh mengani kori / Ki Sarengat lumaris / wus malebeng ing kedhatun / lampahe lonlonan / tan pegat dennya dhikir / balanira sedaya kantun neng jaba.

  16. Tan wonten sinung tumuta / pan sampun mineb kang kori / Ki Luhur meksa tumuta / Luamah dhupak ing sikil / wong lima aneng jawi / balane Sarengat wahu / samya ajrih sedaya / galihe samya kumitir / sakelangkung samya ajrih gustenira.

  17. Amung Ki Luamah ika / kang binekta manjing puri / ngiring-ngiring Ki Sarengat / Luamah dhasar galidhig / yen ana karsaneki / kalangkung denira berung / tan kena sinuwalan / Ki Sarengat sampun prapti / sampun lenggah aneng kursi bale ngaras.

  18. Ki Sarengat esmu duka / angrasa lampahe keri / tansah menggah manjing tingal / Kyai Ngakekat angliring ? Ki Makrifat ningali / Ki Sarengat esmu bendu / tumungkul sarwi bekah / pan sarwi agiget lathi / menggah-menggah pan sarwi angusap jaja.

  19. Ki Sarengat aris mojar / nanging ginarit ing ati / nora nyana badaning wang / dene ta padha dhingini / duk angkatira kari / amung ingsun kang karuwun / ngong lampah alon-lonan / sun nganti mring sira sami / ingsun sidhep maksih kari wong tetiga.

  20. Si Tarekat lah adena / lakune tan giring-iringan / kabehane padha jawal / lakune padha nglancangi / si Khakekat wong baring / esmu tan idhep semu / lah ta si Makrifat / nganggo atine pribadi / Ki Sarengat dukanira jroning nala.

  21. Ki Tarekat tanpa ngucap / sru tumungkul esmu wedi / anyana badhe kadukan / wus karaos galihneki / dinulu netra abrit / angling pan sarwi macucu / lathinya kajuwitan / basengut jajanya abrit / pan ajentung adangu migu kewala.

  22. Nenggih Ki Hakekat ika / gumujeng jroning ati / mulat marang kakangira / Ki Makrifat ngesemi / aliyan dennya linggih / selonjor alulur suku / sarwi singsot punika / melat melot anguciwis / dipun sumur geguyon lawan Tarekat.

  23. Kyai Tarekat tumingal / marang Ki Makrifat iki / gumujeng amijet jaja / kang rayi sarya winangsit / sarwi tumungkul anglirik / gumujeng suka ing kalbu / Ki Sarengat tan wikan / nulya majeng awotsari / sampun lungguh mencangah aneng ngayunan.

  24. Sampun pinancen paringan / wau marang gustineki / tandhane lamun siniyan / sakarsane den saosi / wadhah mas selaka di / warna pelag isenipun / sarwi dhedhaharan endah / Sarengat bungah ing ati / Ki Luamah ingkang marani kebat.

  25. Kang rupa tinampan selaka / Ki Luamah kang nampani / nulya binuka sasbnya / Ki Sarengat aningali / panganan adi-adi / apa kang ora na iku / Srengat ngucap ing nala / tanggon manira yen bukti / donya kerat ginanjara dening Hyang Sukma.

  26. Ki Sarengat aris mojar / tanya Ki Tarekat aris / sira pinaringan apa / yayi marang gustineki / ingsun arsa udani / peparinge mring sireku / miwah yayi Khakekat / sira den paringi punapi / ngong yun wruha miwah pun adhi Makrifat.

  27. Ki Tarekat aris mojar / gih kawula den paringi / sangking sihe gustiningwang / gih punika ingkang warni / bokor mirah pinanci / nanging saingsine dereng wruh / pan kapundhi kewala / dereng purun angungkabi / sak kelangkung jrih bok dede karsanira.

  28. Ki Sarengat aris mojar / Ki Khakekat den takoni / sira pinaringan apa / manira ayan nu dining / Ki Sarengat lingnya aris / kawula pinancen sampun / warni kopi kencana / ingsine dereng udani / pan adangu teksih kapundhi kewala.

  29. Kawula tan purun buka / yen dede karsaning gusti / Ki Makrifat tinakon / sira den paringi punapi / ingsun ayun udani / Ki Makrifat alon muwus / gih kawula sinungan / warna kopi kumala di / isenipun nenggih madu pinatika.

  30. Tur endah gandanya ngambar / Ki Sarengat esmu isin / mirsa wecana mengkana / angrasa wedhar kang galih / angrebda pusuhneki / kadya bedhaha ing lambung / nalane terataban / kumitir sajroning galih / langkung duka dalane kadya ginongsa.

  31. Ki Sarengat dukanira / lir pendah yayah sinipi / andulu marang Makrifat / Sarengat angling saya andik / yen mengkonoa ugi / pra uga kabehna iku / ingsun ayun uninga / warnane kadya punapi / kang gonda rum lah age para bukaa.

  32. Manira ayun wruha / lah age bukanen aglis / aja kongsi kumelamar /  ing tingalingsun puniki / aja tan suka yayi / pesthi mengko sira kabur / mring gusti luwih wikan / manira tedha ing ngadil / asru matur Ki Tarekat mring Sarengat.

  33. Inggih patedhan kawula / yekti tan suka wak mami / dene wus pancen piyambak / peparingan marang gusti / pesthi ajrih wak mami / yen tan pentah ing Hyang Agung / mangke sun alenggana / andika buka puniki / sak kelangkung ajrih yen dika bukaa.

  34. Khakekat nambung ujar / gih makaten awak mami / tan suka lamun binuka / pan wus pinancen pribadi / pan wus pininta sami / marang karsane Hyang Agung / Ki Makrifat lingira / dudu dhapur wong puniki / gih puniku tuduh jeneng wong nelongsa.

  35. Ki Sarengat sru bramantya / anglarap denira angling / si Tarekat ingkang ala / dadya panutan wong baring / atuwa jeneng mami / datan ngajini maring sun / sumawana Khakekat / miwah Ki Makrifat sisip / yen amuwus wong telu pan salah mangsa.

  36. Aweha nora aweha / tan wandes sun jaluk mangkin / kabeh apan duwekira / Ki Luamah wus cawis / sebet acawetan sampun / cancut atali wonda / wus wikan karsaning gusti / tandangipun acakut datan mundura.

Pupuh III
Durma

  1. Ki Luamah trangginas nulya angrebat / maring kang warni kopi / pan katiga pisan / punika dipun rebat / wong tiga agrajeg sami / kae Luamah / meksa angungkih sami.

  2. Ki Makrifat  kupi meksih ginujengan / ingsine kocar-kacir / miwah Ki Khakekat / kupine dipun rebat / nanging kupi datan keni / pan kocak-kocak / Luamah ngerbut wani.

  3. Ki Tarekat dipun rebut datan kena / meksih rejengan kupi / pan kocar-kaciran / tumiba bale aras / temahan prahara uning / Kae Luamah / kongsi ngolang ngaling.

  4. Lir den ringut manira Ki Luamah / antuk asihing gusti / gita ing paseban / geger kadya gilingan / kagyat wadya kang neng jawi / Ki Luhur mojar / batur geger punapi.

  5. Allah konca baya iki ana karya / ing paseban angisis / dudu Aluamah / ingkang gawe prakara / kang wonten lawang puniki / Raden Luamah / lawan Suwiyah singgih.

  6. Sumawana sira den Mutmainah / samya kagyat tan sipi / amiarsa syara / opyak kang aneng jaba / syarane pating jalerit / akeh wong lumajar / sangking paseban nenggih.

  7. Dyan pinendheng wau sangkaning prakara / nulya lumayu aglis / wus prapta paseban / dinulu Ki Luamah / polahe anggegilani / Raden Amarah / sigra nulya merpeki.

  8. Ki Luamah den sikep marang amarah / Ki Suwiyah ngebyuki / miwah Mutmainah / sigra samya tumandang / Ki Luamah den cekeli / dipun dhedhabyang / binekta medal jawi.

  9. Pan sineret Luamah maring wong tiga / Luamah meksa budi / kalintang rosanya / wong tiga sami sayah / nongga kurdane kang budi / meksih den bayang / medal jawining kori.

  10. Sekathahe bala kang kantun neng jaba / sedaya wus winangsit / gupuh sami mara / cingak sira tumingal / deding Luamah puniki / weneh angucap apa mulane uni.

  11. Kahe Lahir angucap selamet sira / jer kena walat mami / duk andhupak mring wang / tet kala aneng lawang / sira rasakena mangkin / sakeh kang bala / samya kinen nyakiti.

  12. Ki Luamah nulya den pala wong kathah / Ki Nyawa mala dhingin / ngasoki gigirnya / kemadhu kang kinarya / Ki Atma sigra gitiki / sarta anekak / guglune kongsi mlirik.

  13. Kyai Sukma sigra jambak rambutira / Luamah datan osik / anulya Ki Caya / sigra anyiram toya / Ki Murcahya angideni / Ki Soca angucap / sigra lambe den puntir.

  14. Ki Pamirsa sigra jewer kupingira / Ki Pangambu sira aglis / amulir irungnya / Ki Paningal punika / anyalok netrane kalih / Kae LuaMah / tobate andharidhit.

  15. Kae Cepta Ripta analeni tampar / Ki Luamah den godhi / nulya Kae Badan / sigra gablok jaja / Ki EroH sigra nyiweli / ing lambungira / Ki Panarima aglis.

  16. Sigra nulya anabeti / Ki Panarima aglis / nyekeli bahunya / nulya Ki Atapsila / anerungku sukuneki / Ki ElinG sira / sigra ngileni kuping.

  17. Ki Luamah polahe niba-niba / dipun wesi asati / wong lima punika / tan wonten tumut mala / eca denira ningali / ajrih gustinya / bilih binendon gusti.

  18. Sami suka wong lima nonTon kewala / pangrasane ing ati / tan wonten duduka / ingkang panjuru bala / lamun ilang wong puniki / pan calunthangan / yekti kapenak mami.

  19. Ku Luamah ngolang-ngaling polahira / kelangkung dennya sakit / sambat mring gustinya / gusti nedha ngapura / tan betah anandhang sakit / sambat kadangnya / Kang Tobat dika mrika.

  20. Pan Ki Tobat punika sanake tuwa / pan karasa ing ati / sambat adhuh biyang / wong lima tan tumuta / kadange Luamah singgih / ingkang atuwa / Ki Tobat barepneki.

  21. Kang Luamah panggulune esmu dhugal / nunten amarah iki / nunten Ki Suwiyah / anunten Mutmainah / iku tunggal bangsaneki / Luamah niba / Ki Tobat marepeKi.

  22. Dene mangke Ki Tobat anjaluk seca / marang Luamah iki / Ki Amarah mara / Ki Suwiyah ika / lan Mutmainah tan kari / pepal sedaya / kadange samya prapti.

  23. Ki Luamah angucap sarwi karuna / kakang dika uripi / kawula tan betah / nandhang siyasating wang / awak mara litang sakin / nedha ngapura / Luamah ngasih-asih.

  24. Ki Amarah ingsun iki uculana / dene kaliwat luwih / ingkang kaya sira / Suwiyah Mutmainah / den aglis anguculi / Luamah niba / Ki Tobat sira aglis.

  25. Lah ta mara age sira uculana / dene wus seca becik / Ki AMARAH ika / kelawan Ki Suwiyah / lan Ki Mutmainah singgih / aglis tumandang / nulya samya nguculi.

  26. Yata sampun inguculan Ki Luamah / sumringah tingalneki / ngrasa lamun gesang / dening wus linuwaran / mring kadange papat iki / Kae Luamah / mesim lir madu gendhis.

Pupuh IV
Dhandhanggula

  1. Kang anurat ngame JroninG ati / sadangune gumujeng jroning nala / lebeting tyas ngestokake / siyang kelawan dalu / pangetune datan gumingsir / Wong olah gangsal wedal / ayun wruh surupipun / ing jero jinerokena / den cethekna cethek endhek usul kadim / poma sampun belaka.

  2. Saucule Ku Luamah iki / sinrahaken ing wektu lalima / Luhur rumeksa alane / Ki asar datan kantun / sumawana lawan Ki Mahgrib / nenggih lawan Ki Ngisa / sarta lawan Ki Subuh / binekta dhateng yogyana / aneng nglawang apan samya den kemiti / tan suka lunga-lungan.

  3. Ingkang wonten paseban singgih / apan sami bubaran sedaya / Sarengat ilang manahe / konduripun karuwun / Ki Tarekat kantun neng puri / kelawan Khakekat / lan Makrifat kantun / lumaku gandhengan asta / alulungsen gennya lonlonan lumaris / kantun ing wuri pisan.

  4. Ki Sarengat lampahnya aririh / sampun prapta wau ing yogyana / ing prenahe linggih mangke / Ki Tarekat sumungsul Dhateng Gunung Jabalkat singgih / punika Pernahira / Khakekat tan kantun / marang Gunung Erap ika / gih puniku pernahe genira linGGih / pan mantuk sowang-sowang.

  5. Wonten den Ki Makrifat singgih / dhateng Gunung ing Ngarpat punika / winayang wayang anggene / punika pernahipun / samya remen mardi kang singgih / tansah karaseng nala / ewuh nyananipun / dene atemah mengkana / sarupane kagungane ing Hyang Widi / samya kocap sedaya.

  6. Wonten dene kagungan puniki / kang kasebat Ki Makrifat ika / kupi kumala ing mangke / wau sakocakipun / apan tiba ing ngaras kursi / akarya gara-gara / pan arupa iku / ati jro mangke punika / jajuluke Hanila Hening kakelir / warna kadi palwaga.

  7. Ki Makrifat ingkang madani / wonten dene pasengitanira / pantes Ki Sarengat mangke / apan ana wewengkonipun / kang atiti minongka seksi / kapat Ki Johar awal / ing kalimanipun / duk malum si namaguna / kaping neme katrap panjiyat puniki / kapitu ijmakira.

  8. Ane dene kagungan senelir / aneng kana gunung pitenah / nenggih punika pernahe / tur radi warnanipun / kekajengan ageng ainggil / pange amancawarna / papat kathahipun / samya kapulet ing ngrata / luhuripun tan ana ingkang ngungkuli / meh kasundhul ngawiyat.

  9. Sanggabuwana namane singgih / kang angongang ing jalat punika / windu punika ayode / selaka kajengipun / pan agodhong lungsir mulya di / pan akeh warnanira / ana lungsir jingga ingkang adi / la lungsir kuning raras.

  10. Lungsir pethak warnane nehali / lungsir wilis datan kawoworan / miwah lungsir cemeng mangke / warna-warna dinulu / kembang mirah warna sotya di / awoh inten kumala / lan sesotya murub / datan ana kang uninga / mung wong cebol-cebol anggayuh ing langit / alenggah ngandhap jurang.

  11. Kang angreksa wanodya yu luwih / akekasih Dewi Sarpiningrat / punika tunggu kuncine / pan wus ginadhang iku / sapangandikanya Hyang Widi / apan wus jangjenira / ing wau Hyang Agung / dadya ratuning kasyargan / wanodyeku kinasihan ing Hyang Widi / yen wus tekeng ubaya.

  12. Ingkang angreksa wanita YU luwih / akekasih NI DEWI KARUMAN / punika kang sinung gawe / ing benjang janjenipun / lamun sampun dhateng ubanggi / dadi ratuning syarga / nadyan puniku / kinasihan ing Hyang Sukma / wus pinesthi cipta denira Hyang Widi / iku sinung pangandikan.

  13. Dewi Aruman amangun kingkin / aningali kang naga bendana / angrasa owah rupane / tan ana polahipun / wus saparti layun / ageng mapan wus ilang / tan ngusikan kadimu barekatneki / sureme cayanira.

  14. Pan dinulang mangan datan apti / ingkang aran nigena cendhala / puniku pepangane / anenggih warnanipun / kadi wau uruh ing warih / umben umbene ingkang / kosya manis arum / ingaran gaga sutikna / urab bawor amancawarna cahyeki / surem ing warnanira.

  15. Nanging esak bayanya puniki / Nagabendana sapati pejah / sangsaya ilang warnine / Ki Aruman andulu / pan angrangkul anjrit tan nangis / tanbuh ing polahira / tan saged aduluh / manah liwung tan anyana / mung kang raka kang kacipta sinambat tangis / sarya mijil waspanya.

Pupuh V
M i j i l

  1. DEWI ARUMAN tumurun aglis / lampahira alon / sangking ngumbul ngawiyat sangkane / angure weni samargi-margi / datan nolih wuri / lumampah lan pnjung.

  2. Tan aetang wirang lawan isin / tangise pan alon / sarta datan pegat sambate / datan sande dinukan ing gusti / dene tiwas mami / kagungan Hyang Agung.

  3. paran polah ingkang ngreksa iki / tiwas ten ingong / mung kadange sinambat tangise / ingkang wonten udyana di luwih / Ki sarengat nenggih / wus nyana ing kalbu.

  4. Lamun dinukan marang Hyang Widi / awaknya wus along / anenedha mring Hyang Sukma mangke / muga-muga diapuraa mami / nedha galap gampil / muji wangsul-wangsul.

  5. Pan kasaru dhatenge kang rayi / sang dyah ayu anom / Sarpiningrat atawan tangise / pada kang raka dipun sungkemi / pan sarya nangis / sotya abih balut.

  6. Syara erak anganyutken ati / sasambatnya alon / lir sundari sang dyah pangringihe / sangking sangete denira nangis / gubel kadangneki / kang raka angungun.

  7. Ki Sarengat grahita ing ati / mring kang rayi katon / Ni Sarpiningrat maras galihe / wus angrasa wau jroning galih / yen panggawe mami / Ki Sarengat muwus.

  8. Sarpaningrat babo ari mami / matura den alon / kadingaren lah yayi marene / sarwi sira tawan-tawan tangis / SARPININGRAT angling / wuwusnya wor muwun.

  9. Pegat-pegat ature wor tangis / kakang gusti eningong / tiwas temen ngreksa sengkerane / pan angreksa kagungan dalem Hyang Widi / kajeng sogangumi / nenggih samya ngalum.

  10. Samya ilang warnane kang sari / alum ingkang godhong / kadi pundi kakang mas purwane / adhuh kakang mas dika jameni / Sarengat ngling / kewedan ing kalbu.

  11. Nulya emut kamulyane dhingin / sigra muwus alon / tan kuwasa ing sunahe ANGGER / tan uninga kagungane gusti / maranga ing ardi / Jabalkat wong ayu.

  12. Anjaluka pernah sira yayi / mring Tarekat mangko / Ni Sarpiningrat tikel alise / mirsa kang raka denira angling / dene anyaguhi / dening mung satuduh.

  13. Sarpaningrat rengu sarwi nangis / kesah pradong-pradong / tan pamitan sang dyah duk kesahe / garundelan muwus turut margi / kang sinambat tangis / kang raka ing gunung.

  14. Ing JABALKAT denira alinggih / nedha tulung ingong / ingkang kantun ing yogyana langke / Ki Sarengat lenggana tan angling / muwus jroning ati / netra kumengbeng luh.

  15. Arinira Sarpaningrat singgih / kang meksih katonton / kirang-kirang akathah polahe / sangking pegelira ing galih / waja tansah kengis / teka asung wuyung.

  16. Penangise teka dudut ati / sarwi melot-melot / lan tan pamit wong ayu lungane / teka pantes grundelan nut margi / gentia kawarni / kang rayi neng gunung.

  17. Ponang ardi umbul wiyat singgih / sang dyah ayun anom / RETNA DEWI ARUMAN westane / sarawuhira atawan tangis / Ki Sarengat angling padanya rinangkul.

  18. Anungkemi pada sarwi nangis / sesambatnya alon / tiwas temen kakang mas sun kiye / enggen kula ngreksa kagungan gusti / nedha tulung mami mring kakang wong bagus.

  19. Sun tan wande kadukan Hyang Widi / Ki Sarengat jomblong / sakelangkung abunek manahe / aningali marang ingkang rayi / ageng dennya brangti / amicoreng kalbu.

  20. Kaya paran aweta kaeksi / katon melok-melok / tan suwala neng jroning kalbune / Ki Sarengat istipar dharidhil / kadudoning pikir / ngusap jajanipun.

  21. Ki Sarengat nulya tanya malih dhuh wong ayu anom / kadingaren nimas mirah mrene / sira tumurun saking ngardi / sarya tawan tangis / paran dadi wuyung.

  22. Menek ana ingkang dadi watir / kapalanging raos / paran baya kang dadi atine / alah yayi matura sayekti / Dewi Aruman angling / pan sarwi amuwus.

  23. Mingsek-mingsek kasesegen tangis / awor turnya alon / dhuh kakangmas mila prapta kene / saking ngumbul wiyat awak mami / ngreksa kagungan gusti / tiwas kakatengsun.

  24. Kagungan Nagabendana sakit / tan polah lit layon / aneng ngarga kula tilar bae / alah kakang andika tulungi / jampenana mami / kakang selak lampus.

  25. Ki Sarengat meneng datan angling / agamblok jaja lon / sarya jelu-jelu manahe / pangucape agangsul pribadi / kaya napa mami / tuwas-tuwas ingsun.

  26. Saya kathah durakanya Widi / delape awaking wong / angur baya matia samangke / tanggung-tanggung urip awak mami / tan jamak lan jalmi / ageng bekanipun.

  27. DEWI ARUMAN umatur aris / kakang atur ingong / tambana sampun meneng bae / ecane manah kawula iki / dika prayogani / kang mulyakna iki.

  28. Kangungan dalem ingkang asakit / maras temen ingong / kaya paran aweta rusak bae / datan wande kabendon Hyang Widi / Ki sarengat angling / tan kuwasa ingsun.

  29. Dudu ingsun tresandha yayi / kagungan kang layon / mapan ana kang pinanci gawe / samya kinen wau nguni-nguni / sabarang neng mami / ana ing sanakmu.

  30. Kang palinggih neng Jabalkap uni / paranana mangko / Dewi Aruman runtik wuwuse / kaya paran kakang tan nyaguhi / entheng bobotneki / mila sun tumurun.

  31. Apan sangking mukir pati-pati / mung dika kang katon / ingsun emut kekadang dheweke / mengko sun susung datan nyaguhi / lah dumeh punapi / datan sem maring sun.

  32. Apa katungkul sandhangan putih / agung agerembyoh / manggunga rasukan jubah bae / jejenggote ngarguyung awilis / brengose jakithit / taliwange kusut.

  33. Dedeg alus kang budi / bungah den alem wong / bungah-bungah yen linanjar bae / jenenge punapa iki / pan kakehan warsi / tuwa bangka bawuk.

  34. Ki Sarengat tumungkul sarya ngling / sakarsanya sinom / lir wayang dhalang upamane / papanjake nimas manira iki / bisa amiwiti / pinesthi Hyang Agung.

  35. Datan saget mungkasi ngong iki / adhuh aren ingong / Dewi Aruman aris wuwuse / yen mengkono godheg tanpa alis / tuwas nyanyukeri / luhung dipun cukur.

  36. DEWI ARUMAN lunga tan pamit / sarya pradong-pradong / sarwi muwus saya brangtine / asru denya sasambat ing tangis / muhun anut margi / sambatnya mlas ayun.

  37. Adhuh gusti baya nora ngimpi / yen ingsun binendon / nenggih maring ing Hyang Sukma mangke / sakkelangkung dening brangta kingkin / kuneng kang winarni / kang palenggah gunung.

  38. Wukir Jabalkap ageng ainggil / Ki Tarekat kang wong / sakelangkung amangun brangtane / wus kawayang cobane Hyang Widi / margane bilahi / duk samya akumpul.

  39. Neng ngayunan panduka pinanci-panci / wahu mring Hyang Manon / nenggih sangking Sarengat purwane / akarya ngrisak kagungan gusti / duk rinebat dhingin / pancene Hyang Agung.

  40. Pan kesaru dhatenge kang rayi / Sarpiningrat katon / sarya tawan-tawan ing tangise / sesambate sang dyah mlas asih / sarya nungkemi / pada rakanipun.

  41. Kya Tarekat agya den sungkemi / angrangkul jangga lon / nimas angger manira tan dipe / Sarpiningrat matur sarya nangis / dhuh kakangmas mami / dika dereng ngrungu.

  42. Dene dika tan tolih ing mami / Tarekat lingnya alon / kagyat ing nala mulat arine / dene beda sasolahe dhingin / Ki tarekat angling / kaya ngapa iku.

  43. Babo sira kadingaren yayi / angrangkul maring ngong / apa baya ana ing karyane / sapraptanira agegitani / matura ing mami / aja geru muwus.

  44. Pan kawula semangke jrih ing sih / upamane ingong / pan kawula awong ginadhe / mila lejur tawan-twan tangis / anedha jejampi / kang manah lir liwung.

  45. Adhuh kakang andika tambani / Tarekat lingnya lon / apa marga laranira kuwe / SARPANINGRAT matur bukaneki / manah esmu kingkin / ewuh jroning kalbu.

  46. Dene sampun ubaya kariyin / dhateng ing Hyang Manon / Dewi Sarpiningrat lon ature / kadi pundi kakang karsaneki / ywa lawas ta mami / Ki Tarekat muwus.

  47. Tan Kuwasa nimas awak mami / karsane Hyang Manon / pan wus ana iku ubayane / yen kagungan puniku ta sakit / yen wus tekeng jangji / wonten yektenipun.

  48. Sampun kersana Sukma linuwih / tuduh bae ingong / lah miyanga kadangira mangke / kang palenggah Gunung ERAP nenggih / iku kang prayogi / paranana gupuh.

  49. Sarpiningrat angling esmu runtik / kadi pundi ingong / kakang karsa andika ing mangke / dene teka timbalan mangkin / nanging kula suthik / mung dika kasuwun.

  50. Ki Tarekat wuwuse amanis / mirah ujaringong / lah adhepen tuturingsun age / aja sira nelongsa ing budi / Sarpiningrat runtik / ature mlas ayun.

  51. Yen makaten kakang dika kari / kula kesah ngulon / sang dyah agya lumengser lungguhe / Sarpiningrat pan sarya kasyasih / siking tyas jroneki / paran polahingsun.

  52. Pan aolah lampahe lestari / apan sarwi mlerok / sang retnayu anutuh badane / pan duraka manira wet urip / sun tedha wak mami / kapan baya lampus.

  53. Ki Tarekat anon anyekikik / dulu sang lir sinom / pan katingal separipolahe / Sarpiningrat sarwi kontrang kantring / lumampah tan tebih / pan saya trus lawung.

  54. Ki Tarekat meneng tanpa angling / dadya datan anon / jroning ati narima bekane / pan kasaru dhatenge kang rayi / sing ngumbul wiyati / tawan-tawan muwun.

  55. Sapraptane Ki tarekat ngliring / ngrangkul pada lon / gupuh-gupuh sumungkem padane / sang dyah mahu matur sarwi anangis / liwat luwih gusti / tega marang ingsun.

  56. Pan kawula katiwasan gusti / Trekat gita lon / mulat sapraptanira arine / sasolahe beda lan kariyin / Ki Tarekat angling / dingaren wong ayu.

  57.  Sapraptanira gita mas yayi / ewet tangguhingong / apa baya kang dadi atine / atanapi yen duwe kuwatir / popoyana yayi / Ni Aruman matur.

  58. Api tambuh kakang dika iki / katiwasan ingong / mokal lamun tan weruha kiye / karsaning Hyang  ingkang angsung wangsit / dinukan Hyang Widi / risak kagunganipun.

  59. Kang wasta nagabendana nenggih / ingsun tilar layon / lah ta kakang tambanana mangke / Ki Tarekat anahuri aris / kithing dhimpil mami / warta dereng ngrungu.

  60. Pesthi tambuh awakingsun yayi / para mido mring ngong / pan abener ujarira mangke / Dewi Aruman umatur aris / tambanana aglis / dimen nuli mantun.

  61. Ki Tarekat wuwuse amanis / tan kuwasa ingong / dudu para iku tersandhane . kagungan rusak pan wus pinesthi / NAGANBENDANA gring / aturira iku.

  62. Ingsun atuduh bae mas yayi / pan bebahan kang wong / ingkang alungguh Gunung ERAPE / paranana yayi dipun aglis / Ni Aruman angling / esmu runtik kalbu.

  63. Milanipun andika puniki / alian kemawon / langkung pegel galihingsun kiye / pan andika gih tumut pinanci / ngraksa kagungan gusti / lagi jajonipun.

  64. Mangke dika teka angoncati / dumeh datan anon / kula tempuhake mring dheweke / bisa punapa kawula estri / Ki Tarekat angling / nimas areningsun.

  65. Aja sira salah tompa yayi / iya awakingong / anyinggahi lara lan patine / durung ana jangjine Hyang Widi / manira sung margi / kang rayi den rungrum.

  66. Lah Aruman den arih-arih / angrasula kang wong / ingkang rayi ala budine / canggeh pangucap ture matitis / basa ujar wangsit / angreka ing tuduh.

  67. Rada gandes pangucape manis / Tarekat lingnya lon / ingkang rayi den lemesi bae / den prih aja kongsia nangis / pradene ta iki / Aruman agasul.

  68. Lah ta kakang mara dipun aglis / aja mandheg mayong / Ki tarekat amanis wuwuse / dhuh mas mirah ana ujar mami / glis maringa ardi / ing NGERAP sun tuduh.

  69. Dewi Aruman amuwus aris / datan temen ingong / baya dika kalangkung lumuhe anmepuhi maring  lara mami / yen mengkono ugi / anistha kelangkung.

  70. Alemes basa jroning ati / nora nyana kang wong / kabangkitan kawruh tinangkise / apa dumeh ingsun wong pawestri / kaburua mangkin / lampah dika iku.

  71. Kang toya kinum sajro jeladri / adhem asrep mring ngong / mung senene den pikirake / lir durjana tinerka memaling / kang kinarya tangkis / Ki Tarekat tumungkul.

  72. Datan kena micaraa malih / dennya mirsa anon / wuwusira kang rayi mengkene / leneg-legeg datan kena angling / sang dyah semu runtik / nulya lengser sampun.

  73. Kesahira tan mawi pamit / kesah pradong-pradong / asru wuyung mlas sih sambate / Ni Aruman lampahira aglis / Ki Trekat angliring / marang arenipun.

  74. Mesem sarya ngusap jajaneki / eman sira anom / kontrang kantring ya lumaku dhewe / canggeh bisa micara ing wangsit / kawarnaa malih / kang wonten ing gunung.

  75. Ki Khakekat dennya linggih / Gunung Ngerap kang wong / kalangkung dene wuyung nalane / cobaning Hyang Sukma anekani / karaseng jro ngati / dukaning Hyang Agung.

  76. Marganira Ki Sarengat dhingin / karya rupa mring ngong / duk rinebat kagungan kriyine / pan kesara dhatenge kang rayi / sarta tawan tangis / Sarpiningrat wau.

  77. Gupuh nulya angrangkul nungkemi / Ki Khakekat anon / sarya kinosya-kosya padane / sarpiningrat sambat ngasih-asih / pasang tabe mami / kakang nedha tulung.

  78. Ki Khakekat kagyat aningali / mring kang rayi anon / apan sampun kumitir manahe / andulu polahe wau kang rayi / beda lan duk uni / praptanira gupuh.

  79. Ki Khakekat wuwuse amanis / dingaren reningong / duk tumurun asigra lampahe / lah tutura mirah mring wak mami / sarpiningrat angling / asekel atengsun.

  80. Pegat-pegat matur sarya nangis / dhuh kakang wakingong / milanipun kula prapta kene / pan tumurun dhateng Ngerap puniki / kakang atur mami / katiwasan ingsun.

  81. Gen kula ngreksa kagungan gusti / mangke temah layon / ingkang kajeng sanggabumine / beda warnane kelawan dhimin / surem sorotneki / sarya wastra alum.

  82. Kaleyange runtuh tibeng siti / ngong siram tan ayom / sanget dennya risake warnane / milanipun kawula mariki / kapang-kapang gusti / kula nedha tulung.

  83. Ki Khakekat meneng datan angling / mirsa sang lir sinom / apan esmu kemengan manahe / Ki Khakekat  wuwusira manis / tan kuwasa mami / dudu duningipun.

  84. Nanging manira atuduh yayi / kang mulyakna kayon / apan nenggih kadangira dhewe / kang palenggah Gunung NGARPAT iki / dunungen ing galih / paranana gupuh.

  85. Sarpiningrat angling jroning ati / angrasa wakingong / lamun kalunta-lunta lampahe / manahira pan sangsaya kingkin / alon denira angling / anuwun katengsun.

  86. Kadi pundi karsa dika mangkin / menggah awakingong / dening teka alembatan bae / pan kawula wus ngandel ing gusti / Ki Khakekat angling / lah dununganingsun.

  87. Alah idhepen pitutur mami / sira merdi mring ngong / apan durung pinesthi wajibe / yen dadia katresandha mami / pa gene sira yayi / asalah karya gung.

  88. Iya iku duduh ujar wangsit / dunungen reningong / Sarpiningrat pan rengu galihe / yen mengkono kakang ngong parani / lengser sangking ngarsi / Sarpiningrat muwus.

  89. Sasambate tan pegat samargi / tambuh polahingong / samarga-marga sang dyah tangise / ing yogyana kang kesthi / mung kang raka nenggih / kang kantun ing gunung.

  90. Ki Khakekat angeres manahneki / dulu sang lir sinom / pan katonton separi polahe / Sarpiningrat tansah ngolang ngaling / lampahnya sang dewi / tan ana kaetung.

  91. Ki Khakekat angling jroning ati / eman temen kang wong / pan kasaru dhateng rayine / Ki Khakekat kagyat aningali / praptane kang rayi / tawan-tawan muwun.

  92. Gupuh nulya nrangkul anungkemi / aneng pada alon / Ni Aruman akathah sambate / lah ta kakang tulungana mami / kawula puniki / dinukan Hyang Agung.

  93. Ki Khakekat wuwuse amanis / matura reningong / Ni Aruman amanis ature / milanipun kawula mariki / dhateng ngarsaneki / kakang nedha tulung.

  94. Pan kawula katiwasan nenggih / inggih resaningong / apan Nagabendana ing mangke / kadya pejah kasanget ing sakit / sun tilar puniki / sanget watiringsun.

  95. Ki Khakekat meneng datan angling / ing manah karaos / duk semana ika purwane / langkung ewet manahira mangkin / cobaning Hyang Widi / wus teka maringsun.

  96. Dewi Aruman umatur aris / kakang gusteningong / yen ta nora waluya ing mangkin / datan wande kadukan Hyang Widi / kakang dipun aglis / tambanana iku.

  97. Ki Khakekat anauri aris / tan kuwasa ingong / dudu manira iku tandhane / sarusake kagungan puniki / tan ana kang pinanggih / yayi awakingsun.

  98. Anyampurnakna kagungan gusti / nanging tuduh ingong / nanging ana kadangira dhewe / kang alungguh Gunung NGARPAT singgih / paranana aglis / mirah areningsun.

  99. Ni Aruman angling esmu runtik / kaniaya wakingong / dene teka alembatan bae / pan kawula pitaya kepati / marmane mariki / wus kaping pat ingsun.

  100. Ingsun sidhep angecani mami / mangke teka linyok / dika tansah alembatan bae / dumeh punapa kawula puniki / lah dika tempuhi / basa apatingsun.

  101. Ki Khakekat anauri aris / sarta mesem alon / sarta ingarih-arih arine / sinamur-samur yata kang runtik / sampun kaduk tampi / dunungen reningsun.

  102. Ujaringsun iku yayi / apan dudu ingong / ingkang kinarya tresandhane ing mangke / Ni Aruman ngucap sarya nangis / raka den budeni / kaburu ing laku.

  103. Kadi watu kapendhem sela di / sela mor lan kang wong / sela obah kelawan bumine / kadya angin kadhangan ing wukir / mangkya lali margi / Ki Khakekat muwus.

  104. Sarya gumuyu suka ing ati / bisa areningong / dene bisa angucap mengkene / alah mara dunungena yayi / Ni Aruman angling / pan sarya amuwus.

  105. NI ARUMAN kesah datan pamit / kesah pradong-pradong / mingsek-mingsek ngusapi waspane / Ki Khakekat mulat mring arineki / manah esmu kingkin / mesem mor lan rengu.

  106. Pegel tyase awekasan angling / eman ayu anom / dening kontrang kantring ta polahe / lampahira datan mawi cethi / kawarnaa malih / kang lenggah ing gunung.

  107. Ardi Arpat denira inggih / Ki MAKRIFAT kang wong sakelangkung liwunge manahe / lampahira pan aedan eling / datan nyandang jarit / angulas raga alus.

  108. Karyanira meng-ameng ing wukir / mider-mider alon / aneng ing Gunung Arpat pernahe / sarta ginandheng astane kalih / singsot sarya muji / totolih ing pungkur.

Pupuh VI
Pangkur

  1. Asadat sarya sulukan / clala-clulu pangucape yen angling / yen digapar mawi kidung / sinambi tetembangan / yen anembang namane dhateng Hyang Agung / den sesambi jejogedan / yen salat meneng tan osik.

  2. Meneng datan obah-obah / aningali lir pedah ing wong mati / yen turu bari lumayu / sira Kae Makrifat / aningali sadhatenge arenipun / Niken Dewi sarpaningrat / pan sarya lara anangis.

  3. Lampahe sarya lumajar / karsanira wau arsa ngabekti / dhateng kang raka punika puniku / Kae makrifat mojar / apan sarya akagyat sajroning kalbu / tiningalan arenira / praptane atawan tangis.

  4. Ki Makrifat garjiteng tyas / sira mangke arsa dipun sungkemi / Makrifat nulya lumayu / minggah dhateng ngaldaka / laju minggah kandheg aneng pucuk gunung / pan sarwi alingan sela / jemadi tetindhih ardi.

  5. anenggih Gunung Ngarepat / turan ageng inggil angleliwati / lamun dinulu apatut / rakite lir mestaka / iya iku pamidhanganira Hyang Agung / yen kula asung pawarta / Sarpiningrat mantun nangis.

  6. Mulat kang raka lumajar / manahira pan saya brangta kingkin / nulya nusul / munggah gunung / Sarpiningrat karuna / lampahira suku tangan kalihipun / sangking ewuhe kang arga / lir brajag katareng curi.

  7. Den ambah lunyu kaliwat / lamun dede babadan aresik / nulya prapta puncakipun / Sarpaningrat sengkoyongan / menggah-menggah ambekane melar mingkus / langkung sayah lampahira / Ki Makrifat ngungak uning.

  8. Dhateng arine punika / Sarpaningrat tak sengguh ora tut wuri / tiningalan arinepun / aneng ing ngarsanira / Ki Makrifat kagyat dulu nulya muwus / dhenok sira age menea / ingsun aneng kene yayi.

  9. Ni Sarpiningrat miarsa / yen kang raka ngandika rum amanis / adan marang ngarsanipun / sedya nungkemi pada / pan kalingan ing sela jemadi iku / datan kena linangkungan / Sarpiningrat esmu tangis.

  10. Liwat luwih kakang dika / pinaranan teka lumayu gendring / lah punapa milanipun / teka angungsi arga / arsa dhateng kepanggiha awakingsun / mundur teka ampungan sela / kawula arsa tur ngabekti.

  11. Dhateng karsa jeng andika / Ki Makrifat gumujeng sarya angling / langkung trima dhenokingsun / bektinira wus prapta / gera kene bae sira aja ngrangkul / ila-ilane Hyang Sukma / dimene ingsun lumaris.

  12. Sapraptanira neng ngarga / sun tingali dhenok para kang prapti / arsa nungkemi maringsun / mila sira ngong tilar / ingsun lunga lumayu puncaking gunung / arsa ampungan ing sela / sira lara sun kawruhi.

  13. Tekoa dhenok manira / ambuwangan marang sira mas yayi / sang dyah tan nyana ingsun / nyawa sira wanodya / dumeh para sadulurku tunggil tuwuh / pan dereng wruh ing prayoga / sira linarangan iki.

  14. Wus sinaring ing Hyang Sukma wus ingaken para salira yayi / sira iku pan wus katur / sucekna raganira / lamun sira pagepokan lawan ingsun / atemah dadya welanjar / aja dumeh kadang mami.

  15. Sarpiningrat datan ngucap / pan tumungkul mingsek-mingsek anangis / sasambate amlas ayun / paran karsa andika / de mekaten Makrifat tan saget muwus / sarta kumembeng kang waspa / aningali ingkang rayi.

  16. Apan kawula lumajar / dhateng kangkang Tarekat anenggih / saprapta kawula matur / Tarekat alembatan / dhateng kakang Khakekat ing tedahipun / tambuh ing polah kawula / Kang Khakekat tedah mriki.

  17. Kakang nedha dipun enggal / nedha tamba waluyaa kang sakit / Kya Makrifat mesem kalbu / andulu arenira / sareng matur kang raka suka gumuyu / den samur lawan pangucap / pamangsite mring kang rayi.

  18. Paran benjang yen waluya / alah iya kagungan kang asakit / ingsun jaluk syarga kang tundha sanga / iya iku kang minongka beyanipun / tumungkul Ni Sarpiningrat / amicoreng jroning ati.

  19. Kaliwat luwih si kakang / ageng temen jejalukane iki / senadyan mundhuta besuk / sik nuli waluyaa / benjang kula ingkang matur ing Hyang Agung / nedha syarga tundha sanga / kinaryaa bea iki.

  20. Suka tan sukaa kakang / yekti dika kakangmas kula layoni / uga waluyaa besuk / kagungan kang lara / datan ketang kula nuhun ing Hyang Agung / Kae Makrifat ngandika / heh dhenok dipun sayekti.

  21. Ki Makrifat angandika / animbali ingkang karsa tinuding / lan Aruman prapta ngayun / lana gandaning ika / kaping kalih aningali datan kantun / sami prapta ing ngayunan / Sarpiningrat aningali.

  22. Kagyat denira tumingal / sadhatenge hanuman ing brangta kingkin / Ni arman kagyat angling jroning kalbu / lah ta kakang buron apa / dene aputih kang warni.

  23. Langkung endah warnanira / wulonipun kang putih kang dumeling / kang abang murub dinulu / kang ijo awiletan / dene mala tanpa kinarya iku / alanggeng tan kena owah / Ki Makrifat mesem angling.

  24. Lah teka menenga sira / iku uga linarangan ing gusti / anuman ing wastanipun / Ki Makrifat ngandika / Heh umani matmane sira sun uwuh / ingsun jaluk karyanira / den enggal mangkat mangkin.

  25. Maring Gunung Pitenah / lan maringa ngumbul ngawiyat mangkin / tinjoa kagunganipun / Anuman ing aturnya / yen makaten anuwun pamit katengsun / ngandika kantun alenggah / kawula mangkat semangkin.

  26. Umangkat sangking ngayunan / gegancngan lampahira numani / lan anggadini iki / Anilani tutwuntat / lampahira sakedhap anulya rawuh / pernahe ngumbul ngawiyat / mring umbul pitenah uning.

  27. Yata wau kawarnaa / sawarnine kagungan ingkang sakit / sampun waluya sedarum / wau sapraptanira / yen umani Anilani puniku / kagungan samya sampurna / asri kadya wingi uni.

  28. Yata wau kawarnaa / sawarnane kagungan ingkang sakit / sampun waluya sedarum / wau praptanira / yen Numani Anilani puniku / kagungan sami sampurna / asri kadya wauning.

  29. Kagungan Nagabendana / rosanira pan kadya wingi uni / sareng mulyane angregut / obah buntut kewala / akdya jojit gunung ngawiyat puniku / pinulet ing buntutira / bumi obah kadya miring.

  30. Kakayon Nagabendana / apan kadya duk wingi-wingi uni / langkung endah warnenipun / murubing warnanira / sekaripun anedheng asri dinulu / puspita lan tarulata / sampurna dinulu asri.

  31. Ingkang kantun Gunung Arfat / Sarpiningrat tansah amular iki / dhumateng kang raka wau / Ni Aruman lon mojar / kadi pundi kakang karsa dika iku / kagungane Hyang muyaa / tan sakeca ati mami.

  32. Dene ta boten tingal / yen waluya kagungane Hyang Widi / Kae Makrifat gumuyu / sarya awayangan tangan / pangucape den emor lan wangsitipun / lah dhenok waspadakena / si Sarpiningrat ningali.

  33. Mulat astane kang raka / yen dinulu murub pucuk dariji / sarta amawi kekuwung / sorote lir kagungan / ageng alit tawa kang kawulanipun / Dewi Arman tumingal / kagungane sampun mari.

  34. Karsane DEWI ARUMAN / kagungane arsa dipun sengkemi / jujulukipun sinebut / Jajawijakuma / apan jangkep sawidak rabine iku / lamun pawestri punika / aningali marang kami.

  35. Ilang jenenge wanodya / atemahan lebur karsenereki / lir wulan jur temahipun / atemahan karenan / kang salira benggang lan Hyang Agung / lengser sangking syarganira / iku nimas weling mami.

  36. Ana dene jenengira / yen lumampah aran bandhega iki / adage manglajenun / miwah ing lungguhira / ingaranan lara kesmaran puniku / datan api ucapira / Lara Widakusuman di.

  37. Tanapi yen sira nyandhang / wastanira sang Retna Adiluwih / kerana mangke reningsun / aran Rekakusuma / deneng iku data ana pejahipun / marmane sira ngaranan / Sang Retna Ambari singgih.

  38. Dening datan kena tuwa / warnanira langgeng tan kena gingsir / wangi tanpa ganda iku / aranira sang rara / talimurti tan kena ginggang ing teguh / yata kirab-kirab rema / apan agelung sinangling.

  39. Pamekak mas tanpa una / pan audhet widuri silih asih / atabela manik dadu / ingkang aingsi rasa / sajatine wus kasrah sira sedarum / pan wus sedane Hyang Sukma / kang manik dumilah adi.

  40. Apan ta lilinggih sira aneng bale selaka kang rinukmi / amadhangi jagad agung / umatur Sarpiningrat esmu wedi amirsa wuwuse kakung / tumungkul kembeng kang waspa / nulya ngucap sang Dyah DEWI.

  41. Datan wruh lamun larangan / pan kawula nuwun apuntening gusti / Dewi Aruman umatur / pasang tabe kawula / tan wruh ngeski nedha apura katengsun / Ki makrifat angandika / dhenok nimas ari mami.

  42. Sira angreksa kagungan / apan sira mangke wus den mareni / wus jangjenira Hyang Agung / sira agentenana / dene uman ing rara abendaning iku / miwah anila ika / pangandikaning Hyang Widi.

  43. Kinen angreksa kagungan / lah ta sira mara dadine aglis / munggah syarga puniku / syarga kang tundha sanga / lah asunga uninga kang greksa iku / padha konen ngarsikana / yen kekasihing Hyang Widi.

  44. Arsa matura Hyang Sukma / karsa dulu wruha neraka mangkin / yen wus wruh neraka iku / ayun wruha ing syarga / Niken Dewi Sarpiningrat amit matur / lah kakang dika kantuna / kawula angleksanani.

  45. Tan dangu anulya mangkat / arenira wau ta dipun kanthi / Sang Dyah Aruman puniku / aneng ing wurenira / lampahira pan enggal dheteng lestantun / kan jinujung karsanira / syarga pangurak mangkin.

  46. Lampahira aglis prapta / aneng nglawang pangurakan puniki / lawang jemirah ranipun / ineb-inebing lawang / kang kinarya tali mustakim puniku / kancinge ingkang kinarya / kencana timbul ing warih.

Pupuh VII
Maskumambang

  1. Kawarnaa ingkang atengga kori / sang Malekat Mungkar / bumenipun Gedhah singgih / sinawaur mulya adi retna.

  2. Pepak kabeh saisinira winarni / kayon tunggal warna / miwah godhoong tunggal warni / pan samya gedhah sedaya.

  3. Tiningalan endah warnane nulya sri / widadari kendran / wau ingkang ngarsiki / warnane lir pendah retna..

  4. Yen dinulu sumirat lir mega abrit / kang angreksa kathah pan sedaya widadari / pan kacacah sewu bara.

  5. Sapraptane Sarpiningrat lan kang rayi / sang Malekat Mungkar / kagyat wau ningali / yen kekasih lagya prapta.

  6. Nulya age lumengser sang Mungkar ajrih / aneng ing pipi lawang / arsa marepeki ajrih / Ni sarpiningrat lumampah.

  7. Wus lumebet ing kori mijil ping kalih / sakathahe ika / kang atengga widadari / kathahipun sewu bara.

  8. Pernahira kumpul widadari sami / pan samya amarak / sami ngayap aneng ngarsi / Ni Sarpiningrat ngandika.

  9. lan sakehe ingsun pepak sira sami / lah padha toha / timbalane  Hyang Pramesthi / genira ngreksa kagungan.

  10. Lah ta padha resikana ta sami / pan punika uga / pangandikane Hyang Widi / sakehe kang ngreksa syarga.

  11. Sakathahe pra samya kinen ngarsiki / poma lampahana / iku sebdane Hyang Widi / lah iku kaenaning Hyang.

  12. Lah ta uwis pamitan manira iki / sadaya warabana / nuwun sandika turneki / punapa kang pangandika.

  13. Sasemone pangandikane Hyang Widi / Sarpiningrat ika / anulya lumampah aglis / lestari sakarsanira.

  14. Arenira Ni Aruman datan kari / tansah kanthen asta / lumampah lawan kang rayi / dhateng syarga pertamanan.

  15.  Lampahira lan kang rayi aglis prapti / ing lawang salukat / arane kang ngreksa iki / Ki Malekat during miyat.

  16. Gih Punika kang sinungan tengga kori / malekat during miyat / rarancangan sarwa sari / pan rurube astralaya.

  17. Gambar ingkang aneng ngayunan angrawit / ingaranan ika / Prabu Satmata puniki / linebe sakarsaning dat.

  18. Wewayangan katingalan aneng bumi / prabanya kumenyar / sorotira anelahi / apan tan kena surema.

  19. Pepak kabeh saingsen-ingsen sekalir / pan samya piningta / tanapai kayon kang adi / asri rone mancawarna.

  20. abra murub gandane amrik awangi / endah tiningalan / kang angreksa widadari / kathahe rongewu bara.

  21. Yen dinulu gebyare lir pendah thathit / senen apadha / kang atunggu lawang nenggih / sang malekat juru miyat.

  22. SARPININGRAT sigra lumebet ing kori / kaliyan Ni Aruman / apan wus prapta ing wijil / alinggih ing tamanira.

  23. Dewi Sarpiningrat angandika aris / sanak-sanak sun padha / pepak anenga ngarsa mami / atompoa pangandika.

  24. Lah ta sira padha kumpula den aglis / akeh kang rumeksa / sanak mara widadari / apan samya marak ngarsa.

  25. Pepak kabeh samya ngayap munggeng ngarsi / Sarpiningrat mojar / lah sagunge sanak mami / atopoa pangandika.

  26. Resikana syarganira ingkang adi / pangandikaning Sukma / poma iku den kaesthi / aja sira salah cipta.

  27. Lah ta sira kantuna manira amit / widadari mojar / nuwun sih andika gusti / punapa kang pangandika.

  28. Sasampune ngandika laju lumaris / Niken Sarpiningrat / den enggalaken ta uni / kawayang sapolahira.

  29. Arenira astane tansah kinanthi / ubayane ketang ing sakarsane ing Hyang Widi / dhateng syarga mungkaraban.

  30. pan ing dayat punika kiya kancing / rurube saraba / tetali muta sajati / gumenbyar yen tiningalan.

  31. Hanedah lalangsene lungsir putir / aju-ajug selaka / ingadu manis respati / ineb-ineb gambar seta.

  32. Kang angreksa ing lawang puniku nenggih / Ki Malekat Nrewan / punika kang sinung kardi / yaiku syarga selaka.

  33. Saingsine punika barang sekalir / tenapi kakayonnya / pan samya selaka adi / samya datan kawoworan.

  34. Kang angreksa sekathahe widadari / tigang ewu bara / dinulu lir kilat thathit / Malekat Mriwan pan kagyat.

  35. Aningali ladun kekasih kang prapti / gita manahira / gupuh nulya minta kori / sasampune lengser inggal.

  36. Sakalangkung ajrih Malekat Nriwani / Dewi Sarpiningrat / lumaris malebeng kori / lan arine Ni Aruman.

  37. Prapta wijil Ni Sarpiningrat alinggih / nulya angandika / heh sakehe sanak mami / lah sapanen nraganingwang.

  38. Lah ta padha merenea dipun aglis / kumpula neng ngarsa / sakathahe rewangneki / pepak aneng ngarsaningwang.

  39. Widadari samya kagyat aningali / sapraptane ika / kekasih kang lagya prapti / kang minggah dhumateng syarga.

  40. Adan Samikun seba sedayeki / angayap neng ngarsa / wus pepak kang widadari / Sarpiningrat angandika.

  41. Lah tompoa pangandikaning Hyang Widi / kabeh sanak mara / syarganira den abecik / kabeh padha resikana.

  42. Kabeh samya amanguna syarga adi / senen becika / aja kongsi surem iki / poma padha yaktenana.

  43. Lah ta padha kantuna manira amit / sakeh waranggana / matur sandika ing gusti / punapa kang pangandika.

  44. Sasampune ngandika lengser lumaris / yata Sarpiningrat / arine tansah kinanthi / saya alon lampahira.

  45. Sapolahe kawayang-wayang den liring / kasih sinisihan / wau kang sinedya ngati / dhateng syarga wahadiyat.

  46. Aglis prapta ing lawang tundha retnadi / wastane punika / lawang andariyah nenggih / kajarah rurube ika.

  47. Kang kinarya kancing rekis puniki / jug-ajug kancana / dinulu lir thathhit / padhange amindha surya.

  48. Gebyar-gebyar warnane lir mas sinangling / ineb gambar waya / kang ngreksa jujuluk neki / Ki Malekat Jabariya.

  49. Gih punika kang kinen atengga syargi / lawan syarga kencana / siningsene kencana di / kekayon godhong kencana.

  50. Padhangira apan surem sang hyang rawi / kang angraksa ika / pan sedaya widadari / kehe patangewu bara.

  51. Yen dinulu anglir pendah kilat thathit / gandanya angambar / anelahi tinon asri / Ki Malekat JABARIYAH.

  52. Kagyat mulat lamun kekasih kang prapti / gupuh minta lawang / Jabariyah lengser aglis / Sarpiningrat malbeng lawang.

  53. Lampahira aglis wau nulya prapti / wonten ing gegilang / samya lenggah lan kang rayi / Sapiningrat angandika.

  54. Sakathahe sanak-sanakingsun kang prapti / lah padha mrenea / sakathahe widadari / kang sinelir agumpula.

  55. Kathahipun widadri kang sinelir / kawanewu bara / atap marak munggeng ngarsi / warnane lir mas rineka.

  56. Murub-murub dinulu asri angrawit / Sapiningrat mojar / lah padha tompoa mangkin / pangandikane Hyang Sukma.

  57. Syarganira kabeh kinen angarsiki / poma ngetokena / mung iku parentah mami / sun amit sira kantuna.

  58. Waranggana nuwun aturira sami / punapa kang sabda / kawula dhateng nglampahi / sampune denya ngandika.

  59. Sarpiningrat anulya lumampah aglis / lawan arenira / kawayang lawan kang rayi / sampun jangjine Hyang Sukma.

  60. Pan sinungan nugraha sampun kaesthi / wau karsanira / mring syarga DAHAWIYAH nenggih / lampahira aglis prapta.

  61. Prapta nglawang punika ta sang dyah nenggih / rurube apelag / emas sinawung kinardi / kancinge sekar pucunga.

Pupuh VIII
Pucung

  1. tataline sarwa mas adi puniku / yen dinulu endah / sorote padha nelahi / ineb-ineb gambar sastra kang kinarya.

  2. Kang rumeksa Malekat Jahnam iku / kang sinungan karya / ana dene syarga iki / bumenipun emas punika rineka.

  3. Saingsine salir barang mas lurus / padhange kalintang / tan kena sure puniki / pan alanggeng senennya tan kena owah.

  4. Kang angreksa sekathahe para arum / limangewu bara / dinulu asri lir thathit / lamun tinon gumebyar tejanira.

  5. Anelahi sajagat tan memba iku / ing Malekat Jahnam / kagyat wau aningali / pan tumingal kekasih kang lagya prapta.

  6. Gupuh nulya amengani ingkang pintu / nulya lengser Jahnam / Serpiningrat malbeng kori / akaliyan arenira NI ARUMAN.

  7. Sampun prapta gegilang anulya lungguh / Serpiningrat mojar / akumpula sanak mami / atompoa timbalanira Hyang Sukma.

  8. Padha sira marenea dipun gupuh / kabeg rowongira / sakathahe widadari / kang agreksa sedaya nemewu bara.

  9. Samya marak mulat kagyat jroning kalbu / sadhatenge ika / kekasih samya nimbali / lah pepeken ta rowangira sedaya.

  10. Sampun pepak samya ngayap munggeng ngayun / Serpiningrat mujar / akumpula sanak mami / atompoa timbalanira Hyang Sukma.

  11. Padha sira marenea munggeng ngayun / kabeh rowangira / sakathahe widadari / kang angreksa sedaya nemewu bara.

  12. syarganira kabeh resikana iku / samya ngestokena / iku sabdane Hyang Widi / poma-poma den eling ta sira padha.

  13. Lan maninge padha manguna syargeku / iku wekasingwang / lah karia ingsun amit / waranggana pan samya matur sedaya.

  14. Pan kawula nuwun sabdane sang ayu / punapa ing karsa / sasampune denira angling / Sarpiningrat alon lumengser lampahnya.

  15. Pan Kinanthi Ni Aruman Munggeng pungkur / sangsaya mengkana / nglungguhi jangjining Widi / pan kawayang nalanira sang dyah retna.

  16. Dahteng syarga murdawiyat karsanipun / ingkang bumi  sawiyah / kang rupa inten sinangling / mapan pepak saingsenoingsene samya.

  17. Ana dene lawange wastane iku / pan lawang salamah / mirah rancang rurubneki / langitipun punika langit sunggingan.

  18. Jug-ajuge samya ingukir sedarum / sinawung mas mirah / pan rinancang warna adi / senenipun murub muncar tiningalan.

  19. Ineb-ineb bebyar lintang pan apatut / ingkang rumeksa ika / Ki Malekat Marhan nenggih / gih puniku ingkang sinungan karyanya.

  20. Wonten dene kang syarga puniku nenggih / kekayone samya / sarwa sari kang kinardi / sang lir barang gegodhongan samya mirah.

  21. Samya mirah lelembaran yen dinulu / senene apadhang / padhange ngebeki bumi / pan alanggeng senene tan kena owah.

  22. Kang angreksa widadari ayu-ayu / pitungewu bara / ayu lir mirah ingukir / ting galebyar warnanira waranggana.

  23. Anelahi syarga iku yen dinulu / yata kawarnaa / Ki Malekat Marwan singgih / apan kagyat aningali ingkang prapta.

  24. Pan andulu kekasih kang lagya rawuh / nulya minta lawang / Serpiningrat manjing kori / nulya ngawe ing ngasta sarwi ngandika.

  25. Dentimbali sakathahe para arum / pitungewu bara / samya marak munggeng ngarsi / samya kagyat aningali ingkang prapta.

  26. Sadhatenge kekasih kalih wahu / wus pepak sedaya / sakathahe widadari / angandika sang dyah Dewi Serpiningrat.

  27. Samya sira resikana syarga iku / timbalaning sukma / samya ngosokana mangkin / wis kantuna amit ingsun nuli mentar.

  28. Samya matur widadari sih kasuwun / timbalaning sukma / punapa karsa Hyang Widi / sampun pangandikanira sang dyah.

  29. Sarpiningrat wun mintar lan Dewi Aruman / aris lampahira / retna sari mangun estri / wus kacipta yata wau jroning nala.

  30. Dhateng syarga rumawiyat karsanipun / kang ingsi punika / bumi perdapa sinangling / mapan pepak saingsenira sedaya.

  31. Kang kinarya lawangira ta puniku / Sarpiningrat mulya / inebe esmu ening / tilan lurubnya asri kawuryan.

  32. Kang kinarya langit sunggingan iku / kakancinge adi mulya / murub tejane kang ngukir / mapan asri rinajawardi punika..

  33. Kasinungan karya anenggih puniku / wondene kang sayarga / seningsene sarwa sari / miwah kayu kalawan godhongira.

  34. Samya inten lelembaran tinon murub / tan kena surema / sorote ing retna adi / kang angreksa sakathahe waranggana.

  35. Kathahipun wolungewu bara iku / endah-endah warnanira / pan kadya retna ingukir / mapan murub tiningalan warnanira.

  36. Anelahi sajagat tan ana iku / Malekat Musakap / gita manahe ningali / sareng dulu kekasih kang lagya prapta.

  37. Sigra nulya sang dyah den wengani pintu / lengser Ki Masakap / Serpiningrat malbeng kori / Serpiningrat kelawan Dewi Aruman.

  38. Pan wus prapta gegilang samya alungguh / Sarpiningrat ngandika ris / lah ta padha marenea widadari.

  39. Sakathahe kabeh sanak-sanakingsun / lah padha kumpula / tompoa timbalan mangkin / iya iki timbalaning Hyang Sukma.

  40. Sanakira sinelir sakathahipun / widadari kendran / walungewu bara nenggih / atap marak aneng ngarsanira sang dyah.

  41. Samya gita sapraptanira sang arum / wus pepak sedaya / sakancane munggeng ngarsi / Sarpiningrat lan Aruman angandika.

  42. Heh sakehe tampia timbalanipun / sakeh syarganira / samya resikana sami / poma iku timbalanira Hyang Sukma.

  43. Lah ta uwis puniku weweling ingsun / amit raganingwang / lah padha kantuna yayi / widadari sedaya pan samya mojar.

  44. Inggih gusti kawula sanget anuwun / punapa kang sabda / sesampune denira ngling / Serpiningrat lan Aruman aglis mintar.

  45. Samya kanthen asta kalihipun / solahe kaetang / retnasari ganda resmi / iya iku kang dadi asrining syarga.

  46. Arsa dhateng syarga Rudiyat iku / ingkang bumi ika / jumanten kang binersih / samya mulya saingsenira sedaya.

  47. Anadene lawange praptimah iku / jumanten rurubnya / lelangite dipun sungging / yen dinulu tur winarna adi mulya.

  48. Kancingipun mukhasastra adi luhung / jug-ajug rineka / ingukir kadya raseksi / syarga iku dunulu asri kawuryan.

  49. Ineb-ineb gambar surya kang linuhung / nenggih kang rumeksa / Malekat Mesean puniki / mapan samya sedaya pinancen karya.

  50. Ing ngrumkadiyat kayon mulya ta puniku / lir barang godhongan / anglir jumanten linempit / pan nelahi senenira sabuwana.

  51. Alam kadim kasenenan ta puniku / padhang tiningalan / kang angreksa widadari / kathahipun apan sangangewu bara.

  52. Pan gumebyar kilat thathit warnanipun / nawangnawa tadah / lir jumanten kang den ukir / Malekat Masemaan nika tumingal.

  53. Langkung kagyat dulu gustenira RAWUH / GUPUH MINTA LAWANG / Ki Mesekan lengser aglis / pan wus manjing ing kori sang retna kalihnya.

  54. Arenira Ni Aruman datan kantun / lestari lampahnya / wus ngancik srimenganti / gih punika syarga kang renancangan.

  55. Lawang syarga rumkadiyat tunggal kubun / kang abumi ika / jumanten retna salikin / gih punika kiwa lawan tengenira.

  56. Sekathahe widadari ta puniku / bekta upacara / waneh nampa bokor rukmi / ingsenira burat ganda lawan wida.

  57. Kang saweneh angrakit tinompa ranu / munggeng ing wewadhah / kupi retna lan widuri / kang saweneh nampa lancangira retna.

  58. Ingsi gandawida lawan jebat arum / sawung galing ika / jumanten mulya ingukir / ing puniku ingsi retna sekar sastra.

  59. Mapan sampun tinampanan sekaripun / amung iku sekarnya / kang atuwuh ing suwargi / warnanipun tanpa tandhing sabuwana.

  60. Mapan murub gandane ngebeki syargeku / saweneh anampa / lelancangira rinukmi / ingsenipun jejebadan rasamala.

  61. Kang saweneh yata kang para arum / mring syarga rerancangan / sami amapak mring gusti / iya iku wus jagenira Hyang Sukma.

  62. Duk pinepak sekathahe para arum / ngrakit upacara / retna kinasih lumaris / kanthen asta kang rayi lawan kang raka.

  63. Sekathahe widadari wus kapethuk / angiring sedaya / ginarebeg widadari / asri tinon samya bekta umara.

  64. Segah mulya saingsine syarga iku / sadhatenge ika / retna kusuma kekasih / pan kinanthi NI ARUMAN munggeng asta.

Pupuh IX
K i n a n t h i

  1. Kang ngiring sang retnayu / sekathahe widadari / cacah sangangewu bara / neng tengene ngapit / saweneh aneng ngayunan / ana kang aneng ing wuri.

  2. Sang retna kekasih laju / sedhatenge kapesthi / nulya sira aglis munggah / dhateng kupi mandragini / mring gedhong jinam kumala / sampun prapta pancaniti.

  3. Lenggah gedhong sang retnayu / ing gedhong kulon adi / sang retna sampun ngedhatyan / ing jinem gandanya amrik / ingkang kemit widadarya / waranggana kang sinelir.

  4. Samya endah warnanipun / sakehe pan dalan syargi / samya winangun punika / padhang sumirat lir thathit / wau kang lenggah punika / kang wonten ing mahmur kadim.

  5. Ya Allah timbalanipun / dhateng sang nabi kekasih / nulya Allah ngandika / Kun ya Muhammad iki / iya ingsun den kaetang / tan ana ingkang prayogi.

  6. Yen dudua sira iku / kang yogya dadya tetindhih / aneng jagad ngansia / wus sun gedhong jenengneki / gumantia mring di NGINGSA / kang dhingin tan ana malih.

  7. Ingkangsun kekudang jumenenga / gumantia jeneng mami / kang dadi tetindhih jagad / ing ngangsia ta puniki.

  8. Tetkalane tumurunipun / sangking langit kaping tuni / ingsun amaringi cahya / aran wuludiyat iki / ingkang murub ing wedana / ya sun anganggo iki.

  9. Kang madhangi jagad agung / murub tan ana metengi / kalawan sandhanganira / kang aneng syarga luwih / lusir retna kang kinarya / kang sun kon anganggo uni.

  10. Malah ing satuhunipun / Jabarail kang tinuding / sestrini atuduh marga / wekasingsun wanti-wanti / poma-poma nabi Ngingsa / malah kupinge sun jiwir.

  11. Sakehe wewekasingsun / enget-enget wanti-wanti / anaa ta ingangsia / iku pamrihingsun malih / Muhammad nambungi sabda / dhateng leres tuwan ugi.

  12.  Sangking pangandika ulun / mongsa borong tuwan ugi / mangka Allah angandika / heh Muhammad wekas mami / santuturi bae ta sira / kekasihingsun puniki.

  13. Praptane ngangsia iku / pan wus nama kadhatoning / endah pelag warnanira / kathah inten kumala di / sorotipun apadhang / syada biru semu putih.

  14. Tumawi teja kekuwung / mangkana kang den anciki / lamun pinandeng ing tingal / kadhaton surem senening / malah temah luloh ika / lama niksa aningali.

  15. Surem ngangsia puniki / dene cahyanira nelahi / mongka Ki Muhammad nebda / amba matur ing luwih / amba yun uningaa / tuwan andika warteni.

  16. Kasih tuwan Ngisa iku / sapitan gedhene ugi / miwah dedege punika / yen angucap kadi pundi / tuwan amba wartenana / ing ondhe-ondhening mangkin.

  17. Mangko Allah alon amuwus / Muhammad takon mring mami / ing warnane Nabi Ngingsa / datan ana amadhani / yen ngadek meh sundhul kasa / yen petat lir gelap muni.

  18. Sembada lan dedegipun / tanapi lamun alinggih / dhehdemene sila tumpang / den encot-encot pupuning / lah iki pituturingwang / ya Muhammad mring sireki.

  19. Yen sira tanya maring sun / ayun wruh ing Ngingsa uni / wateke mengkono uga / Muhammad umatur aris / anuwun sebda panduka / Allah angandika aris..

  20. Heh iya Ngisa puniku / wusana ngangsia mangkin / sun gawe tetindhih ika / pepak sabalane iki / malah karta nagrenira / milya jangad ngangsiyeki.

  21. Sarisap pan dadi tunggul / sari-sari lawan siki / ana pitungatus warsa / neng jagad ngangsia iki / pan adhem parentahira / iya Ngisa puniki.

  22. Teka manah katungkul / miwah sabalane sami / padha lali marang ingwang / sun anti sareng kang ati / lawan rongkangat punika / nungkap tiba rekang ati.

  23. Kongsi patang rengkangat ketung / limang rekangati / pamrihingsun marang Ngisa / sak pupene ingkang ati / ngongsidhep di tataa / sun anti elingreki.

  24. Pan kongsi akir satahun / ing sakala ya lalining / kerut manah kalimputan / ing manahe milu lali / marang jenenging manira / ya agung kasukan iki.

  25. Asru laline maringsun / malah ngaku jeneng mami / angaku purba wesesa / mangka sesumbaring iki / tan ana amadhanan / neng jagad ngangsia iki.

  26. Ing nama mung jenengingsun / pan ingsun purbaning bumi / iya ingsun kang wasesa / ingsun Allah kang sejati / alanggeng tanpa sesama / sun akarya bumi langit.

  27. Ingsun kang karya syarga gung / kang karya neraka mami / kang karya lara kapenak / duk lagi wang-uwung dhingin / durung ana kang pratala / duk durung ana kang langit.

  28. Apadhang sumaruwung / lah iya Ngisa puniki / iya ingsun kang akarya / anane bumi lan langit / ingkang aneng ingasiyan / pan dadi sakarsa mami.

  29. Ing bakale buminingsun / kang akarya iya mami / kang aran nurma wikara / ya miwah bakaling langit / nurmani karang ngingsa / sung gawe langit puniki.

  30. Ingsen-ingsen puniku / kang dadi kelalar mami / kang jati sipating ngaral / apepek ingsining bumi / ingkang sun gawe neraka / puniku pan mener ngati.

  31. Kang dadi syarga puniku / pan menering tingal mami / kang mungguh ing tengen ika / mapan saingsining nguni / apan marga sangking ora / saosikingsun wus dadi.

  32. Ingsun Allah wasesa gung / si Ngisa sesumbarneki / sangking pegele ateningwang / marang si Ngisa puniki / dene sesumbar mengkana / heh Muhammad tutur mami.

  33. Ing srandune awakingsun / mehana den osak-osik / sapangakune punika / marang jenengingsun puniki / kaya ingsun anglirena / mengkana den osak-asik.

  34. Ambarubuh sarak agung / Muhammad ngandika malih / amba matur ing tuwan / lamun turun Ngingsa uni / banggi sumuwun ing kalah / wus antuk uning.

  35. Sangking sebda tuwan agung / marma purune kepati / anulya Allah ngandika / tan angrasa awak mami / heh to kowe Muhammad / mongsa sun ucap puniki.

  36. Ana dene wekasingsun / saturunipun rumiyin / marang jagad ing ngangsia / malah kupinge sun jiwir / ingkang sun tutur punika / ujaringsun wanti-wanti.

  37. Teka nulya ngaku tengsun / ambarubuh sarapneki / sesumbar ira mengkana / tan ana ingkang madhani / purba ing dhewekira / mangka ingsun anuruni.

  38. Anuruni seksitengsun / mangka si Ngisa puniki / ingsun eneh masebat / dene andaru lalining / wondene ing pamrihingwang / ya Muhammad ingsun iki.

  39. Marang sinambi ngaseku / laline mring jeneng mami / anging NGISA atobata / pamulane sun wewehi / musibat tumangpeka / si Ngingsa sun eprih eling.

  40. Lah Muhammad iya tengsun / anuruni toya aglis / aran kodrat marbin ika / tiba ing Ngasia wradin / ingaranan udan awah / maletut tibaning warih.

  41. Udakawis genge jawah / sadhulang ganalang nenggih / tiba ing jagad ngangsia / mangka kelem ing jeladri / negaranira si Ngingsa / sabalane kelemsami.

  42. Malah si Ngingsa puniku / meh kakelem aneng ingwarih / aja gancang ta lumajar / sarya gendeng-gendeng rabi / guguping manahira / Muhammad sun tutur iki.

  43. Duk lagya semana iku / katon sapolahing rabi / jerit-jerit gondheng asta / si Ngingsa lumayu nangis / angungsi ing palya kapal / sawuse neng kapal iki.

  44. Si Ngingsa lan rabenipun / putrane den awe gipih / wastane si Capanaha / kakantan apan wus den wangsit / ingajak anitih kapal / ing sakarsaningsun mangkin.

  45. Si Panahan pan lumayu / munggah ing Jabalkap ardi / den ungsi lan rabenira / Ngisa putrane deng sengi / anitihi iya kapal / manahe tan gelem mangkin.

  46. Akedah ngusi mring gunung / mangka Ngingsa duwe janmi / marang ing anakira / iya anakingsun iki / nanging dudu anakingwang / si Manahan meksa lali.

  47. Lumuh manira angumpul / mangka si Ngisa puniki / kenger kapale semana / kagunturan dening warih / sarta kamempyuking ombak / palya malang mujur maring.

  48. Iline warih kang tinut / Gunung Jabalkap puniki / pan wus kalebon ing toya / pan wus kasaban warih / kang gunung kelem sedaya / si Panahan nunten keli.

  49. Lawan rabine puniku / anut saparaning warih / gandhengan lan rabenira / si Panahanan nulya eling / asambat-sambat maring wang / sun turuni nugrahani.

  50. Mentas bang wetan puniku / ing pamenering sun nenggih / munggah wekasaning jagad / kang aran bumi masrik / enggene kang nata si Panahan / alami ngasia uni.

  51. Mongkoa putusanipun / jajam lawan sepi mangkin / ingkang ingsun utus mreksa / abekteni Ngisa uni / yen jagadira wus sirna / paran karsanira maning.

  52. Malah mangkin teka durung / bayakekan sun atawis / aneng jagad ingasiyan / tan kena balia maning / karana ngalih tan kena / ya Muhammad kang sun tuding.

  53. Mangke kena jangjenipun / mangkana mulane dhingin / kang amangan awowohan / kang satitah ngasia di / akaliban ing toyanya / aran patijatha nenggih.

  54. Kang den pangan umatingsun / kang aneng ngasia iki / sari-sari duk semana / munggah prapta dhateng langit / maring langit kaping sapta / awak sepata tekaning.

  55. Pan aneng ngarsaningsun / si Ngisa gupuh ngabekti / aturipun agudhilang / mangka ngaturaken tokid / ing rabil ngalamin Allah / amba matur tuwan singgih.

  56. Amba takon doseku / punapa mergane iki / jaman amba kinelema / punapa mangke dosaning / mangkana ta ujaring wang / pan krana sun rusak iki.

  57. Sira lali marang ingsun / dene sira ngaku mami / iya iku dosanira / mongka Ngisa matur malih / mung punika dosa amba / banggi wanten dosa malih.

  58. Pan mengkono ujaringsun / lah iku dosamu uni / dene kerut marang bala / lali marang jeneng mami / angaku purba wisesa / mangka Ngisa matur malih.

  59. Pralaba ing aturipun / ngasih-asih ngarsa mami / ature wonten narendra / putrane amung satunggal / tur jalu ta putranira / mangka surut ang nerpati.

  60. Kadya pundi karsaningsun / punapa tan wenang iki / lamun putra gumantia / tuwan andika leresi / ingsun kendel datan mujar / ya Muhammad tutur mami.

  61. Tetkala semana iku / Ngisa ature mring mami / angadhangi marang ingwang / mangka si Ngisa matur aris / ing ature Nabi Ngisa / sanget nuwun kula gusti.

  62. Punapa tan wenang ingsun / angangkena kasih gusti / saboten wonene tuwan / Ngisa nuli sun ecani / iya bener aturira / kaya mengkono abecik.

  63. Nora nane katengsun pan sira sun karya wakil / tan ana ingkang prayoga / liyane sira pribadi / kang angemban rasaningwang / satitah ngasiya iki.

  64. Mung sira prayoganipun / sakeleme jagad iki / dene sira lali mring wang / ingsun pan semana maning / asupe mring pekenira / rasa purba anglimputi.

  65. Ana dene ing lalimu / sakehe mring jeneng mami / sira abarubuh sarak / kang sun gedhong kang sun kunci / iku ta laranganingwang / aneng betal makmur kadi.

  66. Lah ya iku ing dosamu / mangke Ngisa matur aris / tumungkul nedha ngapura / mengkana ature iki / umat amba ta punika / lamun tuwan sun cekeli.

  67. Umat tanya ing tabeku / dhumateng amba puniki / punapa ta boten menga / yen nyebut pangestu singgih / dhumateng kekasih tuwan / abener aturereki.

  68. Ngisa sah ing aturipun / iya sun tarima becik / yen dene pangucapira / ki Muhammad matur aris / sarya mesem jroning nala / kadi ta leresa.

  69. Ngisa ature puniku / nanging kasok ingkang satunggil / nanging sak papane ika / purun ngemban sabda gusti / mengkana ujare ika / Allah angandika aris.

  70. Ya Muhammad ujaringsun / ora yen ngasora iki / menek daler ta Ngisa / mangke ta lagya sawarsi / aja matur marang ingwang / nuli sun jiyade uni.

  71. Nanging si Ngisa kepahung / dene nuli kumawani / kaya benera si Ngisa / nulya Ngisa sun kon bali / tumurun jagad ngangsia / Ngisa ature aririh.

  72. Nanging andhepok tan purun / aneng ing ayunan mami / amba nanging anenedha / dhateng tuwan maha yekti / sanadyan mangke kawula / anglampahana weweling.

  73. Antuka sabda Hyang Agung / lamun amba aningali / dhateng jagad ing ngasiyan / amba anedha mulyaning / ing ngasiya punika / waluyaa kadi uni.

  74. Anedha maring Hyang Agung / pan mengkana ujar mami / teka sira abalia / dene manira ing mangkin / wus ta mulya kadya lama / umat kang sun rusak dhingin.

  75.  Kang ateguh marang ingsun / akeh kaliwat nyanani / atanapi penira / ing sarira den aliling / iku wewekas manira / Ngisa nulya atur bekti.

  76. Amba nedha pura ingsun / yen amba supea malih / sakedhap wau punika / antuka kanugrahaning / apan wus cundhuk si Ngisa / nulya amit mundur aglis.

Pupuh X
D u r m a

  1. Yata Ngisa lengser sangking ngarsaningwang / bali mring jagadneki / yata putranira / kang aran si Panahan / kang aneng bang wetan masrik / lawan winayah / duwe putra sawiji.

  2. Nanging iku angaku purba wisesa / ya dene kang wewangi / JUJAMAJUJA / iku kang ayun purba / pan angaku jeneng mami / Allah wisesa / ambake wong puniki.

  3. Allah Ngisa dene putrane amursal / arsa nglangkungi mami / dhingin Nabi Ngisa / abarubuh ing sarak / kang ginodhi kang kinunci / sampune mangkya / angrubuh Allah kaki.

  4. Mangka ingsun kebat nulya aputusan / malekat kang sun tuding / si Dulkarnen ika / ingsun ayektenana / marang si Majuja iki / mangka Majuja / nyata yen ngaku mami.

  5. Kae Juja apan kupur awisesa / angrusak marang mami / mangka binalenan / Juja ginodhi ika / lawe satus tukel iki / Juja tan solah / pradene datan eling.

  6. Meksih ngaku purba kaya jenengingwang / durung tobat mring mami / si Juja yen duka / kelangkung dene rosa / ing ngasia lir ganiling / segara kocak / kathah rubuh kang wukir.

  7. Kayu watu samya kentas pernahira / nenggih bumi masrik / mider lir kitiran / yen Juja lagi kurda / yen bumi angleliwati / karosanira / genge meh kasundul ing nglangit.

  8. Yen andilat rante wesi musna ilang / apan ta dadya warih / mapan lumuh sirna / tibeng bumi Juja / kaya sampurnaa iki / pangrasaningwang / bumi kadya den linting.

  9. Rante waja puniku genting sedaya / meksih gubed pribadi / mring awake Juja / ya dene umatira / ingkang eling marang mami / ngabekti sira / rante kang tugel pulih.

  10. Kukuh kadya duk lagya ing maunira / yen kurda punika nenggih / rante dinilatan / malih maring si Juja / warna ilang kantun kedhik / kari sareme / pinara pitu iki.

  11. Ingkang gubed marang si JUJAMAJUJA / wesi dulur sirna ting / mangka umatira / asru nebut maringwang / rangte tangkep gubel malih / pulih gengira / Juja prakempa malih.

  12. Nulya rante dinilat lebur pan ilang / gawok ingsun ningali / lah iya Muhammad / mirsaa mring si JuJa / bisa ageng bila alit / yen kala kurda / gedhene leliwati.

  13. Yen angadeg luhure meh sundhul wiyat / yen mari kurda iki / gedhene apan suda / sami lan linggihira  / Muhammad umatur aris / amba dhateng tuwan / Juja dene asekti.

  14. Lan punapa kang dadi kasektenira / dene bisa geng alit / amba ayun mirsa / tuwan andika mujar / kawula arsa udani / wartane Juja / pangetung tuwan uning.

  15. Nulya Allah anebda ku ya Muhammad / kawruhanira iki / si Jujamajuja / karane sekti ika / duk lagya pakumpulneki / si nabi Ngisa / apan duwe prajangji.

  16. Duk putrane karma si Panahan ika / sinambi Ngisa angling / yen abecik benjang / anakingsun punika / sun kudang ngembani gusti / mangka tumeka ingkang becik puniki.

  17. Si Panahan nuli sida pala karma / lagya pasihan nuli / angluwari sabda / putra nuli den emban / den sareng putrane kalih / sarya den kudang / besuk putra ngong kalih.

  18. Duwe putu benjang sekti mahambara / sun jujuluki benjing / si Jahatmajuja / kang kuwasa angrata / jagad ing ngangsia benjing / purba wisesa / karsane putu mami.

  19. Besuk tembe saurana awakingwang / putu ngong kang gumanti / nindhihi ngangsia / iku jangji manira / dadi prabu set manik / dinunungan cahya / ing ngulu wiyat adi.

  20.  Ingkang wonten ing badaningsun amba / sawuse den kudangi / tinuruken ika / sangking ngembananira / cinekel astane iki / kang munggeng kiwa / nenggih putrane estri.

  21. Ingkang munggeng astane tengen punika / putra jalu anenggih / lir wong uluk salam / mongsa si Nabi Ngisa / nulya nebut jeneng mami / salalahu salam / iku mulane sekti.

  22. Umat tuwan natkalanira semana / Ngisa tiba sebdaning / pan seneni cahya / anyepuhi mring Juja / duk lagya bane uni / wahyu gumantya / Ngisa tetkala angling.

  23. Yen anaa sinebut ing kalihira / sareng turune wangsit / temah ana ika / ya Muhammad sun pajar / saurana awak mami / karsaning Ngisa / among putune iki.

  24. Kang kinudang anggenteni lungguhira / pan tapaking Hyang Widi / neng jagad ngangsia / iku ujare Ngisa / ing jenengingsun kaesthi / tinggal lir purba / ing dheweke pribadi.

  25. Karsanira ya Muhammad Nabi Ngisa / aja tumimbul mangkin / aneng ing ngangsia / amit Juja den kudang / gumanti mring Ngisa mangkin / jenengira / kaya yen den alingi.

  26. Nanging Ngisa kaya durung nurutana / karsane Ngisa mangkin / nanging meksih sira / sun tingali kewala / kang sun gedhong kang sun kunci / aneng ngasia / genteni Ngisa mangkin.

  27. Karanane si Nabi Ngisa punika / neng ngangsia / nindhihi / lan jamane ika / nanging cacade ana / tan kewasa nata jalmi / ngasia ika / meksih srem senening.

  28. Ing ngasia kaya lamun durung arja / kekasih ingsun iki / Nabi Ngisa ika / lir anak pupon-pupon / mulane sun timbang mangkin / kelawan sira / mung sira sun tingali.

  29. Karanane sariranira punika / iya sarira mami / tingaling sun ika / iya paningalira / rasanira rasa mami / kang jati mulya / aneng syarga puniki.

  30. Pangucape iya Muhammad mangkya / pan wus pangucapneki / ing pamiarsanira / iya pamirsaningwang / asiking raosing mami / roh pekenira / pan iya eroh mami.

  31. Kalbuningwang iya mapan kalbunira / hananing ya sun iki / iya ananira / ingsun kae tunggal / Muhammad nulya nebda ris / nanging ta amba / umatur dhateng gusti.

  32. Nuwun pangestu mangke tuwan kawula / lamun amba puniki / gumanti mring Ngisa / amba mangke tan suka inggih aneng asia nguni / meksih lenggahan / lamun Ngisa puniki.

  33. Lamun antuk pangestu sih dhateng tuwan / yen tuwan jiyat singgih / mangka Allah nebda / heh kun Muhammad sira / teka lakonana mangkin / ing parentahingwang / lagi duk turun mami.

  34. Wekasingsun wanti-wanti marang Ngisa / yen sira sun karya gati / genteni mring Ngisa / aneng jagad ngasia / nora nanane puniki / si Nabi Ngisa / mung sira kang sun gandhing.

  35. Ki Muhammad aturipun melas arsa / pramilanipun gusti amba sapunika / sapakon kekasihnya / anging pun Juja puniki / ingkang kinudang / agentenana mangkin.

  36. Inggih dhateng kekasih tuwan punika / Juja brawala nuli / lamun amba meksa / ajabela punika / menawi pun Ngisa nenggih / sanget tan suka / Gusti Allah nebda ris.

  37. Ya Muhammad iya sira lakonana / sinambi Ngisa mangkin / yen meksa tan suka / teka sembadanana / sira endhiha ing benjing / kedhatonira / yen Ngisa bengkalahi.

  38. Nuli enggal ingsun tulung marang sira / malekat kang sun tuding / kaya tan lenggana / yen emut wekasingwang / sira jaluka den wani / kadhaton ika / kayaa ngidhep mangkin.

  39. Nabi Ngisa kaya idhep jenengira / dhingin wekas mami / yen sira sun kudang / agenteni / karatyan / karatone Ngisa iki / sira duk nora / sira sun wekas malih.

  40. Ya Muhammad nanging sira den prayetna / yenta sira kepanggih / lan si Nabi Ngisa / lah sira kramanana / den becik tapsilaneki / den aris nebda / kawruhana den becik.

  41. Iku uga tetekone ya si Ngisa / langar tur kaduk wani / adhapana karma / maknane ing wong ngadhap / Muhammad luhur wekasing / wong kang pugung ika / lemah adhap puniki.

  42. Ing bodhone angliwati ing wong kathah / alimuh kasor kami / agunggung palenggah / dadi cela wong ngucap / nora idhep jeneng mami / dadi wong sasar / pamrihisun puniki.

  43. Ya Muhammad karane sun kon ngadhepa / marang si Ngisa iki / lejara kang manah / alengganaa ika / anuta karsaneki / emuta mring wang / iku panjaluk mami.

  44. Ya Muhammad amba matur ing tuwan / nuwun pangestu uni / punapa parentah / wuruk tuwan mring amba / amba matur ing tuwan nenggih / kadi punapa / mangke karsaning gusti.

  45. Nabi Ngisa menawi sanget tan suka / nenggih Juja puniki / kang ginadhang-gadhang / anggenteni karatyan / tuwan bilih ta menawi / Allah ngandika / si Majuja puniki.

  46. Aja sira sumelang marang si Juja / pasang bae puniki / ana dene benjang / jangjeningsun yen teka / ing kabar kiyamat iki / si Juja benjang / ucul tetalineki.

  47.  Jagad ngasia punika apan keburan / papan kelawan tulis / gunung ing Jabalkap / iya iku ginada / dening Jamajuja iki / lan bumenira / ing masrik puniki.

  48. Pun sinongga ing tangan tengen lan kiwa / bumi ing masrik ing benjing / lan gunung Jabalkap / sinelehaken benjang / aneng ing nglawang kekalih / syarga lan nraka / yen dene Juja iki.

  49. Iya iku angaku kekasihingwang / aci-acia benjing / apan sumbar-sumbar / ngaku purba wisesa / tabete binuru benjing / kinuya-kiya / den kon angidhep sami.

  50. Tan angandel umatira iku samya / ya Muhammad ing benjing / maring Jamajuja / yen amaido samya / sakehe umat puniki / ing warnanira / den tiru warna mami.

  51. Pamrihira maring umatingsun ika / tunggil rupane benjing / kayaa si Juja / bisa amilih rupa / anom tuwa gedhe cilik / ya mindha-mindha / ing rupanira iki.

  52. Ya Muhammad nora ingwang kaya sira / lalewane ngeblegi / jumbuh tiningalan / pangucape lir sira / dalane luput ta iki / kyeh umatira / meh kasamaran mami.

  53. Yen sun dulu ing warnane si Majuja / yen arupa sireki / tambuh piniliha / yen mindha rupaningwang / kabeh umatira pangling / akeh kang samara / den sidhep ingsun iki.

  54. Yen umatira iku wruh ing neraka / ya ing jamina iki / wruh ing cirenira / lawan cirri manira / lancirane Juja iki / lamun luputa / mengko umatereki.

  55. Umatira datan kena kumelamar / ingkang atambuh iki / ing nraka jamina / umatira punika / ingkang kena dipun irid / dene si JuJa / amik ta rupa mami.

  56. Pan angaku si Juja kekasihingwang / si Juja angling aris / maring umatira / lah padha marenea / lah enya syarganereki / kang luwih endah / tampanana den aglis.

  57. Bok manawa sira maido manira / tingalan rupaki / neraka dumilah / dhaube lulumbangan / endi aku syarga ening / lawan neraka / yen maido sireki.

  58. Lamun sira benjing / kalebu neraka / ajaluk lara apa / tan wande sun siksa benjing / yen maidoa / sila lir dhandhanggendhis.

Pupuh XI
Dhandhanggula

  1. Yen angadhep marang jeneng mami / lah ta enya iki syarganira / padha tampanana age / sakehe umatingsun / lah di enggal munggaha syargi / ingsun pan nota tanya / Allah ingkang agung / kang murba misesa jagad / kang anitih bumi langit kang amesthi / syarga lawan neraka.

  2. Anjiyada ing ngakerat iki / kang amurwa jagad ing ngasiya / duk lagya mula-mulane / mengkana umat iku / padha ngidhep si Juja iki / awedi ing neraka / mongka umat iku / pan samya munggah ing syarga / wus angancik giniring si Juja iki / Juja kelangkung suka.

  3. Anadene  umatira iki / ingkang weruh marang cirenira / lawan cirenira mangke / lamun waspada iku / ing cirene si Juja iki / weruh ing pasangatan /  kenoa ta iku / lamun kalebu neraka / mangka Juja ameksa mangke anggiring / kang ora idhep ika.

  4. Den lebokaken neraka jahmineki / umatira ingkang mursal ika / kang ora angidhep mangke / marang si Juja iku / pan siniksa pinukul nenggih / sambatira tan pegat / maring jenenganingsun / nulya sun utusi enggal / Jabarail sun kon ngentosana sami / umat kalebu neraka.

  5. Mongka sawuse mestas puniki / sun silehken syargi mukarabah / selaka nenggih bumine / mapan sun ganjar iku / widadari ingkang ngraketi / pan tigang ewu bara / kang ngreksa puniku / angambah lawang jaleka / umatira kang emut marang sun iki / kaya meksih sun eman.

  6. Karaningsun duk akongkon mangkin / aneng syarga Mukaranah ika / waspada ing sira mangke / weruh ing jenengingsun / lawan Juja dipun kawruhi / arane ingsun ganjar / umatira iku / nanging ta meksih sangah / dene lagi selam enget pusiriki / ukur idhep ing aka.

  7. Karsanira sang Juja puniki / syarganingsun kang den telad-telad / den ambila wewayangane / apa sak isenipun / pan ketelad warnane sami / arane umatira / kasamaran iku / nyanane tanpa ganjaran / gupuh-gupuh aseba marang sun iki / tan wruh lamun si Juja.

  8. Karane umatira iki / marang sakeh kang sami kabandhang / sangking samare tingale / den sidhep jenengingsun / mongka Juja suka kepati / yen umat padha kena / wus angidhep iku / angaku purba wisesa / ana dene neraka jamin den pesthi / wewayangane ika.

  9. Muhammad mangke anebda aris / amba matur dhumateng karsa tuwan / pundit mangke titilane / cirine Juja iku / prabedane kadya pun endi / kelawan ciri amba / ing wetawisipun / miwah mangke cirri tuwan / prabedane amba mangke arsa uning / lah tuwan babara.

  10. Mongka Allah nebda kun malih / sarta miyak tatebengira / Muhammad dulunen mangke / dipun waspada dulu / aja kilap tingale bening / aja sira kumlamar / marang cirinipun / miwah cirenira wadhak (dhawak) / atenapi cirene si Juja nenggih / Muhammad den waspada.

  11. Sira Muhammad cengeng tetiga pasange / sumineb panonipun / mongka Allah dipun sungkemi / sarya auluk salam / Muhammad umatur / amba matur dhateng tuwan / pundit mangke cirri tuwan kang sinelir / miwah ing cirine amba.

  12. Mongka Allah nebda iku malih / ya Muhammad iki raningwa / iki carenira mangke / cirine Juja iku / mapan iku sun gawe samir / sira wespadakena / aja ta kaliru / lumrahen umatira / lamun arsa tetemu lan ingsun benjing / cirri kang den tengera.

  13. Ta Muhammad nulya anebda malih / amba mangke matur dhateng tuwan / punapa mangke wastane / ciri tuwan puniku / dene endah warnane singgih / nelahi ing bawana / lancur sorotipun / miwah mangke ciri amba / atanapi cirine Juja uni / tuwan dika pajara.

  14. Mongka Allah angandika aris / ing laila heh Muhammad ika / sun aranana ing mangke / atemu sira iku / nora kena lumaku iki / marang jagad ngasia / ingsun buka iku / pan puniku dadi keblat / kang den sembah dene untira iki / tapel kodrat ajerat.

  15. Muhammad ika meksa angungkih / anging amba umatur ing tuwan / suka bendana mangke / amba dhateng anuwun / anging amba tuwan pajari / ing wastane punika / amba ayun wruh / banggi tumekeng ngasiya / Nabi Ngisa pan teksih maido singgih / antuka wisik tuwan.

  16. Mongka Allah kemengan jroning ati / yen kasiha meksa tetanya / karo beda ing ciptane / Allah ngandika mring sun / ya Muhammad aja ngrasani / temahan apa sira / sun waraha iku / saujar-ujaran iya / pesthi sira sun poyanana puniki / bubar ingsining syarga.

  17. Nabi Muhammad netyane runtik / tumulya mangke denira lenggah / aparipeksa ature / amba nabi anuwun / kaniaya tuwan puniki / yen amba kelirana / ing wangsit puniku / atemah amba bingunga / dene tuwan amici pawarta iki / pan kirang sagayuhan.

  18. Antenapi yen amba puniki / apanggiha lawan Nabi Ngisa / pathine tan kendel mangke / yen tinakonan iku / kapaido amba puniki / tan bisa sumaura / samara ing pamuwus / yen tan antuk wisik tuwan / pan lenggana amba tuwan anut singgih / dhateng jagad ngangsia.

  19. Mongka Allah ngandika aris / ya Muhammad ampthah ing sabda / wus kabeneran tuture / ginendeng baonipun / talingane dipun papetik / nulya winisik sira / sajroning pamuwus / cengeng lir pendah pejaha / ana rasa tan ana kareseng ati / uripe tanpa polah.

  20. Ciptanira wus tunggal sang kapti / ya Muhammad anglampahi pejah / sampun mulya reragane / ponca driya tan ketung / sirna ilang musthika sari / wewayangan anarpa / duk rinancang iku / mati sajroning ngagesang / wus katingal cirri tetiga wus pesthi / sarta jejulukira.

  21. Sasampunira winisik iki / Muhammad ika nulya anjola / kadya kasmaran polahe / manahipun gegetun / nulya Allah dipun sungkemi / sarwi auluk salam / sarta bektenipun / nulya Allah angandika / ya Muhammad engetana ingkang ening / wekasingsun mring sira.

  22. Lan usapen ramanira iki / tingalana mangke jangjenira / den kongsi teka sukune / Muhammad nuli matur / sarya mesem anebda aris / punapa sebda tuwan / amba dhateng nuhun / sangking ing pamuruk tuwan / tan kuwasa tuwan lenggana puniki / sangking pituduh tuwan.

  23. Wonten malih atur kula gusti / ya hirabilngalaihi ika / yen amba ingutus mangke / dhateng ngangsia iku / yen kepanggih lan Ngisa benjing / banggi tan angandela / ing prasabenipun / amba anedha gegaman / banggi Ngisa tumekeng sikara benjing / ambanibangara.

  24. Mongka Allah anebda kun singgih / Ya Muhammad ya gegamanira / saka prajurit tan mangke / iku meksih sun gantung / lamun sira turun iki / marang jagad ngangsia / iku wekasingsun / aja sira agegawa / sangkane enggala lakunereki / tekane ing ngangsia.

  25. Lamun sira agegawa iki / pesthi remben ing lakonira / asuwe neng dalan bae / gegamanira iku / sun wotaken ing burat jahmi / samngsane ta sira / tumekaa besuk / aneng jagad ing ngangsia / Jabarail sun utus anggawa iki / marang panganggenira.

  26. Ana dene endhe purasani / pan wus kawot aneng ing barak ika / pedhang ruwit ta rong wange / bendhe si sumyang iku / lan parise malela sari / kaklebet sangsalaya / lelayu pan murub / kendhang gong songgobuwana / umbul-umbul carancang mendhalagiri / kang anungsun ing sastra.

  27. Canggah cap kop lan jungkat dumeling / lan trisula si pamener muka / cis malige rowange / panatas purba iku / pantarane wungkul sajati / pineteg natagama / landhene tuduh / cothene pangayun wastra / sarungane mursahan pangestune pangayun wastra / sarungane mursahan pangestu rahi / ukaran lumat laras.

  28. Lan tetopong kang panutup ening / lan bebadhong sudama wisesa / rasukan sumarsa ngene / cetha laduning rukuk / udhet-udhet camal dahwini / calan sarpa nata / songsongira iku / eksi marahar jumena / lan tengeran tunggul paying den kiniti / sira wus sun cecadhang.

  29. Tetunggangan jaran ijo iki / pengarite sing birahmat ika / weruh tanpa netra mangke / yen dene janjenipun / angakepi karsanereki / tan apilih dedalan / yen kala lumaku / dhasare bumi den jajah / sakluhure langit den osak-asik / weruh sakarsanira.

  30. anadene panggonane iki / akayangan syarga pangurakan / apan wus pancen dheweke / saupacaranipun / iya iku ingkang nimbangi / gegamane si Ngisa / ing sakathahipun / miwah gegamane JUJA / mapan uwis sawarnine den timbangi / marang gegamanira.

  31. Mongka Juja gegamane iki / tebenere wewegig punika / kumbala sato den nute / yata panunggulipun / iya panggog amawi cirri / bala tanpa wilangan / kang angidhep iku / sarya kumelip ngangsiya / padha anut marang umat Juja iki / yen wus tekeng ubaya.

  32. Antarane pan nulya ginodhi / rante wesi purosani ika / pan cakep badane kabeh / yen kala budi iku / ponang rante dipun dilate / lebur tibeng pratala / pan kari sarambut / mangka ana umatira / kang anebut marang jenengingsun iku / rante pulih sedaya.

  33. Malaekat Katamdumkarneki / sauwise agodhi si Juja / annuli sun utus mangke / agegawean iku / kutha wesi sun dalih langit / ing bumi nambar / prenahe puniku / besuk wis tekan ubaya / yen wus Juja wudhar rantene nenggih / kutha wesi den ambah.

  34. Malah lebur ingkang kutha wesi / den anciki mring si Juja ika / sirna tan ana labete / sakeh umating sireku / samya idhep mring si Juja iki / tan ana kaliwatan / mongka umat iku / pan samya suyud sedaya / saingsine jagad ngangsia puniku / wus sirna dening Juja.

  35. Kang arupa suket kayu iki / gegodhongan pan sirna sedaya / den pangan marang balane / gunung ngangsia gempur / den dhongkeli tan ana keri / malah segara asat / toyane den inum / samut tan ana kaduman / ing Ngasia langit buwana lininting / sarya mungkur kewala.

Pupuh XII
Pangkur

  1. Lintang tiba kadya udan / kang srengenge nyulambrang aningaling / ngulati pengungsenipun / yen umat pisah ingkang / apan ngungsi marang ing jenenganingsun / Malaekat padha bubar / samya kaplayu ajrih.

  2. Angrasa kadya wong pejah / Jabrail Mingkail lan Israpil / miwah Ngijrail puniku / sakedhap lali mring wang / lapak dene kagegeran wayang wuyung / awedi marang si Juja / den tilar mring ngarsa mami.

  3. Sasambat adhuh pejah / pan angungsi ing bale ngaras kursi / malah kongsi jejel iku / sakehe malaekat / abusekan aneng bale aras sudhung / pan iku kari ing gona / ana dene umatneki.

  4. kang atambuh marang ingwang / tan karuwan ing prenahe puniki / apan samya liwang-liwung / datan ana kaetang / jagadira ing Ngasia awang-uwung / amung Mekah lan Medinah / nora kongsi den gulungi.

  5. Kang gulung iku si Juja / pan sedyane iki den linting / kaselak kadhangan iku / pan ingsun aputusan / kang tumurun wong patang prakara iku / ya alip iku ta lawan / lan sadarsa kapat Ibrahim.

  6. Lan Umar sarowangira / lawan malih puniku Begendha Kilir / puniku kang ingsun utus / lawan Dulkarnen ika / ingkang amareg marang si Juja iku / kang ngrebut bumi ing Mekah / anulya samya ajurit.

  7. Dadi pamuk Dulkarnen ika / Brahim Sadar kalawan Begendha Kilir / lan Umar sarowangipun / amburu si Juja / mapan bubar sawiji tan ana kantun / si Juja kesisan bala / kari ana pribadi.

  8. Nulya si Juja akurda / sigra nyandhak Gunung Jabalkap aglis / binalangaken sumiyut / nulya malih ambalang / ntandhak sela gedhene sagunung-gunung / bumi Mekah meh kasaban / dening watu gegilani.

  9. Dene balangane si Juja / bumi lemah datan ana kaeksi / pan kasaban dening watu / mongka si Juja kurda / ingkang sela bradongga sanongga asru / binalangaken seksama / marang si Ngali salipi.

  10. Si Ngali kena binalang / nulya rubuh kasaban sela nenggih / si Ngali tan kena wungu / Ibrahim Sadar tandang / mongka Juja anulya sinipat pan mampruh / ing senjata uda WARSA / Juja kena lengeneki.

  11. Duk sinipatan kerasa / nulya Juja budi netrane andik / anyandhak sela andarung / sela murub neng ngasta / sakelangkung sela ageng-ageng luhur / Ibrahim Sadar binalang / sela daru kinardi.

  12. Nibastan bisa tangia / Ki Umarsah nulya atandang aglis / senjata pracobdha iku / sigra ingagem mangsah / kang sanjata dyan sinipataken mangpruh / mangka maju si Majuja / kena dhadhanipun anjrit.

  13. Kelangkung kagyat si Juja / nulya nyandhak sela simarcu sira aglis / Umarsah kagyat andulu / sigra menthang gandhewa / wus anyipat Umarsah binalang watu / Umarsah meh kena indha / sambate dhuh biyang mati.

  14. Asanget jinjaning nala / pan awedi majua malih / Bagendha Kilir umaju / sarta menthang senjata / ingkang anama pusya den kekudang sampun / arsa sinipat si Juja / den prih kundura tumuli.

  15. Gawok ingsun mring si Juja / ya Muhammad dene tan nriya iki / den gawe lama kapen purun / ayun wruh marang ingwang / ya mulane angaku ing jenengingsun / semaka kendela ingwang / pamrih yen puniku singgih.

  16. Karanane apa wirengka / bumi Mekah lawan Madinah iki / den prih katono katengsun / Bagendha Kilir sigra / maju ngrana senjata pusya sinambut / guruning anging binekta / dlajate kagiri-giri.

  17. Prabawane kang senjata / bumi Mekah horeg kadya giniling / senjata kinudang murub / mubyar kadya dahana / kinencangan pucuking senjata mancur / linepasaken seksana / Juja awas aningali.

  18. Bagendha Kilir anyipat / sira Juja tranginas nulya nangkis / gunung Jabalkap pinanggul / pan kinarya ampungan / mider kadya rubuh duk sinipat wau / nanging datan kena ginggang / arekat Bagendha Kilir.

  19. Kang senjata dinamonan / sira Juja langkung angobrak-abrik / sarta nyandhak sela gung / aran sela grenita / pan senjata gedhene lamun dinulu / murub mubyar pan sinongga / senjatane kinarya tangkis.

  20. Juja sarwi petak-petak / ujub riya Juja denira osik / marmane manhe kondur / suda kang pawasa / iya iku apan kena jangjenipun / mulanira kena owah / sela kinarya saligi.

  21. Bagendha Kilir den balang / pan meh kena nulya lumumpat aglis / apan trangginas lumayu / gennya lumayu giwar / si malekat Dulkarnen anulya tulung / sela grenita sinongga / den sipat awor lan angin.

  22. Sira Dulkarnen glis mara / wau Juja den siwo kanan kering / sangking wuri sangking pungkur / glis nyandhak dela brama / luwih gedhe kang sela sinongga murub / Dulkarnen binalang sigra / anulya lumumpat aglis.

  23. Sela Bramani sinongga / kinarya lang sarya giniling-giling / kinarya sepak maledug / pan awor lan bantala / dadya curi lan wedang binasmi murub / si Juja ika tumingal / gawok denira ningali.

  24. Ki Ngabdulkarnen tingkahnya / langkung sekti mahambara nenggih / jayamaruta apunggung / mangkya juja kewuhan / yen kesisan balane samya / lumayu / bebalange sampun telas / Jabalkap pan sampun anting.

  25. Ingkang pan mangke dipun songga / kang ginawe ampungan minudangi / Dulkarnen pinanah gupuh / arsinasaban arga / binalangan Dulkarnen ralya lumayu / sarya giwar binalangan / gunung Jabalkap kang kinardi.

  26. Tibane gunung Jabalkap / den ideki sadina awor lan siti / dadya ara-ara agung / ara-araning Mekah / ingaranan tegal bagiyar puniku / kang dadi pusering alam / ing Jabalkap ing alam kabir.

  27. Guwaning gunung Jabalkap / dadi sirah bangawah ahar iki / pan oleh simpanganipun / amot sakehing baya / ingkang ireng kang putih lan ijo iku / kang kuning lawan kang abang / kang adadu lan biru nenggih.

  28. Atanapi ingkang rekta / pan sangkane sangking sirah benawi / kawah mastahar puniku / terusane punika / kang nimbangi terusane mesar wau / nimbanga sagara siya / kaya mangkono kang rakit.

  29. Ya dene si Juja ika / pan kajodhi kalanira ajurit / pan wus tekeng darahipun / bala wus rinacutan / iya Gunung Jabalkap wus ilang sampun / kang den gawe agem mring prang / sektine wus den imbangi.

  30. Tan pegat nolih si Juja / mapan suda ingkang suraning jurit / Dukarnen pan ngangseg purun / nulya Juja lumajar / pan atilar gelanggang lumayu nusup / pan lolos saking paprangan / Dukarnen amburu wani.

  31. Kalawan Ibrahim Sadar / lan Umarsah kalawan Bagendha Kilir / Ali Salipin pan tumut / duk kaburu si Juja / pan angungsi jagad bang wetan alaju / si Juja asru lumajar / Dulkarnen mandheg anolih.

  32. Sampun kendel pamburunya / nulya sami pakumpulan malih / lawan sasanak kancanipun / ngancik ing bumi Pu’ad / sawetane ing jagad Maserik iku / pan kinarya tetimbangan / malekat Dulkarnen singgih.

  33. Pan lawas neng bumi Pu’ad / apan malah kongsi dipun tuguri / lawan sanak wadyanipun / pan kakumpulan samya / pan malekat Dulkarnen ciptanipun / sektine pan kaya tahan / tilase binangun iki.

  34. Apan nulya karya kutha / kutha wesi lan waja purasani / kutha sanga lawangipun / pan ngatang maring Juja / kawruhana ing satimbulipun / paran mangke karsanira / menawa rosa puniki.

  35. Purwane binangun ika / mulanipun Pu’ad dipun tuguri / lamun Juja lali iku / yen ameksa ngrebuta / iya marang ing bumi Mekah puniku / bumi ing Pu’ad den ambah / anadene Juja iki.

  36. Pan ngungsi trekis Muh Alan / apan iku bumi nang jaba iki / jabane ngasia iku / tan kasangga ngakasa / prenahira ana wang uwung-uwung / gumantung tanpa canthelan / kayangane pan gumilir.

  37. Kuthane anut ing barat / Nagri Ngima-imataka puniki / kang kinarya kutha iku / selaka maduretna / luhurira pitungatus gasa puniku / kandele semono uga / ing terkis mahalam iki.

  38. Pan kederan ubengira / dene ingkang kutha selaka iki / maka ta si Juja iku / lagya ngumpulaken sela / sekathahe kang wadya bala katawur / kinumpulaken sedaya / yeku antaraning benjing.

  39. Ya Muhammad wekasing wang / lamun sira wus aneng Ngasia benjing / turune si Juja besuk / teka aneng Ngangsiya / mapan sira ingkang den lurugi puniku / lakune tan gawa bala / anyamur laku pribadi.

  40. Pan sasilih jenengira / pan wus ngalih Ajisaka bameki / ya dene saturunipun / ka trekis Muh Alam / datan arsa ajurit darmane namur / aja ana kang uninga / kalebua pamrihneki.

  41. Manjinga mring bumi Mekah / arep temen temu lan sira benjing / yen wruha ing sira besuk / sasat weruh maringwang / wekasingsun ya Muhammad mring sireku / nanging sira den prayetna / si Juja angrasuk karni.

  42. Pan arsa ngandhap kewala / pan ing tembe puniku arsa anyantri / ayun anyerong sireku / bangkitira den tandha / yen katonton ing kahananira iku / heski kang sajati ika / pasthine dipun timbangi.

  43. Pan dadi satru sumela / iku besuk ana sajroning ati / aneng welakang ngalundhu / pan sira den cekalak / yen sira prih sayektine pan aewuh / andhap asor / wakulanira / tan kena selam ngabekti.

  44. Satru asih dadi kadang / kadang amrih asih abilaeni / Muhammad kawruhanamu / balunat umatira / kang den ucap santri Ajisaka iku / gandhek laku ananira / andhap asor lamun angling.

  45. Sandhangane pating sarempal / endi sangkanira tembe ningali / nenggih megatara tengsun / mila manjing ing Mekah / arsa ngaji selam kawula / mangulun / karane ing umatira / Muhammad den yitna benjing.

  46. Ing tembe mongsa luputa / pesthi kena marang si Juja iki / sira kasmaran adulu / tan wruh yen diparewang / amrih samar si Juja karsane tutug / pan sira kang tinimbangan / Muhammad mesem sarya ngling.

  47. Kadi pundi karsanira / wau Juja pan mengkana sedyaning / sayekti amba anuwun / tuwan darbe ubaya / kadi lamun samara umat sedarum / lamun Juja malih warna / dening Juja malih warni.

  48. Apeparap Ajisaka / kadi kathah umat tuwan kasliring / mongka Allah ngandika rum / Muhammad kawruhana / dene tata maring umatira besuk / wangsitna pamgestuningwang / jangjenira lawan mami.

  49. Yen Juja anyakrabawa / salebune mring Mekah iku benjing / andhustha mring sira iku / lamun prabandhanira / sun kasihi sira ingsun gadhang besuk / aneng jagad ngasia / sira den tandhingi mangkin.

  50. Salir kabangkitanira / yen katonton atine kang sejati / sira den tandha yen luhung / ing pamursalanira / puwarane lan Ajisaka ingadu / yen kabuka ciptanira / arsa timbangan sekti.

  51. Yen wus tanya jenengira / aningdhihi jagad Ngasiya iki / sira bareng sirnanipun / kalawan Ajisaka / sawurine lah iya ing tembenipun / kalawan ing jenengira / lawan Ajisaka benjing.

Pupuh XIII
Asmaradana

  1. Kasmaran milya angawi / anutu warta pandhita / tingkah polah napas mangko / napas kang kawan prakara / ingkang kinarya tiga / pan antuking wong linuhung / angangge undhaking tingal.

  2. Napas puniku yen manjing / anrus pitung bumi ika / iman puniku arane / napas yen medal punika / terus ing langit sapta / punika reke den ketung / enggone ingaran napas.

  3. Napas patang prakareki / yen medal anengen ika / dhateng sipat jalal mangke / yen medal angiwa ika / dhateng ing sipat kamal / miwah yen anengen iku / mapan dhateng sipat jamal.

  4. Napas yen angiwa malih / ya dhateng sipat kahar / tegese napas ta mangke / midering jagad sedaya / datan ana ing jaba / miwah ing jero puniku / tan ing ngasor luhur ika.

  5. tan ing ngarsa tan ing wuri / tegese puniku samad / awake manungsa kabeh / sami ngalal ageng ika / iya iku manusya / ingkang sayektine iku / iya enggoning manungsya.

  6. Iya samadaraneki / tegese iya tanapas / tan manjing tan medal mangko / dununge ing atipuwan / iya iku ingaran / juma’at reke puniku / enggone wong arip ika.

  7. Iku enggone wong arip / ing puwan arane ika / kang aran sukma purbane / dennya nglimputi punika / sukma pirataha / iya punika ranipun / sampurnane raga jiwa.

  8. Panjing wektune puniki / angawikani punika / karsaning Pangeran mangko / napas yen medala ing ngiwa / datan lyan kang utama / angawikani puniku / ing kahananing Pangeran.

  9. Tegese tanapas singgih / tan medal tan manjing ika / angawikani ta mangke / maha sucine Pangeran / miwah nusup punika  / langgeng reke ananipun / weruh bakaling Pangeran.

  10. Napas ireng warnaneki / tegese langgeng punika / napas ijo ing warnane / tegese ijo punika / dhateng ing urip ika / tegese urip puniku / kang urip tan kena pejah.

  11. Anapas warnane kuning / tegese kuning punika / amimbuhi kahanane / napas putih warnanira / tegese putih ika / maha suci jenengipun / kang tan kena kawoworan.

  12. Pan pujaning napas singgih / anebut namaning Allah / miwah napas pamujine / anebut ing uripira / miwah napas punika / panebute mangkya ingsun / nusup yahuk sebutira.

  13. Kalawan napasereki / yen medal ing grana ika / asmara jawih arane / napas yen medal ing lesan / aran asmara marta / miwah tnapas puniku / lamun medal sangking karna.

  14. Asmara tatra raneki / miwah tanapus punika / yen medal ing netra mangke / asmara ulat punika / yen medal ing wedaya / asmara nala ranipun / miwah yen medal ing grana (prana).

  15. Asmara tura raneki / yen andunung ing Pangeran / asmara jati arane / miwah ta kalamun pejah / pakumpulan asmara / akimpul maring jejantung / sakartil maot ika.

  16. Jenenge puwan puniki / edal punika kang sirna / ilang lakunya rasane / tumurun maring ing padang / emim punika kang sirna / ilang jeneng rasanipun / dene nora na kang ilang.

  17. Kang mungguh ing puser iki / kahe punika kang sirna / ilang punika rasane / akumpul ing jantung ika / emim awal kang sirna / wus ilang mangke puniku / mangunah lawan pangrasa.

  18. Jenenge mangke puniki / hakekating tulisira / ing margane roh tegese / kang maring alam sampurna / den aselamet ika / manjing maring marga luhung / alip punika kang sirna.

  19. Ilang kang tugalan iki / munggah maring alam arwah / lam awal kang sirna mengko / lawan lam akir kang sirna / ehe puniku sirha / te be tan ana kan kantun / kabehi ku padha sirna.

  20. Langit purasani singgih / tegese puniku marca / lan langit tembaga mangko / tegese otot punika / miwah langit selaka / tegese ika bebalung / kalawan langit kumala.

  21. Kang langit kumala singgih / tegese sesum punika / langit mutyara arane / tegese puniku netra / jenenge enun ika / tegese puniku tuduh  / iya rasaning pangeran.

Pupuh XIV
S i n o m

  1. Kapire atinggal salat / lawase nora nglakoni / lawan amaido sarak / ageguyu ing wong mukmin / nora ngangge pakering / sasat ageguyu rasul / dadi ratuning duraka / kaya kapir wong yahudi / pesthi kupur kekel aneng ing neraka.

  2. Luhure atinggal salat / kaya priye lah ngawruhi / wajib kang tinggal salat / wajibe kadi pundi / atilar lahir batin / nora liyan kang kaetung / miwah panggawenira / apan nora anduweni / nanging alah polahe ingkang asalat.

  3. kang tumeka ing asalat / tinggal kasdu tanrul takyin / iya iku kang sampurna / angawruhana ing budi / kalawan ati hening / anucekaken Hyang Agung / arep amarengena / kasdu takrul lawan takyin / marengena wiwitan lahuk akebar.

  4. Aksara Tha marengena / wiwitan aksara alip / ya alip iku wiwitan / lam awal lawan lam akir / parenge niyat iki / hu tibane niyat iku / Allahu jenenging DZAT / tibane niyat sayekti / akebar sipat jeneng sampurnaning niyat.

  5. Jeneng niyat tan ana / paleburaning kekalih / tan ana gusti kawula / yen meksih kawula gusti / mapan dereng utami / kaya pasalametipun / rorone dadi tunggal / tunggale dadi kekalih / nora ilang kawula lawan Pangeran.

  6. Mapan kawruhing kawula / sareng lawan sihing gusti / lamun tinggala kawula / sapa kang aran ing gusti / ingkang anebuta gusti / tan liyan kawulanipun / dadi nyata ing Allah / kang anembah kang amuji / pan kawula kinarya dadi lantaran.

Pupuh XV
Asmarandana

  1. Wyang teki milya angawi / arsa amanguna tembang / karagan saya nelamong / kirang langkung owahana / tan antuk wong utama / angsale wong mudha puguh / datan wirang ingeseman.

  2. Kang kinarya gita singgih / kekasihira Hyang Sukma / kang ana ing nusya mangke / sagunge wadya sedaya / tetkala paguneman / ing ngarga puri genipun / sami ababar sasoca.

  3. Wali sasonga tinari / denira Prabu Setmata / Pangeran Selarong mangke / Pangeran ing Pager Toya / Pangeran Ardi Liman / Pangeran Muksagandeku / Pangeran ing Pasiraman.

  4. Seh Siti Jenar tan keri / Pangeran Toya Tinambak / Pangeran Gergol mangke / Pangeran ing Pisang Tanah / angling Prabu Stmata / sokur pepak sanakingsun / padha limutakaliman.

  5. Sampun sami salah tampi / manira matur sedaya / kang samya siniyan mangke / sami ababar sasoca / samya miyak werana / sampun sami pasang semu / dipun sami angalela.

  6. Pangeran Silarong angling / ambabar kang pangawikan / teksising sarira mangke / kaping pat tingale ika / sucenira Hyang Sukma / DaT mutelak kang purbeku / amisesa dhewekira.

  7. Pangeran ing Pager Warih / ambabar kang pangawikan / teksising sarira mangke iya sadat jenengira / iya jenenging purba ya Allah Sukma kang agung / jenenging urip sajagad.

  8. Pangeran ing Ngardi Esthi / ambabar kang pangawikan / teksising sarira mangke / ya Allah padha Allah / uripira Hyang Sukma / purba wisesa Hyang Agung / urip datan kena pejah.

  9. Pangeran Muksagan angling / ambabar kang pangawikan / teksising sarira mangke / iman tokid mangaripat / budi uripe ika / urip lawan ramalipun / anguripi lampahira.

  10. Pangeran Gerogol angling / ambabar kang pangawikan / teksising sarira mangke / tegese ngalah punika / iya ing aranira  / kang agung wasesa iku / amasesa dhewekira.

  11. Pisang Tanah amedali / ambabar kang pangawikan / kang aran nugrahan mangke / sebdane ing kun punika / tegese kun punika / Nabiyolllah jatenipun / jinaten ing nama Allah.

  12. Prabu Setmata sira ngling / ambabar kang pangawikan / sapisan ing tingal mangko / angawruhi nabiyollah / kaping kalih ya Allah / kaping tiga rasul iku / kaping pat Datollah ika.

  13. Seh Siti Jenar medali / ambabar kang pangawikan / sembayange Allah mangko / sujud rukuk padha Allah / sembah sinembah Allah / ingsun kang amurba iku / kang wisesa ingsun uga.

  14. Mulana Magribi angling / Siti Jenar kadariyah / pan kajabariyah mangko / angling / sira Siti Jenar / adoh yen asasara / kang aperak iku embuh / iki Allah supayaa.

  15. 15.       Mulana mahribi angling / iku jisim Siti Jenar / Siti Jenar angling mengko / raga jiwa den wicara / paesane pan sirna / kang anglela Allah mengku / sakarsanira kuwasa.

  16. Sekathahe wali angling / iya Siti Jenar sira / ngaku Allah padha mengko jisim ing donya ta sira / Siti Jenar nglingira / amba yen yen ngakua kupur / sembah mangkin sun miarsa.

  17. Pan wonten janjining nguni / sami ambabar kang sasotya / sampun aling-aling mangko / sami amiyak  werana / amba tan taha-taha / Allah ing reke puniku / ambabar kang pangawikan.

  18. Prabu Satmata sira ngling / Siti Jenar kamanungsan / kabeh sanakira kiye / tan prabeda kadi sira / nanging sampun anglela / menawi kathah kalarung / akeh kang wong agegampang.

  19. Akeh kang wong ngabekti / apilih wong agurua / akeh kang wong gampang bae / wartaning wong katimbalan / jatenipun tan wikan / wartining wong tanpa guru / awirang atetakona.

  20. Seksana Mulana prapti / kakanthen lan kaji Cempa / pinarak ing masjid mangko / arsi denira angucap / angrasuk ing agama / agegampang temahipun / apened andika solah.

  21. Seh Siti Jenar sira ngling / payo sampun kelayatan / lawang syarga menga mangko / Siti Jenar binabayang / dening kaun sekawan / Siti Jenar sampun kokum / sinulah tatas kang angga.

  22. Tetiga sanakereki / sami tumut pinejahan / satunggil tan sirna mangko / kekalih sami angucap / anebut Sobanellah / wonten lare angon wedhus / mangke samya mirsa warta.

  23. Yen Siti Jenar ngemasi / kokum yen angakua Allah / rare angon wedhus age / lumayu asumbar-sumbar / samarga gegancangan / wonten mangke allah kantun / katungkul atunggu menda.

Pupuh XVI
M i j i l

  1. Kawruhana sadurunge dadi / salire sang katon / awang-awang uwung-uwung mangke / pan tan liyan ananing kang purba jati / tan ana ngawruhi / ananira iku.

  2. Tuhu ana ingkang ngawruhi / sukmane ginugong / angawruhi sira ing dheweke / lawan weruh solahing dumadi / saderenge uning / wus katon kawengku.

  3. Silanipun dadekken sekalir / dening ngayun tinon / sampun nyata kang jagad jatine / saking sabda iku.

  4. Lepat kang datan ana kirang luwih / dadine sang katon / mantep wisesaning Hyang karsane / tan karuan solah dadineki / lan nalikaneki / tan pegat lumintu.

  5. Wonten pangandikaning Hyang Widi / andadekken mangko / nora sunat nora perlu mangke / andadekken manungsa lan ejim / nanging karaneki / bektia maring sun.

  6. Ngandikaning Hyang angandikani / ingutus sang kaot / sembahen Pangeranira mangke / sembahira den tekning sayekti / awarna kala ngling / sembahira iku.

  7. Yen nembahden sedya ningali / kang sinembah mangko / den kaya ngiloa wawayangane / den kawawang katon nupa sejatine / kang katon jro carmi / iya rupa iku.

  8. Iya iku dudu iku kaki / prihen den wespaos / ing iyane kelawan dudune / takoken ingkang sampun singgih / malar sira kaki / amigiha tuduh.

  9. Adhepena ing rerainereki / mara ing sang katon / iya iku kabeh reraine / angalingi raining dumadi / rerai kang luwih / kang katon sawagung.

  10. Wonten pangandikaning Hyang widi / amangsit ing manon / ing ngendi idhepira ing mangke / ing kono wejahira liniring / tan anelahi / idhepen satahun.

  11. Ayat-ayaten wangsitireki / sang duta di kaot / sing mulat ing saneskara kabeh / yen tan katon Pangeraneki / sapatingalneki / nir don dennya dulu.

  12. Yen wus weruh  sireki / paran tan inganon / ulapana iku dhewe kabeh / iya iku ta ingkang ngalingi / lawan sampun enting / mangke sira dulu.

  13. Iya iku  mapan iya iki / iya iku mangko / pan tan ana towong ing anane / anglimputi sakehing dumadi / datan kena milih / ika iki iku.

  14. Pan tan ana ing jaba kalingling / wus awas ing katos / nanging sangking datan wruha reke / sing adulu iku anglingi / dening tan wruh jati / kabeh katon dulu.

  15. Yen sampun sira awas ing wangsit / tansah saya katon / datan angel amet kasilane / apan wus nyata tumuli prapti / kagyat aningali / tan wruh yen wus weruh.

  16. Pan tan ana ing ngarep ing wuri / aneng jaba ing jro / tan ing ngandhap ngeringira kabeh / tan aneng melak tan ana sepi / tan ing sorireki / datan aneng ngluhur.

  17. Aneng ing ngarsa aneng ing wuri / aneng jaba ing jro / aneng kering  kananira kabeh / ana amelek ana anepi / aneng sor ing wuri / miwah neng ngaluwur.

  18. Kaya ngapa denira ngalapi / rupane sang katon / wruha yen tan ana ing supe / datan ana puniku ta kaki / mapan ora uning / yen sira dereng wruh.

  19. Kang ora iku den ora iki / sampun sinung enggon / apan iya tan na salawase / ing anane puniku ta kaki / pan pinurbeng nguni / nora nanipun.

  20. Ana iku den ana iki / pesthi datan katon / puniku tan ana senggamane / saliringana nora kalingling / anging ananeki / kang katon deningsun.

  21. Mengko ta ingsun awas ningali / sangking kaspiningong / sun sengguh kahaningsun dhewe / iya iku tekanana gusti / heneng osik mami / lawan gusteningsun.

  22. Taha yen parenga mulih mami / kalawan sang katong / apan purba anane polahe / pan satingkah katon no0ra gusti / lawan polah mami  / tunggal yen dinulu.

  23. Tunggal tan tunggal lawan ing pesthi / roro lan tan roro / lir jiwa tinon lawan ragane / katon kan katingal tunggal kekalih / mangke hanan mami / lawan gusteningsun.

  24. Tan kena pisah siyang lan latri / tansah amor winor / angembani ngemban salawase / amuruk ing meneng osik mami / amisik winisik / kabeh bekti lulut.

  25. Saenggon-enggon ingsun rewangi / marmane maring ngong / datan ana ing jaba jro purbane / den rowangi ngulari rekeki / tekeng jro Hyang Mani / den rowangi tengsun.

Pupuh XVII
Asmarandana

  1. Wonten wangsit kang winarni / Ki Lulwahdad kang kinarya / taken jatining kawruhe / Ki Manyurid tinakonan / kawula tuduhena / Manyurid akarya semu / ambawuraken paekan.

  2. Ki Manyurid mangkya angling / Ki Lulwahdad den prayitna / ataklen jatining kawruh / akeh kang wong kena sasar / tanpa laku den awas / sakeh waris dipun wengku / dadi atemahan wiyar.

  3. Waris karimun tinampik / lir ajar atapeng praja / amasang kala pulute / sang pandhita den wisaya / den ajak musyawarat / sing kalah reke den aku / ing tembe dadi prasanak.

  4. Warising giri tinampik / angaku Prabu Setmata / miwah Seh Kalijagane / sesiku angaku edat / pan iku durung nyata / warising Ngampeldeteku / sesiku angaku Allah.

  5. Ki Lilwahdad matur aris / kawula anedha berkat / waris benang ing semune / Ki Manyurid lingnya mojar / pan ingsun boya retna / waris benang kang sinemu / angaku sukma wisesa.

  6. Waris beregas gunupit / lah Manyurid boya rena / ing kawruh iku reke / pan atekat lintang johar / tetse kandil ika / pesthine reke Hyang Agung / tetese kang den Pangeran.

  7. Waris Mekah tekatneki / sasar amengku negara / warising guru ta mango / Seh Manyurid boya rena / mapan ngaku wisesa / waris Seh Majagung iku / sasar angaku Pangeran.

  8. Waris kudus kang pinusthi / lir sarah anungsung toya / waris Carebon ta mangko / Seh Manyurid boya rena / iman kang den Pangeran / yata Seh Lemah Bang iku / tekade pancering surya.

  9. Ki Lulwahdad matur aris / kawula anedha berkat / waris Medhang iku reke / punapa ing karsa tuwan ? Seh Manyurid tan rena / pamedhang reke puniku / angaku ratu ngakerat.

  10. Ki manyurid mangkya angling / Ki Lulwahdad den prayetna / ataken jatining kawruh / sasar yen anekadena / aja na pinangeran / den awas jatining suwung / amarga ingkang sampurna.

Pupuh XVIII
Maskumambang

  1. Kawruhana ing lumaku dipun wedi / satingale iya / nora esak nora serik / nora ngulati Pangeran.

  2. Ingkang awas sasolahe dadi puji / tan ana bedanya paningal pujinereki / sasolahe dadi sembah.

  3. Ingkang awan kang dinulu aneneki / kuntul iya dhandhang / maido kan tan wruh mangkin / dene tekadipun wsak.

  4. Yen tan wruha ing tunggal pesthi sak serik / tan bisa asadat / idhepe meksih kekalih / amangeran ingkang nora.

  5. Murid sarip den pangeran tan wruh neki / kalurung kaliwat / den senggih ana kekalih / kadi mawas yen iki ya.

  6. iya iku dudu iku pesthineki / den kena tetanya / sampurna kawruheneki / yen tan wruha meksih esak.

  7. Pesthi esak tekade tan wruh mangkin / ingkang sampun awas / nora beda ananeki / tingal kabeh tingale iya.

  8. iya iku rupane kang tokid mangkin / pesthi nora roron / kahanane ingkang urip / kang urip Allah kewala.

  9. Ingkang awas sampun kidang amangsil / pajal awuliyan / ginutuk lor kidul keni / anebut sinebut dhawak.

  10. Dhewekira ingkang amuji pinuji / yen sira katunggal / kawimbuh kang maha suci / kang tul langgeng agesang.

  11. Ingkang urip datan nana malih-malih / Allah ingkang gesang / kang den gunggung kang den puji / angestokken dhewekira.

  12. Dhewekira ingkang amuji pribadi / yen sira katungkula / yen purba kang maha suci / pujine tanpa pegata.

  13. Ya pulekan pujine sajroning ati / tan pegat pujinya / rahina kelawan wengi / amuji ing dhewekkira.

  14. Wong amuji sampun kasengsem ing puji / sembah sanalika / sing awas ing urip mati / sembahe ingkang utama.

  15. Kang utama nora kocap sembah puji / esak yen kocapa / dereng tumeka ing batin / sapa puji pinujia.

  16. Kang mengkana sampurna sembahireki / ingkang sampun awas / tan na sembah kang kari / sebdane amurung dalan.

  17. Kang tan awas kangelan gennya ngabekti / yen siyang puwasa / yen dalu agung amuji / eluhe urip kewala.

Pupuh XIX
Asmarandana

  1. Wonten pandhita kang luwih / awasta She Bondhan Surat / sanget brangtine Hyang Manon / kekalih sahabatira / Nuriman lan Budiman / sanget marak gustenipun / sarwi sira awot sekar.

  2. Pinarak ing sabat kalih / mangke sira Bondhan Surat / sabat kalih pan ing mangke / pan ingaken badan tunggal / She Nuriman Budiman / arerepa aneng ngayun / angaluku aneng pada.

  3. Ature angasih-asih / anedha sipangat tuwan / lampah sawiji-wijine / amba mangke tuduhena / Bondhan Surat ngandika / semana ta rahingingsun / tunggal wisma dina misan.

  4. Pepayon kang luwih adi / nora sun tolih semana / tundha pitu lelangsene / iya semana sun wiyak / lah iku lampahana / pan iku lampah linuwung / kalampahana denira.

  5. She Budiman matur aris / kadi pundi guru amba / dhihinira lampah mangke / Bondhan Surat angandika / duk ingsun lunga tapa / kesah saking wismaningsun / semana ing dina misak.

  6. Duk lindhu kabeh udani / sira Budiman semana / umah padha rubuh mangko / gunung guntur kayu rebah / segara lir kinocok / ombaking amara puhur / kaget kang aneng segara.

  7. Miwah kawulaning Widi / kang sami aneng dharatan / sami kaget kabeh mangko / dene lindhu agung ika / ya Budiman semana / ana iki sih pitulung / gunung guntur sami milya.

  8. Omah rubuh nulya malih / segara ubeken nulya / kayu rubuh nulya mangko / sangking sih nugrahaning Hyang / yata kala semana / ya Budiman sira weruh / semana milu kadonan.

  9. She Budiman matur aris / anut yen uga kodanan / Bondhan Surat ngandika lon / iku lampah estokena / Nuriman lan Budhiman / She Budiman nulya sujud / ing sira She Bondhan Surat.

  10. She Budiman matur aris / anut yen uga kodanan / Bondhan Surat wecana lon / lampah ngestokena / She Budiman denira / sang Budiman nulya sujud / ing sira She Bondhan Surat.

  11. She Budiman ngandika ris / sun barengi udan ika / rahina wengi udane / luwih derese semana / siyang dalu kodanan / annuli ingsun lumayu / maring ara-ara jembar.

  12. Sun tingali awak mami / nyata teles duk semana / anulya ingsun apepe / lawase ana sawulan / nuli wakingsun ana / She Budiman iya iku / kang aran lampah utama.

  13. Kang aran lampah kapilih / yogya yen pagurokenan / kang sampun awas tingale / tan amuji tan anembah / tan ana yektenira / ingkang aran lampah iku / She Budiman ngestokenan.

  14. Bondhan angandika aris / semana nuli sun lunga / sangking ara-ara mangko  / wau kang ajembar ika / maring desa Bragedat / ya ta ingsun duk kadulu / waringin satengah pasar.

  15. Kang ana ing pasar sepi / tumunjem ing sela / pethak / anerus ing gunung pange / anerus gunung tresina / pange waringin ika / ingkang sun atubi iku / waringine luwih mulya.

  16. She Bondhan Surat sir angling / duk semana si Budiman / tambuh polahing mangko / ana pasar sepi ika / ingsun ngadeg sawulan / sawulan / ingsun sitekur / lan meneng ingsun sawulan.

  17. Lan ingsun nutupi kuping / lawase ana sawulan / merem sawulan lawase / sidhakep ingsun sawulan / nungsang ingsun sawulan / ingsun adhikukul iku / iyeku kanga ran lampah.

  18. She Budiman iya iki / lah estokena denira / lampah kang utama mangke / ya lampahana denira / She Budiman atompa / Budiman anulya sujud / ing sira sang Bondhan Surat.

  19. Bondhan Surat ngandika ris / ya Budiman ana coba / marang ingsun sesmitane / syara metik ing talingan / ingsun anuli miyak / semana sangking geningsun / nuli runtuh tapaning yya.

  20. Nyataneyen rutuh iki / ya Budiman tapaning yyang / pan ingsun andhingkul mangko / gening mulya bener ika / sidheku ingsun wudhar / kupingsun angerungu / lan mataningsun tumingal.

  21. Lan cangkemingsun angumik / lan irungingsun anggonda / lan ingsun tumingal mangke / kidul kulon lor lan wetan / tan ana katingalan / syara ametek kupingku / wibuh ing kahananing Yyang.

  22. Bondhan Surat angling aris / ya Budiman estokena / lampahingsun iku mangke / pan pilih ingkang wikana / lan paes tukang samara / ginutuk lor kena kidul / angucap  ing umat tunggal.

  23. She Budiman asung bekti / marang sira Bondhan Surat / Bondhan Surat ngandika lon / ya Budiman duk semana / duwe ati apadhang / baya ta waringin iku / sun aubi nora suka.

  24. Dupi ta mengkana malih / nyananingsun ya Budiman / ana syara malih mangko / mengkana ujaring syara / ingku kawulaning Hyang / kagunganing Hyang Agung / ujaring syara mengkana.

  25. Sun wiyak jroning waringin / ingsun aningali bengawan / alega bengawane / anulingsun wulu begawan / duk lagi dina misan / katon baratnya aluhur / katingal lawang Bragedad.

  26. Rampungnya kala tinulis / ingkang Serat Jesmaningrat / marengi ri Senen Kliwon / wanci jam sadasa siyang / kaping selawe tanggal Rabingulakir sutengsu / warsa Dal sengkala ketang.

  27. Ponca wiku sabda aji / lambing langkir mangsa astha / wuku wuye ing tanggale / walandi kaping rowelas / sewu walung atus kawan / dosa mentaunipun / tri tus tri dasa nem marta.

C 65 = BH 277
Serat Jasmaningrat ditulis atas prakarsa Sri Sultan Hamengku Buwono V, pada tanggal 4 Rabiulawal 1775 J atau 21 Oebruari 11874 M. 

Advertisements

SULUK TEGESIPUN PATEKAH


Anggitanipun abdi-dalem, pun Ngabehi Wongsaniti, pradikan ing dhusun Sumyang.

Sekar Asmaradana : 49 pada.

  1. / Wonten purwaka ing kawi, carita saking Hyang Suksma, sinerat Senen dintene, tanggalira kalih-dasa, sasi Sapar kaetang, mongsa Kanem kang kapungkur, Dal wuku Prangbakat ika.

  2. Sengkalanira winilis, eka janma giri tunggal, punika terus tingale, aksara sami miguna, den samya anggrahita, sinten kang maca puniku, sadaya den kawruhana.

  3. Bismillah rahman nir rakim, iku samya ngawruhana, surat Patekah maknane, kang temen buda sihira, kadi dalile iya, tegese dalil pituduh, kadise marang pawarta.

  4. Tegese bismillah iki, iku jenenge kang purba, amisesa ingkang angnreh, yen dasih amor lan tuwan, sirnane gaibballah, amaca bismillah iku, pan sirnane padha ana.

  5. Tegese rahman puniki, ingkang murah sipattollah, anyatakaken anane, puniku murah mring sira, rakim artine iya, sih ingsun marang sireku, dene nganakaken sira.

  6. Allamdulillah puniki, punika kang aran tuwan, / kang amuji ing dheweke, ya amad ingsun lan sira, minongka pujining wang, iya ta pegene ingsun, kang minongka sultan sira.

  7. Kang suksma ingsun puniki, ingsun mongka talan sira, kang suksma iku pan ing ngong, kalawan sira kang nyata, iku kinarya tondha, lir rongka kelawan dhuwung, werongka manjing curiga.

  8. Anak buduwa puniki, tegese mangkana ika, sira iku ingsun mangke, miwah ta panembahira, anane ananira, ingsun sejatine iku, kawula darma punapa.

  9. Wa’iyaka anas tangin, tegese mangkene iya, ya Muhammad sira mengko, ingsun al[l]ah kang sinembah, iya nabi panutan, lahir batinira iku, sira kang katon ing donya.

  10. Tegese siratal iki, wangalehit tegesira, ya Muhamad sira mengko, tan beda ingsun lan sira, miwah mukmin punika, tan beda lawan sireku, titiga tunggal jatinya.

  11. Wallalin amin puniki, kaya ngapa tegesira, ya Muhamad si/ra mengko, ingsun dudu sira ika, ingsun pantaranira, iya ananira iku, iya dudu sira ing wang.

  12. Tegese amin puniki, rasaning sun rasanira, ingsun awor nora roro, iya ingsun iya sira, sira kang aneng dunya, ing ngakerat tan kadulu, iku tingale bagena.

  13. Wonten pandhita linuwih, kakalih sanak winarna, sami linuhung kawruhe, tatkala amusawarat, ambabar kawikanan, wonten dene kang asepuh, awasta nata pandhita.

  14. Kang taruna Raden Santri, kakasihe alit mila, ajujuluk pandhita nom, ature amalas-arsa, dhumateng ingkang raka, ya guru amba sang wiku, kadi pundi kang ngandika.

  15. Lampahe anut ing Nabi, ingkang aran ing sarengat, limang wektu pernatane, wektu luhur lawan ngasar, mahribe lawan ngisa, subuh pundi jatenipun, inggih pratingkah ing salat.

  16. Amba anuwun pa/warti, marma umatur mring tuwan, ing asalat pangadege, inggih angsalipun apa, pratingkah ing sembahyang, atanapi yen arukuk, angsal saking ing punapa.

  17.  Sujud asale punapi, amba tuwan wejangana, kalawan malih lungguhe, asalat saking punapa, amba ayun uninga, nata pandhita amuwus, Raden manira miarsa.

  18. Angadeg asaling api, dudu api kena pejah, dudu api kang ginawe, dudu api ingkang panas, dudu api agaran, dudu api ingkang murub, lan dudu apining kawah.

  19. Dudu geni anggesengi dudu api murub pejah, pan dudu api kasekten, iku sira den-waspada, kang api iku cahya, roh ilapi tegesipun, Raden Santri atur sembah.

  20. Amba pan dereng udani, kang aran puji tan pegat, kadi pundi ing jatine, nata pandhita ngandika, puji tan kena pegat, iya napas jenengipun, lamun sira datan wikan.

  21. Iya dedalaning ngurip, sejatine iya / napas, kang tan pegat pamujine, Raden Santri atur sembah, malihipun punika, pratingkah ing wong asujud, asalat saking punapa.

  22. Nata pandhita nauri, adhuh Raden arining wang, wruhanira pandhita nom, pratingkahe sujud iya, yen sira nora wikan, asujud asaling banyu, dudu banyu kena asat.

  23. Dudu banyu ingkang mili, dudu banyu ingkang buthak, banyu urip sejatine, panguripe ing sajagad, urip tan kena pejah, anapon ingkang winuwus, urip langgeng datan owah.

  24. Umatur Rahaden Santri, ingkang ngalinggih punika, saking punapa asale, amba tuwan wejangana, angling nata pandhita,  anapon ingkang alungguh, asaling bumi punika.

  25. Dudu bumi kena rempit, dudu bumi kang nagawiyar, dudu bumi andhap asor, dudu bumi ingkang / gempal, dudu bumi punika, dudu bumi suda wuwuh, bumi suci datan owah.

  26. Ature Rahaden Santri, inggih sabda kasinggihyan, nanging ta malih undhake, amba tuwan wejangena, sakehe patakenan, kadi pundi tegesipun, sebda kang kawan prakara.

  27. Kang adeg asaling api, angadhepaken punapa, asaling angin rukuke, angadhepaken punika, sujud asaling toya, asaling bumi kang lungguh, angadhepaken punapa.

  28. Nata pandhita nauri, ingkang angadeg punika, urip kang den-adhepake, uripe tan kena pejah, rupane kadi retna, gumilang-gilang ta wau, jumeneng pucuking grana.

  29. Kang rukuk asaling angin, angadepaken sirulah, iku kang den-adhepake, cahyane gumilang-gilang, lan malihye punika, asujud asaling banyu, den-adhepaken punapa.

  30. Kakasihira Hyang Widdhi, / kang anama Rasullulah, iku kang den-adhepake, cahyane lir sagara mas, gumebyar lir gurnita, mapan ta ing-adhep wau, anapon ing-aturena.

  31. Umatur Rahaden Santri, yen pangeran guru amba, inggih karana sembahe, atarimaa ing Allah, angling nata pandhita, angsaling pangadegipun, ing-aturaken ing Allah.

  32. Manikem puniku singgih, kang ing-aturaken ika, iya anapon rukuke, kang ing-aturaken ika, marang kang murbeng jagad, iya ujar yahu-yahu, kang katur marang ing Allah.

  33. Raden Santri matur malih, kang asal angin punika, tegese mangke asale, sal banyu dadi punapa, angsaling geni iya, lah punapa dadosipun, nata pandhita ngandika.

  34. Anadene kang rumiyin, saling api dadi rupa, saling angin ping kaliye, angin iku dadi napas, kaping ti/gane iya, nanging asal saking banyu, mapan iku dadi nyawa.

  35. Kang alinggih iku mangkin, apan iya dadi badan, rahaden Santri ature, amba tuwan wejangena, pan amba dereng wikan,  wirayat sedayanipun, kawula ayun uninga.

  36. Nata pandhita mangkya ngling, asaling api punika, badan lan rambut sakehe, dadi wulu kulit ika, lan dadi daging iya, saking api asalipun, raden manira miarsa.

  37. Mangkana ataken malih, otot asaling punapa, balung punapa asale, utek asale punapa, utawi kang paningal, atanapi kang panerus, suwara asal punapa.

  38. Nata pandhita nauri, asal banyu dadi tingal, dene kang dadi swarane, asal saking api ika dene kang amiarsa, asal saking bumi iku, lan malihipun punika.

  39. Dadi sungsum saling bumi, asal saking banyu iya, dadi otot ing tegese, anade/ne kang sapisan, iku dumadi iya, roh sabumi asalipun, asal bumi dadi manah.

  40. Raden Santri matur malih, dadi punapa kang toya, nata pandhita wuwuse, lah iya wolung prakara, banyu iku kang dadya, rahaden Santri umatur, amba tuwan tedahena.

  41. Anadene kang rumiyin, ingkang banyu nama Allah, kang dadi rupa tegese, dene banyu wujudolah, iku kang dadi swara, banyu wadi kang winuwus, puniku kang dadi cahya.

  42. Banyu mani iku singgih, iku kang dadi paningal, banyu madi iku tgese, iya dadi pamiarsa, lawan banyu maniyah, iya budi dadinipun, Raden Santri atur sembah.

  43. Sapa sinten aningali, wau sajroning paningal, lawan pangucap ing mengko, angucap sajroning lesan, miarsa jroning kerna, ya pangeran guruning sun, amba tuwan jarwanana.

  44. Nata pandhi/ta nauri, nanging budi jroning manah,sirolah iku tegese, rupane kaya gurnita, kang mirsa jroning karna, dattolah westane iku, warnane kaya kumala.

  45. Rahaden ataken malih, kang saking api punika, api ing budi asale, nanging ta asale ika, banyu pundi pinongka, saking purwa-purwanipun,  amba tuwan wejangana.

  46. Atanapi ingkang bumi, asal saking ing punapa, kawan prakara kathahe, ing pundi asale ika, ingkang kawan prakara, nata pandhita amuwus, asale kawan prakara.

  47. Ana paningal ing api, saking aksara be iya, pan saking aksara ete, asal saking bumi iya, aksara-angin punika, anapon asaling banyu, asale aksara ekap.

  48. Anapon warnaning Nabi, ginitakaken ing tembang, asmaradana sekare, sakehe mukmin sadaya, aja tungkul miarsa, ing lapal lan maknanipun, / wirayat kawikanana.

  49. Lapal lawan makna singgih, kawruhana dipun-nyata, basa iman satuhune, iya iku den waspada, bab ing mas’allah iman, lapal lawan tekadipun, wong anom sira tompaa.

Kapethik saking Serat suluk jaman karaton-dalem ing surakarta.

SULUK SURAOSIPUN PATEKAH


Anggitanipun abdi-dalem, pun Ngabehi Wongsaniti, pradikan ing dhusun Sumyang.

Sekar Asmaradana : 9 pada.

  1. Ingkang rinumpaka kawi, rasaning patekah ika, alkamdulillahi kiye, pujine ing dat punika, rabbil-ngalamin ika, ingsun Allah kang setuhu, pangeran kang luwih wikan.

  2. Weruh ing keraton mami, ya Muhammad lahirira, ingsun iku lan batine, malliyiya midin ika, tegese ya Muhammad, ratu nyakrawati ingsun, iya sira kenyatahan.

  3. Karaton ingsun puniki, ing dunya / tekeng ngakerat, iya sira sejatine,  ingsun kang ana ing sira, sira ana maring wang, iya sira iya ingsun, pan ingsun asma kewala.

  4. Iyakanak-budu iki, sira ingsun ya Muhammad, panembahira maring ngong, ingsun nembah maring sira, way’ikanastangina, tegese Muhammad iku, anging sira ingkang ana.

  5. Yen nora nana sireki, estidelal nora nana, sih ingsun sira ing mengko, jenengaken marang sira, minongka gentening wang, ananira ananingsun, jenengira jenenging wang.

  6. Ih dinas siratal nenggih, mustakimma ya Muhammad, ana sira ana ing ngong, andadekaken ing jagad, margane saking sira, sekalire kang tumuwuh, pinangkane saking sira.

  7. Siratal kadina malih, an ngamtawangale ima, ya Muhammad ing margane, suka-suka marga sira, ana mukmin sadaya, dene ananira iku, wedale saking ing cahya.

  8. Gaeril mahlubbi iki, nglehim tegesira nora, nora beda ing anane, Muha/mmad kelawan sira, ana mukmin sadaya, kawibuwaning sireku, kelawan ing asmanira.

  9. Walalin ing teges neki, namaningsun namanira, dudu ingsun sejatine, sejatine iku tunggal, amin tegese ika, rasanira rasaningsun, punika rasa patekah.

   Kapethik saking Serat suluk jaman karaton-dalem ing surakarta.

NGAKONI KALUPUTAN


Ngakoni kaluputan iku ora ateges ngasorake dhiri. Nanging sawijining tandha yekti yen wong mau wis bisa kinaranan maju satindak ing laku kautaman. Kosokbaline sapa kang suthik ngrumangsani kaluputane, ateges wong kang ora nduweni budi pekerti. Wong kang ora nduweni donya brana iku sinebut mlarat. Wóng kang ora nduweni pikiran iku luwih mlarat. Dene wong sing ora kadunungan budi pekerti mono klebu mlarat-mlarate wong.

Sing sapa rumangsa nduweni kaluputan, aja isin ngowahi kaluputan sing wis kadhung katindakake mau. Jer ngakoni kaluputan mono wis cetha dudu tindak kang asor, nanging malah nuduhake marang pakarti kang utama kang ora gampang linakonan dening sadhengah wong. Iya wong kang wis bisa nduweni watak gelem ngakoni kaluputane mangkene iki pantes sinebut wong kang jujur sarta kasinungan ing budi luhur.

Batine wong kang bisa ndarbeni ati nriman iku tansah ayem lan tentrem, marga satingkah laku tansah linambaran keyakinan kang kandel marang kadar peparinge Pangeran. Nriman ora teges wis marem apa anane, nanging suwalike kepara malah sungkan meneng. Mung bae ora grusa-grusu kaya tumindake wong kang nduweni sipat ngangsa-angsa kaya ora gelem ngakoni karang anane pandum.

Para maos lan sutrisna budaya Jawi sumangga sami-sami dipun onceki ing bathosipun piyambak-piyambak suraosipun tembang sekar macapat “Ngakoni Kaluputan” sinawung ing dhandhanggula ing ngandhap punika sinambi ngleremaken rasa lan raga ing wayah ratri, mugya saged damel jampi sayah. Nuwun.

DHANDHANGGULA

1. rarasing reh kaarah mrih manis / den peng dera amedhar wasita / mastutyeng rehnya pra moncer / ngaliling kyeh pituduh / berawane bangkit dumeling / idhep kedhepa marang / kartitama luhung / tabet tilase ywa telas / dumugia salami murih arjanti / tatane kasusilan //

2. drenging driya andarung mawredi / amengeti dedeling kaardan / kang wus kontap kamurkane / keni lamun sinebut / bebete mung lupa kepati / patrape murang tata / titine suwung blung / mung umbag gumunggung dahat / ngegungake agenging kang surasekti / prawira widigdaya //

3. sugih aji jaya wijayanti / sanggyaning kang dewa Suralaya / mlayu tandhing lan dheweke / kawawas samya kawus / wose kasor guna lan sekti / nanging duk ayun lena / lana tyase ayu / rumasa ywan dahat lepat / tingkahe kang wus kalakyan wingi nguni / tarlen mung borong angga //

4. iku keni kinarya palupi / lepiyane watak lir mangkana / tyas utama tumaneme / dhuh babo anak putu / anyandhia wasita jati / jantranireng wardaya / kalamun wus luput / angakua tetep lepat / aywa ngeyel nayal-nayal lir nir budi / dadi wong ambeg nistha //

5. nguthuh kether tar wrin bener becik / cak-cakane mung nasar belasar / bakal asor temahane / beda kang tyas rahayu / mung ngakoni luputing dhiri / tan selak tan suminggah / mungguhing wong idhup / kudu idhep ngedhep marang / rerangkene sakyehning wasita yogi / prayoga ywa pepeka //

6. pepakeme mangkya den ungkabi / angken ingkang ruwiya duk purwa / risang Subali Pamase / narendrambeg dibyanung / ing Kiskendhaguwa winarni / duk sirarsa pralaya / kataman ing tembung / tetambang pangundhamana / myang den undhat-undhat ing narendra lewih / Prabu Ramawijaya //

7. pan mangkana dhawuhe sang aji / heh pantes yen sira wre candhala / mamak murang krama bae / tan wruh mring ala ayu / ingsun manah mring sira iki / tan bakal nemu papa / jer ingkang sinebut / jati-jatining satriya / kang utama tumanem wrin ala becik / kang sun nut tepa-tepa //

8. nora dosa ingsun amateni / marang sira wre durta angkara / sumurupa heh wre kowe / kabeh jroning wana gung / ingkang nedya babo mlarati / lan nedya laku ala / mring titah sawegung / yekti sun pateni padha / iya kabeh pakewuh jroning wanadri / sun buru ingsun kala //

9. sun susugi ya ingsun pikati / tapisa pra durmalaning jagad / lawan ingsun uwis suwe / myarsa terang kalamun / sira tetep wanara juti / nistha tar parikrama / Sugriwa adhimu / teka sira tegel tega / angalani sira misahaken nguni / Sugriwa lan swaminya //

10. Dewi Tara tandya sira ambil / sira alap dadi bojonira / lah iku tetep sira wre / anindaki nalutuh / sira pancen durtaning bumi / nihan wau duk myarsa / Subali Sang Prabu / mring dhawuhe Prabu Rama / kathik mathuk uninganira sayekti / meneng angungun dahat //

11. sigra nembah-nembah wus meh lalis / mempis-mempis wedharing suwara / heh Rama tuhu sira yen / kembanging bumi luhung / lah matia Subali iki / gelah-gelahing jagad / dhuh babo adhiku / Sugriwa suka tyas ingwang / miwah sukur dene sira den asihi / mring Dasarataputra //

12. kang wus sasat bathara linuwih / ingsun yayi andhingini ruwat / lah saka warnaningsun wre / ing besuk iya kumpul / tunggal enggenira lamlami / yen wus padha rinuwat / ing jawata besuk / ingsun kang keliwat ala / wus pasthining bathara ingsun prang tandhing / lawan kadang priyôngga //

13. sira antuk pahala sayekti / dene nora bebarengan ruwat / kalawan kakangmu kiye / ingkang dhingini ingsun / anampani sihing dewa di / sira yogya milua / karyaning dewa nung / sawusira amitungkas / Sang Prabu Subali ngulungaken aglis / kembang mas mring Sugriwa //

14. ingkang aneng janggane Subali / Sang Sugriwa anampani sigra / kinalungken ing janggane / wau Subali Prabu / dyan aniba lulus alalis / cinatur antuk swarga / ya ta kang winuwus / kag kari bala wanara / santana wre samya nembah mring Subali / kang wus prapteng pralaya //

15. wangke tinrap neng pancaka nuli / tinunu wus sirna tan kawuryan / mangkana Sugriwa reke / sumilih dadya ratu / akadhaton Kiskendha nguni / kang yasa Sri Narendra / Mesasura Prabu / wong agung dwi kaaturan / mring jro pura sakalangkung gengireng sih / wau Narpa Sugriwa //

16. dahat wimbuh-wimbuhnireng bekti / marang Sang Prabu Ramawijaya / datatita wuryaning reh / babo baya wus cukup / cekak cakep kinarya peling / ring sanggya para mudha / kang nedheng kelimput / muput luput kridhaning tyas / den andhadha dhadhagi andheging sisip / ywa ngeyel nayal-nayal //

17. pratingkah basa kyehning sujanmi / kang wus ngaku ngengkoki mring lepat / tetep wus jembar kawruhe / myang alus budinipun / janma ingkang alus ing budi / sawastu kang cinipta / mung ambeg rahayu / kanthi yitna lan waspada / saunggyane mung basuki kang pinanggih / ywa maido ing driya //

SERAT SEWAKA


Anggitanipun Panembahan Cakraningrat ing Madunten, ingkang seda wonten ing baita kapal.

M I J I L

  1. Paran wijilena sih ing gusti, ing sumiweng katong, apan kadya yayah-rena sihe, yen walesen petharta wus sugih, ywa walesen lan sih, dede putra sunu.

  2. Sun walese lan catur pralambi, sihe gustining ngong, srep pama ya wanita swamine, iku mangka wales sihing gusti, den-kesthi salami, ajar kang dinunung.

  3. Yen tan mangkana walesing dasih, ing siye sang katong, lwir krepa seta sinung pangangge, binusanan retna kancanadi, cacat lungse kang sih, arsa amrih dudu.

  4. Iku isthaning dasih pinilih, denira sang katong, pantiksyanira catur pangandhe, kermi wahana wateking wancir, aywa salah tampi, rengaten ing semu.

  5. Dasih utama ingkang pinilih, denira sang katong, den kadi wilala laksanane, nistha yen kadi lulusan wangsit, pakulapak lik pik, lwir kutugeng banyu.

  6. Nisthanggung ngaken wira lan sakti, ing sumawikang wong, pan marga pandhem dening wanine, sardula corah temahan westhi, nir gunaning sekti, mati lawan kayun.

  7. /Madyaning lampah tingkag inng-amrih,  ing kerti kerti anggaot, den kadi mandhukari ringane, byuh pada lumaku ngirih-irih, tiwas den kajrihi, tan ajrih ing kewuh.

  8. Utamane lampah kang ing-ambil, wiwekane kinon, tirta mina kumuda swamine, dhangdang anglayang asemu wadi, pawiting anganti, prayoganing laku.

  9. Yen tan mangkana tingkah ing-amrih, matiya tan pandon, lwir kitwa keneng saya samine, salaba sirna malebah geni, sun isthaning ngamrih, mati lawan tambuh.

  10. Yekti atemahan nistha kari, nisthane katongton, temah ing anir catur pangandhe, lwir cedha duta temahan westhi, lumampah ing werit, ginanjar ing kewuh.

  11. Nir guna wirang yen tanpa milih, wiwekane kinon, lwir sona rina mesa akele, langara mupuh bradangga wanci, uni tanpa gendhing, guna temah kewuh.

  12. Aywa gunggung utamaning dhiri, ing sumiweng katong, manawi kadi baki solahe, bolu apindha manising manggis, nistha ywan tan yakti, madya kang pinuhun.

  13. Yen tan mangkana ing sumiwi, yaktya temah layon, her kumudawarsa upamane, pan tikswaning ragem mawananing, den yatna ing westhi, tyas den sedya a/yu.

  14. Den kadya wreksa panideng warih, simbaran neng kayon, denira kadi sata polahe, nistha yen kadi ima lan wresthi, lwir payung ing wasi, turapani angus.

  15. Iku nisthaning janma andasih, tanpa guna kang wong, lwir wreksa tan apala swamine, lwir wreksa wisa sekar sasami, lwir mina geng tasik, barak saminipun.

  16. Yen tan wruha ing catur pralambi, ing sumiweng katong, kadya sekar jenar pralambine, sila curiga brahmara ngrengih, ika ywan tan kesthi, lwir dyah tanpa bayun.

  17. Langguk dening sun amarna gurit, nisthanya waking ngong, lwir kitwa sengguten ta samine, lwir janma arsa anggatro weni, mindha babadan ing, pujangga angapus.

  18. Upamaning sun ta pendah peking, amangsiti uwong, utama mindha maksa memengen, anggung akuras tengeng jaladri, karsanya mewahi, udayaning gunung.

  19. Pilih kang remen ing janma mangkin, ya ing sabdaning ngong, pan kadi buron landhak swamine, kabyatan sara dadya ngeweri, nir gunaning lungit, yen tan saminipun.

  20. Lampah utoma ing mongsa mangkin, kang raketing anggo, yen kadi raga dha leksanane, para/s mindha tingkah ing pangradin, iku kang sinung sih, dene sang ngahulun.

  21. Yen wus dayatna sihing nerpati, rungsite katongton, lwir andrawina catur medane, merteng kamumu dinuking angin, yen dhawuh kang wresthi, sor pecating rantun.

  22. Paran den nyata ing westhi kari, upamane kang wong, lwir kala astha pada wisane, tan taha anging kewala ngresi, wisa kang ngutami, den prapta maring puh.

  23. Pat tingkahe sumiwi sinung sih, denira sang katong, lwir paksi setwa sinung pangangge, binusanan retna kancanadi, yen tambuh kang asih, akeh amrih dudu.

  24. Pan inaning westhining sasami, pan catur ing nganggo, tirta dipa warana lungguhe, iku mongka ramoning sumiwi, yen kwesthi sasami, ajar kang tinemu.

  25. Ywan tungkul anggunggung sihing gusti, dyah ayu anglamong, wastra sutra curiga pamane, pan lungiding sabda ataramping, sor tikswaning mimis, lungiding pamuwus.

  26. Nistha mukyaning andasih sangking, tri upama kang wong, lwir janma anampuri solahe, apan mukyaning sabda aramping, ywan nisthaning pangling, liwat dennya sempug.

  27. Lungit utama ingkang ing ambil, lampahe wong kaot, den kadya trisu/la upamine, yeku swanjata mukya di lewih, wisara salungid, mukyaning pandulu.

  28. Pan mukyaning kakang tekeng wadi, kaesthiya mangko, nirbaya westhi ing sarirane, wus winangsit dening ta janma-di, sakyeh ing lumiring, ing lampah rahayu.

  29. Liwat dening sun anyanyampuri, sakyah ning wong kaot, pan mindha angling tan ana rehe, lwir candhala ing mongsa katrining, sampayang angrengih, tan awetu jawuh.

  30. Lwir kartika ing mongsa katrining, sotaning anglamong, mindha datan wruh ing laksanane, lwir kalimutan angrereh margi, tan wruh ing patitis, sabda amamatut.

  31. Lwir wedaning wreksa mongsa pati, ning lata linayon, lwir astika byatageng luhure, panca laksanannya tanpa gati, swaranya kalingling, tanpa guna kewuh.

  32. Lwir sandhangan milet sarpa sari, isthanya waking ngong, adama tan sangsaya lungguhe, anging pintanen sih ing apingging, nistha tan kaesthi, kedya milya ngapus.

  33. Anging karyanen jampining agring, /panamuning wirong, mangkya usadaning tyas wirage, tambang-tambanganing brongta kingkin, pan namuring wingid, panunudeng wuyung.

  34. Tambang siring sun wantah ing wuri, kaki raganing ngong, mangkya pangyuywanira sang angreh, prana tyasantuking ngina kardi, wismanya ngasepi, yapining pikukuh.

  35. Tumpek pamunah sun marna gurit, wala Raditya Pon, wimbaning sasi sapta wateke, panca wimbaningkang sitaresmi, taunnya pamethik, kaki wekasingsun.

Sekar Bongsapatra, lampah 4; nunten 6; dhawah 7.

  1. Nora gampang, ing polah puniki, miwah ywan pasawalan, ning prayayi, sama gunge sami, addhyuha ing smu sisip, tan hyujungan, ring pangling pan sira, iya goning karakswa, salah ing smu, lwir antiga ngapit, ing sela sasamanya.

  2. Luputa dera ngekani iya, tutuge pinurikan, aywa sira, tanpa ngati-ati, den bisa met pakenan, ewuh mungguh, raga/neka aywa, guguywu malara ring, tingkah yukti, ywan lampah durjana, lan aywa salah laku.

  3. Ywambek corah, atiruwa sira, ing lampah kang nastiti, lawan ambek, kang susila iku, solah ing kawlas-asih, den-angrasa, lamun kawelas-arsa, meta karsyeng janma keh, aywa pati, pan ingawulangun, met polah den nastiti.

  4. Sumbaling dadya tindhaning sang wruh, ing laku pacuwan sira kagungan, sayogyane wruha,ya ing sopana radin, sampun kirang, duduganen temahhe polah iki ywen tan, nuting karep, ing desa sangsara, sarirane mongsa na.

  5. Ya amuwuh, anganggeya manah, sawiji aja uga, ya ambubak, iku dudu laku, lan aywa para tindha, para tantang, ywa sira nyaleni, lan aywa nyanyampahi, lamun sira, sinawalan ing pangling, pancuwan dehken karsya.

  6. Aperbatan, satemah la aywa, bumi sabalik sira, aywa silib, jaluk awicara, anuta ring pitutur, saujare, aguta/na lamun, mneng sira menenga, tumuli manawa salah tompa, ewuh tampaning janma.

  7. Ing wong angling, hyun amilih rowang, kya carik basa mangke, yogya iku, tiniruwa kaki, den alus sarwi ririh, tekeng ing pamote pisan lan den bisa sira memuwus, anging ana, kaki kang sun cacad, dene tana nebusi.

  8. Kwula kathik, lan tan asasawah, yeku reh ing kaswasih, minonga ramonaning ngumbara, anti pagringringane, bulah akweh, ing pungkur sun warna, aywa kurang kang ratri, engetena, ing lampah ywan sira, aywun pacuwan aywa.

  9. Angrasaa, lamun kasandhangan, budi tan wit ing sira, eh ta poma, ya ki Jatisurti, den wruh paraning tingal, aja sira, samar ananing Hyang, tan beda lawan sira, ing bedanya, wawayangan kaki, ananya iku tunggal.

  10. Ing tunggalnya, sama myang suksmeki, mulanira kawasa, muna mosik, ya saking sih ing Hyang, sadayanya manusa, saking gaib, kaki pinangkanya, pan sama warnaneka, ya mu/lane, ana rong prakara, ye kajatinya nguni.

  11. Yeku sira, hyun awas purwanya, adam wiwitane kapurweng jasad, dening suksmanya, roh ilapi sangkanya, yeku sira, den waspada kaki, dene solahireki, sipat astha, kawruhana yekti, kang manjing kawuleka.

  12. Duk pinanjing-ngan punika ya ingkang roh ilapi witnya, pinanjingan ya ing rahswaning Hyang, kinarya wadhah neka, ya embanan, ning Hyang Suksma-jati, tan beda jatineka, sampunnya winejang Jati-surti, tanantara gya mukswa.

  13. Risang Mudha, ya Jati-sampurna, lan arinya Tambangsih, karwanggana, Jati-surti nulya, cipta sumusul marang,  guruneka, gya mihrat kapangguh, mesem Jati-sampurna, nyata mantep, hening tyasira ya, marang Hyang Suksmajati.

  14. Wus winenang, sira nabda tunggal, winenang liru dhiri, Jati-surti, nembah kang sapangat, paduka kang kapundhi, kwaswa amba, saking sih pukulun, nengna Jati-sampurna, yata / ingkang, pinurweng carita, kocapa kang lalana.

  15. Risang Mudha, Amongbrongta ingkang, nglalana anganteni, ya ing pati, lwir bosen neng dunya, tan hyun lunggyeng rameka, sakyeh ningkang, jajahan iya wus, kadunung Surenglara, legawa ing, palastrekna satya, tuhu ring lampahneka.

  16. Patising, tingal waspada jatining lampah hening tyas, lakuneka tan kandheg ing papan, tulis tur sinamar ring, lampahneka, saweneh kang janma, tinggal pangan lan nendra, dening ber ing, ngarsa apan ta kinarya pangeram ika.

  17. Tan wikan hyan, kalurung karyanya, ya amartani mapan, kyeh janma kang, angunggung lampahnya, pan apeksa lumuhung, kang sinandhang, pan tambal-tinambal, peksa iya tan wikan, durakanya, yata wau risang, Bongsapatra kawuntat.

Kapethik saking Serat suluk jaman karaton-dalem ing surakarta.

SERAT BAYANULLAH


SERAT BAYANULLAH

Anggitanipun swargi Raden Panji Natarata
Kepala Dhistrik Ngijon Ing Ngayogyakarta
Inggih Raden Sasrawidjaja Guru Bahasa Jawi
Ing Pamulangan Calon Guru Surakarta

Ingkang nurun saha mewahi
Centhangan
B. K.

Penerbit : Yayasan “DJOJO BOJO” Surabaya Tahun 1975
SANGKALA : RASANING KAWULA ASALIRA GUSTI
===========================

P R A W A C A N A
(Aturipun Ingkang Nurun)

G A M B U H

1. Sinawung sekar Gambuh, bubukaning atur kang manurun, lan ngedalaken serat Bayanullah wirid, gubahanira ing dangu, kanang wus minulya ing ndon.

2. Anenggih sang misuwur, ahli fasafah miwah tasawuf, Raden Panji Natarata pujangga di, minangkani usulipun, para mitra kang wus maos.

3. Srat gancaran ingkang wus, kita wedalaken namanipun, srat Falsafah Sijijenar kang umesi, pangrembag bab bedanipun, iktikad ingkang linakon.

4. Raden Panji puniku, lan iktikadira kang manurun, ing samangke pari kedah ngleksanani, Bayanullah wedalipun, karana tancebing batos.

5. Tebih saking pangaku, ing benere kawruh pribadyeku, babasan mung angadu pucuking eri, bagya pra maos sadarum, kang widagdeng panyuraos.

6. Tinarbuka ing kalbu, pribadi tan amung tiru-tiru, anirokken jarene kang kasbut tulis, myang jarene kyai guru, sabangsaning gugon tuhon.

7. Jarwa sutaning ngelmu, angelira yen durung ketemu, kang saweneh anjarwani kosok bali, angele yen wus ketemu, kalih pisan pan sayektos.

8. Sandyan ta kadyeku, sarehning wijidda waidahu, sapa temen tinemenan ing Hyang Widi, widagda wit saking atul, titi tulaten angilo.

9. Mulat saliranipun, anadene katrimaning ngelmu, yen wus ilang was-was sumelanging ati, gugon tuhone sirna wus, tan kepeingin kang sarwo elok.

10. Anenggih kang manurun, mung ndhak sungging sawontenipun, ing sasaged tiniti taliti, cocoge lan babonipun, tan namung juga kemawon.

11. Bayanullah nguni wus, medal minangka lampiranipun, pananggalan Jawi Wedalan H. Buning, taun sewu sangang atus, langkung welasan katonton.

12. Puniku kang tinurun, cinocogken lan babon lenipun, ingkang maksih seseratan tangan asli, yen wonten sulayeng tembung, p[inilih nut ing suraos.

13. nanging wetahing tembung, ingkang datan kapilih ing kidung, apa inggih kapratelakaken ugi, mungging centhangan puniku, mrih kawuningan pra maos.

14. Wondene kang pinangguh, terang kliru ing panuratipun, karoneyan lamun tinuruna sisip, lineresken sapantuk, ingkang lepat tan kacarios.

15. Kajawi kang kadyeku, wonten malih centhangan ing ngriku, bab maksuding ukara ing sawatawis, myang tegesing tembung-tembung, darapon trang kang suraos.

16. Centhangannya puniku, mung maligi anegesi lugu, datan mawi kawoworan ing pamanggih, sulaya tanapi rujuk, ing bab wedharaning kawroh.

17. Palasthaning panurun, Soma manis tumanggaping taun, rasaning kaula asalira gusti, Eje Sangara kang windu, salam kita mring pra maos.

Nuwun.

Pupuh I
DHANDHANGGULA

1. Kawruhana tataning wong urip, mangarepa harjaning tumitah, tumuwuh ing dunya angger, gugulangen kagelung, ginelunging sarkara mamrih, mrih padhanging pamawas, tanpa was wus kukuh, kukuh kuwating tyas terang, tetelaning medem kawruh kang sajati, jati-jatining tama.

2. Utamaning manuswa puniki, kudu mbudiya marang lukita, kang madhep trang weleh-weleh, ling-lingen liding semu, semu nyata karoban saksi, saksi kang tunggal karsa, karsane ki guru, guru pugering jiwa, jiwa raganira sumarah ing kapti, kapti kerdyating Suksma.

3. Wong tamarja harjaning dumadi, sangkan paran myang antaranira, wus kinawruhan salire, sedene ingkang durung, temen musti anteping pati, wit kahananing gesang, janma sadayeku, saking ngadam (1) purwanira, liring ngadam tanpa kantha tanpa kanthi, tan gatra tan satmata.

4. Datan nembah (2) tur datan amuji, iya iku aran tawang towang, suwung wang-wung sajatine, Allah malekat durung (3), durung ana kawula Gusti, jatine jaman ora, kidam tegesipun, dhingin nora kadhinginan, witing janma manuswa sangkaning tanpa kanthi, tan gatra tan satmata.

5. Supaya wruh sangkaning ngaurip, kang saweneh guru amumulang, asale janma ginawe, nembelas wijinipun, mapat-mapat ping pat sakawit, iku sayekti dora, tan pisan tinemu, tandha saksi nora ana, ana maneh saka wadi madi mani, maningkem yen mangkana.

6. Yekti dudu ngadam kang miwiti, kale (4) para manuswa wus nyata, saka ngadam pinangkane, marma sagung nak putu, parsudinen asalireki, dadining kanyatahan, ingkang tanpa tutur, saksi kodrating Pangeran, luwih bener bresih titi tur lestari, campuring kautaman.

————————————-

(1) Tembung Arab ‘adam tegesipun ora ana, dene adam namaning tiyang (nabi Adam), mbok manawi asal saking tembung Ibrani, ateges manungsa lanang.
(2) Wonten ing kaserat : datan embuh.
(3)  Suraosipun : ingkang yasa tembung Allah lan tembung malaekat pun manungsa punika.
(4)  Kale (kal – e). Indonesianipun hal – nya (bab – e).

7. Mangke paraning sangkaning urip, upayanen ywa nganti sumelang, aja tumpang suh pikire, lungane wong tumuwuh, luwih ewuh tur dhemit rungsit, glethakan sinamparan, saking gampangipun, kang saweneh pra ngulama (1), rina wengi sawarga pinusthi-pusthi, iku wong kabegalan.

8. Kang saweneh para pandhita di, ahli sorot gedhene samrica, kumilat thathit warnane, mijil sing netranipun, iku ingkang pinrih ngleboni, nemu ngalam gumelar, wong mangkono tamtu, ciptane sasar katriwal, ana maneh oliya (2) cipteng tyas milih, johar kanthaning warna.

9. Kang gumebyar-gebyar angebati, linebonan den anggep sawarga, neng kono Gusti pamore, lah iku wong kaliru, wus kadhadhung ginaweng jajil, saweneh malah ana, wruh cahya umancur, dinalih sipating Allah, iya iku kumpuling kawula Gusti, tetep wong kabegalan.

10. Ana ingkang pinanjingaken maring, sipat kodrat hu huteg tegesnya, iku goroh satemene, wit maksih bisa lebur, ajur mumur awor lan siti, pinendhem pajaratan, dinalih neng ngriku, ana ngalam jagad jembar, linebonan langgeng nora owah gingsir, iku ciptaning setan.

11. Kang saweneh sarjana mumpuni, ing sasmita ngelmu kasampurnan, Allah nunggal ing jisime, angen-angen rinengkuh, cinipta Hyang kang murbeng bumi, yen kinecapken lesan, uluk salalahu, iku tunggal cipta sasar, awit maksih kasipatan owah gingsir, tur maksih keneng edan.

12. Karsa murka dayaning panggalih, galih eling iku tunggal makna, neng angen-angen enggone, marmane iku kudu, sanyatane amung ngratoni, sabarang tingkah polah, wit dayaning kalbu, nanging yen den anggep Allah, tan pakantuk dadi begalaning urip, ing kono rasakena.

13. Prayogane kawruhana becik, kadayane angen-angenira, mukhammad (3) darma sapangreh, rasul rasaning manus, kabeh saka hagyaning (4) pikir, nanging dudu Pangeran, ing sajatinipun, kang saweneh pra pukaha (5), ingaranan tanpa kantha tanpa kanthi, tan gatra tan satmata.

——————————-

(1)   Ulama = para alim (para ahli ilmu).
(2)   Auliya = para wali (para tinarimah ing Pangeran, drajatipun sangandhaping Nabi).
(3)   Ingkang dipun kajengaken : badan wadag.
(4)   Wonten ingkang karesat : pratignyeng pikir.
(5)   Fukuha = para faqih (para ahli kawruh fiqhi).

14. Datan kakung tan wanudya yekti, napas miwah kang ngebaki jagad, den anggep Allah kanthane, wit datan lara ngelu, tanpa owah tan darbe kursi, iku dudu Pangeran, kang kasbut pituduh, kayun bilara ukinnya, pardikane urip tanpa roh sayekti, napas talining gesang.

15. Ana maneh ingkang angukuhi, ngalam insan kamil tegesira, ingsan manuswa jatine, kamil sampurnanipun, sawantahe tembung puniki, manuswa kang sampurna, iku maksih luput, saweneh guru mumulang, roh ilapi nur mukhammad (1) den leboni, tunggaling karusakan.

16. Kang kalantur cipta lan panggalih, kadhadhung ginaweng jajal lanat (2), pinuja-puji panjinge, lan malih para guru, amumulang patraping pati, pati titis anggepnya, samrica binubut, mijil saking githokira, manjing bayi putra-putraning narpati, iku kleru ing tekad.

17. Iya panitisan jaman mangkin, para Buda arane manuksma, dadi ping pindho uripe, lan ana manjing suwung, sajtine durung nglakoni, yen wong kang wicaksana sabarang reh putus, tatas pangawikanira, urip iki sajatine aran pati, pati ingran ora.

18. Jumenenge kawula lan Gusti, Allah Mukhammad lan rasulolah, wus dumunung sira kabeh, ing bumi langit pitu, saka ananira pribadi (3), mukhammad rasulolah, sajroning idhup, wijange lah rasakena, lire rasul rasanira kang sejati, tunggal rasaning Suksma.

19. Iku salah tampa ing panganggit, lamun rasa-rasaning Pangeran, nora mangkono patrape, Pangeran rasanipun, nora awor lan sira kaki, pamriksa pangandika, myang pamyarsanipun, nora tunggal lawan sira, kuwasane karsanira Hyang kang luwih, sayekti tan momoran.

20. Lah pisahen aywa tinggal budi, iku nyata panganggepmu ring Hyang, nanging Allahira dhewe, aywa salah pangawruh, dudu Pangeraning bumi langit, lan malih wekas ingwang, manuswa kalamun, ngaku kukuh kuwat ing tyas, angen-angen dinalih wujuding Gusti, patrape takokena.

——————————

(1) Wonten ing wirid : roh ilapi punika salah satunggaling roh kita ; nur mukhammad (cahya kang pinuji) punika asaling sadaya dumadi, nanging wonten ing ngriki dipun tegesi cahyaning netra ingkang katingalipun manawi dipun petel.
(2)  Jajal (iblis) ingkang tampi laknat (bendu).
(3)  Suraosipun : upami boten wonten manungsa inggih boten wonten ingkang mastani bumi lan langit.

21. Gusti iku mireng tanpa kuping, aningali datan mawi netra, tanpa prabot kuwasane, ngandika tanpa tutuk, lamun maksih nganggo piranti, tetep dudu Pangeran, jroning Qur’an nutur, kuwasanira Pangeran, marma akeh pra ngulama kliru tampi, pikir cinipta Suksma.

22. Dalil Qur’an wus amamancahi, pan mangkana ula murtasiman, fi kiyalihi tegese, tan kacakra Hyang Agung, mungging angen-angening janmi, sayekti dadi batal, pangawulanipun, wa la nufus Gusti Allah, tanpa napas marmane den anggep pasthi, napas ingaran Allah.

23. Iku aja temah kupur kapir (1), barat den anggep Hyang kang murbeng rat, temah kapiran uripe, kalamun maksih kukuh, angukuhi ingkang tinulis, prayoga sumingkira, tandha seje kawruh, kawruhing Buda katriwal, awawaton ngelmu saka Dewa Ruci, dudu wit saking Arab.

24.  Mamet Buda ingarabken dadi, kawruh nasar nunjang kitab Qur’an, ginalih suwung rasane, kitab kacakra suwung, nora weruh ragane sepi, cupet cingkranging nalar, pring suwung kumsnthung, kenthung-kenthung mung wawadhah, tanpa isi den iseni napas angin, pinuji tur sinembh.

25. Mantep tetep tur den aku Gusti, Allah ingkang murba miseseng rat, poma ywa mangkono angger, wajibe Gusti iku, samak basar kadirun ngelmi, rong puluh sipatira, jinereng ginulung (2), yen tetep sarjaningrat, nora kewran tur ing batin wus kapusthi, patitis dunya kerat.

26. Wus karasa narambahi budi, budi daya sangkan paranira, kinawruhan sadurunge, lamun micara idhup, ngadhepaken sangkaning urip, urip mangreh harja, harjaning tumuwuh, wuwuhing kawruh kang nyata, kanyatahan saka tandha lawan saksi, saksi kang wus pratignya.

27. Pratignyane narambahi urip, nadyan pati sajroning gesang, wus kadhadha sakabehe, myang gampange kacakup, cakep cukup rasaning ati, gegetun saka nyata, pungun-pungun njentung, tung-tunging driya pratela, salulut sih Gustiku kalawan dasih, jumeneng tan pantara.

28. Dhasar nyata wus tau nglakoni, saking temen yekti tinemenan, ana ing kono rasane, woring tyas tanpa catur, datan jalu datan pawestri, enenging tyas kang wus trang, judheg memet nyamut, lamat-lamat tan katara, rasaning dat wajibul wujud (3) nemahi, lir kang wus kanyatahan.

—————————-

(1)   Kafir punika tiyangipun, kufur (kufr) punika pahamipun.
(2)  Wonten ingkang nyerat : jinereng ginelung.
(3)  Dzat wajibul wujud = dat kang wajib anane.

29. Kang saweneh para sujana di jroning supena (1) den anggep ngalam, barang apa ana kabeh, sedene buwana gung, jagad cilik sajroning ngimpi, marmane datan siwah, jroning kalbu penuh, ngendi bae njero ana, papaesan ing dunya jro badan manggih, cinipta enggon mbenjang.

30. Iku salah kalantur katarik, cipta sasar kabalsar jurang iku dudu sayektine, dene impen puniku, sajatine ingsun tuturi, kuwasane pangrasa, manjing netranipun, dayaning kuripanira, mukhammad manjing mukadim maring ngelmi (2), ngelmi ingkang gumebyar.

31. Sun jarwani malih wong ngimpi, sayektine jroning netranira, mamanik iku namane, kaca benggala agung, sinendhekken neng nggon sawiji, njaban kaca sanyata, kadulu sadarum, barang apa manjing kaca, yen jinupuk jroning kaca dantan keni, iku dayaning netra.

Pupuh II
K I N A N T H I

1. Lawan malih ana guru, mumulang mring anak murid, ana rupa catur warna, ireng abang kuning putih, mbenjing prataning sakarat, kinen milih salah siji.

2. Lamun putih wijilipun, saking netra grana pasthi, iku kang den anggep nyata, samya kinen atut wuri, tamtu manjing maring wisma, nira langgeng tanpa wilis.

3. Iku wong ngelmune kathung, darbe kawruh Mung sacuwil, wus ngaku dadi sarjana, jumeneng guru mumurid, marang para punggung mudha, ngrasa wus putus patitis.

4. Sajatine durung weruh, ngawur kawoworan eblis, lawan malih asring Ana, pra ngulama ngaku wasis, rukyatolahi yen nendra (3), wruh ing rupanya pribadi.

5. Mawa praba smu umancur, lir wulan purnama sidhi, iku inganggep Pangeran, kang murba maseseng bumi, iku wong katunan ing tyaS, luput panampaning dalil.

————————

(1)  Ingkang dipun kajengaken supena salebetipun tilem utawi salebetipun sinau samadi. Mirsanan pupuh VII pada 6 lan 18.
(2) Pikajengipun : maos cathetanipun piyambak ingkang sumimpen wonten ing hafidh (onderbewustzijn).
(3) Ru’yatullahi = kayatahan wontenipun Pangeran : nendra ingkang dipun kajengaken ing ngriki tilem limrah utawi sinau samadi. Mirsanana centhangan bab supena ing pupuh I pada 29.

6. Awit ciptane wong iku, Allah manggon jroning pikir, sipate lir rupanira, tan siwah lawan Kang muji, lah iku sangsaya nglapra, dene Allah darbe warni.

7. Lawan malih ana gurU, yen mbenjang tumekeng janji, ana rupa kang sanyata, ya rupanira pribadi, sarta nggawa panengeran, alip mutaklimun wakid (1).

8. Saweneh ana wong putus, angukuhi ngelmu jati, sahadat kang sadu tanpa (2), wetuning napas sakalir, iku den arani salat, kang Mangkono datan yukti.

9. Ngaku-aku tanpa kusur, salusuran cipta silip, nyilip keleban babasan, basa kang nora patitis, yen wicaksaneng pamawas, nora arep nora melik

10. Yen jatine sadat Iku, la ilaha illallahi, lah kapriye jarwanana, iku sadat kang sajati, yen lumrahe jaman mangkya, sadat mangkono tinampik.

11. Iya iku wong kepaung, sahadat kalimah kalih, Tinampik sinampar-sampar, nora pisan den kawruhi, saking angele jarwanya, cocoge kalawan saksi.

12. Santri ingkang mendem kulhu (3), rina wengi muji dhikir, la ilaha illa allah, cinipta sajroning ati, ngonggrong-onggrong pupujiyan, mrih kinasihan Hyang Widi.

13. Widi adining tumuwuh, tan muwuhi mring wong muji, anyuda mring kang siya, lah rasakna kang patitis, ywa lir santri Panaraga (4), napi Isbat (4) kang pinusthi.

—————————

(1)  Punika istilah wirid, pikajengipun aksara alief (!) dumunung woten ing bathuk.
(2) Pikajengipun syahadat ingkang mboten mawi ngucapken ungel –  ungelan “asyhadu”…………… saterusipun.
(3)  Serat Ikhlash : qul huwa lahu ahad, kawancah : kulhu.
(4)  Panaraga punika rumiyin misuwur pasantrenipun.

14. Yen napi Allah liniru, wujudnya santri pribadi, lamun isbat wujudira, ing njero ika Hyang Widi, iku lakuning dubilah (1), laknat kawoworan peri.

15. Lawan malih ana guru, amangeran marang pasti, suwung wang-wung nora nana, tur durung putus ing westhi, iku wong pitung bedahab, kupuR kapir ngriribedi.

16. Lelethek duskarteng idhup, tan paten dipun luluri, marma sagung pra sujana, yen muruita met ngellmi, layang iki takokena, jarwane apa nimbangi.

17. Salah siji pasthi cundhuk, lamun maksih padha iki, lah age sira mundura, mung aja nyerikken ati, marma jaman sapunika, pira-pira guru ngelmi.

18. Lagi wruh mukhammad rasul, Allah angen-angen dadi guru wus sinembah-sembah, apese den aji-aji, kekethokan gulu ayam sega waduk ,ori muslim (2).

19. Sejatine durung weruh, ing ngelmu gaib-gaib, mung elu-elu kewala, jroning ati durung uning, bocah cilik bae ana, bisa dadi guru jati.

20. Anggere tan den du telu, tinilikan dina mbenjing, yen trima amung carita, nalar ngawur tanpa saksi, ingsun saguh ajajarwa, tanpa lawon wareg putik.

21. Nanging yen tinanya ingsun, kapriye rasaning pati, yen aweh semaya mbenjang, lah poma goleka kaki, guru kang bisa sung pejah, tinupiksa jroning urip.

—————————-

Wulanganipun boten namung babagan sarengat kemawon, ugi tarekat, kakekat, makripat. Nafi isbat punika namaning dzikir : la ilaha (ora ana sesembahan) = nafi (ora nganakake); illallah (kejaba mung Allah) isbat (netepake).
(1)  Donga tangawud audzu billahi minasysyai thannirajim, dipun wancah : dubillah setan, lajeng dipun wancah malih : dubilah.
(2) Namaning mori (lawon) ingkang sae kala jaman samanten, dados sanes muslimin ingkang ateges wong Islam.

22. Nanging mangkya para guru, arang ingkang nganggo saksi tansah crita ngayawara, warahe angupa pamrih, nora weruh sajatinya, trapsila laraping pati.

23. Aja sira dadi guru, laraping ngelmu sajati, tegese guru punika , paugeraning ngaurip, pangarep-areping pejah, kang jajah kawruh kang ngenting.

24. Tinakonan anak utu, bisa mangsuli patitis, kang kalawan kanyatahan, nyataning reh basa pati, lamun wong sarjaneng jagad, nora kewran amangsuli.

25. Lan malih sun wus kapranggul, para santri ahli ngelmi, barang-barang wujud Allah, bumi langit dadi Gusti,lah iku kumprung ing tekad, gandarwo momoran janmi.

26. Satengah ana wong putus, ratu den anggep Hyang widi, Gusti Allah nora ana, wujudnya Sri Narapati, yaiku wong salah ucap, nggasruh kawoworan peri.

27. Yeka wong ceguk truwilun, lonyo ucapingpisaci (1), supaya dipadonana, kaya paduning pulisi, kacara traping prakara, wus pasthi nora pinanggih.

28. Kang saweneh ana jamhur (2), tutur mubeng marang murid, lamun tinakonan patrap – ing pati datan patitis, ngawur ngawag ruwag-ruwag, saksine lamun kanthaning pati.

29. Embuh-embuh yen binuru, embuh yen wus prapteng ngakir, bisa mulih marang ora, tur amengku ngalam sahir (3), dudu swarga lan naraka, ngaku wruh wus mati.

30. Saweneh ana wong putus, lapaling kitab binudi, Tapsir awal akir wignya, Ngakaid Naula Tasrib, kitab Bajuri Jurmiyah, yayah putus liring dalil.

————————-

(1) Pisaca (pisaci = brekasaan.
(2) Arab Jamhuur = tiyang kathah (kamus Arab), ing basa Jawi dipun tegesi wong wicaksana, kakinten mirit saking nama ingkang kasebut ing Tajusalatin (Bausastra Jawi).
(3) Alam shaghir = jagad alit (badan kita).

Pupuh III
ASMARANDANA

1. Wonten sarjananing kyai, guru putus nalarnya trang, anggepe kaya Gupremen, mumpuni susilarjengrat, rat jagd tanpa sama, ngelmune winoran palsu, mulang ana muridira.

2. Napsu patang prakara wit, linungguhaken sarira, ing pancadriya rasane, malah mujudake rupa, ireng bang kuning seta, kanthi dunya ngakiripun, winorken ing malaekat.

3. Iku kang bisa nulungi, nuntun maningaken ring johar, aneng wudel panggonane (1), terkadhang pancer ing netra, iku kang linebonan, ginalih swarga gung, iku guru siya-siya.

4. Cupet nalare sacuwil, kumprung pengung guru desa, pantese njagong neng amben, ngedhangkrang madhep mangetan, sinebeng putra wayah, grudag-grudug saben dalu, anggepe kaya pandhita.

5. Sengguhe kaya pulisi, gehdag-gedhig pandirangan, kuma wasis wicarane, cara-carane cinakra, padesan tanpa krama, ngelmu den nggo agu-agul, nggulung kang tanpa tandha.

6. Kang den gantungi, paukuman siksa paksa, awit pra guru bujuke, mring wong tani ndesa-ndesa, kang tan wruh ing duduga – prayogane mung sadumuk, cingkrang nalare katunan.

7. Pinacuhan den gantungi, paukuman siksa paksa, awit pra guru bujuke, mring wong tani ndesa-ndesa, kang tan wruk ing duduga – prayogane mung sadumuk, cingkrang nalare katunan.

8. Truwilun kapara sugih, ki guru sukaning driya, muruk tani pamijange, donga japa mntra Buda, ambege lir sujana, kang weruh marang pakewuh, sejatine punggung mudha.

9. Wong sasar kagawang jalil, belis kang sipat manuswa, katara ing pamijange, sumengguh sumaguh terang, limpad ing kasusastran, sastra rajah Ngarap ndhusun, dinum dadi kaslametan.

—————————-

(1) Wonten ing wirid kasebut lintang johar.

10. Lah iku tekading kuthip (1), kewan kang tanpa Pangeran, sajatine ran wong nglamong, mamaganing dora cara, duduga cakra bawa, bawane lalantih ndhusun, marma sagung pra satriya.

11. Lamun ngguguru sujanmi, ngupayaha kang wus pana, pana pramanem tandhane, kaweca aneng wicara, pangracuting sasmita, Jawa Ngarap kang wus kaglung, dugga prayoga wiweka.

12. Lamun tyasira mangerti, niteni janma danurja, pasthi wruh ing sanyatane, aja sira anggugulang, yen durung wruh ing tama, tama-tamaning pituduh, duhkita tancebing nala.

13. Angel wong nedya mumurid, ngupaya pathining rasa, rasaning Hyang kawulane, bedane Allah manuswa, kumpul pisahing rupa, rupa keh kang mowor sambu, iku jaman sapunika.

14. Pintere amung sacuwil, lagi Allah lan mukhammad, rasul kang aneng jisime, pangrasane wus sampeka, nirdeya cipta rasa, rasaning Hyang kang maha gung, pangakune pudyotama.

15. Ambeg pangolah yodanting, kawruhnya kanthi den prada, pangalembana luhure, linarangan winaleran, mrih kawentar kawara, yaiku lakuning wedhus, mbludhus tan wruh ing sarira.

16. Ana maneh pasa wegig, kukuh kyat mamresing tekad, ngukuhi lapal unine, waman ngarafa nafsaha, fakod ngarafa laha, lah iku pengertinipun, sing sapa wruh ing sarira.

17. Temen-temen wruh Hyang Widi, dadi badane rumangsa, ngaku Allah sajatine, yen binuru atrangginas,  angen-angen pinuja, dhinaku dadya Hyang Agung, wus prasasat Palgunada (2).

18. Yaiku patraping  kucing, mindhik-mindhik angon ulat, anggoleki wong kang bodho, sinajarwa pinapajar, ujare ngelmu sasar, sarwa saru sasar susur, slusuran lir rajakaya.

19. Cacad wong tumitah urip, kurang mamresing tyas nyata, ngelmu pangolah yodane, panranging karti sampeka, susila pari krama, mumpuni mahambeg sadu, danurjaning kawruh mulya.

———————

(1)  Kuthip = nistha.
(2) Bok manawi namaning guru kala samanten, ingkang kapidana ing nagari kados Gus Djedig kasebut ing serat Wiraiswara.

20. Mulya sangkaning pangerti, wus gumelar ing kahanan, pancering urip jatine, prasasat samodrasmara, barang apa tumeka, umanjing dayaning kalbu, iku traping para wikan.

21. Wong nembah marang Hyang Widi, nora sipat nora kantha, nora warna enggon, nora suwung nora mamang, dudu pikir myang napas, dudu eroh duduwujud, nora suwung pasthi ana.

22. Anane saka ing abdi, dudu rasane manuswa, lah kapriye ing patrape, wong  nembah Hyang Sukma, sedene malaekat, nora beda wujudipun, angele yen wus pratela.

23. Gampange yen durung uning, ening pamawas tanpa was, wus waspada wasesane, heh saisining rat raya, sagung para sarjana, ywa gumampang dadi guru, yen durung wruh sandining Hyang.

24. Sandining Hyang nuksmeng wadi, kanyatahaning sasmita, memet nyamut kamot, winot kahir kabir (1) sirna, kabir sahirnya musna, kasok bali liru sambut, iku traping pangawikan (2).

25. Manuswa ingkang sayekti, dadi ling-alinge jagad, lah iku kang wus prasajeng, saksi manakseni kang dat, dating manuswa nyata, sampurna ananing makluk, sangkan paraning pratignya.

26. Kacakup jumbuh kapusthi, traping pati nora samar, wit saking kanyatahane, tata sumelang gaibing tyas, rumenggep ing pamudya, mudyastutining pakewuh, nora weruh tur waskitha.

27. Lamun wus terang pambudi, nora kewran kekupulan, lawan para gede-gede, wus mangkono tyas tetela, trang budi kanugrahan, ing ngelmu kang alus lurus, Suksma tan kacakra bawa.

28. Bawaning tyas wus maletik, sasat mabur tanpa elar, wit wicaksana driyane, nur kalbi (3) kang amarambah, pancadriya   sabadan, panjing wetune tan keguh, susilarja manrang cipta.

————————-

(1) Sahir (shaghir), mirsanana Pupuh I pada 29; kabir ing ngriki pikajenipun alam kabir = jagad ageng (gumelaring dunya punika).
(2) Suraosipun : tiyang ingkang ngertos dhateng badanipun piyambak, inggih boten kewran dhateng gumelaring dunya punika.
(3) Nurul qalbi = papadhanging manah.

29. Yen ngguguru sira benijing, sawise sira winejang, wijang-wijange kabeh, kang kadhadha ing tyas padhang, Allah mukhammad rasa, myang badan sakaliripun, tumuli sira takona.

30. Kapriye kanthaning pati, paran karaneng (1) agesang, urip kapriye patrape, lah thole ginawe apa, wong urip aneng dunya, pati ing ngakerat mbesuk, akerat ginane apa.

31. Priye parlune kang pasthi, lawan malih tatakona, mring gurumu kang wus waleh, asung ngelmu marang sira, apa sababe baya, wuwulang kang wus kacakup, yen nendra sirna sadaya.

32. Iku dayaning punapi, apa mudhun apa munggah, yen mudhun priye kanthane, yen munggah priye trapira, kang munggah kang tumedhak, den arani apa iku, dene dahat saka mokal.

33. Nora susah sira kaki, takon jumenenge Allah, mung weruha kuwasane, kang kagadhuh marang sira, gedhene tanpa sama, lembut tan kena junumput, saking rungsiting sasmita.

34. Lan malih yen sira ngimpi, wruh ing barang kaelokan, ing jro badan ana kabeh, iku mratandhani apa, den asmani reh paran, dayaning punapa iku, kabeh padha takokena.

—————————–

(1) Wonten ingkang kaserat : kalaning gesang.

Pupuh IV
S I N O M

1. Lan malih pitutur ingwang, lamun sira dadi murid, kang bisa pratameng weka, wiwekaning kawruh gaib, patakon kantho titi, surti ngati-ati tyasmu, tumancebing papadhang, ingkang nandhani tyas wening, nging tan wenang kalamun durung kakenan.

2. Kenanya saking pracaya, pinarcayeng dening saksi, saksi ingkang tunggal karsa, bangkit nyanyampahi silip, nora kilap kalempit, kanang karsane ki guru, guru kang nunggal misah, tunggalnya kang seje jinis, niskareng rat dhalang sajati weruha.

3. Iku pikir kang tan samar, waskitha kecaping wadi, nanging weruhnya ki dhalang, wit akil baleging pikir, kira-kiranya ngenting, pinter sangkaning sinau, marma dudu Pangeran, ywa den anggep jeneng Gusti, sajatine kang winastan johal awal.

4. Marma sagung pra sarjana, kang mantep tetep nastiti, titising reh pejah gesang, kasangsang madyaning bumi, rat jagad kagulung ngling, tumuruning manuswa sadu, lan malih sun wawarta, yen ana guru kang luwih, sung wasita jisime ginawa lunga.

5. Lunga ngalih ing ngalam rat, rat jagd kawengku siji, manjing jiwane sadaya, pangrasa sampurneng pati, lah iku tutur kidib, goroh growoh wong kebawur, ngawur kuwur tyas samar, durung wruh laraping pati, kang patitis tan mangkono anggepira.

6. Kalamun guru sanyata, manranging cipta nastiti, netepi daliling Qur’an, mutu bi lamuta pasthi, lapal wus den werdeni, mati sajeroning idhup, urip sajeroning pejah, rasakna prakara iki, patraping reh pepadhang kalingan padhang.

7. Yen wong danurja waskitha, aweh sandhang wong kang sugih, aweh payung wong payungan, anggendhong wong nunggang joli, sun teken dalan wradin, wong melek tinuntun-tuntun, sinung dalan kang padhang, wong minggir tinarik minggir, lah kepriye tutur iki rasakena (1).

8. Nadyan sudra dama papa, janma kang wruh ing wadi, wadi-wadining widyastha, sayekti janma sajati, ywa sumelang ing pangesthi, anggepen lantaran kawruh, muwuhi antepira, tepa-tepaning tyas sami, amijeni jumenenging gurunira.

9. Sasat sudaranta tunggal, tunggil wor budi sawiji, wajib iku kinurmatan, jinunjung ing sawatawis, nanging yen durung sami, ywa lonyo sabarang wuwus, temahan kabegalan, kalong linongan ing kuping, iya iku tinemu dadi kagunan.

10. Sapira yen wong sarjana, kawruh kang wus den tampani, nora mungkir asalira, seje wong kang tuneng budi, pinter sangkaning ngaji, den aku nora ngguguru, umuk saking supena, paparinge Sunan Kali, iya iku cipta kawoworan wisa.

11. Ambege waskitheng lembat, saking kawruh tanpa kardi, sinihan ing Hyang kang murba, supaya wong sami uning, oneng temahan asih, sih lulut dumadi pulut, muluti wong katriwal, sasar tyasnya sami wedi, pamrihing tyas wetuning arta baksana.

—————————–

(1) Bok manawi pikajengipun : guru ingkang waskitha punika anggenipun ngeblakaken wedharanipun namung dhateng siswa ingkang sampun tinarbuka manahipun.

12. Para kinarya kasugihan, ngelmune ginawe pokil, ngikal-ikal ngeka dasa, yayah dursileng pambudi, batine durung uning, yaiku rupaning punggung, kagunggung wong caksana, sejatine sepa sepi, sasat sapi tan wruh ingkang murweng sipat.

13. Purwa wiwitaning ngagesang , nora pisan den kawruhi, tansah mung dina akerat, pinundhi pinusthi-pusthi, pasti bakal nemahi, sebarang pituduhipun, ngakerat bakal mulya, wit saking wus den kawruhi, aneng dunya tinebus (1) sabar darana.

14. Nanging kang tys smupramana, makna mung kecaping lathi, katara ing solah bawa, bawaning pangucap wening, para ngulama kang wis, tanah Jawa ngalor ngidul, ngetan ngulon wus padha, kang kasub kalokeng bumi, ngetan Toyawangi ngulon tanah Serang.

15. Warata sun muruita, akeh kang kaliru tampi, kitab Qur’an tan pratela, ngulama kang bisa ngaji, ngawag kawoworan kucing, kang den anggo ngelmu kuwuk, nggandhuli kawruh Buda, den lih tembung Arabi, iya iku patrape wig (2) tanah Jawa.

16. Warna-warna piwulangnya, lir caritaningsun kang wis, saweneh ana kang sorah, saking primbon Semail (3), pangakune sing nginggil, tiban saking Hyang Maha Gung, terkadhang malih ana, wite dadi guru jati, ngimpi munggah mring langit biru sap sapta.

17. Ambedhah mumbul ing wiyat, neng dhuwur nampani wangsit, wusnya trang nuli mimijing, wijange ngelmu gaib, supaya antuk pokil, iku traping tikus clurut, tan pisan magepokan, patraping kawruh kang ykti, suprandene kanan kering keh wong prapta.

18. Dadya pakumpulaning wran, tani-tani den jarwani, kang tan wruh duga prayoga, iku ingkang den senengi, guru mangkono kaki, memper mawa ing wana gung, sipate kaya janma, nanging tan wruh kang patitis, aja sira pracaya ngelmu mangkana.

—————————

(1)  Bok manawi proyogi : tinebas sabar darana.
(2) Wig (awig) = saged. Ing  ngriki pikajengipun : tyas saged.
(3)  Semail = jimat, bok manawi saking : Ismail nama tiyang utawa Nabi Ismail.

Pupuh V
M E G A T R U H

1. Kang saweneh ana mukmin (1) sung pituduh, ing ngelmu sampurneng pati, kang patitis paranipun, ninging pralaya umanjing sadat sekarating maot.

2. Miwah puji tatkalanyarsa rinacut, neng lawang sawiji-wiji, ana dhewe pujinipun, lah iku mukmin niwasi tan yoga dipun pitados.

3. Iya iku wong pracaya marang wuwus, wuwus ingkang dakik-dakik, rehning sinalinan tembung, wong Jawa kang durung uning, basa Ngarab dadi elok.

4. Melok melik emeling cangkem sinengguh, nyataning kawruh kang luwih, saking cupeting panggayuh, yayah kabentur ing wangsit, wasita kawruh kang ngamong.

5. Omong-omong tutur kang wus kalantur, tur tuturunan jaman wis, wiwisikaning pra guru, alam Buda tanpa saksi, temah ngalingi lalakon.

6. Kaelokaning ngagesang kang kalantur, ana maneh ngulama di, ambaboni muruk kawruh, mruhken trap pati patitis, soroging wayangan tinon.

7. Mahyeng wujud putih mawenes tur mulus, sarupa ingkang ndarbrni, gumawang cahya ngunguwung, neng ngawang-awang kaeksi, ginulung parek wignyanjog.

8. Jajar linggih iku den anggep panutan, mring kamuksan kang patitis, titising tyas linalarut, kinarya gandhulan pati, manjingken swarga kinaot.

9. Iya iku guru kang maguru luput, padha bae salah tampi, suprandene wong kang kumprung, mathem tyas tinohan pati, tetep sumaguh pitados.

10. Nora weruh dayaning netra ndulu, nyipta apa bae keksi, rurupan kang gumun-gumun, kageleng nirmayeng batin, neng kono sayekti katon.

11. Nadyan Mekah Madinah cinipta wujud, pasthi neng kono kaeksi, saking dayaning pandulu, ripta ciptaning panganggit, anggiting guru sajatos.

12. Dupi weruh guru sajati sru gumun, resep seneng eneng ening, angen-angene anggugu, pracaya kang den tingali, kukuh kuwat wit tyas kamot.

————————–

(1) Mu’min = tiyang ingkang nandhang iman.

13. Iya iku tandha wong ciptaning kathung, rurupan ingkang kaesthi, yen guru kang ambek sadu, moncol cipta wig maletik, cakep cukup amaido.

14. Nora keguh sarambut pinara sewu, dudu yen maksih  kaeksi, dudu lamun maksih suwung, dene kang katon mawarni, dayane pangrasaning wong.

15. Cipta ripta saking netra dayanipun, tep-tinetepan kang uning,  durung ning jenenging guru, guru pugeraning jisim, durung jajah durung tanggo.

16. Marmanira dayaning sorot puniku, kadarbe wong kang miranti, yen wong wuta nora weruh, lah iku pikiren kaki, ywa pracaya wujud katon.

17. Ywa pracaya marang wujud ingkang suwung, lamun sira durung uning, nglakoni weruh ing suwung, myang nglakoni wrung ing isi, isen-isening tyas tanggon.

18. Enggon durung enggon uwis wus kacakup, balik panggonan saiki, golekana kang katemu, muwuhi patraping pati, urip ngarep-arep maot.

19. Yen sujana nirdeya manrang pakewuh, guruning  pati wong mati, guruning urip wong idhup, adheping kahanan jati, anane mengku sapakon.

20. Seje lawan janma rucah ngronce kalbu, pinter nggulung gulung gilig, sipat rong puluh ginelung, bisa ndadekaken siji, iku pintering gandarwo.

21. Kang sampeka anjereng sipat rong puluh, lakune sawiji-wiji, kosok baline kadulu, kacakup cakep nyukupi, praboting urip wus melok.

22. De wong cubluk patraping ngelmu kalimput, sidhakep suku tunggal ning, babahan nawa ditutp, pancadriyane pinatin, tikswaning grana den ilo.

23. Itu justak tidak sekali bertemu, wong Buda ngelmuning ringgit, ngelmu Buda kang wus bawuk, dudu agamaning Nabi, salalahu hurip manggon.

24. Yen nJeng  Nabi Mukhammad mustapalahu, manurat Qur’an njarwani, manuswa sipat rong puluh, ginelar ngupaya pamrih, mrih sampurna waspaos.

25. Yen tinutup mbatalken islaming manus, ngowahken napas tan kenging, pamyarsa pandulunipun, karsa pangandika sami, kinen mamrih trang mancorong.

26. Pira-pira kitab-kita Qur’an nutur, mring wong kang tuna ing budi, yen tan mulyayu (1) tan weruh, kalingan sasaring pikir, kira-kirane wong jomblo.

27. Jomblo suwung malompong lir pendah cumplung, rinubung ing laler wilis, jer pangananing kuwangwung, kukuwunge tan pinikir, kira-kirane kajlomprong.

28. Netranya ndik mantheleng soceng pring petung, peteng patine metengi, ing urip kang nora weruh, nora ngrungu wosing pati, uripe bae tan enjoh.

29. Aja maneh pati durung tau weruh, prandene ngaruh-aruhi, wong bodho nora wruh ngelmu, pangrasane sasar sisip, kang akeh janma momoyok.

30. Ing Ngayogya Surakarta myang Madiyun, sapangetan atas sami, kawruhing ngelmu meh jumbuh, para jamhur sring nanampik, ananacad wong kang bodho.

31. Keh padudon babantahan udur ngelmu, supaya wong kang prihatin, nuli enggala maguru, dheweke nampani pokil, sega wuduk ayam babon.

32. Ana maneh sarjana mbeg putus ngelmu, mulang wuruk marang murid, lungguhing sagara gunung, Mekah madinah neng jisim, ati pitu jantunging wong.

33. Lamun mulang tarekat dalaning kawruh, kalimah tayibah pinusthi, la ilaha ilolahu, den ubetken dhdhaneki, lebu wetune kabatos.

34. Puji napas tan kena pegat saidhup, wetune muni Allahi, lebuning napas muni HU, iku ingkang den kencengi (2), dadi sampurnaning maot.

35. Ana maneh kawruh Buda maksih klaku, sastrajendra yuning bumi, dadi pangruwating diyu, jare manuswa wruh pasthi, patine sirna krahayon.

36. Sastrajendra yuningrat sastra ha suku, hu huteg panjinging gaib, suprandene keh wong nungsung, yen wus winejang pinundhi, sasat wong nembah Tepekong.

37. Lah prayoga kucirana (3) bae bagus, klonthongan adol sembagi, teh tangkuweh gula batu, ing mangsa cembeng mumuji, mring klentheng nggone ngelmu wos.

38. Ana maneh guru muwus tiru-tiru, warangka manjing ing keris, keris manjing wrangkanipun, nanging tan bisa nakseni, iku temahane goroh.

39. Barang wuwus barang ngelmu barang laku, yen wong putus nganggo saksi, nyatane ingkang kawuwus, wirang den erang-erangi, dennya ndanani maring wong.

————————–

(1) Wonten ingkang kaserat : yen tan mudyayu.
(2) Wonten ingkang kaserat : den senengi..
(3) Ingkang nembah Toapekong punika bangsa Tionghwa. Kala jaman samanten jaleripun sami ngangge tauwcang (=kucir).

Pupuh VI
ASMARANDANA

1. Heh sagung kang samya myarsi, surasaning srta punika, putra wayah ingsun dhewe, aywa nganti kawadaka, binabar ing wong liya, reh iki dadalan kawruh, lothung kinarya ngupaya.

2. Ing ngelmu ginawa mati, kang patitis tanpa samar, aywa angantepi kiye, lan malih sira welasa, mring mukmin Sala Yoja, ngelmune akeh kasebut, aneng kene wijangira.

3. Lamun kongsi krungu kaki, sayekti dumadi kemba, trakadhang sengit mring kowe, saking cingkranging kawruhnya, wirang lamun takono, arsa madoni tan nggayuh, wit wus entek kawruhira.

4. Wataking mukmin samangkin, lamun kasor ing wicara, ing guna myang kasatene, dadi minggu tan micara, sumambung nora bisa, nedya urun luwih ewuh, reh nggepok laranganira.

5. Tandha malare sacuwil, weruhe kalingan netra , muwus kalingan cangkeme, mireng kalingan ing karna, mambu kalingan grana, kelantur tyase wus kasub, rejaseng kawruh kang samar.

6. Samare kalingan budi, budi tuna liwat salah, ngukuhi benere dhewe, pangrasane tanpa sama, yen tinakon muridnya, ngelmu ingkang ewuh-ewuh, cinakra nor pracaya.

7. Semu sengol amangsuli. Yaiku wong mukmin mamak, muk-mukan peteng tyas epeh, lawan malih asring ana, mukmin darbe papacak, marang putra wayahipun, tan pareng ngguguru liya.

8. Wus terang tan ana ngelmi, kang ngungkuli kawruhira, wong liya-liyane goroh, kadhang winastas kelangkah, mukmin ingkang  mangkana, angrasuk budining munyuk, samar lamun kaungkulan.

9. Kuwatir yen tan pinundhi, tandha yen ngelmune tuna, dene mukmin kang caksaneng, kawruh danurja mulyarja, tan sumelang kasoran, lamun nyata ngelmu putus, lir lisah kalawan toya.

10. Kawruh iku pami rukmi, pimendhema ing pawuhan, masthi tetela mancorong, yeku atine sujanma, kang putus sandining Hyang, sabarang nora kalimput, padhang ngungkuli baskara.

11. Clorot gebyaring Panganggit, kadya banguning kartika, tumibeng kisma pamine, wruhe sinasaban wuta, labeting kasucian, pintere kalingan punggung, tan katara sarjaneng rat.

12. Rat jagad kawengku siji, panjereng sasmitaning rat, ngebeki bumi langite, penggulunge ta katara, wruhing Gusti kawula, wruh rusaking barang wujud, weruh dadining kahanan.

13. Wruh jumenenging Hyang Luwih, weruh dadine kawula, pisah-pisahnya tunggal wor, kabengkas nirdeyanira, wus tan kacakra bawa, nggugulang ginulung-gulung, gelanganing tyas sampeka.

14. Kang saweneh mutangalim (1), sorah marang muridira, nora aweh atatakon, kinen ngkuhi kitabnya, puji dhikiring puja, asembahyang limang waktu, kewala ing cinipta.

15. Rina wengi puji dhikir, sahadat salat lan jakat, puwasa kaji tandane, yeku pikukuhing Islam, sayekti antuk ganjaran, nora aweh angguguru, takon marang wong sarjana.

16. Tansah ngukuhi pamuji, puji kang katur Hyang Suksma, sadat salat sadinane, bakal tanggung karusakan, ing dunya trus ngakerat, yeku wong kepaung wuwu, dadi nora waspada (2).

———————–

(1)  Muta’alim = ingkang putus ing ilmu.
(2) Wonten ingkang kaserat : nora pasaja.

17. Sadarpa ewuh wong muji, pujine katur mring sapa, priye dennya ngaturake, lamun wong kang wicaksana, tan mangran basa swara, swaraning Allah puniku, sayekti nora pracaya.

18. Sandining Hyang nuksmeng wadi, lamun durung kanyatahan, tandhaning asma kapriye, saestu banget tang nggega, yen durung tetela trang, trange kang sinembah iku, binatalaken kewala.

19. Ana maneh santri nisthip, wawarah mring muridira, sadat salat datan aweh, reh wus salat sadurungnya, wus pasa sadurungnya, yaiku santri kepaung, salah ucape kiyanat.

20. Iku wong ngukuhi pikir, psiking angen-angennya, awit ndhisiki tandhane, kang sembahyang iku Allah, kang akon iku Allah, janma kang mangkono gemblung, muyab atine ketriwal.

21. Heh ta sagung para murid, wekas ingsun poma-poma, ywa sira ngucap mangkono, iku setan sipat janma, mamak tan wruh ing tata, nadyan sira nora sujud, tan puwasa ywa mangkana.

22. Wong ngrusak sarengat Nabi, anglebur tataning praja, kang wus kanggo salawase, ywa darbe tekad mangkana, ing lesan lan wardaya, wong nalare mung sadumuk, iku angger den waspada.

23. Lan malih sun sring udani, ujaring wong jaman kuna, maksih den anggit saprene, kayata wong kang pracaya, ing barang kaelokan, pracaya ing kayu watu, patilasan jaman kuna.

24. Akeh bae wong samya ngling, kayata nJeng Nabi Duta, Mukhammad ingkang kinaot, mangkya maksih neng sawarga, ngenteni kawulanya, yeku ujar wong kepaung, sasat baung ing wanarga.

25. Ana maneh jaman iki, Kangjeng Sunan Kalijaga, maksih mriyanghyang uripe, akeh kang ngaku kepanggya, gadhung sreban jubahnya, kang saweneh ngegem wulung, jaman makam tan pratela.

26. Terkadang ana wong mukmin, ujar pinusthi pratignya, luwih kenceng panggepe, Ratu Kidul maksih ana, jin pri-prayangan setan, gandarwa sateribipun, iku ujare wong samar.

27. Yen wong waskitha ing westhi, nora samar kaelokan, masthekken dening kawruhe, yen dinulu nora ana, jin pri-prayangan setan, gunung-gunung guwa samun, tan ana sawiji apa.

28. Wong ajli rasa sajati, tan nyakra bawa kang sunya, wit pancadriya jinereng, wruh ing ganal-ganal lembat, cakraning tyas klantipan, ing mangke ratuning tamtu, jin setan peri tan ana.

29. Mung kandheg babasan kidib, goroh tyase wong kasasar (1), kalantur kuna-kunane, kongsi prapteng jaman mangkya, maksih akeh wong Buda, sipating manuswa cukup, ananging sasat gupala.

30. Candhi Sewu ngapit margi, mung badane darbe krekat, yen mangkono tunggak growong, ing jero isi canthuka, tan pisan nyipta padhang, peteng tyase nyamut limut, dudu patraping manuswa.

31. Dene kang panggalih wening, jin setan sipat manuswa, kuna praptane samangke, kang mitenah mring sesama, tan liya padha bangsa, sengit tresna wit ing laku, ing kono lah rasakena.

32. Yen maksih pracayeng kidib, barang cukul ingkang mokal, den anggep lir weruh dhewe, iku wong atine sasar, kalantur-lantur katriwal, mumuk petengnya tinutup, pancadriyanya priyangga.

33. Sejatine pikir sisip, angen-angen kang mblasar, kleru tampa panampane, wus mangkono yen wong Buda (2), sanajan den jujuwa, ing ngelmu kang memet nyamut, yekti anasar kewala.

34. Lamun wong tuna ing budi, malah nyimpang saking padhang, mring pepeteng pangancame, nggugu crita ngayawara, kang den anggep sanyata, nanging nyatane nora wruh, iku wong pikire tuna.

35. Yen mangkono tanpa kardi, ngelmu Ngarab prapteng Jawa, kitab Qur’an sasmine, winedhar ing wali sanga, dalil asung pratela, jarwa-jarwa mrih nuntun, mring manuswa punggung mudha.

36. nanging keh kaliru, uning tekade kudu manuswa, klaut ing jaman samangke, kapulet mulet ing jajal, jin setan nora uwal, iyeku atining manus, kang durung pratameng sastra.

37. Akeh wong kang bisa nulis, ngaji sastra Jawa Ngarab, arang kang bisa cumanthel, awit katarik ing tekad, mring bangsa kaelokan, lah iku margane kliru, saka kawruhe priyangga.

————————

(1)  wonten ingkang kaserat : wong kang samar.
(2) Sadaya ingkang mungel “Buda” wonten ing serat ngriki punika boten ateges Buddhist utawi Buddhisme, pikajengipun : animist utawi animisme.

Pupuh VII
M  I  J  I  L

1. Ingsun uwis mlaya njajah bumi, ngalor ngidul ngulon, ngetan tepung tanah Jawa kiye, muruita para wegig-wegig, lir critengsun kang wis, para guru-guru.

2. Amimijang lir patraping jajil, kukutug kang elok, asasaji barang rupa sajen, pambengate ngelmu tanpa saksi, sinaksen ing ati, ati kang kalantur.

3. Lamun guru tanah Panaragi, kang pinutheng batos, manembah mring Hyang Suksma patrape, den tangisi rina lawan wengi, mring sawarga adi, akiring tumuwuh.

4. Amuwuhi reribeting pikir, kang tansah sumedhot rina wengi kleru pangancame, mamangani sir ingkang nalisir, nora ana den sir, sucipta kang jumbuh.

5. Neng Pacitan sun wus amumurid, winejang trap layon, ngelmu nakisbandiyah arane, pamawase saka puji dhikir, pinanjingken maring, sajroning sastra hu.

6. Ingkang kongsi wuru cipteng batin, batine mancorong, swarga nraka yekti katon kabeh, nadyan para luluhur ingkang wis, katon lir wong ngimpin, ngakerat neng ngriku.

7. Marma wong kang panganggitnya tipis, yen mentas wruh njontong, njetung ngungun ing kanyatahane, akeh padha udarasa luh mijil, siksaning Hyang Widi, kang katon neng ngriku.

8. Dadya kenceng pamuseng pambudi, ngadekken lalakon, setya wardaya smu panganggite, patrap ingkang mangkoneku kaki, lanating Hyang Widi, dalil nora nutur.

9. Kasasaring cipta ripteng pikir, pikire wong jomblo, duga prayogane mung sepele , dadi mathem mantepe ing ati, tan wruh ati tipis (1), pracayeng pangridhu.

10. Ridhuning wong tumitah neng bumi, ingkang elok-elok, mokal-mokal dayaning cipta ne, cipta culika ngeculken wadi, dadi wit piningit, sinengguh neng ngriku.

11. Barang apa ingkang elok prapti, gya pinusthi katon, lah ing kono pikiren dayane, yen wus weruh pikiren kang bersih, tintingen kang enting, wong sinau putus.

—————————–

(1) Tan wruh (deweke) ati tipis, wonten ingkang kaserat : tan wruh (marang) ati titis.

12. Tumulyengsun angguguru malih, ngelmu kang sajatos, Bendhadhapit ing padhukuhane, tanah Blitar wus kasusreng warti, titining pangeksi, niskaraning ngelmu.

13. Malem Jumungah winejang ngenting, winruhken trap goroh, Allah Mukhammad neng netro karo, rasulolah rasa kang sajati, jitine umanjing, jroning netra nemu.

14. Ngalam jembar kababaring wiji, cukul langgeng awor, Allah Mukhammad langgeng wujude, aneng kono langgeng tan pantawis, sinasaban puji, salat karya sintru.

15. Nuli ngalih angguguru malih, ngelmu traping maot, aneng nagri Kadhiri winaleh, ing sasmita kang  bakal pinanggih, dunya prapteng ngakir, gya kinen andulu.

16. Wayanganing janma kang kaeksi, putoih amancorong, nora siwah ing salagehane, lir kang darbe wayangan tan slisir, sanyata kaeksi, den anggep Hyang Agung.

17. Yen wus weruh kang mangkono pasthi, sirnanya njog, ring kamuksan langgeng salamine, wusnya trang sun luru guru malih, antuk sawiji wig, ing Maglaran dhusun.

18. Gya winejang kinen aningali, rupa kang mancorong, kadya wulan purnama tandhane, jroning guling kaeksi lir ngimpi, ngimpi dudu ngimpi, iku maksih luput.

19. Awit angen-angen kang ningali, warna kang mangkono, tandha durung lunga saka kene, sigra ngalih malih guru nadi, neng Gembong umanggih, guru tameng tuwuh.

20. Tanpa tutup pamejange gaib, mung kanthi pasemon, kadadyaning manuswa akire, tibeng suwung mengko (1) ana jati, mratani sabumi, iku kinen ngluru.

21. Iya iku barat kang nrambahi, bumi sa-antro, napasing wong iku sajatine, asal saka angin dadi angin, kang bakal pinanggih, lirnya manjing suwung.

22. Suwung wangwung wuluh wungwang isi, napas angining wong, ywa pracaya ngelmu kang mangkono, padha lawan agama Sarani (2), saben Ngahad manjing, greja Yesus Kritus.

————————————

(1)  Bok manawi leresipun : mengku ana jati.
(2) Kala rumiyin tiyang Jawi ingkang ngrungkebi agami Nasarani punika taksih kalebat nganeh-anehi.

23. Minta jembar kubure yen mati, lepas paranya doh, iku desa Negara panggonane, Majakerta araning nagari, meh lumrah wong Jawi, Ngisa gama luhung.

24. Kang mangkono iku datan yukti, wirangimng lalakon, nora weruh agamane dhewe, ngelmu apa bae anjarwani, ingkang dakik-dakik, lembut memet nyamut.

25. Saking anggele agama Nabi, Mukhammad kinaot, dening  kanang pangolah yodane, jatha antayaning kwula Gusti (1), wit urip mring pati, titi temah jumbuh.

26. Anakseni bisa dadi saksi, ring kawruh kinaot, wong maguru dadi guru dhewe, Kangjeng Nabi Mukhammad Siyidin, mustapa sinelir, para manuswa nung.

27. Nung winenang atine awening, nJeng Nabi setyandon, tan kacakra bawa pasemone, janma mangke kang angaku nabi, bisaha mangirib, kadibyan ingkang wus.

28. Nyatane Mukhammad luwih sungil, angeling lalakon, nora aweh yen durung pratameng, gampang wong kang ngaku aran nabi, lirnya nabi wening, wenang njereng ngejum.

29. Min awal ( ﻣ )sirah : akhe ( ﺤ ) ing dhadheki, mim akhir ( ﻤ ) wudel wong, dal ( ﺩ ) sukune (2) kewala tan angel, sedene ros (3) rasane Hyang Widi, gampang bae kaki, saben bocah keh kawruh.

30. Lah kapriye patraping pangesthi, tirta nirmayanjog, jaman muksa menyang ndi parane, jaman urip kinarya punapi, patine nyang endi, apa sebabipun.

31. Pupujanen kang kanthi prihatin, patraping lalakon, wajib wenang sira kinen golek, rehning wong urip jodhone pati, tan kena sumingkir, tumempuh ing idhup.

—————————

(1) Bok manawi pikajengipun : prakawis anekadaken bab sipating kawula kaliyan dating Gusti.
(2)  Kinten-kinten gambaripun makaken.
(3)  Bok manawi leresipun roh (mirs. XIII : 11).

32. Kaya priye adheping patitis, janma sura tanggon, ngenggon-nggoni ing sangkan parane, myang antara kapundhi kapusthi, yen wus kroban saksi, sanyataning laku.

33. Sun wus manjing guru tanah Pasir, ngelmune kacrios, sadat sakarat ing pamejange, wijang-wijanging sawiji-wiji, la ilah illahi, dununging palungguh.

34. Ringkesing jumbuh kumpul siji, umanjing mring njero, lawan ana tnadha katontone, neng njro carmin pangiloning warni, binuwang kaca nir, maksih lu-dinulu.

35. Iku maksih kuwur wor ijajil, jajal lanat melok, nuli ana wong pratama maneh, tanah Clacap desa Jeruklegi, pamariding ngelmi, dakik sengguh nyamut.

36. Memet umeting Mukhammad nabi, sajatining uwong, myang sipat asma apengale, lirnya kang dat angen-angen batin, sipat wujud janmi, asma araning hu.

37. Apngal panggawening lahir batin, batine Hyang Manon, napasing wong den upamakake, kemladeyan nunut anguwati, pamejangnya remit, thuk-thuk adu bathuk.

38. Larangane kang winanti-wanti, tan kena kacrios, kudu uluk salam salamete, warna-warna jroning tanah jawi, akeh kang anyami, ing papacuhipun.

Pupuh VIII
P U C U N G

1. Sun nggaluyur, murang marga luru-luru, sampurnaning gesang, miwah sampurnaning pati, kaya priye trape kang pinudyeng taya.

2. Nuli nemu, neng Pakalongan wong putus, wewejanganira, la ilaha illallahi, wusnya kawin nulya nglunturken wasita.

3. Kang tinutur, pralambang patraping ngelmu, mangkana bakunya, kang kinarya nomer siji, randhu alas mrambat witing kasembukan.

4. Iya iku, raganing wong pami randhu, napase sembukan, uripe manuswa iki, saking napas lebu wetune pinuja.

5. Malihipun, nomer ro ingkang tinutur, cebol nggayuh lintang, lumpuh angideri bumu, iya iku dayaning pikir manuswa.

6. Tunggal wujud, angen-angen siring kalbu, pratandhane ana, manuswa lungguh neng ngriki, pikir bisa mubeng anjajah nagara.

7.Nomer telu, wijining-wijang tinutur, uga linambangan, uget-uget nguntal bumi, iya iku babaring pancering netra.

8. Dene lamun, nedya manyatakken kawruh, wuwuhing sampurna, kudu wruh kanthaning pati, nuli ingsung binungkem dalaning napas.

9. Sru tinutup, dadalan weruh ing maut, patraping palastra, napas nora kena mijil, lah ta iku rasane luwih rekasa.

10. Rehning ingsun, wong bodho cegik truwilun, banget sewu nrima, ngungun ing tyas trima kasih, sun rumangsa rejaseng sik Suksmantaya.

11. Pangrasaku, ndulu tan liya kang ndulu, kulunging wardaya, narambahi budi mletik, nora weruh ngelmu Buda kang katriwal.

12. Tan pakantuk, yaiku guru ketawur, yen wong kang wus pana, nadyan angicipi pati, kang patitis tan mangkono patrapira.

13. Qur’an nutur, watasimuka billahu, werdine mangkana, heh janma kang ati-ati, padha sira ngreksaha talining Allah.

14. Kale iku, napas tinutup tan metu, yekti nora kena, dadi tetep ran wong musrik (1), tan prayoga guruning peri prayangan.

15. Yen wong putus, sandining Hyang tan kalimput, sampurnaning pejah, tan sudi memet puniki, yen wong mati gurune janma pralaya.

16. Yen wong idhu, maguruwa janma idhup, adeping ngagesang, kasangsang madyaning bumi, amijeni mring putra wayah tumerah.

17. Reh kacakup, cangcut kyat cakep kacukup, pamedharing ganal, nyamut lembut wus kapusthi, pasthi pedhot sasmita kawruh sampeka.

——————————

(1) Musrik = ingkang nyakuthokaken Pangeran.

18. Wiweka gung, kageleng dadi gumulung lekasing ngagesang, miwah manising pambudi, dadi daya tarbukaning tyas kang samar.

19. Luwih ewuh, dalane wong tumuwuh, mrih wuwuhing rasa, martandhani kehing urip, urip iku dayaning sasmitaning rat.

20. Kang dadi wus, wasesa semune luhur, bayan Allah (1) terah, mratandhani kehing urip, urip iku dayaning sasmitaning rat.

21. Musthika gung, ing dunya tan na kadulu, mratani kahanan, amung manuswa kang luwih, iya iku sewu nugraha mawantah.

22. Marmanipun, bagus dudu rupa wangun, mung tandha kang nyata, padhanging ati nrambahi, ing wicara kang wus carem liring limpad.

23.Sukur bagus, rupa myang wicara wangun, ngelmu kasusastran, Jawa Ngarab kang patitis, myang sandining tulis basukining basa.

24. Mangkya wangsul, mangsuli laku nggaluyur, mbraung njajah praja , angupaya ngelmu jati, jatining wong kabutuh tan mengku drajad.

25. Amung lothung, tinimbang dadi wong gemblung, padune wus kalah, kinarya narimeng pasthi, reh papasthen dinulu nora pratela.

26. Ngulon nurut, saking Pakalongan terus, sarwi nungsung warta, angupaya ngulama wig, dupi prapta dhusun Tanjung bawah Tegal.

27. Sun angrungu, ana sajuga wong putus, tatas kawruhnya trang, nuli sun maguru ngabdi, amiminta lumunturing kang wasita.

28. Aneng ngriku, kongsi antuk tingang tengsu, reh tanpa prabeya, marma kalampahan ngabdi, saking welas tumulyantuk kawelasan.

29. Kang tinutur, patrap pratikeling lampus, aran panengeran, kapriksa sajroning urip, kurang patang puluh dina wus pratela.

30. Iya iku, neng tutuk panggonanipun, palenggahan rasa kalamun wus nora keri, kurang patang puluh dina prapteng mangsa.

—————————-

(1) Bayan Allah (bayaanu’llah) panerangan bab Allah.

31. Kurang pitung, ari kinen andudulu, wus tan kantha warna, telung dina kulit daging, tan kumrisik lamun wus kurang sadina.

32. Napas mlebu, metu asrep kewala wus, cupet ing ngagesang, nulya na rupa sajati (1), cahya lembut sarambut keksi ing ngarsa.

33. Pecatipun, nyawa saking jempol suku, munggah mring gelangan, nemu regol den arani, nganti lawang sapta trus munggah ing utak.

34. Nuli nemu, rurupan kang gumun-gumun, ing kono kapanggya, lawan Hyang kang murbeng bumi, kantha warna lir rupaningsun priyangga.

35. Glis lumebu, mring kantha ingkang kadulu, yen wus nuksmeng kana, nulya jumeneng narpati, iya iku nggoning swarga kang mulya.

36. Bakin (2) terus, urip nora keneng lampus, enak tan pantara, den arani sipat kadim (3), lirnya kadim badan alus mengku sipat.

37. Mangkoneku, guru linglung tanpa kusur, kaleru ing tekad, tur nora bisa nekseni, datan weruh ing agama Sangkreta.

38. Tegesipun, Sangkreta tembung Indhu, mangkono tekadnya, dhasar sun wus minta wangsit, neng Betawi angguguru wong Turkistan.

39. Kacek tembung, maksih basane wong Indhu, memper Kawi-jarwa, dene kyai Tanjung nguni, mung badane tolek (4) tembunge wong Arab.

40. Dadi luhur, akeh wong ingkang sumungsung, tur den alembana, pribadi sangsaya wingit, pangakune saking Grebon Kangjeng Sunan.

——————————

(1)  Wonten ingkang kaserat : rupa sawiji.
(2)  Bakin (baqaa) = langgeng.
(3)  Qadiem (qidam) = wonten wiwit rumiyin mila.
(4)  Tolk = juru basa ; ing ngiki pikajengipun : basa.

41. Jamanipun, wali titinggalan iku, maksih rupa derah (1), binuntel sap pitu putih, kinutungan ing dupa saben Jumungah.

42. Nembah jumbuh, lir brahala sru mabukuh, kukuh adheping tyas, yen siswa di ambek julig, nora sudi nadyan Qur’an sinembah.

43. Wit mituhu, tembunging kitab pepacuh, tan kalilan nembah, rurupan liyaning Rabil-ngalamina (2) ingkang kak wujuding Suksma.

44. Nulya ingsun, aneng Betawi kaparanggul, gurune wong kalap, gama Kristen kitab Injil (3), sun muruita trap pratikeling sampurna.

45. Tan sinung wruh, mung kinen madhep kang sujud, nora sah ing kajat, jatining kawula Gusti, manuswa gung kabeh putrane Hyang Suksma.

46. Kang sumengkut, angenggon – nggoni kang jumbuh, ngaku Nabi Ngisa, rohullah kang mengku urip, iya iku angen-angen lawan napas.

47. Kang mangestu, ing mbenjing masthi katemu, Kangjeng Nabi Ngisa, sayektine maksih nganti, kawulane aneng sawarga kasapta.

48. Iya iku, wong kabentur tembung bagus, Injil crita mulya, kang den pertal tembung Jawi, luwes dhemes tuwan Winter Surakarta.

49. Ingkang bagus, luwih rerengganing bagus, mulya di utama, kang memelas asih-asih, sing amulat wong Jawa akeh kagiwang.

50. Nora weruh, peteng atine kalimput, mepeti tyas mamak, muk-mukan tan darbe pikir, kira-kira lan panyanane katriwal.

51. Wong Jawa gung, ing Batawi samya nungsung, salin sesembahan, manut tataning Sarani, malbeng greja manembah arep-arepan.

52. Kang sinengguh, Nabi Ngisa maksih idhup, iku dadi tandha, linglung klalanganing pikir, wirang isin wong Jawa alin agama.

53. Gamanipun, Ngarab pribadi tan weruh, nggayuh gama liya, suprandene den antepi, wus prasasat wong Ngara ing Majakerta.

——————————

(1)  Derah = pepethan.
(2) Rabbul ‘alamien = ingkang mangerani sadaya alam.
(3) Pamanggihipun pangripta tumrap Islam ingkang namung sak pitados thok, mirsanana Pupuh VI: 14 – 18.

Pupuh IX
P A N G K U R

1. Wong Kristen agama Ngisa, tanah Jawa tekade keh ngantepi, kelu crita edi nyamut, pangrasane tetela, ing Batawi Samarang Surabaya gung, Pasuruan Sidaharja, ing Malang tuwin Kadhiri.

2. Desa Gombong tanah Ngroma, tuwa anom lanang wadon mestuti, mring Injil pituturipun, ingkang luwih sampeka, anyukupi urip prapteng patinipun, yen guneman amacithat, nanacad amomoyoki.

3. Marang agama Mukhammad, kang mangkono iku datan prayogi, awit ing sayektinipun, sakabehing agama, nora ana ingkang ala ingkang bagus, de anggepe bangsa Islam, tan ana ingkang ngungkuli.

4. Agama Nayakaningrat, Kangjeng Nabi Mukhammad kang sinelir, nganggit Qur’an kang dhumawah, dadi umuling (1) kitab, pira-pira kawruh ingkang bagus-bagus, ngencengaken marang tekad, ala becik den kukuhi.

5. Pangudining sangkan paran, kauripan kang jumbuh tur pinardi, sinajarwa winawuruk, kadadyaning tumitah, angawruhi sabarang reh kang gumulung, gelenganing tyas narawang, goroh yekti kanthi saksi.

6. Neng Batawi sun muruwita, mring wong Cina panengeran Bah Tik Suwi, winruhken kawruh kang jentus, panggonane kang murba, dununge neng ngisor bumi kang kapitu, iyeku Allahing Cina, ajujuluk Kok Hong Sang Ti.

7. Pardikane kinawasa, kang masesa sesining buwana di, yen pinuju muji jumbuh, sayektyasmu pratela, neng papreman lir manuswa sipatipun, de lungguhnya kang sanyata, aneng manik netra kalih.

8. Iku ingkang jinalukan, rina wengi kang mathentheng ing ati, yekti apa kang kinasdu, ing dunya trus ngakerat, pasthi nemu sabarang reh tekadipun, mangkono patraping Cina, tan beda sujud ring Widi.

—————————–

(1) Ummul kitabi = (letterlijk) babning kitab.

9. Akeh-akeh pituturnya, mokal-mokal tan kasebut neng ngriki, dene riringkesanipun, wong ulah ngelmu Cina, kang wus pana sajroning limalas taun, bisa bali marang dunya, tumitis marang babayi.

10. Sun malih terus ngupaya, sampurnaning pati ingkang patitis, neng Cikandhi raning dhusun, bawah ing kutha Serang, yen ing kono ana wong kacrita putus, tumulya sun muruita, wanci ratri sinung wangsit.

11. Winejang ing tembung Arab, sahadat la ilaha illallahi, wa annahu Mukhammadun, rasulullah mustapa, linungguhken sastrane sajuru-juru, aneng badane manuswa, luwih dakik gaib-gaib.

12. Ngelmu sarengat tarekat, kakekat lan makripat ing palinggih, suku wudel dhadha terus, resik bersih sabadan, asal-asal mula bukane tinutur, miwah akiring tumitah, manjing  ing sawarga nangim (1).

13. Nuli araning sagara, linungguhken aneng badan sajalir, kaya usus puniku, uga aran sagara, winastanan sagara rante puniku, gigir winastan sagara, ageng ingkang tanpa tepi.

14. Jantung ingaran Madinah, betal makmur (2) ing Mekah kang palinggih, iyaku aneng sastra hu, lan malih sinajarwan, surya wulan sumurup ing netranipun, de putih irenging netra, dadi rina lawan wengi.

15. Saking cupeting tyas ingwang, sru narima suka sukur ing Gusti, pungun-pungun getun ngungun, ngangseg mantep ing driya, pangrasengsun ngelmu lembut memet nyamut, wruh umetnya mim mukhammad, tablege (3) pratistheng jisim.

16. Rumangsa rejaseng tingal, salulut sih Gusti kalawan dasih, mathem mathentheng ing kalbu, musthi ring Suksmantaya, maletiking jatha tan rumangsa manus, ambeg Sang Seh Sitijenar, tan wruh yen agama kang wis.

———————————

(1)   Jannatun (suwarga) na’im.
(2)  Betal Makmur (griya parameyan) wonten ing wirit dipun tegesi uteg (sastra hu = huteg).
(3) Tableg = tetep ; sanes tabligh : nekake dhawuhing Pangeran, ingkang lajeng ateges propaganda agami.

17. Yeku agama Pakuwan, Hyang Brahma kang mbaboni amiwiti, uga Buda jamanipun, luhurnya prapteng mangkya, sinalinan tembung Arab kang kalaku, jaman agama Mukhammad, met kitab sangkaning kidib.

18. Supayeku ginuguwa, sajatine tapsir awalnya sepi, suwung kabeh nora nutur, yaiku ngelmu karang, pardikane karang anggitaning manus, nutur ngelmune wong Buda, den lih tembunging Arabi.

19. Angelokken ing pangucap, sipayane nyalini gama kang wis, sajatine nora santun, maksih gandhulan kuna, ngelmu Budawaka kang maksih linantur, lulurine kakek moyang, den kencengi prapteng pati.

20. Akeh wong Jawa mangkana, para guru para murid tan slisir, ambeg cakep putus cukup, ing ngelmu kasampurnan, satemene wong mangkono maksih linglung, ngengleng lir wong kalang-langan, pikir pinetengan pati.

21. Prandene akeh wong prapta, anggugulang kalanggenganing ngakir, kira-kirane kadaut, sulaping tyas kang samar, ngawur nasar-nasaran sruwa kaliru, wus mangkono salaminya, janma kang nora patitis.

22. Datan patitis ing cipta, wit kaliru kajurang-jurang margi, muk-mukan tur nyanuk-nyanuk, buteng prasasat ayam, nucuk jagung neng conthongan manthuk-manthuk, tarathakan tan wruh marga, wutane prakara pati.

23. Wong wuta nadyan weruha, tan pratela sajatine kang gaib, prayoga ingkang  ngguguru, ing tyas kawicaksanan, reh wus geneb manuswa sipat rong puluh, yen sinau pasthi bisa, ngulah sasmita lulungid.

24. Jroning pikirira ana, ngelmu apa bae kang luwih-luwih, nanging kang pratameng kewuh, ywa ge sira pracaya, saksenana ing panimbang myang panggayuh, tingtingen sarining rasa, rasane, rasane tumitah urip.

25. Sasmita kawruh sanyata, lan panganggit kang titi kang patitis, ywa tinggal sabarang guru, guneme pra ngulama, jaman mangke akeh kang nglakokken palsu, wit kehing ngelmu gumelar, gumrudug akeh mestuti.

26. Kang akeh para ngulama, amumulang mring para anak murid, yen maksih anyar ki guru, mimijining tanpa sarat, mung rasulan lan mori sakwasanipun, yen wus dadi jaran kepang, jathilan ngupaya dhuwit.

27. Gya nganggo srikawin semat, wus mangkono paguron yen wus dadi, laris manglaras mumuruk, mundut arta busana, angarani ing pamrih wetuning bujuk, wahyaning pokil pitenah, marma sagung wong ber budi.

28. Layang iki takokena, aja merang isin ngelmu den cupi, cinupan gandhulanipun, larangan kang pinuja, salawase ana ing kene kasebut, mung padha mamriha tambah, sagung kang maca miyarsi.

29. Lumembak mbalabar wutah, lembak-lembak sarehning wadhah cilik, rupek ciyut mawut-mawut, prayoga den pasanga, tanggap ing tyas pandulu pamyarsanipun, mung lathung aywa sumelang, gagandhulaning patitis.

30. Binabar ing kene aja, uwas watir nir-niran tyasmu isin, murih jembaring panggayuh, ngayah mangayuh yoda, yekti dadi sarjanambeg putus ngelmu, kasampurnaning ngagesang, sangkan paraning patitis.

31. Titising kawruh narawang, wawangunaning ngelmu kang tininting, enting tan ana kadulu, luluh lebur sinangga, kang wus mathem ing tekad miwah ing laku, kukuh kuwating pamudya, mudyastuti ing pamardi.

32. Wus nora kena kasoran, kawruh iki mung siji kang ngungkuli, arta kang pratameng lembut, saliyane punika, nora keguh sarambut pinara sewu, mung tinimbang karo mlarat, becik ingkang sugih ngelmi.

Pupuh X
MASKUMAMBANG

1. Ing wilapa kumambang gatining tulis, tulus panedyanya, manuswa kanggonan budi-daya karsa beda-beda.

2. nandhing milih mangayuh budi maletik, mamrih wicaksana, kang ewuh lembut pinikir, kira-kirane kang nyata.

3. Ngakal-akal cukuling kagunan mijil, ing pangreka daya, kang kanthi saksi, angel wong tumitah gesang.

4. Luwih gampang wong mikir laraping pati, wus pasthi sampurna, sadaya anyaring bumi, ing kono lah rasakena.

5. Kang tumancep ing driya panggalih wening, ning kang wus winenang, netepi uning ananing (1), anane kang wus pratignya.

6. Lawan malih pikiren kang mesthi kenging, jumenenging Allah, nora dumunung ing langit, tan dumunung ngawang-awang.

7. Tan dumunung ana sa-njeroning jisim, tan dumunung njaba, kale kak wujuddullahi, tembunging lapal mangkana.

8. Wa-ama burhanu wujudu lillahi, pokudulul ngalam, tegese tandhaning Gusti, mangka anyaring ngalam bab.

9. Lirnya ngalam saben maujud kaeksi, sinipatan ngaral, tagayur kang pwah gingsir, mung Allah ingkang kadiman.

10. Mangka ngalam iku kudu nganggo nganti, teteping anyarnya, patang prakara kang dhihin, isbatu jais tetepnya.

11. Kaping pindho anyare kang den kawruhi, kaping tri kang mokal, anyaring ngalam sakalir, ping catur tan wiwitan.

12. Sayektine dunya puniki tanpa wit, bumi langit lintang, surya wulan kang kaeksi, sadaya saking manuswa.

13. Lire saking manuswa ingkang akardi, sagunging kahanan, kalamun manuswa sepi, sayekti tan darbe aran.

14. Lah ta poma pikiren prakara iki, supaya tyas padhang, bisa maratani bumi, atining siswa kang terang.

15. Wus tan samar tanpa kira-kiranya nir, tan kacakra bawa, nora methok nora miring, iku sandining bawana.

16. Manuswa gung sadaya sangkaning bayi, datan darbe karsa, tan mosik nora mumuji, nadyan Allah durung ana.

17. Bareng prapteng mangsa ran isbatul jais, bisa nebut namaning Allah kang murbeng bumi, tiru-tiru saka liya.

———————————

(1) Puniku uger dhong-dhinging sekar, suraosipun boten kaeblakaken, dados sanes ukara : uning (sumerep) ananing (kawontenanipun).

18. Luwih mokal luwih gaib sungil, nanging sewu gampang, wong ulah laraping pati, pati saking sangkanira.

19. Marma sagung putra wayah sun prih wegig, mumpung maksih gesang, sirnakna mamanging ati, kapriye trapmu mumuja.

20. Yen wus mati tan bisa sira mijeni, putra wayah wuntat, aywa kalantur lir kang wis, mbalasar kajurang-jurang.

21. Ngelmu dudu den antepi den pupundhi, tur kanthi kethokan, gulu ayam babon putih, karemaning rasulullah.

22. Begja temen wong kang bisa anglakoni, apa nora wirang, mumulang mring anak murid, yen kaweleh ing sarjana.

23. Wong kang putus tan bisa sung patrap pati, tan bisa mumulang mring anak murid, yen kaweleh ing sarjana.

24. Ywa mangkono wong ulah sasmita gaib, kudu kang ajajah, sarining kawruh kang suci, kasebat ing kanyatahan.

25. Jaman iki mulyadi akeh janma wig, akeh sarjaneng rat, wong kang mangulah patitis, ywa lonyo sabarang wulang.

26. Nora gampang amumuruk marang murid, kaki mbok manawa, katanggor janma kang luwih, wusanane kathetheran.

27. Calurutan guru tinon lir thokrani (1), cangkem kacemutan, yayah palwaga den misri (2), sun wus tau kasusahan.

28. Sun mimijang mring sarjana putus westhi, tan wruh yen wong pana, nuli sun binudi-budi, tinakonan kang sanyata.

29. Dadi meneng ingsun tan bisa mangsuli, temah kawanguran, nora bisa sung patitis, sun iki nedya tatanya.

30. Wekasane kelantur bodhoku dadi, guru garagapan, mamangan kawruh tan yukti, awit tan gelem kasoran.

31. Marma sagung putra wayah kang niteni, yen ana sujanma semu putus liring ngelmi, aywa isin muruita.

————————

(1)  Thokrani (bathok digarani) = siwur.
(2)  Den misri = dipun endemi cekakik.

Pupuh XI
DHANDHANGGULA

1. Nuli ingsun saking Serang bali, mring Batawi nedya muruita ngelmu kasidan patrape, antuk warta saestu, kampung krukut jujuluk Sayid Odrus putreng Ajeman, Kramat langkung kasub, tumulyengsun puruita, tan alami nunuwun lumunturing sih, sampurnaning kasidan.

2. Sidaning wong tumitah neng bumi, urip iku jodhone palastra, saben ri kalong nyawane, tan weruh kantunipun, sapira yen maksih taruni, tan pisan nyipta pejah, wusnya prapteng sepuh, saben dina gung sumelang, awit jisim anyar lawase mrepeki, anggege pulang kadhang.

3. Pikir mumpus-mumpus meksa mapit, sumpeging driya aninggal dunya, yen tinariya patine, saestu matur nuwun, mopo awit seneng ing ati, gumelaring rat dunya, lumyat wayah sunu, kula warga wangsa-wangsa, wus mangkono wong aras-arasen mati, aja maneh manuswa.

4. Nadyan kewan kang tan wruh ing pati, yen katempuh lara kasangsaran, sikil pincang dhengkleh-dhengkleh, suprandene lumayu, golek urip andhelik-ndelik, yen mangkono pra sipat, ingkang kayat kayun, tan gelem katekan pejah, marma sagung sarjana kang mamres budi, budinen traping muksa.

5. Kang supaya tan sumelang ing pati, wong sumelang durung trang pamawas, marang laraping patine, anaha ingkang weruh, met wawarah guru kang urip, iku durung pratela, pati kang satuhu, tuhu-tuhining pralaya, pati iku rumaket sajroning urip, nyirnakken was sumelang.

6. Melang-melang wong kang durung uning, tansah kacakra panggonan mbenjang, nemu swarga sawarege, ananging durung tau, anglakoni panggawe pati, lamun janma kang pana pramanem kang durung, awit saking dening nyata, angguguru marang janma kang wus mati, dadi tan ngayawara.

7. Wusnya sun matur mring tuwan Sayid, gya winejang wijanganing sasmita, kang nyamut memet umete, ing kene tan kasebut, awit waleh melehken kidib, manawa kawadaka wiwijanganipun, salah tampane kang tampa, tan prayoga nguculi ngelmu ingkang wis, manawa kathetheran.

8. Kang wus klantur ngelmu nguni-uni, yen kawiyak kawruh kang sanyata, isin nampik gandhulane, wus mangkono pra guru sesenengan dupi wruhnyataning, tininting tek entekan, neng kene kasebut, dadi mothok lir pathokan, nora kongkih tur ing batin mikir-mikir, anggayuh saya tuna.

9. Amilia wong ngguguru yun luwih , kaluwihan ngelmu kang sampurna, lir Sayid Odrus sajare, pinapajar jinuju, purwa madya wusana ngenting, mangulah rejaseng tyas, ingkang tyas wus kasub, jumbuh pamusthining nala. Lelejeming kakekat makripat tunggil, tarekat lan sarengat.

10. Sipat-sipateng badan sakalir, dayaning tyas mokal kang nyata, saka saksi-saksi kabeh, kiniyas (1) tanpa catur, yen jinereng ngebeki bumi, asal-usule gumelar, melar malar kaglung, gugulanganing pranyata, nyataning dat sajati pinundhi-pundhi, nora kinaya ngapa.

11. Susetyaning tyas ngeningken wadi, sandining sasmita ngelmu rasa, sandining urip praptameng, pathining rasa kaglung, kulunging tyas semu mantesi, sandining puji puja, pujining tumuwuh, tumuwuhing budi tama, tameng sandi janma tumitah neng bumi, sayogya met budyarja.

12. Harjaning wong tumitah kang wegig, mumpuni reh pangulahing gesang, kusung-kusung pamusenge, wiging sasmita kenyut, ngayut tuwuh jodhoning pati, pati titising cipta, tandha saksine trus, nrusi ngengrenganing warah, ngarah-arah anon – tuhoning pangeksi, medeming tyas narawang.

13. Wong wus carem sandining Suksma di, myang sandining rasa myang Mukhammad, datan pinikir nyatane, kang pinikir pinikut, lakuning wong marcapada wig. Wignaning (2) pancadriya, pangambu pangrunggu, paningal myang pangandika, tep-tinetep tetepe pada nguwati, jumenenging sirullah.

14. Angen-angen kang munah murbani, kuwaseng reh masesa sabadan, kuwat saka pusarane, napas talining idhup, prasasat Hyang kang murbrng jisim, ngratoni sajagad rat, cangkremeng siswantuk, pati munah kawuleng Hyang, mung upama mangkono ywa den antepi, dhinaku aran Suksma.

———————-

(1)  Kiniyas = dipun samekaken (sk qiyaas = ukuran).
(2) Wigna ing ngriki ateges kabisan utawi kaluwihan.

15. Allah iku dudu johar manik, dudu nur mukhammad rupa cahya, dudu roh saanterone, tan njaba njero dudu, marma wong kang anjala wening, ninging cipta sarasa, tan pisah angluru, ruruba katur Hyang Suksma, mung weruha kawasanireng rat jisim, ing kasantikanira.

16. Sewu mokal kahananing gaib, kang dumunung badaning manuswa, kang gampang myang pakewuhe, angel sungil wit lembut, memet nyamut pratignyeng pikir, awasna wawasen tyas, pancadriya tyasmu, mobah molah pari polah, mosik meneng anteng lageyaning budi, catur wiwara warta.

17. Ing pangeksi tep-tinetep ugi, ing wicara careming susetya, sedya loro ngucap ijen, pangrungu lan pangambu, bangkit ngaturaken patitis, sampyuhe lir cancala, tumempuh ing laut, keplas loro wujud tunggal, seje jinis mungguh wong Buda njarwani, badan alus lan wadhag.

18. Lirnya alus angen-angen batin, wadhag jisim kang katon satmata, mratandhani kawulane, woring pupu-pinupu, ingaranan kawula Gusti, nanging ywa salah tampa, dudu Hyang Maha Gung, dudu Allahu Tangala, mung jumeneng guru pikiranmu pribadi, marmane keneng edan.

19. Ingkang salah tampa wor ijajil, Gusti Allah neng sajroning badan, marma tumpang suh pikire, napas pikir rinengkuh, sanubari kratoning Gusti, ana mring sipat kodrat, myang rasa tuwin nur, daliling Ngakaid terang, sung pepeling wujuding Hyang Maha Suci, la dihni la karija.

20. Tegese Hyang dudu bangsa ati, dudu njaba kang sipat pratela, wa la joharin tegese, dudu nur mukhammadu, wa la nufus Gusti Allahi, sayekti tanpa napas, nadyan napas dudu, myang au la murtasiman fi kiyali tan kacakra Maha Suci, angen-angening janma.

21. Lowah nglangut tan kaeksi, awit lajamana la makana, nora mangsa nora enggen, pasthi wujudullahu, wa la lidin tur wa la nidin, tan lawan datan timbang, myang la yukayafu, tan kena kinaya ngapa, kang pramana sandining Hyang pikir mletik, sayekti nora kewran.

22. Den alingana sagara geni,  bumi sap pitu langit sap sapta, nora ewuh pambatange, lageyan liding semu, lajeming tyas tan mirang-miring, pambabaring widyastha, wus nora pakewuh, wih kaling-kalingan wrana, rangkep sasra winiyak sapa kaeksi, seje kang ati tuna.

23. Denya tan wruh padhang kang ngalingi, sujanma wruh kalingan ing netra, ngucap kalingan cangkeme, kuping kalingan krungu, gugon tuhon barang tan yukti, mambu kalingan grana, mangkono truwilun, luwih angel sung wawarah, yen wong wuta tinuntun ratuning gampil, yen wong kalingan padhang.

24. Luwih ewuh pakewuh sinung wrin, saka pangakune tetela trang, nggandhuli kakek moyange, atine kang kalimput, angen-angen anarik silib, ngapusi kanyatahan, mila keh wong kleru, angen-angen cinipta Hyang, yen wong pana pramanem rasaning wadi, pikiran jajal lanat.

Pupuh XII
G A M B U H

1. Ywa sira tumbak tambuh, angen-angen jajaling tumuwuh, sapiraha pikir yen maksih basuki, meh pantes dadi Hyang Agung, awit kuwasa satyelok.

2. Nanging yen krasa dudu, nora pisan pantes yen dhinaku, nedya nyebrot miwah ngecu ngampak maling, angen-angen wus lumaku, apa sasedya rumojong.

3. Heh den awas puniku, wong sinau putus ing panggayuh, de yen mukmin kang cingkrang durung patitis, hawa nafsu cukulipun, ati pitu jantunging wong.

4. Pinara pitu dinum, lagehane wawatekanipun, sinalinan tembung basane Arabi, ginambar rupane saru, pating cloreng dubang kecoh.

5. Ting ceno pating trutul, pantes temen sastra Ngarab kluwus, tilas tetes dinilatan mratani, sarwa saru yen dinulu, ukara basane crobo.

6. Kithal kaworan dhusun, yeku derah kangwus pating dhrawul, dhodhal-dhadhil sarta den enggoni tinggi, biniyak bubar lumayu, pinithes ingambung sengog.

7. Lah iku mukmin dhusun, ngathik-athik karya kethuk mbujuk, ngalam pitu kalimah tayibah tinulis, Allah lan Mukhammad den du, sastrane ginawe elok.

8. Akeh caritanipun, jroning derah ingkang gumun-gumun, iya iku kang dadi metengi pikir, nanarik ati anggugu, ngguguru tulisan goroh.

9. Goroh garan pambujuk, nora weruh yen ngelmu kepaung, nuli ingsun neng Singapura kepanggih, lan Seh sarjanambeg ngelmu, derah sun dadi guguyon.

10. Wekasan ngungun njetung, sun nora wruh ngelmu kang satuhu, ngalor ngidul kawruh tan pisah sanyari, marma wong sarjaneng kawruh, sandining bawana ngeglo.

11. Datan wawaton tutur, mung pambudi dalaning panggayuh, ngayuh ayah-ayah yoda mrih maletik, tikswaning tyas tajem kaglung, nggugulang budi krahayon.

12. Wong kang pana ing lembut, yen wus weruh sangkan paranipun, kanthi saksi nyataning kawruh kang sungil, gampang angele kacakup, cakep cukup urip maot.

13. Jajah sagara madu, pathining rasa musthikeng kawruh, nora keguh wruh kawruh kang dakik-dakik, wit wus tininting kapupus, susetya di wruh pakewuh.

14. Pati iku tan ewuh, wong kang wenang wawarah kang wus wuk, bali musthi titise kawruh sajati, ingkang titi titis jumbuh tambuh-tambuh traping maot.

15. Wus sirna wus pakewuh, bangsa pati kang durung wus  kaglung, ginagulang gegelenganing dumadi, dadi kadadeyanipun, wus tan kacakreng pasemon.

16. Tan pralambang tan semu, datan kira-kira tanpa tutur, sangkan paran antara kang den kawruhi, tan njala kang durung-durung, tan mikir kang wus kalakon.

17. Wit sampyuhing pangeyut, pandulu myang pamyarsa pemuwus, panjerenge pangikete kang wus pinardi, adi-adining tumuwuh, barang wujud ingkang katon.

18. Dadi contoning laku, datan pae lan wujud wajibu (1), cucukulan kang gumelar aneng bumi, mratani dadi panggayuh, mamrih saksining krahayon.

19. Yuwana tekad putus, manatasi sukertining ngelmu, jumenenging  caksana murtining gaib, nora kewran ing alembut, myang agal kang wus kabatos.

20. Batine angguguyu, mring sasmita getun ngungun njetung, tungtunging tyas wening mratani sabumi, cakraning buwana kemput, iku manuswa waspaos.

21. Siliring maruta nrus, mratani ing jagad kawengke, bumi langit cucukulan kang kaeksi, tempuhing mandaya meru, gebyaring dipengrat manggon.

22. Sasi purnama tengsu, wus kageleng atine wong putus, dadi saksi karusakan lan dumadi, campuhing tyas dadi semu, kanyatahaning pasemon.

—————————–

(1) Wujud wajibu = (dzat) wajibul wujud = Allah.

23. Sandining pati saestu, culika gung nasabi pandulu, marma akeh pra pandhita kleru tampi, musthi pati tamah kleru, tan weruh jatining maot.

24. Angen-angen kasedul, lalu lulut kalayu ing palsu, pati iku nora mlebu nora mijil, nora manggon nora suwung, iku sajatining uwong.

25. Sandining urip iku, wruh ing jisim roh ingkang lumaku, napasing wong mlebu metu dadi puji, apa sakrenteging kalbu, cinipta kuwaseng Manon.

26. Ing sajatine dudu, yen pana di murtinireng kawruh, susilarja manranging cipta sajati, tarku siwalah kaglung, tegesing lapal mangkono.

27. Tinggal sabarang laku, dudu krananing Allah satuhu, mung krananing manuswa ingkang linuwih, awit Gusti kang Maha Gung, tan ngalap lantaran ing wong.

28. Mobah molah satuduh, ing pribadi marma bener luput, wus mangkono wong wicaksaneng pambudi, seje lan janma kepaung, polah tingkahing Hyang Manon.

29. Malah tan ngrasa kagung, rina wengi selulut Hyang Agung, pancadriya sadaya Allah kang darbi, iku ciptaning lelembut, kang manggon neng kayu growong.

30. Prasasat tekek klawu, sajeg jumbleg neng growongan kayu, nora weruh marang cakraning budyadi, tansah ngukuhi kajumbuh, Allah tunggal aneng  uwong.

31. Marmane yen wong putus, tetes tatas pantes kawruh jentus, tan mangkono pangakune ring Hyang Widi, kabeh kabudi kacakup, lajem sandining Hyang Manon.

32. nanging prakara iku, luwih memet mumet nyamut-nyamut, lamat-lamat lir thathit tempuh jaladri, driya smu karoban, getun, ngungun eloking lalakon.

33. Heh kang maca kang ngrungu, lalantihen rasa sraseng tembung, ywa katungkul mamet ruming swara manis, tembang tembunging pituduh, iki enggoning ngelmu wos.

Pupuh XIII
ASMARANDANA

1. Rinenggeng sastra kinawi, macapat tembanging basa, supaya trang pamawase, nyirnakake was sumelanging tyas, mumuk mamang kabengkas, saking surasaning tembung, cinitreng kartas sampeka.

2. Lalakon kanggo ing urip, sampurnaning kauripan, saka jajah pangawruhe, sarjana susila tama, kataman ing sasmita, ing ngelmu kang alus mulus, murtining reh pudyeng taya.

3. Ruruba wajibing urip, kang kahatur Hyang Sudyarsa, sandyan wus wruh sandine, salah kaprah linakonan, nadyan mblasar kajurang, witing wruh saka kaliru, ngulah swarjana kretarta.

4. Wruh ing mokal wruh ing yekti, yekti nyataning pamawas, tanpa was reh wus prasajeng, sarjanambeg kasusastran, titi titising cipta, pinarsudi nora ngawur, bedane lan wong kang tuna.

5. Wruh kalingan pangeksi, dalan jembar resik padhang, mbarobos kacanthel-canthel, pating dhradhil dhadhal-dhadhal, prandene tan uninga, kang wruh mung janma kang putus, marma ing mengkono winedhar.

6. Tamaning janma di murti, murcita sandining barang, patraping puja pujine, ywa nganti angayawara, wong urip iku Islam, pikukuhe ingkang kukuh, wus memet daliling sarak.

7. Kitab cilik aran Sitin, wa kawangindal islama, kamsatun lapal tegese, tuwin pikukuhing Islam, iku cacah lilima, sahadat ingkang rumuhun, ingkang kapindhone salat.

8. Kaping tri jakatul fitri, kaping pat puwaseng Ramlan, ping lima khaji yen darbe, kuwasa sanguning marga, heh sagung para Islam, prayoga ngawruhi rukun (1), kang kalawan linakonan.

9. Nanging sawuse ngawruhi, tegesing limang prakara, aja tuna dungkap tyase, wardi jarwane lilima, pardikaning sahadat, sira saksining Hyang Agung, kanyatahan saka sira.

10. Mangkana tembunging saksi, ashadu an la ilaha, wa annahu Mukhammade, rasulullah wardinira, anakseni manira, tan na rupa kang satuhu, nanging Allah Maha Mulya.

———————————-

(1)  Rukun = saka guru ; sanes rukun ingkang ateges “damai”.

11. Lan nakseni kang sajati, Mukhammad utusaning Hyang, tegese jarwane kabeh, manuswa sipat mukhammad, tur mengku rasaning dat, sipat roh utusanipun, yeku erohing manuswa.

12. Jumenenging Hyang Suksmadi, saking manuswa kang nyata, jumenenging manuswane, saking pribadi tetela, jumeneng tan pantara, wusnya tengaluk (1) jujuluk, mukhammad kang mengku rasa.

13. Akeg carita puniki, kuwasaning Suksmantaya, dhaku-dhinaku kwasane, rerebutan saben dina, yen wong pratameng weka, tan kewran ing agal lembut, kamokalaning sasmita.

14. Panjang yen winarneng tulis, lejeme sasmiteng sadat, ingkang padha krasa bae, ywa nganti angayawara, murtining kawruh nyata, saka panyiptambeg sadu, danurjaning wong utama.

15. Tan prayoga yen tinulis, wirang sinangga ing kathah, batinen bae patrape, ywa kaweca ing sasama, kang padha salah tampa, pasthi den arani gemblung, tan wruh dheweke kang edan.

16. Yab-yaban peteng ing pikir, kira-kirane kasingsal, nora uwal kasasare, sari-sarining kahanan, gumantung kakek moyang, ngukuhi kang wus kalantur, iku tiwasing agesang.

17. kaping pindho kang winarni, bab salat wajibing gesang, limang wektu sadinane, rukuning wudlu myang salat, prayoga kinwruhan, kang nora weruh tan pakantuk, patrap wus gumlar ing kitab.

18. Boya kasebut neng ngriki, awit wus akeh wong wignya, ing tembung patrap prantine, kalamun sira wus bisa, traping salat sarengat, lan weruha tegesipun, ing slat ingkang pinuja.

19. De pardikane salati, wus kajarwa aneng kitab, mangkana lapal unine, slatu rahmat mukaranah, tegese tembung salat, rahmat pinaringaken sampun, basa rahmat iku nikmat.

20. Lirnya nikmat seneng pikir, datan ngrungu basa ala, tan ngucap kasa kang elok, tan wruh rupaning jajal, tan mambu cecegahan, nikmat rinten lawan dalu, eling barang kasenengan.

21. Salating sujanma murti, tajeming napas tan pegat, marga papat (2) salawase, mobah molah dadi salat, meneng dadi panembah, marma ta upaminipun salat lir ilining toya.

———————————–

(1)          Ta’alluq = teluk ; tawallu = sengsem.

(2)          Wonten ing wirid : 1. napas = anging ingkang medal ing karna ; 2. tanapas = angin ingkang medal ing lesan; 3. anpas = angin ingkang medal ing grana ; 4. nupus = angin ingkang medal ing netra.

22. Nora kandheg rina wengi, tan antara maca salat (1), salat sarengat kinaot, kang langgeng prapteng kiyamat, mangkana dalil kitab, wa srengatu Mukhammadun, bakin ila yomil kyamat.

23. Sarengate Kangjeng Nabi, Mukhammad dinil mustapa, tekeng ari kiyamate, lah iku wetune napas, pancadriya sabadan, langgeng sajeroning idhup, nora kandheg pujinira.

24. Nora susah cangkem muni, kacemutan mamres cipta, mujudaken ring Hyang Manon, kaya salate wong Buda, basa Rab lungguh Jawa, ing takbiratul ekramu, mring hu manjinging suwara.

25. Hu hu lir Cina mumuji, mring huteg pinuja-puja, ngeningken rasa pujine, heh sarjana ywa mangkana, tan ngandel takokena, wong Arab kang putus ngelmu, nora aweh hu hu munggah.

26. Saweneh wong  mutangalim (2), salat umiyat ing grana, jatine napas den ilo, lah poma aja mangkana, yen sira arsa salat, baresa kewala bagus, nanging salar rasa (3) wruha.

== T A M A T ==

———————-

(1)          Bok manawi leresipun : maca salam.
(2)          Muta’alin (saking : ta’ala) = ingkang minulya. Katndhinga kaliyan centhangan ing pupuh VI : pada 14. ewahipun lin dados lim, saminipun jin dados jim lan sanes-sanesipun.
(3)          Wonten ingkang kaserat : salat rahsa.

SULUK DUMUNUNG ING SITI


Anggitan-dalem Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhunan Pakubuwana kaping IV.

ASMARADANA

  1. Wonten wirasaning ngilmi, yugya samya kinawruhan, tata malige kitabe, dene ing janma kakathah, kang samya ginuronan, nguni asale karuhun, saking Carebon nagara.

  2. Ingkang pinurwa ing kawi, kang ngaran bumi mandurat, aneng jajantung lungguhe, bumi mardani punika, ing sungsum lenggahira, bumi asmaniya iku, aneng babalung lenggahnya.

  3. Bumi muhyatani getih, iku jarene kang mulang, bumi mas nita ning ngotot, bumi ing ngeni punika,         ing daging lenggahira, bumi sampurna ing wujud, bumi suci kalanangan.

  4. Wonten kang / winuwus malih, kalipahipun ing Ngallah, wujud ing manusa kaot, sajrone anemu basa, wolulikur punika, riningkes malih puniku, dadi basa tigawelas.

  5. Kang dhimin ingaran bumi, ya iku lintang lenggahnya, nyawane nabi tirone,     amor neng sungsum ing janma, nepsune aluhamah, malahekate puniku, Jabarail ingkang nama.

  6. Wedale ing cangkem mami, marmane amung angucap, ingkang tetep pangwasane, karyane duka kewala,      iku jare kang mulang, kang serakah mangan turu, sebute angudubillah.

  7. Geni lungguhe ing daging, nyawane kewani rannya,      aneng pupusuh pawore,   inggih nepsune amarah, iku kamulyanira, malaekate puniku, Mingkail ingkang nganama.

  8. Wedale saking ing kuping, penggawene amiyarsa, ingkang kuwat pengwasane, i/ku jarene kang mulang, kerep dadi jaruman,    punika kamulyanipun, sebute astapirollah.

  9. Banyu lenggahireng getih, nyawane rahmani rannya, aneng lilimpa pawore, nepsune aran supiyah, jarene kang amejang, nenggih malaekatipun, Ngijrail kekasih Ngallah.

  10. Lenggahireng netra kalih, penggawene mung tumingal, telangkas ing panggawene, nyawanipun samirana, karyanira winarna, angangge kang suci iku, sebutira Subkanalah.

  11. Bumi lenggahe winarni, babalung kang luwih rosa, rohkani ika nyawane, pawore jajantung kita, nepsune mutmainah, malaekate puniku, Israpil ingkang nganama.

  12. Wedale saking ing kuping, penggawene amiyarsa, ingkang kuwat pengwasane, iku jarene kang mulang, karep dadi jaruman, puniku kamu/lyanipun, sebute astapirolah.

  13. Wedale ing grana kalih, ngambu-ambu pengwasanya, ingkang ngekas pengwasane, iku sira angimana, kang becik lan kang ala, anadene sebutipun, mung yahu-yahu kewala.

  14. Kang ngarannya warah-mani, lenggahe sungsum punikia, Aruman malaekate, amimbuhi penggawenya, iku kang ngasung murah, ing pangrasa wedalipun, iku sira kawruhana.

  15. Nyawa rabani winarni, lenggah ing kulit punika, rohani malaekate, penggawene sir punika, dhatengaken pengwasa, wonten kalih kang winuwus, nyawa nurani winarna.

  16. Lenggahe napas puniki, karyane lumaku ika, amadhangi pangwasane, nyawa ilapi punika, aneng jajantung punika, nyatakaken karyanipun, ngideni pengwasannya.

  17. Malaekate winar/ni, Amlatulngarsi kang nama, wonten winiraos mangke, kang nyawa kudus punika, aneng ngutak pernahnya, anucekaken puniku, kang gaib-gaib sadaya.

  18. Dat mulya lenggahireki, ing Suksma jati punika, gawene anganakake, anenggih kang nora nana, pengwasanipun mulya, wonten malih kang winuwus, urip langgeng ing dat mulya.

  19. Kang ngurip tan kena pati, langgeng datan kena owan, gih puniku sejatine, lan tunjung tanpa telaga, lan papan tanpa surat, surat tanpa papan niku, iku jatine kang mulya.

  20. Iku kalimah kang yekti, gigir wuwulu punika, amimbuhi sakabehe, amimbuhi ing sajagad, iku aran kiyamad, lan aran kiyamad iku, milane aran kiyamad.

  21. Milane ingaran sing/gih, kiyamad lawan ngakerat, dene wus manggung keraton, datan ana pinangeran, datan ana amangeran, kang wit maring siji iku, luwih maring siji kita.

  22. Uwit maring mulya dhingin, iya mulih maring mulya, kang nguwit maring nguripe, iya mulih maring gesang, kang nguwit maring Ngallah, iya mulih mring Hyang Ngagung, kang nguwit saking Pangeran.

  23. Mulih mring Pangeran malih, iku jarene kang mulang, kawruhana sejatine, puniku tutur manira, sami den-kawruhana, basa santri ingkang luhung, salamet donya ngakerat.

  24. Kang ngaran basa sawiji, puniku jenenge gesang, basa ya iku tegese, iya rasa Rasullulah, eredi cerek ngambyah, iku eroh jatenipun, iku nyatane Muhkammad.

  25. Basa reka badan iki, iya roh ilapi ika, basa i/lapi badane, roh ilapi jatenira, lamawal roh Muhkammad, lamakir rasa kang luhung, iya iku Rasullullah.

  26. Ehuhakat teges neki, iku sami ngawruhana, iya urip sejatine, sawuse kumpul punika, basa patang prakara, iya Allah jatenipun, iku sira kawruhana.

  27. Jare merade ing kulit, maring nyawa nabad dika, merade daging parane, maring nyawa kewan ika, merade getih kita, maring nyawa jasmaniku, yogya sira kawruhana.

  28. Merade nyawa nurani, dhateng nyawa ilapika, merade suksma jatine, dhateng nya/wa kudus ika, lawan merade ngedat, maring suksma jati iku, puniku nyatane mulya.

  29. Merade nyawa nabati, marang nyawa kewanika, kang nyawa mangke merade, marang jasamani punika, iku den kawruhana, merade jasmani iku, maring rohkani punika.

  30. Wonten caritanya malih, dipun-sami ngawruhana, merade sungsum parane, maring jajantung punika, merade jantung ngika, maring nyawa ilapiku, merade nyawa lapika.

  31. Maring nyawa kudus nenggih, merade roh kudus ika, ing suksma jati parane, merade suksma jatika, maring ngurip kang mulya, merading ngurip puniku, dhateng rupa kang minulya.

  32. Merade ngurip puniki, dhateng rohkani punika, sami ngawruhana mangke, punika kang / ngaran janma, kang wus putus ing rahsa, punika kang ngaran kubur, iku sira kawruhana.

  33. Punika carita malih, kang ngaran jaman ngakerat, ingkang pundi sejatine, lawan ingkang ngalam kuwah, dene selamet ika, sajroning dheg amun-amun, puniku kang ngaran kuwah.

  34. Kang sentosa iku ugi, iya iku alam kuwah, kang sampurna ing ngajale, napsiyah salbiyah ika, mangani maknawiyah, nabadi nurani iku, napas lan kulit lenggahnya.

  35. Kewani lawan jasmani, ing daging ika lenggahnya, rahmani getih dununge, roh ana daging punika, kudus ing ngembun-embunan, makam baka lenggahipun, ing jajantung ingkang mulya.

Kapethik saking Serat suluk jaman karaton-dalem ing surakarta.