alangalangkumitir

Javanese Manuscripts

BABAD JAKA TINGKIR


 

PUPUH I
DHANDHANGGULA

  1. Nihan doning ulun manulad Sri, ring sarkara mamrih memardawa, tyas wigena panjutane, juwet silarjeng tuwuh, wahananing kahanan jati, sujana paramaria, witaning tumuwuh, winangun ingkang sasmita, ginupita kang srat Babad Jaka Tingkir, malar dadya pusaka.
  2. Ing ri Akad duk wiwit mengeti, kaping kalih likur sasi Sapar, wanci pukul sawelase, lintang ingkang lumaku, nuju sangat lintang Mustari, pareng warsa Jimawal, sancayaning Windu lek Jawi mangsa katiga, ping nembelas sengkala Sang Mahamuni, Anata Goraning Rat.
  3. Ejrah Nabi tarehnya marengi, sinengkalan Pandhita Aguna, sinembah ing Jagad kabeh, lek Walandi Anggustus, kaping tigalikur winarni, sengkala Trus Sinembah, Sariraning Ratu, kang mangka pandoning pudya, tarlen muhung risang amurweng dumadi, widining sabuwana.
  4. Kang murah ing dunya sih ing akir, sang akerti ring saptapratala, len tang kasapta kasane, sesiing rat sawegung, panggelamingg wiyat pratiwi, tiningkah tatakrama, mamrih tartibipun, urut-uruting paningtah, sampurnane dadining sakalir-kalir, pan ing dalem nem dina.
  5. Nulya andadeken ngaras kursi, karsaning Suksma Saellawu ngasya, memuruk ing kawulane, barang pakartenipun, ing manungsa den enget ing wit, aja na budi ganas, ing tingkah kasusu, sami nganggea ukara, ing tartibe denya pareng anuju kapti, wahyaning mangsa kala.
  6. Ri titaning ulun mangastuti, ring Sang Hyang kang Anurageng jagad, tandya pepudyeng dutane, ing Ywang kang Mahaluhur, Kangjeng Nabi Muhamadinil, Mustapa nabibulah, panguluning rasul, wekasaning pra ambiya, nayakaning bawana dipaning bumi, gegentining Hyang Suksma.
  7. Sang nur ing rat tersandhaning widi, pan saistu witaning tumitah, Nur Muhamad kajatene, muga-muga satuhu, winantua rahmating Widi, utawi sulaming Hyang,  lan pasianipun, tertamtu dhumawuh marang, nabi duta Muhamad ingkang sinelir, lintang kawula-warga.
  8. Muwah para sakabat pangarsi, dining kang kanang Sayid Abubakar, myang Sayid Umar malihe, Sayid Usman puniku, sekawane Sang Sayid Ali, samya dadya kalipah, gegentining rasul, anutuken lelampahan, ira Kangjeng nabi angrata agami, amranata ing jagad.
  9. Amabakduana pon sawusing, sampat paripurnaning pamudya, kang winarneng panggalange, lelagon kang ginelung, pamugeling carita Jawi, babading Tanah Jawa, lelampahanipun, para nata kang ginita, wusing jaman Srikalaraja pepati, Dewaraja semana.
  10. Jaman iku ingkang amekasi, panjenenganira naranata, Raden Alit duk timure, jumeneng sang aprabu, Erawjjaya ping gangsal nenggih, ing nagri Majalengka, jangkep satus tahun, umuring ponang nagara, turun sapta kang jumeneng narapati, ing nagri Majalengka.
  11. Wiwit prabu Suruh duk ing nguni, sasedane ginantya ing putra, Sang Prabu Anom namane, pan kekalih puniku, dereng nama Brawijaya Ji, anulya putranira, wiwit namanipun, Sri Brawijaya kapisan, putra nama Brawijaya kaping kalih, nulya malih putranya.
  12. Nama Brawijaya kaping katri, putranipun nama Brawijaya, ingkang kaping sekawane, Raden Alit puniku, Brawijaya pingg limaneki, jangkep ing tedhak sapta, kuneng kang winuwus, ing carita kang cinegat, sabedhahe nagari ing Majapahit, musnane Brawijaya.
  13. Lenyep saking manusapadeki, apan sumengka mengawak braja, minggah mring muksapadane, datan kalawan lampus, paripurna waluya jati, ing jaman kasucian, kasampurnanipun, sang aprabu Brawijaya, sampun putus patitising jatimurti, waskitheng sangkan-paran.
  14. Datan samar kawuryaning urip, urip trusing jaman kalanggengan, pira-pira kamuktene, ing karaton kang sestu, sestu datan kena winilis, pan tikel pira-pira, lan duk meksihipun, neng jaman nungsapada, cinarita duk muksane Sribupati, dinulur ing punggawa.
  15. Gajahmada Rakyan Mahapatih lawan sagung bupati satriya, punggawa para mantrine, sawadya-kuswanipun, ingkang sampun sami winasis, putus ring kamuksan, tan samar ing kawruh, tinarimeng kasunyatan, bisa milu ing muksane Sribupati, kang bodho datan bisa.
  16. Nadya nguni sumilih ing mangkin, yen wong tanpa ataki-takia, kapataka ing temahe, anelangsa ing pungkur, kumprung pengung tan wrin ing wadi, wadining widayaka, nayakaning kawruh, kawruh marng kalepasan, praptaning don si bodho aneniwasi, beda lan kang wus bisa.
  17. Watawise kang tumut sang aji, sapratigan wadya Majalengka, ingkang tuwa-tuwa bae, kang anem kinen kantun, amencarna wiji ing wuri, kinen sami nungkula, manjing Islam luhung, kejawi kang sampun samya, nungkul batin wus anggawa Islam suci, samya anandhang iman.
  18. Nanging ana bekjane kang kari, ingkang datan bisa milu muksa, dene salin agamane, kang tata Buda kupur, sinalinan agama gusti, sami anandhang iman, Islam pan linuhung, sirnaning kang tata Buda, duk bedhahe nagari ing Majapahit, semana sinengkalan.
  19. Sirna Ilang Pakartining Bumi, duk semana sinalinan jaman, Kalawijisaya alame, ngadiyati puniku, tigang tanah ponang nagari, ing Benang Giri Demak, narendra kang sepuh, paparab nata pandhita, iya Prabu Anyakrakusumeng Bumi, ya Jeng Sinuhun Benang.
  20. Jejuluke Sang Mahadimurti, iya Sri Mahanarendra wadat, wadat salami-lamine, jumeneng wali Kutub, Ghosul Ngalam Kutub Rabani, kang ngasrama ing Benang, asesunya samun, pinidha kinantha-kantha, pakukuthan yekang minangka kuthadi, nenggih Sang Adiningrat.
  21. Dene ratu ingkang kaping kalih, pan kaipe mring Jeng Sunan Benang, Prabu Sapmata namane, jumeneng Ratu Tunggul, iya Kangjeng Sinuhun Giri, Mustapa Purbaningrat, Jeng Wali Kutub, tetungguling parentah amisesani, ing jagad Tanah Jawa.
  22. Kang ngrenggani pura di ing Giri, ya ing Girialiman kadatyan, dene ratu ping tigane, kang mangka wakilipun, dening Kangjeng Sunan kekalih, kekutha bumi Demak, warising kaprabun, sutaning Sri Brawijaya, ginantyaken karatoning Tanah Jawi, Adipati Bintara.
  23. Kang angangkat jumenengira ji, nenggih Kangjeng para waliyulah, myang pandhita gedhe-gedhe, para mukmin gung-agung, ing sa tanah Jawa ngestreni, yen Dipati Bintara, angalih jejuluk, naradipati Pulembang, bisikane Panembahan Bintareki, lan malih sinung nama.
  24. Senopati Jimbun kang wewangi, kalipahing rasul nagri Demak, angreh Tanah Jawa kabeh, duk jumenenge prabu, sinengkalan Dahana Mati, Siniram ing Narendra, nengena karuhun, kang jumeneng nagri Demak, tan winarna gantya kang wursita malih, amangsuli carita.
  25. Kang ginancar ing kandhanireki, Prabu Brawijaya kang wekasan, kacatur kathah putrane, kang saking garwa sepuh, Jara ranira nerpati, putri saking ing Cempa, kang kocap warna yu, pinunjul ing pramudita, sang dayinta nama Ratu Dwarawati, yeku kang kacarita.
  26. Darbe cahya kasumbagan warni, ing sadina malih kaping sapta, salin-sumalin warnane, tetiga putranipun, ingkang urip bae winarni, kang pejah tan winarna, dene ingkang sepuh, pambajengira sang nata, pan wanodya Ratu Pembayun nameki, suwarna langkung endah.
  27. Antuk waris saking ibuneki, semburating cahya kasumbagan, sumunu cahya angene, pakramanira antuk, sang aprabu ing Pajang Pengging, Sang Sri Handayaningrat, sektine kalangkung, aprawira widigdaya, ing prang ampuh keh ratu sabrang kajodhi, sinoring pabaratan.
  28. Duk ing nguni kala andon jurit, Srinarendra pan maksih jejaka, Sang nateng Bali purwane, dupi balilanipun, datan purun kareh mring Jawi, prabu Kalageijita, nateng Bali Agung, apan sampun tigang warsa, denya datan utusan atur upeti, marang ing Majalengka.
  29. Amet sraya mring iiyan nagari, arsa njara maring Majalengka, tigang leksa prajurite, Balambangan pinukul, wadya Bali unggul ing jurit, pra dipati brang wetan, kasoran ing pupuh, wong ing Bali duk semana, apan lagya winongwong jayaning jurit, wong Jawa kagegeran.
  30. Pan anglaruk ngilen wong ing Bali, wadya ji Majalengka duk semana, ingkang amethuk yudane, dhadhal larut suh luyut, datan wonten kang mangga pulih, wong gedhe tyase kadya, wanudya sadarum, tan ana darbe kasuran, giris mulad marang srayane wong Bali, ing prang karya asmara. 

PUPUH II
ASMARADANA 

  1. Mangkana Srinarapati, Brawijaya Majalengka, wimbuh lir ginubah tyase, awiyoga angkara-kara, myang Patih Gajahmada, tyasnya ngranuhi kapasuk, puseking tyas sru mangarang.
  2. Dadya Sri Brawijayaji, semana karya ubaya, sayembara parentahe, sapa kang atetulunga, ngunduraken prawira, wong Bali den kongsi nungkul, ingambil mantu sang nata.
  3. Dadiya kang jatukrami, putri pembajenging nata, akathah kang para katong, kang sami tetulung ing prang, nglebeti sayembara, kepengin den ambil mantu, mring sang nateng Majalengka.
  4. Denya sang putri linewih, warnane datanpa sama, lir Supraba ngibarate, nulya Sri Handayaningrat, kang tumandang ing yuda, antuk karya ing prang unggul, asor wong Nungsa Kambangan.
  5. Srah pan nungkul nateng Bali, nulya Sri Handayaningrat, kalana andonjayane, anglurug layar mangetan, maring pulo Sembawa, pinukul ing prang wus nungkul, para rajaning Sembawa.
  6. Sri Handayaningrat nuli, laju mring pulo Praguwa, sinoring perang ratune, wus nungkul srah upetinya, nulya Srinaradipa, layar maring pulo Agung, pulo Selebes wastanya.
  7. Yeku ing Mekasar Bugis, aran Selebes pulonya, Sri Dayaningrat prapta njer, pra natanya sinor ing prang, wusnya nungkul sadaya, Sri Handayaningrat laju, budhal malih sampun layar.
  8. Srinarendra Pajang Pengging marang Ternate Manila, kalana andon jayane, nateng Ternate Manila, sami nungkul sadaya, nulya wau sang aprabu, layar maring tanah purwa.
  9. Ing pulo Burneo prapti, nagri Banjarmas binedhah, bedhah nungkul narpatine, miwah ing sabawahira, ing Burneo pra nata, samya srah bongkokan nungkul, marang Sri Handayaningrat.
  10. Wusnya mangkana sang aji, kalana Handayaningrat, marang ing purwa layare, prapteng pulo geng apanjang, aran pulo Sumatra, mring Palembang negara gung, narpatine sinoring prang.
  11. Kapupu madyaning jurit, nungkul wadya sahananya, pan wus ingideran kabeh, jinajah sagunging praja, pinukul nungkul samya, atur bulu bektinipun, kuneng sawusnya mangkana.
  12. Sri narendra Pajang Pengging, sawadya budhal wus layar, kondur mring Tanah Jawane, prapta jujug Majalengka, kuneng datan winarna, reroncening kardinipun, Sri Kalana Dayaningrat.
  13. Wus panggih lawan sang suputri, atut denya palakrama, langkung sih-asih kalihe, sigegen datan winarna, ing solah lamenira, nyenyuwe lakuning catur, kang binujung ing carita.
  14. Gancare sawiji-wiji, para putra Majalengka, pinrih prate lane kabeh, kang marna minta aksama, dene supe prenahnya, kang anem lawan kang sepuh, mung sapikantuking brangta.
  15. Arenira sang sudewi, priya apekik kang warna, Sang Lembu Peteng namane,tunggil saking putri Cempa, tinanem ing Mandura, mring rama sinung jejuluk, adipati ing Mandura.
  16. Nulya arine pawestri, sami saking putrì Cempa, kalangkung pelak warnane, anama Ratu Masrara, tresna mring bokayunya, pinet ing ratu pambayun, sadulur kadi putranya.
  17. Tumut maring Pajang Pengging, sang dyah sawusnya diwasa, kasmaran marang kang ipe, Sang Prabu Handayaningrat, baguse tanpa sama, tan ana lyan ingkang ketung, amung kang raka narendra.
  18. Pinakramaken tan apti, pineksa mring ibu-rama, sang retna meksa amopo, amung ketang ingkang raka, atajin dhahar nendra, anggeges sarira kuru, anglayung liyep araras.
  19. Kang bokayu prameswari, ing Pengging uningeng cipta, kang dadya paraning tyase, kang rayi Ratu Masrara, langkung kewran ing naia, kang rayi tansah ingimur, nanging meksa datan kena.
  20. Wus kandhem kerem ing kapti, nanging tan kapadhan karsa, dadya sang retna karsane, tan atolih ibu-rama, tan etang kadang-warga, amung ketang wirangipun, dadya anglampus sang retna.
  21. Seda kendhat sang suputri, milane dalasan mangkya, sang putri kocap makame, aran makam Rara Kendhat, tepi wetan kedhatwan, ing Pengging tepining umbul, karan umbul Rara Kendhat.
  22. Kuneng kang winuwus malih, putrane Sri Brawijaya, dyan Jaka Damar wastane, kang ibu putii denawa, tinanem ing Palembang, mring rama sinung jejuluk, Arya Damar ing Palembang.
  23. Binaktan wadya jalwestri, pan wong limangatus somah, lan sinungan wewenange, anabuha Lokananta, lan wenang anganggea, tengran kapraboning ratu, sakwetaranya kewala.
  24. Ing saben warsa sumiwi, maring nagri Majalengka, Arya Damar cantane, kang mencarken para nata, miwah para satriya, para dipatya gung-agung, ing Palembang sabawahnya.
  25. Lawan cinarita malih, anenggih Sang Arya Damar, puniku kang nurunake, mring susunan Candhibalang, ing nagari Palembang, ratu bituwah kalangkung, Jeng Susunan Candhibalang.
  26. Yata kang winuwus malih, putrane Sri Brawijaya, kang wasta Bethara Katong, tinanem ing Pranaraga, kang anurunaken marang, para sentana wong agung, ing Pranaraga sedaya.
  27. Wonten putranira malih, sang aprabu Brawijaya, kekalih pan sami wadon, saking ampeyan kalihnya, tunggil sayayah-rena, satunggil denya kramantuk, ing Lowanu adipatya.
  28. Satunggile denya krami, antuk ing Gawong dipatya, wonten ta malih putrane, sang aprabu Brawijaya, sami saking ampeyan, jalu pekik warnanipun, ibune kang saking Wandhan.
  29. Iya putri Wandhankuning, cinatur nguni purwanya, sang putri Wandhankuninge, puniku pan parekannya, sang prameswari Cempa, Ratu Mas Dwarawatiku, Wandhankuning, putri tawan.
  30. Saking karaman nrepati, ing Cempa duk negri Wandhan, binedhah ing rama Katong, anungkul narpatenira, atur bulu bektinya, lawan atur putrinipun, kang minangka tawanira.
  31. Nulya sinungken mring siwi, binekta mring Majalengka, lami-lami kacarios, Sang Prabu Brawijaya, gerah kalananganya, rajasinganen sang prabu, kalintang sangeting gerah.
  32. Tan tumama ing jejampi, sagunging dhedhukun samya, anelas ing usadane, nging meksa madal kewala, Sang nata kasangsaya, susah ngranuhi tyasipun, sewu siwuhen srinata.

PUPUH III
S  I  N  O  M

  1. Ing dalu sang nata nendra, lagya erem-erem pitik, myarsa swara lamat-lamat, ujaring swara dumeling, heh ratu Majapahit, yen arsa waras sireku, sira sacumbanaa, lawan putri Wandhankuning, lamun sira wus kalakon sacumbana.
  2. Yekti waras laranira, sang nata kagyat anglilir, pungun-pungun sru kagagas, karaos sangeting sakit, kuneng datan winarni, ing solahira sang prabu, pan sampun sacumbana, lawan putri Wandhankuning, sri narendra gerahnya sampun waluya.
  3. Sang putri Wandhan semana, wawrat katur ing sang aji, praptaning mangsa ambabar, miyos jalu warna pekik, nanging Sri Narapati, sakalangkung wirangipun, yen angakena putra, mijil saking Wandhankuning, dadya sinungaken maring juru sawah.
  4. Mijil saking bebutulan, tan ana wong kang udani, kinen ngaken sutanira, priyangga mring juru sabin, kuneng datan winarni, ing solah myang laminipun, Raden Putra namanya, Bondhan Kejawan wewangi, Raden Lembupeteng ing Tarub wismanya.
  5. Aja na kaliru tampa, sagung kang samya sudyapti, mamredawa ing carita, Lembupeteng pan kekalih, satunggal saking padmi, kang tinanem Mandureku, satunggil sing ampeyan, kang aneng ing Tarub nenggih, wonten malih putra priya saking ngarsa.
  6. Patut saking putri Cina, puniku pan garwa padmi, putrane prabu ing Cina, prameswari Majapahit, nanging garwa taruni, putri ing Cempa kang sepuh, prameswari ing Cina, cinarita anggarbini, lagya pitung candra anulya sang nata.
  7. Kae waning driyanira, sengit mulat ing sang putri, anulya sang putri Cina, tinarimaken mring siwi, Arya Damar wineling, aja rinewang salulut, yen durung wawratannya, lairing kang jabang bayi, yen wus lair apa sakarepe benjang.
  8. Binekta maring Palembang, sang putri denya garbini, prapta ing mangsa ambabar, miyos kakung warna pekik, sampun sinung wewangi, Raden Patah namanipun, yeku duk timurira, Panembahan Bintareki, wonten malih putra priya sing ampeyan.
  9. Jaranpanolih wastanya, pinrenah dening ramaji, aneng Sumenep negara, wonten malih putra katri, tunggil sayayah-bibi, saking ampeyan puniku, ingkang sepuh pan priya, Raden Gugur kang wewangi, arenipun panenggak pan inggih priya.
  10. Dyan Jaka Teki wastanya, arinya malih pawestri, Ratu Turnus wastanira, sampun diwasa sang putri, nging dereng ayun kewarni, remen wewujang sang ayu, yata kang kawuwusa, Dyan Jaka Gugur ing nguni, pan kinanthi mring kang rama Brawijaya.
  11. Aneng nagri Majalengka, pan kinarya senapati, ing karya sajroning praja, lan kang rayi Raden Teki, Raden Gugur ing nguni, duk bedhaing Majalengka, kalangkung wirangira, arsa tumut ing ramaji, ing muksane sumengka mengawak braja.
  12. Ingkang rama Brawijaya, asanget tan anglilinani, Dyan Gugur kinen kariya, lawan sakadangireki, tuwin sami wineling, nungkula mring kadangipun, Raden Gugur semana, nglampu nusup ing asepi, namur kula ngilangken kaputranira.
  13. Silurup pan ngayam alas, lawan sakadangireki, kang tunggil sayayah-rena denya lelampah wong katri, prapta sukuning wukir, awasta ing wukir Lawu, kidul-kilening arga, tebih saking Majapahit, saking ngriku apan lelakon nem dina.
  14. Dyan Jaka Gugur samana, kendel kalawan kang rayi, aremen pasitenira, kinarya enggen amregil, pan arsa mangun teki, sira Raden Jaka Gugur, akarya padhepokan, munggeng lelambunging wukir, Raden Gugur abentur kasutapanya.
  15. Munggeng lambunging aldaka, dene padalemaneki, tan patya doh lan asrama, babad wana wus kinardi, padhekahan wus dadi, tan kawarna lamenipun, kathah kang tumut wisma, banjeng nut ujunging wukir, iring-iring lelengkeh myak lebak-lebak.
  16. Wontenta wisma sanambang, katelah dalasan mangkin, dhusun karan kang ayasa, ing Gugur wastanireki, yata kawuwus malih, ing nguni Rahaden Gugur, alama ingulatan, lami denya tan kepanggih, kepanggihe antara tigang warsa.
  17. Tinimbalan maring Demak, wus Islam agama sud, lawan kang rayi kalihnya, wus anandhang iman sami, nging Raden Gugur maksih, karem mangun tapanipun, neng padhepokanira, dene ta Rahaden Teki, pan pinernah marang raka mangulona.
  18. Iya ing bumi tempuran, dene padhukuhaneki, awasta dhusun Tersana, dene ingkang rayi estri, sampun amawi krami, kyageng Majasta puniku, kuneng malih winarna, putraning Brawijayeki, priya saking ampeyan pekik kang warna.
  19. Ulading cahya sumunar, lir wulan purnamasidi, lurus pasariranira, jenar pamulu respati, pideksa lus kang daging, aparek driya asemu, ran Jaka Prabangkara, wasis ing sabarang kardi, cinarita kae Jaka Prabangkara.
  20. Pan datan ingaken putra, mring sang prabu Majapahit, ing purwane srinarendra, nuju ameng-ameng mijil, namur kula sang aji, tan ana wadya kang tumut, mung kang ngampil pawohan, Semut Gatel wong kekalih, srinarendra mider sajawining kitha.
  21. Anuju sayah sang nata, angantuk pan arsa guling, nuju celak wismanira, mantri lurah jagal nenggih, sang nata nulya mampir, lajeng asare ing ngriku, yata sang mantri jagal, darbe atmaja pawestri, warna pelak wus krama lakine pejah.
  22. Wus patutan satunggal, lawan lakine kang mati, nanging atmajane lina, dadya arandha ing mangkin, lagya mempeng ing warni, angladeni ing sang prabu, sang nata wus kagiwang, datan saranta ing kapti, nimbok randha sinarenan ing sang nata.
  23. Wusnya mangkana sang nata, kondur maring dalem puri, tan kawarna lamenira, nimbok randha kang winarni, semana anggarbini, praptane ing mangsanipun, wawratannya ambabar, mijil jalu warna pekik, nggih punika Risang Jaka Prabangkara.
  24. Suwita mring Srinarendra, kinarya lelurah sungging, winasis akarya gambar, tinuduh maring ramaji, anggambar saisining, wana ing sakutu-kutu, walantaga salirnya, jro praja jawi prajeki pan katulat sedaya tan wonten siwah.
  25. Jroning samodra ginambar, kang mina-mina geng alit, ingkang gumremet rumangkang, saisining jalanidhi, tan salaya ing warni, kagawokan sang aprabu, kalangkung asih tresna, mring Prabangkara panyungging, ing batine sang nata wus ngaken putra.
  26. Amung ing lahir sinasab, yata semana sang aji, aken anggambar kang garwa, Ratu Mas Andarawati, ginambar sampun dadi, datan salaya sarambut, warnane putri Cempa, sang nata suka tan sipi, leng-leng mangu mulat ing gambar wangunan.
  27. Yayah pindha bisa ngucap, dangu-dangu sribupati, mulat ingkang pawadonan, angandheng-andheng kaeksi, pan katetesan mangsi, Ki Jaka panggambaripun, sang nata semu duka, tatanya paran marmeki, kae Jaka aturnya pan katetesan.
  28. Ing mangsi panggambar amba, tan ngantos kawula kerik, amba nuwun pangaksama, ing gusti srinarapati, sang nata datan angling, kawistara runtikipun, ginagas ing wardaya, sang nata tampaning galih, apa baya si Prabangkara weruha.
  29. Sacirining garwaningwang, jroning kenya yayi dewi, punang asana cirinya, andheng-andhengira wilis, enggone ambeneri, tan siwah ing prenahipun, liring as pawadonan, basa keni ku tetapih, Srinarendra saya kagagas dukanya.
  30. Pangunandikaning nala, yen mangkono si panyungging, baya wus saresmi lawan, yayi Mas Andarawati, dene weruh ing ciri, andheng-andheng ring asipun, sisungging liwat ala, wani anyidra ing resmi, binecikan mengkono pemalesira.
  31. Kuneng laminya semana, sang nata saya ngranuhi, dukanira mring ki Jaka, saben ki Jaka kaeksi, wungu runtikira ji, dadya karsane sang prabu, ki Jaka sungging mudha, karsa pinaten ing ratri, sang nata ken nimbali patih sarkara. 

PUPUH IV
DANDHANGGULA 

  1. Kyana Patih Gajahmada prapti, wus jinarwan sakarsaning nata, lamun Ki Sungging ing mangke, apan arsa linampus, aja karya rudahing ati, lan aja awet dadya, kaliliping prabu, asepet medhesi netra, sru angganjel ing siyang dalu tan kenging, kinaya eca nendra.
  2. Duk miyarsa rekyana apatih, Gajahmada sanget pemambengnya, akathah-kathah ature, wonten salokanipun, sagalaking sarpa kang mandi, myang sagalaking sima, tan wonten kang kolu, makan sutaning priyangga, sampun silih manungsa kang sinung budi, yen koluwa mring suta.
  3. Ing pejahe tan tahan sayekti, lawan wonten ing paribasannya, nadyan tega larane tan tega patinipun, lan punika Ki Jaka Sungging, dosane tan yumana, amung salang-surup, panduka kang salah nyana, dereng yekti kasesapan duka runtik, tan ngangge sinaringan.
  4. Kirang saranta tyas paduka ji, anindaki ing budi dadakan, deduka tan sambadeng reh, paduka pan ratwagung, kasumbageng ngelaya bumi, kocap sugih dandanan, ing reh para putus, tuwin para bijaksana, wewekan jrah wruh serapating arempit, ing semu tan kuciwa.
  5. Ing praniti sami ngati-ati, boten kekirangan ing pranata, satata tata titine, tatal titikanipun, pan puniku pun Jaka Sungging, ing titi dereng katrap, traping para putus, tan wonten kang tumitisa, pamutuse ing pamancas kang patitis, witaning para tama.
  6. Yen estua karsa paduka ji, sinten gusti ingkang kaecalan, tan wun nalangsa ing tembe, kya patih aturipun, sarwi nangis anggegondheli, marang srinaranata, sampun ta kabanjur, temah keduwung ing wuntat, anuruti ing karsa kang tan saririh, sarehning amranata.
  7. Srinarendra waspanira mijil, pungun-pungun karantan ing naia, kacatet dening ature, kyana patih pan putus, ing weweka tanduking gusti, dadya srinaradipa, wurung karsanipun, denyarsa nglunasi jaka, duk samana sang nata nulya bebisik, mring patih Gajahmada.
  8. Wus katampan sasmitaning aji, yen ing mangke karsaning narendra, Ki Jaka Sungging mudhane, mung pinrih kesahipun, saking nagri ing Majapahit, nyinggahana deduka, ning rama sang prabu, nanging sinamun karsanya, saderenge kelakon kinarya dhemit, nulya kya patih medal.
  9. Panggih lawan ki Jaka Panyungging, dhinawuhan karsane narendra, ingapuskrama jatine, ing mangke karsanipun, ramandika srinarapati, andika sinung karya, anggambara sagung, saisining awang-awang, den katulat aneng warna papan tulis, saisining gegana.
  10. Surya wulan lintang-lintang tuwin, kilat thathit kekuwung myang teja, kang sarpa tapak angine, teluhbraja andaru, laban-laban myang lintang ngalih, baledheg lawan gelap, agraning galudhug, mendhung lawan mega-mega, sarawungan lelayu kang mega kuning, ujunging jumantara.
  11. Caratwarsa udan angin-angin, saniskara isining gegana, kinen anggambara kabeh, muwah kang manuk-manuk, ingkang datan urip neng bumi, kang samya ngawang-awang, keh waarnaning manuk, kadya ta peksi Dewata, sajinise kang datan anunggal warni, len beri Peksiraja.
  12. Kae Jaka sandika tur neki, anglenggana ing sakarsa nata, kya patih gya wangsul age, marek ing ngarsa prabu, mawotsari rekyana patih, sampun katur denira, angembani dhawuh, tuwin ature dyan Jaka, Prabangkara datan lenggana karsaji, thrustheng tyas srinarendra.
  13. bubaran kyana patih mijil, nulya sang nata aken akarya, layangan ingkang agedhe, pitung dhepa gengipun, mawi kurung panggenaneki, ki Jaka Prabangkara, sapirantenipun, pinanci sasangunira, kuneng laminira samana wus dadi, layangan langkung pelak.
  14. Sinung pindha layar sampar angin, olan-olan lan sangga akasa, sesinthing tadhah angine, ing tengah nggening kurung, kadi wisma samakta sami, sinamaptan sangunya, sapirantenipun, sadandaning mawarna, srinarendra nulya nimbali pepatih, lawan sagung punggawa.
  15. Sampun pepak mantri jro nagari, punang layangan sumaos ngarsa, pepak sapala kartine, tetali ngundhung-undhung, kadi gunung anakan kesi, lan sinung pamuteran, panguluring tangsul, nulya Jaka Prabangkara, nembah amit mangastuti ing nerpati, sang nata ngasta serat.
  16. Tetingkeman ingecapan jawi, nulya sinungaken mring ki Jaka, sang nata pangandikane, kulup wacanen iku, ing cirine kang anengjawi, Raden Jaka tur sembah, dan winaca gupuh, cirine ponang nawala, sinukmeng tyas mangkana unine tulis, layang dhawuh mring putra.
  17. Sungging mudha Prabangkara kaki, tampanana iki layang ingwang, parentah marang dheweke, nanging pepacuh ingsun, maring sira layangong iki, ywa sira buka-buka, lamun durung tutug, anggonira anggegambar, saisining gegana poma ta kaki, aja wani ambuka.
  18. Besuk lamun wus palesta kaki, enggonira anggambar awiyat, barang saisine kabeh, ing kono sira kulup, ambukaa ing layang iki, ki Jaka satelasnya, ing pamacanipun, cirining srat tetingkeman, wus kadhadha sandika aturireki, sawusnya nulya minggah.
  19. Ing layangan jro kekurung nenggih, nulya sang nata ken anginggahna, layangan den umbulake, pareng maruta nempuh, layar samya madhahi angin, sru muluk angambara, keras siyutipun, yayah garudha manglayang, iberira risang beri Kagapati, mangkana isthanira.
  20. Ponang layangan meh tan kaeksi, nulya sang nata angunus pedhang, ingkang kalangkung landhepe, pedhang katingal murub, srinarendra tumengeng nginggil, layangan tan antara, wus datan kadulu, sampun silem ing ngawiyat, dan sang nata aken anyandhet tetali, den uger ing tetiyang.
  21. Tiyang pamugeraning tetali, nulya sang nata tedhak sing dhampar, sarya anganggar pedhange, angandika sang prabu,heh apatih myang pra dipati, punggawa Majalengka, den padha angrungu, seksenana ujaringwang, maring sutaningsun si Jaka Panyungging, kang wus aneng ngawiyat.
  22. Heh suta ngong Sungging mudha kaki, poma sira aja tiba-tiba, yen durung prapteng pernahe, ing Cina nagara gung,kono sira tibaa kaki, yen wus kalakon sira, tiba ing Cineku, kono besuk nuli ana, kang amupu tetulung mring sira kaki, tinarik mring kakamulwan.
  23. Luwih mulya sira besuk kaki, amencarken wiji aneng Cina, werateng tanah-tanahe, tembe anak putumu, keh manusung mulih mring Jawi, padha milu winenang, amangana besuk, pametuning tanah Jawa, samergane pangupajiwane gampil, samya kerasan wisma.
  24. Kyana patih myang para dipati, sinatriya pra mantri punggawa, samya saur kukilane, gumuruh samya jurung, hayu-hayu muga sang pekik, rahayua ing paran, kalakona besuk, sasebdane rama nata, tan antara geter pater mertandhani, jumegur ing ngawiyat.
  25. Sinauran dhedhet erawati, nulya sang nata angangkat pedhang, tetali pinancas age, pancas tetali rampung, sebut mesat tali kang nginggil, isthane kang pusara, lir naga-rota gung, manglayang mring jumantara, tuwin pindha carat warsa puser angin, ngragancang ngawang-awang.
  26. Tan antara wus datan kaeksi, kang pusara binekteng layangan, sruning maruta sumeret, ngedet yayah den ubub, kuneng ingkang wus aneng nginggil, yata wau sang nata, pedhangira sampun, sinarungken nulya lenggah, ing dhedhampar sarwi andulu tetali, pesate mring gegana.
  27. Srinarendra anjetung tan angling, kunusing tyas angungun kalintang, yayah kauwan isthane, basa kauwan iku, ing tegese wong ngregem peksi, ingon-ingone lawas, kekasih tur cumbu, ucul musna sangking asta, lenyap dadya kauwaning tyas mranani, sang sri angreras driya. 

PUPUH IV
M  I  J  I  L 

  1. Mangu-mangu manguneng nekani, kakenan tyas kepon, lir kapesan kepasuk puseke, mewu metek putek kapetek ring, wirangrong tan aring, ngarang rangu-rangu.
  2. Angles mules yayah den lolosi, bayune sang katong, katetangi ketang katresnane, ring sesuta satataning urip, asih maring siwi, sawitning tumuwuh.
  3. Ring tumuwuh wahananing jalmi, jatmikeng lelajon, lelajone ngajeng kelajenge, kabujeng ring butajenganeki, nir prayojan aji, jingjinging pangejum.
  4. Jumurunge kang samya jurungi, ujar kang rinojong, anerajang wimijangan bekjeng, juwet-juwet deh jejawat pati, pati tan patitis, tiwas temahipun.
  5. Yen estua anemahi lalis, lalisa aneng don, ing kasidan mangka usadane, dedukane teka mindakani, sandening dumadi, andon reh kang dudu.
  6. Dudu tindak dadak den tindaki, dumadak tan panon, dening driya nirteng darunane, tan derana kadiraning galih, gelah-gelah westhi, pangesthining nguthuh.
  7. Nguthuh ing reh tar sesthi westhining, pepathen kinaot, kautamanira tan pangene, kahananing nata nguni-uni, uninga wangening, wawenang winangun.
  8. Wangunaning naya kang winuni, wenang angon tinon, witning anung nahen wahanane, kang winaon ring sang miwahani, anenilas warti, anatar pitutur.
  9. Ing pitutur marta tar kentaring amrih katartanton, ning tumitah paramarta wite, pawitaning kang para nerpati, putus ing praniti, satata winantu.
  10. Ing wewaton kang tinaki-taki, titikaning katong, kang tinulat-tulat tyas tulaten, nginte-inte aniten-niteni, anuting darmaji, pinuji pinunjul.
  11. Panjang lamun kawijila ing ling, wulanguning katong, tan wrin waspa nira dres wijile, tuwin wau rekyana apatih, myang para dipati, mantri punggawa gung.
  12. Samya ngungun jetung tan kena ngling, sadaya wetu loh, sami ton-tonen kabangkitane, raden jaka limpat sarwa wasis, sembada lus budi, pekik wamanipun.
  13. Srinarendra wus mupus ing galih, dan kondur ngedhaton, kyana patih undhang bubar kabeh, pra dipati pra punggawa mantri, sowang-sowang mulih, kuneng kang winuwus.
  14. Sang kaswasih kang binekteng angin, angasut tan alon, sru sumungsung ing an tarile sane, muluk yayah ngayuh ing wiyati, silem kang pratiwi, mor ing namu-namu.
  15. Siyang dalu pangededing angin, gumarebeg angrok, mila punang layangan lakune, datan kandheg-kandheg sru manginggil, neng jumantareki, kuneng lamenipun.
  16. Duk semana layangan wus prapti, nggening peksi katong, paksi beri lawan sajinise, ingkang sami tinitah neng nginggil, myang dewata paksi, ginambar sadarum.
  17. Satelase ponang paksi-paksi, anulya sang anom, penggambare ing gegana kabeh, saisen-isening ngawiyati, tan ana kang kari, ing panggambaripun.
  18. Ri sampunnya sampat ing pakarti, paripurnaning don, pan sawidak dina ing lawase, palestaning panitranireki, nulya sang apekik, angesthi ing kalbu.
  19. Apan arsa ngyetenana nuli, dhawuhe sang katong, kang pinacak anengjro tulise,tetikeman kang wineling-weling, ki jaka yun uning, paran wadinipun.
  20. Punang serat binuka tumuli, mring Ki Sungging anom, sinukmeng tyas winaca tembunge, penget iki layang ingsun kaki, ingkang mijil saking, sucining tyas ingsun.
  21. Sarta wuryaning pangestu mami, myang sesantining ng mg, yoga sadaka uparenggane, dhawuha ta marang sira kaki, Prabangkara Sungging, mudha sutaningsun.
  22. Kang wus putus ing titi patitis, Trusing pasang semon, ri sasmita katon lukitane, pasang cipta graita lelungit, kang sarwa binangkit, pangulah linuhung.
  23. Kang tan kewran wraning ganal alit, laku kang linakon, setya tuhu ing pasuwitane, ing mengko kang lagi anglakoni, ing parentali marni, mi tuhu pituduh.
  24. Ingsun utus anggambar salwirning, antariksa kono, barang katon ginambara kabeh, ing sawusing pangestu ngong kaki, myang sesanti mami, marang ing sireku.
  25. Ing wiyose kulup Jaka Sungging, mudha sutaningong, aprakara layang isun kiye, dadia ing pratandha ngong kaki, wekas-wekasaning, ing pangandikaningsun.
  26. Dadya pamegate tresna mami, mring sira nak ingong, awit angkatira saking kene, angambara maring ngawiyati, kalangan tumiling, mangalayeng luhur.
  27. Pepungkasanta katemu kaki, lawan jeneng ingong, kongsi prapteng paranira tembe, aja susah-susah nganggo mulih, maring Majapahit, poma-poma pikulup.
  28. Lawan aja salah tampa kaki, ing reh walangatos, melang-melang kang ora-orane tibaa ring pancabaya kaki, kumaddela maring, sang amurbeng tuwuh.
  29. Marmane kang mangkana ta kaki, dene ta samengko,jeneng isun iki teka seje, rasaningtyas tan kadi ing uni, teka kudu runtik, marang ing sireku.
  30. Nora kena rinapu riniring, murang-muring ingong, wus tan kena ing reh pinrih sareh, malah wuwuh sangsaya and adi, bendu ngong mawardi, kudu amrih dudu.
  31. Tan karuhan darunaning budi, buteng mawor keron, amung eling sengitingsun bae, maring sira nora kena lilih, baya pinasthi, karseng jawata gung.
  32. Pinisahken sira lawan mami, tan atunggal enggon, pan mengkono kaki kajatine, poma-poma lakonana kaki, sapituduh mami, aja tumpang surup.
  33. Sira nora ingsun prih ing pati, amung karsaning ngong, angsung dedalan marang dheweke, dedalane kamulyanireki, wruha kang arungsit, ing baya pakewuh.
  34. Ingkang angel ingkang sungil-sungil, ingkang adoh elok, ing lakon wruha kangelane, keneng lara-lapa panas perih, kadarung miden, ngudara andarung.
  35. Heh ta kulup weruhanireki, wuwus kang mengkono, sun kon pinter sireku tegese, tembe wuwuh wiwekanta ngenting, andon padomaning, andedel pandulu.
  36. Duluraning amrih amurwani, kawiryawaning don, tan lyan saking sangsara wiwite, tur setyawan anut ing darmaji, supaya sinung sih, ing jawata luhung.
  37. Anampani nugraha sayekti, sangking sihing manon, luwar sangking papa sangsarane, nulya sinebut bangsawan tuwin, darmawan darmaji, punyawan winantu.
  38. Ing artawan myang gunawan titih, kertawan kinaot, susilawan budiman wadine, pangundhuhing wowohan ngemehi,saturasireki, padha mulyeng pungkur.
  39. Heh ta kulup piyarsakna iki, panedhaning ngong, mring jawata kang murba ing rehe, sira aja tiba-tiba kaki, lamun durung prapti, ing Cina praja gung.
  40. Kono sira tibaa ta kaki, aja kongsi kantrog, den aririh tibanta ing tembe, kono nuli ana kang nulungi, maring sira kaki, asih tresna tuhu.
  41. Yeku besuk jalaran ta yekti, bisa dadi katong, asih lulut balanira kabeh, luwih mulya karatonireki, aneng Cina kaki, asugih brana gung.
  42. Pan kasasra ing liyan negari, jenengira katong, kineringan parangmuka kabeh, kasudibyanira amumpuni, widigdayeng jurit, prawira dibyanung.
  43. Lawan sugih atamaja sireki, lanang miwah wadon, anak-putunira keh pencare, padha tulus padha sugih-sugih, besuk jaman wuri, akeh padha nungsung.
  44. Layar maring bumi Jawa kaki, akeh kang padha don, sedya wisma aneng Jawa kene, padha wenang milua ing wuri, mangan pametuning, tanah Jawa besuk.
  45. Samergane padha sinung gampil, pangupajiwan don, poma-poma den waspada ing reh, heh ta Prabangkara anak mami, den awas den eling, mring wawekas ingsun.
  46. Titi purna pamaosing tulis, risang prawira nom, kabarabas deres ing waspane, lir tineres tyasira sang pekik, karuna tan sipi, kawimbuhan gambuh. 

PUPUH VI
G  A  M  B  U  H

  1. Kambuh ing driya wimbuh, kambah barubah kabubuh-bubuh, lir ginubah bebahing wardaya rujit, kajujut-jujut kabanjut, binanjet pating karejot.
  2. Kumejot ing jejantung, meh kajunjung jijange kang ujung, lir pinejang kapejeng reh gonjang ganjing, kapanjang-panjang manaput, sumaput-saput tyas kepon.
  3. Kepyan upaya mepu, mopek kapetek putek margiyuh, yayah-yayah anggayuh woding wiyati, mawerdi werdaya nanduk, pinanduk ing reh wirangrong.
  4. Mangarang rangu-rangu, kapirangu ngungun pungun-pungun, amangungkung tan kawekang te kang kingkin, kakenan unang-unang kung, mangkana sampun sinapon.
  5. Pinapas ing pamupus, mupus ing tyas kentas wus kapusus, man monang samaneng munadikani, kinikis enget ing kalbu, ilang ingkang walangatos.
  6. Kang srat sinimpen sampun, duk semana dyan jaka aneru, panenedha maring jawata linuwih, meminta enggaling laku, yata tinarimeng manon.
  7. Asih mring dasihipun, tetulung mring dasih kawlasayun, yata sanalika wonten angin prapti, langkung adres saking luhur, mengandhap nulya tumempoh.
  8. Maring layangan wau, angin sangking ngandhap tan lumaku, dadya punang layangan tumurun anglis, lakar langkung rikatipun, binakta ing angin angrok.
  9. Lir kagendra kadulu, saking wiyat angayom tumiyup, cumalorot yata wonten prapta malih, angin barat-dhaya ngasut, myang angin udara nempoh.
  10. Maring layangan asru, kang layangan anut dresing bayu, barat-dhaya udara ngedet kepati, angalor-ngetan sumiyut, ngemper aniyub mangisor.
  11. Kuneng ing lamenipun, duk semana karsaning Hyang Agung, ingkang asih murah mring dasih kaswasih, tetulung ing kawlasayun, punang layangan wus ngayom.
  12. Rumah angemper sampun, angungkuli ing dharatan agung, tanah ageng nenggih ing Ciña negari, jawi praja dhusun-dhusun, pinggir wana-wana tunon.
  13. Sukuning gunung-gunung, alas teratab iring pepundhung, duk semana punang maruta wus mati, ing wanci meh gagat esuk, nulya kang layangan anjog.
  14. Tan kontrag tibanipun, alon aririh datan aseru, aneng pinggir wana edheng-edheng nenggih, terataban celak dhusun, asepi mamring kemawon.
  15. Tebih lan narendra gung, ing Yutwai wastane kang dhusun, dhusun alit bawah ing manca negari, wonten randha kawlasayun, aran mbok randha Kim Liong.
  16. Dama miskin kalangkung, sru malarat alit wismanipun, sampun lami linane lakinireki, nistha papa kawlasayun, meh tan jamak samining wong.
  17. Kacatur darbe sunu, estri satunggil warnanira yu, ing wayahe sang dyah pan sampun birahi, sumedhenge anomipun, nanging dereng pati katon.
  18. Rehning parawan dhusun, dhasar miskin sru kangelanipun, ing warnane apan dereng pati mijil, sruning papa kawlasayun, nistha datan amerabot.
  19. Keng Mu W ah namanipun, lola tinilar ing ramanipun, amung lawan renane ngupaya bukti, saben ari karyanipun, sira mbok randha Kim Liong.
  20. Mring wana celak dhusun, terataban sesukuning gunung, wong kekalih kelawan sutanireki, ramban ipil-ipil kayu, jejanganan miwah godhong.
  21. Ing sapikantukipun, jejanganan godhong kayu-kayu, yen wus antuk nulya winade tumuli, maring dhusun liyanipun, mrepat myang mancalima doh.
  22. Sapayu-payunipun, kang kinarya ing patumbasipun, kang binukti ing sadina lan sawengi, makaten salaminipun, yata ing dina sawiyos.
  23. Mbok randha nuju metu, mring wana lir saben-sabenipun, wong kekalih kalawan sutanireki, dahat ing kawelasayun, aterutusan wong roro.
  24. Maring sukuning gunung, ereng-ereng lelebak pepundhung, akerapa reramban ipil-ipil, jejanganan kayu-kayu, godhong apan arsa den dol.
  25. Semana wancinipun, maksih injing pan ing pukul wolu, ni mbok randha semana kagyat ningali, ing ngarsa ana kadulu, kadi wisma magrong-magrong.
  26. Nanging dede wismeku, kadi wisma sinawang gengipun, pinerpekan rakite lir palwa kunthing, ngangge layar tadhah bayu, kathah layare mirantos.
  27. Dyan Jaka Sungging weruh, lamun ana jalma nulya mudhun, sangking kurung Rahaden Jaka aririh, prapta ing dharatan sampun, Dyan Jaka merpeki alon.
  28. Mring nimbok randha wau, ni randhesmu ajrih ragi mundur, tuwin sutanira dahat denirajrih, gegendholan biyangipun, pucat sarira dherodhog.
  29. Panggraitaning kalbu, ni mbok randha apa baya iku, perayangan peri kang amarabumi, apa bangsaning lelembut, kang rumekseng alas kono.
  30. Myang dhanyang-dhanyang gunung, apa dhemit-dhemiting wana gung, kang rumekseng alas gunung kene iki, kang kabeh sabangsanipun, padha nyiluman tan katon.
  31. Amdi katoni iku, malih warna mindha manuseku, sun wetara kakung perayangan iki asejen panganggenipun, busanane sarwa seyos.
  32. Tan kadi rakitipun, busanane wong kene satuhu, dhemit iki warnane teka asigit, jatmika anteng asemu, cahyane mancur mencorong.
  33. Balerengi dinulu, yen upama jalmaa satuhu, iki dudu satune wong cilik-cilik, amung putraning ratwagung, kang pantes cahya mengkono.
  34. Dyan Jaka awas dulu, mring mbok randha Kim Liong puniku, sanalika Dyan Jaka enget ing galih, anampa sang ra mipun, busana barang pangangge.
  35. Kadi parekanipun, nguni prameswarinira prabu, prameswari kang saking Cina negari, myang suthuping netranipun, tunggal kang pasang pasemon.
  36. Myang kekulitanipun, dhedhasare kuning kulitipun, Raden Jaka osiking tyas baya iki, wong Cina pawestrenipun, wauta randha Kim Liong.
  37. Nulya tetanya gupuh, cara Cina ing patanyanipim,lah bagea wong anom kang anyar prapti,ingong tetanya satuhu, anedha jinaten ingong.
  38. Apa silih lelembut, dhedhemiting wana gunung-gunung, perayangan peri kang amara-bumi, apa dhanyang ing wana gung, kang padha rumekseng kono.
  39. Arsa aganggu-ganggu, karya lelara kang teluh-neluh, apa baya manungsa-manungsa yekti, sajarwaa wong abagus, apa si Liong Te Pekong.
  40. Prapta arsa angracut, pati urip ngalap jiwaningsun, yen upama sira manungswa sayekti, wong paran wastanireku, tanahmu celak apa doh.
  41. Lawan sapa aranmu, Raden Jaka ariris sauripun, cara Cina patitis ing tembung manis, dyan Jaka nguni wus putus, ing basa Cina mengkono.
  42. Muwah ing tulisipun, apan sampun limpat sang binagus, kang amuruk nguni embane sang p u t r i , ing Cina kang krama antuk, ing Majapahit sang katong.
  43. Akathah wadyanipun, para mantri ing Cina kang tumut, punika kang sami rerewangan angling, lan Raden Jaka ing dangu, mila winasis sang anom.
  44. Barang patanyanipun, ni mbok randha Kim Liong sadarum, Raden Jaka Prabangkara pan mangerti, yata wau wuwusipun, Dyan Jaka amucung alon. 

PUPUH VII
P O C U N G 

  1. Lah ta biyung kula pan dede lelembut, dede perayangan, lan dede dhanyang dhedhemit, lawan dede Ong Te Pekong dede dewa.
  2. Yektosipun kula puniki ta biyung, pan inggih manungsa, wong Jawa kamulan mami, dasihipun srinarendra Majalengka.
  3. Kula biyung nemut gatel ing sang prabu, nanging sanget nistha, Prabangkara aran mami, ina budi wijiling wong sudra papa.
  4. Tur balilu tanpa kabudayantengsun, bodho tanpa guna, ugungan sangkaning alit, pan kapatuh katungkul umbar-umbaran.
  5. Kula biyung tan mantra-mantra ing semu, angawuleng nata, duk tinuduh ing nerpati, sesinaon ing tulis pan dereng bisa.
  6. Taksih bingung tuna liwat kumprung pengung, kathah kanca kula, sedaya sami winsis, amung kula biyung kang bodho priyangga.
  7. Tuna kawruh datan uningeng lor kidul, mila gung dinukan, ing gusti sranarapati, dene tiba kula ing ngriki punika.
  8. Tan sedya yun ing pratingkah aru-biru, ing nguni purwanya, kula lagya anglampahi, parentahing gusti nateng Majalengka.
  9. Duk tinuduh anggambar saisenipun, ngawiyat sadaya, kang elok-elok kaeksi, ing antara tetirah ing jumantara.
  10. Kula sinung kang minangka marganingsun, minggah ing gegana, layangan lir palwa kunthing, sinamaptan layar-layar kadi palwa.
  11. Lawan sinung bekakas piranteningsun, myang sesangu kathah, kawrat munggeng kurung sami, datari kirang sangu malah ngantos tirah.
  12. Taksih agung pan puniki luwihipun, neng tunggangan kula, dupi ing pakaryan mami, wus palesta panggambar kula sedaya.
  13. Nulya rawuh angin dres kang sangking luhur, nempuh ing layangan, layangan anulak bali, siyang latri ngedet tumurun mangandhap.
  14. Dupi sampun celak lawan gunung-gunung, ngayom mring dharatan, nuju pamatining angin, duk ing wau dalu wand gagat wetan.
  15. Dadya dhawuh ing kisma tunggangan ingsun, ing ngriki punika, kula angungun tan sipi, katujune dika biyung nunten prapta.
  16. Yata wau ni bok randha duk angrungu, jetung kagawokan, ngungun gegetun tan sipi, lenger-lenger dening atebih kalintang.
  17. Lan kalangkung welas marang sang binagus, yata ni bok randha, alon wuwusipun malih, yen mekaten anak andika punika.
  18. Pan kalaut kalunta kalantur-lantur, katut ing layangan, pedhot binekta ing angin, kombak-kombul tiba ing liyan negara.
  19. Pan kalangkung tebih ing tibanireku, sangking tanah Jawa, sangking nagri Cina ngriki, tanah Jawa pan kidul-kilen prenahnya.
  20. Nging puniku tebihe kalangkung-langkung, pan kalang-kalangan, ing samodra ageng nenggih, angliwati pulo geng-ageng akathah.
  21. Samodra gung lelayaran tigang tengsu, angin kang sedhengan, ing nguni anak duk masih, nenggih paman dika ingkang sampun lina.
  22. Apan sampun nate layar duk ing dangu, maring tanah Jawa, sampun wruhing Majapahit, duk Sang Ong Te nguni miwaha ring putra.
  23. Krama antuk srinarendra Majalangu, nguni paman dika, andherek sang raja putrì, pan giliran ing pakaryaning narendra.
  24. Wretenipun ing mangke sang retnaningrum, sampun pepisahan, kalawan srinarapati, prameswari sang raja putrì ing Cina.
  25. Pisahipun lagya bobot pitung tengsu, nulya karsanira, sang aprabu Majapahit, raja putri tinarimaken ring putra.
  26. Kang tinandur ing Palembang negara gung, aran Arya Damar, puniku punapa yekti, kae jaka lingira inggih sanyata.
  27. Malah sampun ambabar wawratanipun, putra mijil priya, warna lir rama sang aji, ni mbok randha Kim Liong malih wuwusnya.
  28. Lah ta bagus kadi paran warnanipun, jro tunggangan dika, kula pan arsa udani, kae Jaka lingira inggih sumangga.
  29. Mangkat sampun Ki Jaka kang aneng ngayun, nulya nyai randha, ing wurine kang sutestri, prapta nggening layangan wus sami lenggah.
  30. Ing jro kurung ni randha kacaryan dulu, tuwin sutanira, sami kacaryan ningali, dene kadi wisma sapirantenira.
  31. Tuwin wau piranti panitranipun, gambar pira-pira, kalintang samya di-adi, isen-isen ing wiyat kang sarwa pelag.
  32. Sang binagus amijilken segahipun, roti warna-warna,” myang adi-adining Jawi, kang kewawi kinarya lelungan lawas.
  33. Tuwin banyu inuman kang sarwa arum, apan misih kathah, kabeh cinaraken sami, mring ni randha tuwin wau sutanira.
  34. Wong tetelu sami mangan roti gandum, kalawan mertega, miwah sawarnane roti, wusnya tuwuk nulya ki jaka wuwusnya.
  35. Lah ta biyung yen amarengi ing kayun, andika yen sotah, amupu ing kawlasasih, inggih biyung kawula ngenger ing dika.
  36. Kula biyung mapan boten sedya mantuk, dhateng tanah Jawa, pan sampun wirang wak marni, nyai randha langkung sukanireng driya.
  37. Wuwusipun inggih prayoga kelangkung, kalamun andika, sudi angenger wong miskin, nistha papa tan adarbe paran-paran.
  38. Sang binagus saurnya inggih satuhu, anulya ki jaka, den ajak mulih mring panti, tan lenggana ki jaka sarya babekta.
  39. Ngusung-usung pepanganan wong tetelu, lawan pirantinya, bekakasira sang pekik, wangsal-wangsul pangusunge kang dandanan.
  40. Lawan sagung kekarene sangu-sangu, pan kalangkung kathah, miwah ingkang layar sami, mori pethak tuwin awaking layangan.
  41. Mori alus sakalangkung wiyaripun, myang atali samya, ragangan binekta mulih, patang dina telase pangusungira.
  42. Tan kawuwus samana ing lamenipun, sira ni mbok randha, Kim Liong tresna tan sipi, mring ki jaka kadi suta nggene yoga.
  43. Sang binagus ageme sesupenipun, mirah ngenthik kanan, lawan partepen ireki, pan kancana jingga cecawi rinengga.
  44. Yeku sinungaken mring ni randha sampun, kinen anjuwala, kinarya pawitan nenggih, ni mbok randha angupaya buktinira.
  45. Mulur-mulur ni randha rejekinipun, pan dumadak sangkan, pangupajiwane gampil, samargane teka kauntungan kewala.
  46. Sang abagus anulis pakartinipun, karya gambar-gambar, kekayon myang peksi-peksi, yen wus dadi kinen nyade ni mbok randha.
  47. Wus misuwur ki Jaka pakaryanipun, pan kathah pajengnya, rebutan kang tuku sami, miwah gambar manusa estri lan priya.
  48. Rebut unggul patukone datan etung, laranga sinengka, kathah kang sami memeling, susun-susun atimbun estri myang priya.
  49. Ngundhung-undhung ni mbok randha artanipun, semana ni randha, Kim Liong pan sampun sugih, margi saking suta panggihan kanthinya. 

PUPUH VIII
K I N A N T I 

  1. Mangkana pan kamisuwur, tepis iring kanan keri, padedesan amancapat, mancalima nem sapteki, mancawolu mancasanga, sami pangalemireki.
  2. Kalamun atmajanipun, ni mbok randha ing Yudwai, pan suta pupon punika, kelangkung denya winasis, wignya putus sarwa bisa, dhasar apekik kang warni.
  3. Pamulu yayah sitangsu, sedhenge purnama siddi, limpat ing tembung noraga, sedhep bangkite dheweki, jatmika anteng pesaja, pantes kaojating bumi.
  4. Semana pan sampun kasub, jro praja manca nagari, kawentar ing bumintara, pirang praja manca nagri, samya angalem Ki Jaka, suteng randha ing Yudwai.
  5. Tuhu baguse pinunjul, tan ana kang angemperi, jejaka ing nagri Cina, sami kasoran ing warni, sembada kawignyanira, pinuji ing wong sabumi.
  6. Yen akarya gambar putus, lir wantah tuhuning warni, punang gambar wewangunan, yayah bisa ngling pribadi, semuning gambar tan mantra, citraning kartas lan mangsi.
  7. Pan kadi saestonipun, barang kang cinitreng warni, elur aselur kang prapta, dutaning para nerpati, myang dutaning pra satriya, punggawa prameya mantri.
  8. Samya mameling wewangun, ing citra warna sinungging, ingkang yayah bisa molah, tan salaya kang kinapti, akathah wewangsulira, marang Ki Jaka Panyungging.
  9. Peni-peni myang brana gung, arta miwah busanandi, duk samana kapiarsa, dening kanjeng sribupati, Sri Ong Te kang ageng pisan, kang angreh para narpati.
  10. Ing bumi Cina sadarum, puniku kang andarbeni, tah-telatah bumi Cina, dharatan urut pasisir, miwah ing lautanira, puniku kang misesani.
  11. Narendra binathara gung, kasumbageng lyan nagari, yata semana sang nata, kayuyun dening pawarti, kapengin arsa uninga, ing warnane Jaka Sungging.
  12. Duk semana sang aprabu, utusan aken nimbali, maring Jaka Prabengkara, tan alami nulya prapti, kerit kang darbe wong-wongan, narpati manca nagari.
  13. Marek ing ngarsa sang prabu, ambekta Ki Jaka Sungging, Sri Ong Te ngawe Ki Jaka, kinen majua ing ngarsi, sojah tur sembah Ki Jaka, rakiting solah respati.
  14. Ngrepepeh denira maju, apacak merak kasimpir, terampil parigel sikat, anindaki tata titi, titi kaparenging mangsa, inggeking jangga alungit.
  15. Tan dhopo ing siku-siku, tindak tanduk angenteni, mabukuh ing byantarendra, tumancep ing silastuti, tajeming netya jatmika, sedhep wiraga mrak ati.
  16. Gawok kang sami andulu, leng-leng tan ana bisa ngling, tuwin ta wau sang nata, eram denira ningali, maring Jaka Prabangkara, sang nata mancer ing liring.
  17. Angartika jroning kalbu, pepantese bocah iki, dudu trahing adus kula, dudu sutaning wong cilik, pantes trahing kulawirya, turasing andana warih.
  18. Sestu rembesaning madu, sesekaring kusama di, bunyok lamun sun corana, katara ing ulat liring, saparipolah kawangwang, suleksana ambawani.
  19. Mangsa kenaa sinamun, wong gedhe lawan wong cilik, sun terka mangsa ngakua, yata ngandika sang aji, heh kulup sira bagea, tur sembah Ki Jaka Sungging.
  20. Pukulun dhateng anuwun, ing pambagya paduka ji, kajunjung ing pasuwunan, dadosa jimat paripih, mangka tumbaling agesang, saking sih marmeng nerpati.
  21. Ngandika malih sang prabu, tetanya mring sang apekik, ing ngendi kamulanira, tur sembah Ki Jaka Sungging, amba saking tanah Jawa, wijiling sudra kaswasih.
  22. Nemut gatel ing sang prabu, Brawijaya Majapahit, nanging sanget punggung mudha, bodho kawula tan sipi, akathah kanca kawula, sedaya sami winasis.
  23. Amung kawula pukulun, ingkang balilu pribadi, ing bawa tan mantra-mantra, wong suwiteng narapati, cekak budi tanpa daya, tan uningeng tata titi.
  24. Amba dahat kumprung pengung, ugungan sangkaning alit, pugung marase sad rasa, lare tan wrin ing dedugi, jugul tan mantra uninga, ing rasa kang nem prakawis.
  25. Amla sarkara liripun, kekecut lawan memanis, tikta kalawan kayasa, lirnya pahit lan gegurih, lawana lawan kathuka, lirnya papedhes lan asin.
  26. Tan mantra-mantra ing semu, tan wrin ing wadi gatining, sumiwakeng naradipa, milanggung manggih reruntik, yata Ki Jaka aturnya, miwiti malah mekasi.
  27. Ing purwane tibanipun, wonten dhukuh ing Yutwahi, Sri Ong Te duk amiyarsa, gagetun ngungun tan sipi, dhawuh tresnane sang nata, marang Ki Jaka Panyungging.
  28. Sang nata waspadeng kalbu, Ki Jaka den awe malih, kinen majua mangarsa, tur sembah Ki Jaka Sungging, majeng nyelak ngarsa nata, sandhaping amparan rukmi.
  29. Sri mahanarendra manglung, denya ngandika bebisik, tetanya marang Ki Jaka, kinen sajarwa kang yekti, kulup aja kikib sira, den saweca marang mami.
  30. Aja sira wancak kalbu, sira sapa kang sesiwi, Ki Jaka matur tur sembah, dhuh gusti Srinarapati, kawula datan wewirang, mila gung mawi kakelir.
  31. Ewa makaten pukulun, ing mangke rehning pun patik, kaperdi ing karsa nata, sampun kirang pangaksami, saru sesiku kawula, cumenthaka ngaken singgih.
  32. Pun patik saestunipun, sutane Srinarapati, Brawijaya Majalengka, narendra ing tanah Jawi, nging mijil sangking ampeyan, pun ibu sutaning man tri.
  33. Nenggih mantri lurahipun, jagal nagri Majapahit, praptamba ngriki punika, sangking sabdaning ramaji, tinumrap munggeng pustaka, serat paringe ramaji.
  34. Minangka wewelingipun, dhateng ing kawula gusti, wau Dyan Jaka aturnya, ngaturken ungeling tulis, ing purwa madya wesana, wus katur ing sribupati.
  35. Sri Ong Te bethara prabu, ing Cina duk amiyarsi, kadahut ing tyas karantan, ngungun waspanira mijil, welas mring rahaden Jaka, sang narendra semu kingkin. 

PUPUH IX
ASMARADANA 

  1. Ngandika Sri Narapati, yen mengkono kulup sira, sadulure putuningong, ing mengko ta karsaningwang, basaningsun mring sira, pan angalih basa putu, Dyan Jaka nuwun turira.
  2. Sang nata ngandika malih, putuningsun Prabangkara, ingsun alingi dheweke, sun turuti karepira, misih amendhem kula, alingan werana kulup, ing reh ingkang pepingitan.
  3. Nanging karsaningsun mangkin, kulup ingsun pundhut sira, ingsun boyongi marene, sarta lawan biyungira, miwah sadulurira, Ki Jaka tur sembah nuwun, sumanggeng kersa narendra.
  4. Sang nata ngandika aris, marang kang darbe wong-wongan, sang raja Si Tong Ki Sae, lamun Jaka Prabangkara, pinundhut binoyongan, kalawan sabiyungipun, miwah sadulure pisan.
  5. Matur sandika wot sari, datan lenggana ing karsa, sang raja Si Tong Si Sae, nulya sri Ong Te bethara, luwaran sri narendra, kang nangkil bubar sedarum, myang Ki Jaka milwa medal.
  6. Kuneng ing laminireki, mung gelise cinarita, Ki Jaka lawan biyunge, myang sadulure wanodya, pan sampun binoyongan, sinung wisma ing sang prabu, celak kelawan kadhatyan.
  7. Pinggir banon kacepuri, langkung sinihan ing nata, dahat kathah peparinge, tuwin sang raja pinutra, kelangkung tresnanira, mring Jaka Prabangkareku, miwah kang para sentana.
  8. Satriya punggawa mantri, samya tumut asih tresna tur akathah pisungsunge, mring Ki Jaka Prabangkara, yata alama-lama, kukus sangsaya kumelun, wus tan kena ingalingan.
  9. Lamun Ki Jaka Panyungging, turasing madu kusuma, dadya ambabar kulane, karsanira srinarendra, tinunggil para putra, tan alami pinet mantu, mantu putu mring sang nata.
  10. Putranira raja siwi, putri pambajeng punika, Siti Tumiyan wastane, nanging karsane sang nata, Ki Jaka Prabangkara, kang wayah kinen amayuh, lawan sutane ni randha.
  11. Sang retna Kim Mu Wah nenggih, jinajar pakramanira, langkung sih sinihan karo, atut aruntut kalihnya, yata alama-lama, Dyan Arya Prabangkareku, wus kasup ing bumintara.
  12. Kadibyane amumpuni, limpat pasanging graita, prawiranjrah wiwekane, winasis sabarang karya, ambek merdu ngulama, budine menyan katunu, kacap sabarang pangucap.
  13. Wicaksana anrang westhi, reh susila wirotama, dhasar apekik warnane, pamulu pindha sasangka, ri sedhenge purnama, akathah kang para arum, idung-idungening warna.
  14. Kuneng kang sampun amukti, Raden Arya Prabangkara, tan winarneng sabanjure, sinigeg caritanira, lelakon nagri Cina, kadangon lampahing catur, yata ganti winursita.
  15. Mangsuli cariteng nguni, negari ing Majalengka, putranira sang akatong, Brawijaya wuragilnya, priya wewangenira, Jaka Karewet puniku, patutan sangking ampeyan.
  16. Ing purwane sribupati, amundhut parara-rara saking wong jagal satane, nanging dede atmajanya, lelurah mantri jagal, sutanng jagal panatus, wus lami antaranira.
  17. Sinarenan ing sang aji, sang rara anulya wawrat, pan lagya kalih tengah lek, angidham-idham kaworan, denya ngidham sang rara, asengit mulat ing kakung, yata Prabu Brawijaya.
  18. Anuju karsa nimbali, mring ni rara Pajagalan, ayun sinaren karsane, ni rara sanget lenggana, pineksa datan kena, ni rara meksa alumuh, karuna alara-lara.
  19. Sang nata kacuwan kapti, dadya dukane kalintang, malah amutung driyane, kadedawan bendunira, nulya dhawuh parentah, mring pawongan pinisepuh, sang rara kinen metokna.
  20. Sangking jroning kenyapuri, kinen laju angulihna, maring ing yayah renane, sang nata wus datan sotah, mulata mring ni rara, kaputungan ing tyas prabu, kunengsamana laminya.
  21. Praptaning mangsa nireki, wawratanira ni rara, ambabar jalu putrane, arsa tur pikseng narendra, sanget kajrihanira, denira sang nata durung, kena lilih dukanira.
  22. Dadya lulus sami ajrih, yen ngaturana uninga, menawa nemahi dede, kuneng semana laminya, karsaning Suksmanasa, kang jabang bayi kelangkung, longgor enggal agengira.
  23. Ya ta ing alami-lami, wus yuswa patbelas warsa, Jaka Karewet namane, sasolahnya kawistara, sejen lare kathah, miwah rengrenging pamulu, sayekti mangsa padhaa.
  24. Kacatur karemeneki, ki Jaka angen maesa, awit sangking duk timure, saben ari marang wana, denya angen maesa, miwah minda lawan lembu, maring tengah wanawasa.
  25. Akhathah kancanireki, sami rare Pajagalan, pakaryane sami angen, maesa lembu lan menda, nanging ta kae Jaka sring amisah paranipun, remen ing sepi kewala.
  26. Suka-suka datan apti, dedolanan sasendhonan, tingkah byung karamen-ramen, wus tamtuning kuna-kuna, rame angen punika, keh sesindhen melang-melung, ana ngidung ura-ura.
  27. Ana cecangkriman tuwin, cecarita topeng wayang, ana selenthikan binte, ana genjong tetembangan, undhung myang gegendhongan, Ki Jaka agung denipun, mring kancane sami bocah.
  28. Nanging meksa datan apti, yata semana Ki Jaka, katuju tebih pisahe, denira angen maesa, nelatah kawelantah, satengahing wana agung, wonten sakedik bebulak.
  29. Ing ngriku kendelireki, Ki Jaka kalangkung sayah, ing wancine pan meh lungse,Ki Jaka lenggah ing kisma, mulat ngajenge ana, waringin alit tumuwuh, ing siti lagya sakilan.
  30. Sasada genge punang wit, sembada pange sekawan, aciyut-ciyut rondhone, lemes nyekenuk semunya, angrepayak kawuryan, pantes pindha cundhuk mentul, Ki Jaka remen umiyat.
  31. Mangkana osikin galih, kinarya sumping prayoga, mengko sun gawane muleh, senadyan iku garinga, wangune maksih pelak, marenthil pating cangkenuk, nulya binedhol semana.
  32. Katut saoyode sami, resik tan katutan lemán, dilalah karsaning Manon, oyode sindhetan mimang, ngandhap nginggil sembada,gya sinumpingaken gupuh, ceples sumumping apelak.
  33. Ing ngarsa wingking prayogi, Jaka Karewed semana, anyiluman sarirane, tan katon dening manungsa, nadyan diyu reksasa, prayangan peri lelembut, tan weruh maring Ki Jaka.
  34. Nulya Ki Jaka yun mulih, giniringan lembunira, tuwin maesa mendane, nging sami kendel sedaya, den jik-jikaken samya, meksa tan ana kang purun, datan kenjit ingabanan.
  35. Malah kongsi den gitiki, meksa ambelot kewala, Ki Jaka kaku atine, angartika jroning nala, apa sesumping ingwang, iki kang mawa pakewuh, manawa anatas nyawa. 

PUPUH X
M  E  G  A  T  R  U  H 

  1. Nulya wau Ki Jaka sesumpingipun, pinet sineleh ing siti, Ki Jaka anyoba gupuh, nggiring mesa lembu kambing, teka sumrinthil kemawon.
  2. Nulya kendel Ki Jaka osiking kalbu, baya nyata sumping iki, kang akarya tan kadulu, anulya cinoba malih, waringin den alap gupoh.
  3. Kae Jaka semana sariranipun, pan sampun nyiluman malih, yata kang maesa lembu, buyar ting salebar malih, ingaban meksa ambelot.
  4. Ginitikan lumayu pating salemprung, ana ngalor ngulon tuwin, ngetan ngidul paranipun, kae Jaka kendel nuli, nelehken waringin alon.
  5. Byar katingal Ki Jaka sariranipun, saksana cinoba malih, kang kambing maesa lembu, cinegat tan nganan-ngeri, giniring lakune golong.
  6. Ingabanan kewala anut piturut, sumrinthil tan nyimpang margi, sakedhap Ki jaka mangu, mangkana osiking ati, samengko pan wus sayektos.
  7. Nora samar lamun wit waringin iku, kang akarya tan kaeksi, bisa anyiluman iku, mangkana Ki Jaka nuli, anyepeng menda sawiyos.
  8. Kenendhitan ing tetali den rut-erut, wit waringin den wadhahi, wuluh tinalenan sampun, wonten ing gigiring kambing, angadeg kang wulu sak ros.
  9. Sampun laju Ki Jaka panggiringipun, datan kawarna ing margi, semana pan sampun rawuh, ing wisma kasep ing wanci, lembu kinandhangken gupoh.
  10. Myang maesa kambing wus ngandhang sadarum, nuli Ki Jaka angambil, ing wuluh wewadhahipun, waringin tuwuh ing siti, Ki Jaka nulya tan katon.
  11. Asiluman nulya manjing wismanipun, kang ibu datan udani, Ki Jaka sru luwenipun, kasupen wuluh cinangking, manjing mijil nyangking wuloh.
  12. Ingkang ibu mangkana osiking kalbu, suwe temen bocah iki, denya ngandhangaken lembu, teka nora mulih-mulih, apa gawene nang kono.
  13. Kae Jaka sangking sru kaluwenipun, nganti kang ibu tan angling, Ki Jaka anguwuh-uwuh, ibu-ibu kulangelih, nedha sekul weteng kothong.
  14. Ingkang ibu anjola kaget sumaur, thole-thole ana ngendi, prenahira celuk-celuk, asuwe nggon ingsun nganti, rupanira nora katon.
  15. Mung swaramu karungu neng ngarsaningsun, kae Jaka anauri, wonten ngriki kula ibu, selak aluwe kapati, kang ibu muwus ngemu loh.
  16. Witning ingsun awelas mring sira kulup, page sira tan keksi, Ki Jaka sakedhap emut, denira nyangking waringin, ingkang aneng jroning wuloh.
  17. Nulya punang wuluh sinelapken gupuh, munggeng sanginggiling kori, Ki Jaka nulya kadulu, kang ibu amalayoni, dhuh karewet sutaningong.
  18. Ingkang dadi woding ing wardaya ingsun, Ki Jaka dipun tangisi, sarwi tetanya kang ibu, apa lire tingkah iki, dene ta mau tan katon.
  19. Kae Jaka anuturken purwanipun, denyatuk kang wit waringin, kang tumuwuh aneng lebu, miwiti malah mekasi, ki Jaka denya wawartos.
  20. Duk miyarsa kang ibu ngungun kalangkung, angandika mring kang siwi, yen mangkono iku kulup, baya pitulunging widdi, marang ing sira nak ingong.
  21. Sinung anggon-anggon bisa tan kadulu, iku minangka paripih, buntele ingkang akukuh, wadhahana wuluh gadhing, simpenen ing pethi kono.
  22. Ingkang putra mituhu welinging ibu, anyimpen kang wit waringin, mangkana Ki Jaka sampun sinung sega nuli bukti, sawusnya tuwuk sang anom.
  23. Nulya turu asayah arip kalangkung, kuneng tan kawarneng latri, warnanen ing enjingipun, Ki Jaka anyuwun pamit, mring ibu tan metu angon.
  24. Namung rencangira kinen angen sampun, Ki Jaka semana mijil, arsa ngyektenana wau, anggawa jimat waringin, Ki Jakawus datan katon.
  25. Maring pasar wong pasar tan ana weruh, pan jinajah den ubengi, meksatan ana wong weruh, semana Ki Jaka mulih, prapteng wisma wus den lolos.
  26. Saking singel waringin sinimpen sampun, kuneng ing laminireki, Ki Jaka ing saben esuk, angubengi jro negari, ngalor ngetan ngidul nguion.
  27. Kae Jaka pan kepengin arsa weruh, ing wismane pra bupati, para satriya gung-agung, myang saguning para mantri, punggawanira sang katong.
  28. Wus kajajah sadaya jro wismanipun, punggawa satriya mantri, tuwin wau wismanipun, Gusti Rekyana Apatih, Gajahmada wus kalebon.
  29. Datan ana sawiji wong ingkang weruh, miwah patamananeki, sampun jinajah sedarum, yata ki Jakarsa uning, kontha sajroning kadhaton.
  30. Nulya laju Ki Jaka ing lampahipun, prapta manjing srimenganti, tan ana wong ngaru-biru, wus laju mring kenyapuri, prabayasa wus kalebon.
  31. Purwakanthi miwah jroning purwalulut, sadaya wus den ubengi, sajajahaning pura rum, tan ana kang den liwati, sawusnya telas kang tinon.
  32. Nulya metu Ki Jaka sayah kalangkung, lawan sanget denya ngelih, sayah kaliren satuhu, semana anulya mampir, ing wismane man tri gedhong.
  33. Sapraptanya kang darbe wisma anuju, kapanggih lagyarsa bukti, Ki Jaka asrep ing kalbu, saksana lekas abukti, Ki Jaka lya nerambol.
  34. Mantri gedhong tan wruh yen ana kang tumut, denya Ki Jaka tan keksi, sang mantri pengraosipun, kaecan denira bukti, sekul sapanjang geng pedhot.
  35. Kang ngladeni sedaya sami gegetun, denya salaminireki, tan makaten dhaharipun, baya rinewangan dhemit, tuwin binadhog ing potho.
  36. Wus bukti Ki Jaka anulya mantuk, pan mangkana saben ari, Ki Jaka karemenipun, milya mangan para mantri, para punggawa tuwa-nom. 

PUPUH XI
S  I  N  O  M 

  1. Para dipati satriya, sami tinumutan bukti, marang Ki Jaka punika, tuwin Rekyana apatih, Gajahmada tan kari sanadyan Sri Mahaprabu, pan tinumutan dhahar, mangkana alami-lami, wong sapraja pan sami grahitanira.
  2. Warata gumyahing warta, lamun ana maling sandi, mandraguna anyeluman, sring atumut momor bukti, lan asring saba puri, anabuh gonge sang prabu, pusaka Majalengka, myang bendhe ing nguni-uni, kya grah kapat pusaka sangking Jenggala.
  3. Lan asring nginum waragang, sasaosane Sang Aji, saananing kang inuman, saben ari den inumi, samana sribupati, langkung sungkawa ing kalbu, tuwin rekyana-patya, wimbuh ing driya ngranuhi, rumasa yen katempuh rumakseng praja.
  4. Kasusahaning narendra, bot-repoting sanegari, yekti rekyana apatya, kang katempuh migenani, yen anggunga kadyeki, temah dadya aru-buru, nagari Majalengka, manawi ta mbok manawi, endrajala karya tiwasing narendra.
  5. Sayekti jagat ruhara, mangkana rekyana patih, umatur ring srinarendra, ngaturken pratikel titi, panyirep walangati, pan jroning asmarasandu, upaya pami kena, mamrih katona sang maling, wus kadhadha aturira Gajahmada.
  6. Ing dalu tan kawursita, yata wuwusen ing enjing, Sang Aprabu Brawijaya, asra kembul lan abukti, lan wadya sanegari, kya patih ngandika sampun, ngirid sagung punggawa, satriya prameya mantri, pra dipati ngamanca lan ulubalang.
  7. Sawusnya pepak sadaya, nulya bojana Sang Aji, anginum boganderwina, lawan punggawa geng-alit, inuman warni-warni, brem tape weragang anggur, arak tuwak myang umbras, badheg sopi wangi-wangi, anggur pait anggur manis kenis adas.
  8. Surake ambata rebah, yata kawuwusa malih, Ki Jaka ing pajagalan, wus dangu denya ningali, kepengin tumut bukti, bogandrawina sang prabu, nulya tumut Ki Jaka, lenggah celak lan kya patih, keneng gelar Ki Jaka wus pinasangan.
  9. Kursi kang kothong satunggal, lawan sampun den cawisi, inuman mawarna-warna, ngarseng kursi kang asepi, sedaya den campuri, darubosi lan kacubung, pinrih lali wurunya, yen lali sayekti keksi, saben minum Ki Jaka datan kantuna.
  10. Yata wuru-wuru dawa, Sri Bethara Majapahit, lawan sagunging punggawa, satriya para dipati, miwah mantri geng-alit, surake atri gumuruh, barung swareng tabuhan, ngrerangin angrarasati, yayah robing madu sindura la-ela.
  11. Karasa edeme samya, tinon angembang sulasih, wuwusen wau Ki Jaka, wus pasah keneng piranti, angembang wong awarih, peta wong awarih wungu, yayah mawinga-winga, saputen tingalireki, mayuk-mayuk wus lali ing dhirinira.
  12. Gonjit palinggiyanira, gerayangan astaneki, goyang murdane lenggotan, gumeter sariraneki, dherodhog riwe mijil, kumyus saengga wong adus, sumuk sarira panas, sanalika mutah getih, kae Jaka tiba sangking kursinira.
  13. Tan enget yayah antaka, baya wus karsaning widi, Ki Jaka prapteng apesnya, kaparibaweng nerpati, dhasar yayahireki, wau ta duk tibanipun, Ki Jaka sangking genya, kàsingsal sesingelneki, pan malesat tebih sangking murdanira.
  14. Jejimat neng jroning dhestar, waringin tuwuh ing siti, kang oyot sindhetan mimang, pan katut ing singelneki, Ki Jaka pan wus mari, nyiluman sariranipun, Ki Jaka byar katingal, kantu gumuling ing siti, yata wau wadya kang wus winangsitan.
  15. Martalulut kajineman, Singanagara kang sami, rumakit sadangunira, pasang gelar nganan ngeri, amiweka ring westhi, semana sareng manubruk, pinarengan ing surak, gumuruh agageteri, alok maling heh iki maling aguna.
  16. Giyak wadya sak ananya, milu alok maling-maling, si maling kang bisa ngilang, anyeluman tan kaeksi, si pothet pethut julig, sakti guna marasandu, anglelanangi jagat, baya nora na wong sekti, mung si maling kang bisa sakti priyangga.
  17. Baya nora na wong lanang, amung dheweke si maling, nora na wong mandraguna, amung dheweke si maling, nora na wong sinakti, amung dheweke si pandung, nora na wong prawira, amung dheweke si maling, lah ta mara budia maling aguna.
  18. Ki Jaka wus tinalenan, winayuyung ngarsa wuri, nanging Ki Jaka semana, pan kadi kapati guling, tan mantra-mantra eling, sangking sangetireng kantu, kerase kang inuman, mandine kang darubesi, myang kacubung milane satengah pejah.
  19. Wusnya binanda Ki Jaka, sinaosaken ngarsa ji, dhawuhe Sri Brawijaya, singele kinen ambesmi, Ki Jaka den paringi, sesingel sangking sang prabu, kae Jaka semana, ginujengan nganan ngeri, myang ing wuri dereng enget pisan-pisan.
  20. Nulya Patih Gajahmada, anamakaken tumuli, kang penawa jeruk linglang, lawan roning orang-aring, lan toyaning nasandir, myang bebekan kati gubug, ingisepken ing grana, lan cinecepken ing lathi, kapurbarus sinipataken ing netra.
  21. Byar melek Ki Jaka kagyat, enget ing wanteyaneki, terataban sumyar-sumyar, mulat sarira kagodhi, binanda den gujengi, aneng ngarsane sang prabu, kinepung ing punggawa, Ki Jaka tan kena osik, dadya mupus ing driya tumungkul wirang.
  22. Dinangu mring srinarendra, heh sira bocah ing ngendi, tuhu maksih rare sira, lawan warnamu respati, sira bisa tan keksi, sapa silih kang angutus, ing reh sandiupaya, arsa jro ing praja mami, nyempaluki ing darma karti sampeka.
  23. Jaka Karewet aturnya, dhuh pukulun sribupati, amba nuwun pangaksama, sandhape lebu pada ji, dene tan angabekti, pakewet dening tetangsul, duk miyarsa sangnata, parentah aken nguculi, dyan tumandang pra mantri nguculi bandan.
  24. Mung kantun tenger kewala, sinampiran ing tetali, nulya Ki Jaka tur sembah, dhuh pukulun Sribupati, amba pan dede telik, myang sandiupayeng ripu, dede dutaning nata, myang satriya pra dipati, ulubalang punggawa mantri prameya.
  25. Pun patik rare umbaran, ugungan sangkaning alit, wismamba ing Pajagalan, gesang datanpa sudarmi, sutane randha miskin, sudra papa wijilipun, pun Karewet wastamba, pun kaki tetiyang alit, nama Kartamaya penatus wong Jagal.
  26. Dene ta pratingkah amba, makaten punika gusti, pan kayun amba priyangga, tan wonten kang memuruki, sangking kawula apti, angyektosaken pukulun, pustaka nggen amanggya, wonten tengahing wanadri, warni witing waringin tuwuh ing kisma.
  27. Kawula bedhol seksana, katut saoyod ireki, kang oyod sindhetan mimang, Ki Jaka aturireki, miwiti amekasi, duk miyarsa sang aprabu, kacathet ing wardaya, angungun Srinarapati, ngangen-angen kang tutur timbul iang toya. 

PUPUH XII
MASKUMAMBANG 

  1. Sang aprabu esmu kaduwung ing galih, denya budi ganas, sisingel kinen ambesmi, kasusu panas ing driya.
  2. Lamun aja ganasi yekti pakolih, semana sang nata, nulya aken nimbali, lelurahing mantri Jagal.
  3. Kinen ngirit penatusnya kang wewangi, Kyai Kartamaya, tan adangu nulya prapti, kinen maju mring ngarsendra.
  4. Kyai Kartamaya wau duk ningali, lamun wayahira, kinepung aneng ngarsaji, supe aneng ngarsa nata.
  5. Karuna sru sesambatnya kathah-kedhik, dhuh katuwonira, dene teka wani-wani, angambah ing kene nyawa.
  6. Kathah-kathah Kartimaya sambatneki, yata srinarendra, andangu lelurahneki, anenggih sang mantri Jagal.
  7. Bocah iku sapa kang aduwe siwi, matur mantri jagal, artiba atur pati urip, ajrih yen datan matura.
  8. Yektosipun pun Jaka punika gusti, pang inggih babetan, wawratan sangking jro puri, lair Ki Jaka punika.
  9. Duk ni rara wedale sangking jro puri, pan inggih kawula, gusti ingkang nguningani, tuwin kang ambaureksa.
  10. Malah ngantos sapriki tan arsa krami, marem anon putra, priya sangking dalem puri, milane dinama-dama.
  11. Duk miyarsa sang nata enget ing galih, tuhu yen kang putra, nanging sinamur ing galih, kuneng sakedhap sang nata.
  12. Kawuwusa ingkang kari aneng wuri, sira ni mbok randha, Pajagalan pan salatri, tyasira gung melang-melang.
  13. Malah kongsi tan antuk guling salatri, anggung terataban, prapteng enjingira maksih, tan eca raosing driya.
  14. Kae Jaka sakenjing den gegondheli, maring ibunira, aja lunga-lunga kaki, atiningong melang-melang.
  15. Kae Jaka tan kenging dipun gondheli, yata duk semana, ni randha denya miyarsi, tetela gediring kathah.
  16. Yen sang nata anyekel maling sinekti, bisa anyiluman, maksih jejaka kang maling, ni randha ningseti sinjang.
  17. Lan rananya lumayu tiyang kekalih, sarwi rawat waspa, rerikatan wong kekalih, laju maring pasewakan.
  18. Prapteng ngarsa ni randha karuna anjrit, njujug nggening putra, sesambat kawelasasih, sarwi anungkemi putra.
  19. Katuwone babo nggoningsun sesiwi, dhuh norakayaa, ingkang kaya awak mami, baya ta wus bejaning wang.
  20. Ujaringsun teka nora den piyarsi. sun palangi sira, lungaa sadina iki, sira meksa kudu lunga.
  21. Ateningsun wus melang-melang kepati, mengko sira nyawa, nemahi nandhang tetali, pinikut ing sanagara.
  22. Sru cilaka nyawa sutaningsun gusti, anandhang wewirang, babo kang isun ngengeri, sun kekudang anak lanang.
  23. Mengko teka akarya rudahing galih, rujiting tyasingwang, rontok rantas rontang-ranting, dhuh lae nora kayaa.
  24. Dene sira durung wruh rasaning mukti, lola cilik mula, urip datanpa sudarmi, dadi wong umbar-umbaran.
  25. Heh pagemu nyawa dadak wani-wani, ngambah ing jro pura, akeh punggawa pramantri, keh wong gedhe jro nagara.
  26. Sira durung weruh sikuning nagari, sira pan wong sudra, papa ina kawlasasih, wong desa tanpa ukara.
  27. Teka dadak sira kaki wani-wani, parek-parek lawan, panjenengan narapati, tur ratwagung binathara.
  28. Kinasihan ing jawata kang linuwih, gustining sajagad, nora ana amadhani, sira nyawa meksih bocah.
  29. Bocah desa tan weruh ing tata titi, laku tan wruhing trap, katuwana sira kaki, kaniaya kang akarya.
  30. Ni mbok randha karantan-rantan kang tangis, tuwin sesambatnya, ni Kartamaya tan sipi, Ki Jaka milya karuna.
  31. Kang miyarsa sami angungun tan sipi, malah kabarabas, mijil waspanira sami, lan sumerep yen sutendra.
  32. Yata wau mangungun srinarapati, karantaning driya, kumembeng waspanireki, karaos enget ing driya.
  33. Sang aprabu dhawuh mring rekyana patih, iku ta si Jaka, pan sayekti suta mami, gawanen mring wismanira.
  34. Kyana patih sandika aturireki, nulya srinarendra, jengkar manjing kenyapuri, kyana patih undhang bubar.
  35. Kae jaka wus kerid ing kyana patih, kang ibu tut wuntat, kalawan renanireki, tuwin ta Ki Kartamaya.
  36. Miwah lurah mantri jagal datan kari, myang mantri punggawa, sadaya sami ngurmati, umiring mring Raden Jaka.
  37. Sapraptaning kapatihan pinisalin, sira Raden Jaka, datan kawarna ing latri, wuwusen ing enjingira.
  38. Prapta duta kang sangking srinarapati, nampan pira-pira, isi busana pisalin, sangking kang rama narendra.
  39. Saben ari elur kang sami tetuwi, sagunging satriya, dipati punggawa mantri, samya sung pasalin sinjang.
  40. Warna-warna arta busana mranani, Dyan Jaka semana, kamulyanira tan sipi, miwah kasugihanira.
  41. Enengena Dyan Jaka kang sampun sigih, gantya kawuwusa, ingkang pinunggel ing kawi, ing Paiang Pengging sarkara. 

PUPUH XIII
DANDHANGGULA 

  1. Kawuwusa nateng Pajang Pengging, Narapati Handayaningrat, tan patya panjang yuswane, sedanira sang prabu, pan atilar putra kekalih, sami jalu kalihnya, wastane kang sepuh, Raden Kebokanigara, ingkang anem Dyan Kebokenanga nenggih, sami pekik kang warna.
  2. Ginantyaken ing ramanireki, rajaputra ing Pengging kalihnya, karsane kang eyang mangke, tan jinenengken ratu, nagri Pengging apan pinalih, kabupaten kewala, ing Pengging nem-sepuh, ibunira maksih gesang, nenggih ratu Handayaningrat ing Pengging, momong putra kalihnya.
  3. Tan alami kang ibu ngemasi, dadya loia raden kalih pisan, ing wayah pan maksih anem, kalangkung kawlasayun, tinilar ring rama nerpati, lan ibu sorinira, mangkana winuwus, karsanira ingkang eyang, Sang Aprabu Brawijaya Majapahit, kang wayah kalih pisan.
  4. Pan pinundhut maring Majapahit, mring kang eyang pinundhut atmaja, dinama-dama kalihe, dening wayah pembayun, pan kinarya liruning siwi, sok tresnaning narendra, tu win Kangjeng Ratu, Andarawati kalintang, asih tresna mring wayah jalu kekalih, dene tan yayah rina.
  5. Dene nagrinira Pajang Pengging, pan tinengga ing para satriya, sentana ing Pengging kabeh, para mantri gung-agung, datan owah kadi duk meksih, Prabu Handayaningrat, kuneng tan cinatur, ing solah myang laminira, kang winarna sabedhahing Majapahit, musnane Brawijaya.
  6. Putri Cempa Ratu Dwarawati, datan milu muksa mring kang raka, pan sampun Islam batine, anut agamanipun, ingkang putra ing Ampelgadhing, sasedane kang putra, anut wayahipun, nenggih Jeng Sinuhun Benang, amemuri agama sarengat nabi, rasul anyakraningrat.
  7. Lan welinge kang raka ing nguni, maring prameswari putri Cempa, pan kinen kariya bae, momonga para sunu, para wayah kangsamya kari, memuriya agama, sarengating rasul, Sang Aprabu Brawijaya, nadyan Buda jer wus pralebda ing budi, waspadeng sangkan paran.
  8. Nadyan pramesuri Dwarawati, binoyongan maring ingkang wayah, Prabu Nyakrakusumane, ing Benang jengsinuhun, ingkang eyang pinundhi-pundhi, akathah para wayah, ingkang sami tumut, mring eyang wonten ing Benang, rajaputra ing Pengging kekalih sami, tumut wonten ing Benang.
  9. Dhasar Jeng Sinuhun Benang nenggih, pan kaprenah sadherek misanan, lan rajaputra kalihe, ingkang kaprenah sepuh, rajaputra ing Pajang Pengging, Kangjeng Sinuhun Benang, anem prenahipun, langkung denya sih-sinihan, ingkang raka kekalih lawan kang rayi, Kangjeng Sinuhun Benang.
  10. Pan karasa wong agung ing Pengging, aneng Benang samya anggegulang, ing agama sarengate, tuwin wau wong agung, ing Mandura sang adipati, Lembupeteng Mandura, pan sampun kekuwu, wonten ing asrama Benang, Jeng Sinuhun ing Benang kelangkung asih, tresna maring kang rama.
  11. Pan anguwa prenahira nenggih, Jeng Sinuhun Anyakrakusuma, mring sang nateng Mandurane, Lembupeteng puniku, pan mantune Arya Baribin, ing nagari Mandura, mangkana winuwus, Sri Lembupeteng Madura, dahat sihe marang kaponakaneki, Dyan Kebokanigara.
  12. Miwah Raden Kebokenangeki, sasedane yayah-renanira, kekalih mangka lirune, soking katresnanipun, kadi sutanira pribadi, tan mantra kaponakan, wa mangkana lamun, taksiha kang yayah-rena, wonten ugi kaote sihira maring, atmaja kaponakan.
  13. Tuwin Kangjeng Sinuhun ing Giri, dahat tresna dhateng ingkang raka, wong agung Pengging kalihe, miwah Kangjeng Sinuhun, ing Darajat makaten ugi, pratuwin ingkang uwa, Jeng Sunan Maj agung, kalangkung sih mulenira, marang reden putra ing Pengging kekalih, lir sutane priyangga.
  14. Myang Jeng Sunan ing Murya padening, puniku pan prenah putranira, mring rajaputra kalihe, miwah Susunan Kudus, inggih sami kaprenah siwi, sami dahat sih tresna, mring sang rajasunu, apa dene Jeng susunan, Kalijaga punika prenah kang rayi, maring sang rajaputra.
  15. Tuwin Kangjeng Sunan Gunungjati, milya dahat sih memulenira, miwah pamanira kabeh, myang para bibinipun, paratmaja ing Majapahit, sami angela-ela, mring sang rajasunu, myang sagunging pra sentana, sadaya pan sami enget mring waweling, ira Sri Brawijaya.
  16. Nguni kinen amomonga sami, aja na kang darbe tyas nalimpang, mring rajaputra kalihe, pinoma-poma tuhu, pepacuhan denira titip, Sang Prabu Brawijaya, mring kang kari pungkur, kuneng ing alama-lama, kang cinatur prameswari Dwarawati, wus sanget sepuhira.
  17. lami-lami ratu Dwarawati, nandhang gerah prapteng sedanira, tan kawarneng reroncene, layon sinare sampun, nenggih wonten Karangkemuning, sagunging putra wayah, ingkang sami kantun, samya memule tilawat, Kur’an tuwin maca tasbeh lawan takmid, tahlil miwah istipa,
  18. Wus mangkana ing alami-lami, kawuwusa nagari ing Demak, kalangkung gemah harjane, satanah Jawa suyud, para nata para dipati, kang tebih-tebih samya, amoncapraja gung, sami sumuyud sadaya, marang Kangjeng Panembahan Bintareki, Kalipah Rasullolah.
  19. Mangka badaling kukumah nenggih, myang wilayah kurusing risalah, ing agama sarengate, Jeng Nabi kang rinasul, duk semana ing Tanah Jawi, pan wus Islam sadaya, tan wonten barenjul, sagunging kang para ajar, myang wewasi gegitntung manguyu cantri, wus kathah nandhang iman.
  20. Myang sogata sewa resi-resi, wus liniron kang para pukaha, pra pandhita gedhe-gedhe, pra ngulama linuhung, para jaid para mungaid, mupti lawan sulaka, kukuma gung-agung, nadyan para ratu sabrang, ingkang samya kabawah ing Majapahit, (Tanah Jawi) sampun kathah kang Islam.
  21. Kuneng semana laminireki, kawuwusa nagari Bintara, anuju ing dina Isnen, para wali angumpul, pra pandhita ngulama mupti, kukuma pra pukaha, sulaka gung-agung, pangarsaning waliyulah, Jeng Sinuhun Benang Kutuburabani, anenggih Gosulngalam.
  22. Nulya Kangjeng Sinuhun ing Giri, walikutub rabani aotad, nulya malih sosorane, ing Cirebon puniku, Jeng Suhunan ing Gunungjati, pan walikutub ngukba, nulya Jeng Siniihun, Majagung pan kutub nukba, nulya Kanjeng Suhunan Darajat nenggih, kutub rabani nujba.
  23. Nulya malih sosoranireki, nenggih Jeng Suhunan Kalijaga, Seh Malaya bisikane, kutub abdal puniku, nulya malih sosoraneki, anenggih Jeng Susunan, ing Muryapadeku, kutuburabani abwar, nulya malih Jeng Susunan Kudus nenggih, kang gumantung ramanya.
  24. Jeng Susunan ing Ngudung ing nguni, kang kasambut samadyaning rana, ing nalika aprang gedhe, mungsuh dipati Terung, senopati ing Majapahit, yata Kangjeng Susunan, ing Kudus puniku, kutub rabaniyah akyar, jangkep wolu martabating para wali, wonten malih satunggal.
  25. Wali umran ingkang anusuli, anjangkepi uniting wilangan, martabat wali sangane, kalebet gelengipun, para wali wolung prakawis, yeku Jeng Panembahan, senopati Jimbun, naradipati Pulembang, duk samana sampun pakumpulan sami, miwah para dipatya.
  26. Para pangageng kang tebih-tebih, Sang Adipati ing Balambangan, ing Lumajang dipatine, myang Sang Dipati Terung, Panataran lawan dipati, Basuki Tunggarana, Japan Surengkewuh, sang Adipati Madura, Lembupeteng lawan Sang Arya Baribin, myang Sumenep dipatya.
  27. Anenggih Risang Jaranpanolih, myang Bathara Katong Pranaraga, lan ing Daha dipatine, adipati Madiun, Jagaraga ing Sokawati, ing Rawa ing Balitar, ing Tambakbayeku, adipati Taruwangsa, ing Lowanu ing Gowong sang adipati, Binarong ing Banyumas.
  28. Adipati ing Banten pratuwin, sang adipati ing Pajajaran, Ciyancang Sokapurane, ing Sumedhang wong agung, ing Barebes lan Wiratheki, dipati Pakalongan, ing Tegal wong agung, myang dipati Pandhanarang, Arya Damar ing Palembang sampun prapti, Pepekan danasmara. 

PUPUH XIV
ASMARADANA 

  1. Mangkana kang para wali, angrembag badhe akarya, pusaka masjid kang gedhe, pan kinarya pakumpulan, pasalatan Jumungah, yen nalikane akumpul, kang para Wali Kasanga.
  2. Miwah kang para dipati, ing Jawa tuwin ing Sabrang, yen nuju praptane kabeh, ing karsa ampun kuciwa, lawan amet prayoga, sawetarane kang patut, dadya pusakeng narendra.
  3. karsaning kang para Wali, wewolu kang karya tilas, sakedhik kang radi gedhe, kang ngyasani masjid anyar, bituwah nagri Demak, pusakaning para ratu, nenggih ing satanah Jawa.
  4. Dene masjid geng kang lami, ing nguni ingkang ayasa, pan Kangjeng Susunan Ngampel, duk kertaning Majalengka, sakadar wong bebakal, kang den yasaken puniku, sang adipati Bintara.
  5. Duk maksih bebakal nguni, mentas adhedhukuh anyar, sangking Ngampel pamergile, pituduhing gurunira, Jeng Sunan Ngampeldhenta, Raden Patah adhedhukuh, babat wana bumi Demak.
  6. Gelagah gandane wangi, lami-lami dadi praja, sampun akathah santrine, memuri agama Islam, sami kuwat ngibadah, nulya ing jaman puniku, Jeng Susunan Ngampeldhenta.
  7. Rawuh angyasaken masjid, kinarya salat Jumungah, mung sawetara gedhene, aja na kang salah tampa, sagunge kang amaca, masjid ing Demak puniku, pan kekalih caritanya.
  8. Kang satunggil masjid lami, kang satunggil masjid anyar, sampun kalintu surupe, den atiti den pratela, tinitik ing sengkala, den enget petangan tahun, kono wruh tibaning cetha.
  9. Sengkalane masjid lami, Guna Trus Uningeng Jagad, wuwusen malih gancare, ingkang sami pirembagan, badhe karya pusaka, pasalatan ingkang agung, sampun mupakat ing rembag.
  10. Sami etang andum kardi, bubuh-bubuhaning karya, dhewe-dhewe panggarape, ingukur sampun mutamad, ageng lawan alitnya, miwah andhap luhuripun, panjang celaking abahan.
  11. Sagung abahaning masjid, pepageran ingukurnya, myang janji pasemayane, kumpuling punang abahan, badhe pangrancangira, linanji lelanjenipun, kang panuwun sirah gada.
  12. Yata Kanjeng para Wali, wong wolu amet bebahan, jangkepe Wali Sangane, panembahan ing Bintara, sakaguru sekawan, punika bageyanipun, kang para Wali sesanga.
  13. Dene sesaka pangendhit, tegese saka penengah, pan kalihwelas cacahe, sajabaning guru papat, sajroning sakarawa, puniku bubuhanipun, para Wali kang sosoran.
  14. Jeng Pangeran Atasangin, lan Pangeran Sitijenar, lan Pangeran ing Gerage, kalawan raja pandhita, ing Garesik negara, Pangeran Baweyaniku, miwah susunan Candhana.
  15. Myang Susunan Geseng nenggih, lawan Pangeran Cahyana, kang sumare gunung Lawet, pangeran ing Jambukarang, lan Pangeran Karawang, myang Seh Wali Lanang iku, tuwin Seh Waliyul Islam.
  16. Tuwin ta Seh ing Mahribi, myang Seh Suta Maharaja, Seh Para klawan Seh Banthong, ing Galuh raja pandhita, lawan pandhita raja, ing Pamalang dhepokipun, lan pandhita Karangbaya.
  17. Miwah Jeng Susunan Katib, lan Susunan ing Pantaran, tuwin ta Sunan Tembalo, pandhita Usmanuraga, Usmanaji pandhita, punang kabubuhanipun, saka panengah sadaya.
  18. Dene sakarawa nenggih, cacahe pan kalihdasa, kang binubuhan agawe, para Wali pra pandhi kang sami amardika, para ngulama gung-agung, para mupti pra kukama.
  19. Para jaid para ngabid, pra mungaid ahlul imán, mukmin kaslan para saleh, sadaya pan sakarawa, dene sunduk kilinya, pamidhangan lan delurung, panitih lan takir lambang.
  20. Balandar pangeret nenggih, ingkang adarbe bebahan, kang para dipati kabeh, dene tetakir pananggap, miwah dudur sadaya, palisir lan wuwung agung, ing ngandhap nginggil sadaya.
  21. Puniku bubuhaneki, sagung kang para satriya, sentana geng-alit kabeh, dene kang usuk sedaya, lawan badhe pagernya, kang darbe bubuhan iku, para mantri ulubalang,
  22. Punggawa prameya mantri, dene punang sirap-sirap, sadaya badhe payone, sami urunan kewala, saman a wus bubaran, ingubayan dinanipun, pangumpule kang ababan.
  23. Sasowang-sowangan sami, panggarape kang abahan, kuneng tan winama ing reh, lam in ing panggarapira, tuwin pangrancangira, punang dhedhuwuran sampun, lelanjene pan wus dadya.
  24. Ingadon-adon respati, muwah ta punang sosoran, sagunging saka-sakane, sunduk kili myang balandar, wus linanji sadaya, mung kantun kang sakaguru, sakawan duk winiwitan.
  25. Arsa den adon-adoni, sesaka kirang satunggal, amung tetiga cacahe, yata Jeng Sinuhun Benang, andangu Seh Melaya, dene tan ana kadulu, bubuhane durung ana.
  26. Sakaguru kang sawiji, bubuhane Seh Malaya, tan wonten mantra-mantrane, pijer pitekur angiwa, teka ayem kewala, semana sampun kasusu, panglanjine punang saka.
  27. Kasusu bandhenireki, enjinge lajeng ngadega, kang pusaka masjid gedhe, Jeng Sinuhun Kalijaga, kagyat marek ing ngarsa, dinukan mring Jeng Sinuhun, Benang Anyakrakusuma.
  28. Seh Malaya awot sari, tumungkul tadhah deduka, sangking ing ngarsa lumengser, maring gon wong nambut karya, wauta Seh Malaya, ngalapi tatal kinumpul, pan pirang-pirang bopongan,
  29. Punang tatal den taleni, tinata dipun tap-etap, pindha wong agawe eber, gilig gegulingan panjang, taline kerangkungan, agung apanjang gumulung, Seh Malaya gambuh ing tyas. 

PUPUH XV
G  A  M  B  U  H 

  1. Madhep ing keblat gupuh, Seh Malaya semedi manekung, tyas mawardi sumungku ring, x) syuh luluh ing tingal jumbuh, saciptane sinung dados.
  2. Tatal cinipta wutuh, salin warna ilang tatalipun, lir den ukur ageng myang panjangireki, lan sakaguru kang telu, kang sami ingadon, x).
  3. Luwar samadinipun, Seh Malaya karamete kabul, kagawokan sagung kang sami ningali, lenger-lenger jetung ngungun, gagetun sami andongong.
  4. Saka tatal wus katur, mring sang ratu wadat nulya gupuh, den ukuri ingadon-adon kinardi, samana pan sampun rampung, kantun adegnya kemawon.
  5. Ing wanci sampun dalu, sami salat bar Jumungahipun, salat Mahrib anulya Isanireki, kuneng wanci tabuh telu, wus tangi sakathahing wong.
  6. Dyan sami salat subuh, sabakdaning salat sami gupuh, angrarakit abahan adeging masjid, kang para Wali gung-agung, iyek ing karya asagoh.
  7. Para mukmin gung-agung, miwah para dipati sadarum, pra satriya sentana bupati mantri, ulubalang lalang-laut, sadaya sampun mirantos.
  8. Pan linekasan gupuh, wanci enjing punang sakaguru, kang sekawan den adegaken tumuli, kang para Wah wewolu, tumandang sami ambopong.
  9. Myang senopati Jimbun, milya ambopong kang saka catur, sampun ngadeg dan sirah gada nusuli, purna luluhuranipun, nulya pananggap panosor.
  10. Saka panengahipun, kalihwelas ingadegken gupuh, para Wali sosoran tumandang sami, ambopong saka kasaut, angadeg sareng kimawon.
  11. Lambang pinasang sampun, dudur tatakir balandar usuk, purna punang pananggap pan cinengah nenggih, nulya sakarawanipun, sami den adegken gupoh.
  12. Punang saka rongpuluh, kang adarbe ing hubuhanipun, para Wali ingkang amardika sami, para pandhita gung-agung, para ngulama kinaot.
  13. Pra kukama gung-agung, para mupti mungaid sadarum, pra sulaka para tapa para ngabid, mukmin kaslan ahli ngilmu, sengkut tandange asagoh.
  14. Sareng pangadegipun, sakarawa nulya punang dudur, myan panerus balandar miwah kang takir, usuk wus minggah sadarum, purna kang pananggap ngisor.
  15. Lajeng panyirapipun, kuneng wusing paripurnanipun, lajeng para Wali wewolu nulya glis, anata ing keblatipun, aja kongsi mencang-mincong.
  16. Kang bener adhepipun, maring Kakbah ing Mekah puniku, lamun ora bener keblate kang masjid, nora asah salatipun, kang padha salat ing kono.
  17. Mangkana wau sagung, Kangjeng para Walisanganipun, pamawase ing keblat sami pradongdi, wonten kang mestani sampun, kenceng adhepe mangulon.
  18. Wonten mastani luput, kirang condhong ngaler adhepipun, dan ingoyog mangaler adheping masjid, winawas malih pan langkung, kasangetan condhong ngalor.
  19. Nulya den oyog ngidul, punang masjid keblate kelangkung, kapengidul dinuwa mangaler malih, meksa kirang condhongipun, jinawil sampun mangalor.
  20. Winawas malih luput, kasangeten ing pangaleripun, den tinulak wus bali mangidul malih, kirang kedhik kencengipun, mangilen ragi mangalor.
  21. Yata sadangunipun, tansah pradondi ing kencengipun, pamawase dereng wonten kang patitis, kang masjid yayah den iyun, mayak-mayuk ngidul ngalor.
  22. Ing wanci pan meh dalu, meksa tan wonten ingkang tertamtu, wus mangkana Jeng Sinuhun Benang nuli, pirembag lawan sinuhun, ing Giri mupakat dados.
  23. Kinendelan rumuhun, ing latri sami rembag manekung, anerangken maring Hyang Kang Mahasuci, kang supaya beneripun, ing keblat aja melencong.
  24. Kuneng praptaning dalu, kawuwusa pra Wali gung-agung, samya lenggah tapakur aneru dhiri, maledi semadi nekung, anenedha ing Hyang manon.
  25. Para Wali wewolu, sami ambos ing paningal terus, tarawangan andulu ing jagad kabir, tan ana ling-alingipun, mangetan terus mangulon.
  26. Ing Mekah pan kadulu, Kakbahtulah katon cetha munggul, kang Masjidil Karam tetela kaeksi, dan Sang para Waliwolu, angumpul dados saenggon.
  27. Myang senopati Jimbun, tunggil enggen lan pra Wali wolu,duk semana winawas keblating masjid, pinet kenceng adhepipun, lan Kakbatulah kang katon.
  28. Nanging pra Wali wolu, maksih pradongdi pamawasipun, punang masjid jinawilan nganan-ngering, menga-mengo ngalor-ngidul, sadangune dereng manggon.
  29. Saksana Jeng Sinuhun, Benang kalawan Sang Ratu Tunggul, megeng napas anyipta ringkesing bumi, sami sakedhap wus kabul, karamating Walikatong.
  30. Ringkes buwana ciut, ing Mekah pan wus celak kadulu, Kakbahtulah pareg katingal ing ngarsi, winatawis tebihipun, amung tigangemel tinon.
  31. Prabu Wakdat anuduh, mring Seh Malaya waspadeng semu, dyan jumeneng wau Jeng Susunan Kali, sangking 1er majeng mangidul, jumangkah suku sawiyos.
  32. Suku kekalih mulur, panjang aluhur begagahipun, suku kanan prapteng Mekah sampun ngancik, sajawining pageripun, Kakbatulahi ing kono.
  33. Suku keringnya kantun, napak ing ler-kilen masjid wau, asta kanan anyandhak Kakbatulahi, asta kering nandhak sampun, sirah gada masjid kono.
  34. Tinarik kalihipun, sami mulur gya ingaben gathuk, Payok Kakbat lawan sirah gada masjid, den nyatakaken sawujud, ceples kenceng datan menggok.
  35. Para Wali gung-agung, sami andulu kalintang sukur, Jeng Sinuhun ing Benang ngandika ans, yayi Seh Malaya uwus, abener tan walangatos.
  36. Seh Malaya wotsantun, nulya anguculken astanipun, Kakbatulah lan masjid pan sampun bali, Seh Malaya nulya lungguh, ngarsaning raka wotsinom. 

PUPUH XVI
S  I  N  O  M 

  1. Kuneng lamining pakaryan, semana pan sampun dadi, masjid geng nagari Demak, sampat paripurneng kardi, semana den babadi, kari roro kartinipun, ing jalma sengkalanya, mangkana sami winilis, kaotipun masjid lami lan enggal.
  2. Kaot pitulikur warsa, wauta kang masjid lami, pinindhah mring Suranatan, kinarya masjid jro nenggih, pasalataning aji, nenggih bar Jumungahipun, kuneng alama-lama, gantya kang winurcitani, wonten trahing gusti niyakaning jagad.
  3. Sangking ing Ngatasmaruta, kalana mring Tanah Jawi, ing nguni duk jamanira, Jeng Susunan Ampel Gadhing, pinernah dadya mupti, nagari ing Kaliwungu, katalah namanira, Pangeran ing Atasangin, tunggil bangsa lan nateng Deli Benggala.
  4. Ing Deli Tanah Benggala, Jeng Sultan Sarip Asnawi, pangagenging para nata, ing Banggala sadayeki, pangeran Atasangin, puniku den ambii mantu, maring Jeng Sarip Sultan, patutan jalu kekalih, kang satunggil awisma aneng Benggala.
  5. Kang satunggil aneng Jawa, ing Kaliwungu nagari, kaipe mring bupatinya, sampun apeputra nenggih, sakawan kathahneki, kang tetiga sami kakung, kang estri pan kagarwa, mring kang gumantya dipati, Kaliwungu dene kang priya tetiga.
  6. Pindhah maring Pandhanarang, pan punika ing Samawis, basa rikat ing Samarang, kang sepuh dadi dipati, ing Pandhanarang nenggih, langkung kasugihanipun, berbudi wicaksana, sarwa-sarwi sigih sugih, ingkang rayi aremen dadya sudagar.
  7. Wisma ing wukir Pragota, kalawan karem agami, kang rayi wuragil ika, karem amratapa nenggih, mendhita sarwa wasis, limpat ing reh pasang semu, wisma ing Pandhanarang, kuneng semana winarni, duk mentase adhege masjid Demak.
  8. Adipati Pandhanarang, mogok tan arsa sumiwi, marang ing nagari Demak, ing purwane sang dipati, dahat merang tan sipi, duk karya masjid ing dangu, saguning Waliyulah, myang para pandhita mupti, pra ngulama para kukama pukaha.
  9. Para salih para tapa, mukmin kas para mungaid, samya neng nginggil lenggahnya, satata lan sribupati, dene kang pra dipati, para punggawa gung-agung, miwah para satriya, bupati prameya mantri, lenggahipun samya neng ngandhap sedaya.
  10. Sang Dipati Pandhanarang, wirang ing tyas angranuhi, dadya angkep kewala, aneng Nagari Samawis, tan milu anganyari, masjid ing Demak puniku, kalamun tinimbalan, tansah angecani krami, nulya Kangjeng Susuhunan ing Kalijaga.
  11. Rawuh Nagri Pandhanarang, kang rayi den pituturi, pan rayi ipe punika, anggung tinanya rininding, Pangeran Pandhanawis, umatur purwaning dangu, prapteng wasananira, ya ta Jeng Susunan Kali, welas mulat mring Pangeran Pandhanarang.
  12. Sampun winulang sadaya, ing elmu kawalen nenggih, pambontosing kasuciyan, kasampurnaning ngaurip, urip kang purna-jati, jatimurti wastanipun, waluyeng sangkan-paran, terang terus lair batin, ing batine wus cecalon Waliyulah.
  13. Arine sang adipatya, kang wuragil sarwa wasis, ingkang karem kasutapan, wruh ing cipta anututi, ngesrahken pati urip, ing pada nungkemi lebu, mring Kangjeng Seh Malaya, pan sampun winejang ngelmi, kawaleyan kadi kang raka dipatya.
  14. Pangeran ing Pandhanarang, lawan kang rayi wuragil, kalihe sampun cinawang, badhe cacalon utami, kuneng semana nuli, katilar kamuktenipun, dipati Pandhanarang, lawan kang rayi wuragil, tan atolih kadangwarga brana dunya.
  15. Amung lawan garwanira, kalihe sami sarimbit, putrane sang adipatya, jalu pan kinen angaji, kataki-taki ngelmi, maring Jeng Sunan Majagung, kaprenah wayahira, mring Sunan Majagung nenggih, yata wau Sang Dipati Pandhanarang.
  16. Wus linggar atilar praja, duk ing wanci sirep jalmi, tan ana wong kang uninga, amung kalawan kang rayi, kuneng datan winarni, reroncening laminipun, miwah ing lampah-lampah, saking denya inglampahi, pituduhnya Jeng Susunan Kalijaga.
  17. Ngidul-ngetan lampahira, wus prapteng Tembayat wukir, lajeng wisma ing Tembayat, ambentur sutapaneki, dene ta ingkang rayi, kinen misah wismanipun, dhadhekah ing Kajoran, ambentur sutapaneki, kalihipun manjing dadya Waliyulah.
  18. Pangeran ing Pandhanarang, sampun sesilih wewangi, Jeng Suhunan ing Tembayat, kang rayi silih wewangi, Jeng Panembahan nenggih, ing Kajoran namanipun, kuneng kang wus minulya, manjing martabating Wali, kawuwusa semana negari Demak.
  19. Panembahan ing Bintara, wus lami antaraneki, semana anandhang gerah, tan lami nulya ngemasi, riningkes ing pakarti, sapala kertining lampus, punang layon semana, sinare salering masjid, sinengkalan sedanira panembahan.
  20. Sima Guna Kartaning Rat, Panembahan Bintareki, meningi sadasa warsa, denira ayasa masjid, mangkana ta winarni, putranira sang aprabu, sakawan kathahira, ingkang asepuh pribadi, jalu pekik Pangran Sabranglor namanya.
  21. Penenggak apan wanudya, tinarimakaken nenggih, maring Pangeran Widagda, ing Cirebon kang nagari, dene arine malih, priya nenggih namanipun, pan Rahaden Trenggana, dene arinipun malih, pan wuragil nenggih jalu namanira.
  22. Pangeran Sabrangkidulan, nanging katelah ing nguni, Pangran ing Kali wa nya, dene seda aneng kali, yata malih winarni, ingkang anggentya prabu, putra ingkang anama Pangeran Sabrangler nenggih, kang angangkat jumenenge naranata.
  23. Kangjeng Sinuhun ing Benang, lawan Jeng Sinuhun Giri, ingestren para Oliya, satanah Jawa nekseni, dene wewangineki, Jeng Sultan Demak puniku, nanging tan pati lama, pinasthi karsane Widi, Sultan Demak semana pan sampun seda.
  24. Denira jumeneng nata, lamine mung kalih warsi, wau Kangjeng Sultan Demak, kang layon sinare nuli, aneng salering masjid, ing dagane ramanipun, kang putra tan gumantya, jumeneng narapati, ari nata sampun ingangkat sarkara. 

PUPUH XVII
DANDHANGGULA 

  1. Raden Trenggana jumeneng aji, anggentyani karatoning raka, Sultan Demak bisikane, pangulu Sunan Kudus, pepatihe pan mulu salin, apatih Wanasalan, nenggih namanipun, kuneng gantya winursita, Jeng Suhunan ing Giri kedhaton nenggih, gerah pan lajeng seda.
  2. Pan riningkes ing sapala karti, punang layun sinare semana, aneng ing Giri purane, sengkalane ingetung, Siking Guna Karyaning Bumi, ingkang putra gumantya, nama Jeng Sinuhun, ing Giri parapneki, Ratu Tunggul Walikutuburabani, Aotad martabatnya.
  3. Apan kadi kang rama ing nguni, ing kawignyan miwah kawaspadan, tuwin ing kasutapane, kuneng gantya winuwus, Sri Anyakrakusumeng bumi, Jeng Sinuhun ing Benang, prapteng janjenipun, wafat atilar ing dunya, kondur maring karaton kang baka nenggih, roncene tan winarna.
  4. Punang layon sinare tumuli, aneng asrama sunya ing Benang, winurciteng sengkalane, sedanya Jeng Sinuhun, Wisik Sukci Adining Bumi, kang gumantya semana, ing martabatipun, Kangjeng Sinuhun Darajat, ambawani kadi kang raka suwargi, Wali Gos Kutubrahman.
  5. Kawuwusa sasedanireki, Prabu Wahdat Anyakrakusuma, tan lami ing antarane, amung satengah tahun, sang dipati Mandura lalis, Lembupeteng layonnya, sinarekken sampun, aneng ing Karangkajenar, ing dagane ingkang ibu prameswari, putranira gumantya.
  6. Lembuwara bisikanireki, nenggih sang dipati ing Madura, kuneng kawinarna ing reh, nenggih sang raja sunu, Pajang Pengging wong agung kalih, Dyan Kebokanigara, Kebokenangeku, sasedane Prabu Wakdat, myang sedane ingkang paman adipati, Lembupeteng Mandura.
  7. Wong agung kalih kewran ing galih, datan purun sumiweng ing Demak, kalangkung sanget mirange, ing batine wong agung, kaletheke sajroning ati, cawengah ing pangundang, kudanganing dangu, kinudang dene kang eyang, ya milane milalu amiwal kapti, sumakseng pamiwaha.
  8. Miwaha ring tyas wong agung kalih, aneng Pengging nagrine priyangga, ka gagas-gagas karsane, duk semana wong agung, kalihipun samya pradongdi, ing karsa tan atunggal, pamesuning laku, ingkang raka karsanira, amretapa sukuning wukir Merapi, ambuwang kasatriyan.
  9. Mindha ajar ing tapanireki, anrus subrangta memati raga, amendhem kula jatine, marma tinindheng laku, supayane sampun katawis, kang garwa mangka endhang, dene putranipun, dadya manguyu jejanggan, kuneng ingkang tetapa wukir Merapi, pindha ajar sunyata.
  10. Supe marang kasatriyaneki, tan angetang kabupatenira, yata warnanen arine, Kebokenanga kantun, aneng kutha ing Pajang Pengging, tan ayun siwaka, acara wong agung, sagunging mantri sentana, sinatriya kalamun arsa sumiwi, cara santri kewala.
  11. Den ilangken caraning priyayi, sasolahe saguna satata, tindak tataning pasan tren, panggenan ahli ngelmu, mung karana Allah sayekti, Raden Kebokenanga, sengkut ahli ngilmu, nemen salat bar Jumungah, lawan sagung para sakabatireki, wadya sentananira.
  12. Ageng-alit wadya Pajang Pengging, jroning kitha myang sajawi kitha, winitawis ing kathahe, wonten wong tigangewu, sami sengkut salatireki, sakabat jro kathahnya, amung pitungatus, Rahaden Kebokenanga, pan wus datan pisan-pisan angrasani, mring kabupatenira.
  13. Silih nama Kyai Geng ing Pengging, namanira raden pan binuwang, amung kiyai den angge, lilah pambeganipun, mung karana Allah lirneki, yen wus ngabekti ing Hyang, karyane nenandur, gaga sawah nandur kenthang, tetegalan leren mangsane ngabekti, mangkana salaminya.
  14. Duk semana Kiyai Geng Pengging, kadhatenganW aliyulah dibya, sekti kuncara ngilmune, kalana ahli laku, kesit datan kena pinethit, ladak nora cak-encak, pambontosing ngilmu, kang ngilmu rahsa-surasa, sarasaning sarkara rupa lan manis, tan kena pisahena.
  15. Wus leksana salengkering bumi, sang pandhita tyasira angambar, jati kasturi gandane, panunggalingsawujud, datan pisah kawula gusti, tuhu tunggal pinangka, tan samar ing kawruh, wruh wekasing ana – ora, sang pandhita wus nyata tanpa ling-aling, waspadeng sangkan paran.
  16. Paripurnaning angga muryani, wuryaning kang tan kenaning pejah, lenyep ing kawekasane, pan tan kena winuwus, kauwusanira winuni, tan ana japa mantra, kabeh wus kawengku, wekas-wekasing kamuksan, anglimputi ing jagad sakalir-kalir, tuhu suksma-sinuksma.
  17. Sotya-sinotya manik-minanik, wus tumeka ing makam minulya, maha mulya kamulyane, sang pandhita jejuluk, Ki Seh Walilanang Sajati, ya Sang jatiminulya, dene wastanipun, Jeng Pangeran Sitijenar, apeparab Seh Sunyata Jatimurti, Susunan ing Lemahbang.
  18. Sang Pandihita lami aneng Pengging, Kiayi Geng sru sesuguhira, sih urmat marang tamune, duk semana winuwus, Kyai geng wus manjing murid, mring Pangran Sitijenar, anggeguru ngilmu, kasampurnaning sarira, surasaning rerasan kang aib-aib, reh pamuketing rahsa.
  19. Wus tinumpek pamejangireki, salekering ngilmu kalepasan, pan sampun katampan kabeh, kuneng ing lamenipun, sang pandhita semana mulih, maring ing Sitijenar, kyaigeng dumulur, ing guru mring Sitijenar, kacarita wau Kyai Geng Pengging, pan wonten sarenganya.
  20. Manjing sabat ageguru ngilmi, maring Jeng Pangeran Sitijenar, wong kawandasa kathahe, Ki Gedhe Banyubiru, lan Ki Gedhe ing Getasaji, Kyai Gedhe ing Balak, Ki Gedhe ing Butuh, lawan Ki Gedhe ing Ngerang, myang Ki Gedhe ing Jati Ki Gedhe Tingkir, Ki Gedhe Patalunan.
  21. Lan Ki Gedhe ing Pringapus tuwin, Kyai Gedhe Nganggas Wanalapa, ing Paladadi Ki Gedhe, ing Ngambat Karangwaru, ing Babadan Wanantareki, Kyai Geng ing Majasta, ing Tambakbayeku, ing Bakilan ing Tembalang, Karanggayam Ngargaloka Kayupuring, Pandhawa Selandaka,
  22. Kiyai Geng ing Purwasa de ki, Kebokangan Kyageng Kebonelas, Ki Gedhe ing Waturante, Kyai Gedhe Taruntum, Pataruman ing Banyuwangi, ing Purna Wanasaba, ing Kare Gegulu, ing Candhiwukir Pragota, Ngadibaya Karurungan Jatingalih, Wanadadi Tambangan.
  23. Kiyai Geng ing Ngampuhan tuwin, Kyai Geng ing Bangsri Panengah, pan puniku sarengane, denya sami geguru, mring Pangeran ing Sitiabrit, sami manjing kekadang, kadang tunggil guru, langkung sami sih-sinihan, yayah kadi sadulurira pribadi, atut aruntut samya.
  24. Kawuwusa Jeng Kyai geng Pengging, lami denya anen Sitijenar, anuju pepakan kabeh, kadange tunggil guru, aneng Sitijenar pra sami, agena-guna rasa, mupakating ngilmu, tasawup kang ngelmu rahsa, sami raseh kusus ingkang insankamil, pamuketing kamuksan.
  25. Wusnya mangkana pra samya pamit, maring guru Pangran Sitijenar, linilan wus bubar kabeh, sowang-sowangan mantuk, mring wismanya sasiki-siki, yata kang kawuwusa, Kyageng Pengging wau, lampahipun sasarengan, wong pitulas mangidul lampahnya sami, Kyageng Tingkir kang tuwa.
  26. Kyageng Pengging Kyageng Banyuwilis, Kyageng Getasaji Kyageng Balak, Kyageng Majasta malike, Kyageng Tambakbayeku, ing Tembelang Ki Gedhe Baki, Ki Gedhe ing Babadan, ing Wanatareku, Ki Gedhe ing Karanggayam, Ngargaloka ing Pringapus Kayupuring, ing Nganggas wanalapa.
  27. Wong pitulas sami prapteng Tingkir, ing wismane Kyageng Adipurwa, samya kinen sipeng kabeh, ingandheg kalih dalu, sinugata boga menuhi, langkung sesugunira, Kyageng Tingkir wau, maring tamunya nembelas, wus mangkana nulya sami pamit mulih, mangkat asesarengan.
  28. Kang sakawan misah aneng margi, ngidul milah angulon lampahnya, Kyageng Ngargalokane, Kyai Gedhe Pringapus, lan Ki Gedhe ing Kayupuiing, Ki Gedhe Purwasada, yata kang kawuwus, rowelas kang ngidul-ngetan, Kyai Geng ing Pengging sarowangneki, datan kawarneng marga.
  29. Lampahira Kiyai Geng Pangging, sampun prapta aneng puranira, lawan sawelas kancane, samya mampir ing ngriku, sru susugun Kyai Geng Pengging, mring tamunya sawelas, sipeng kalih dalu, binoja sinungga-sungga, wus mangkana nulya sami pamit mulih, mangkat ungkur-ungkuran. 

PUPUH XVIII
P A N G K U R 

  1. Kuneng kang wus mantuk samya, gantya ingkang winurcitaa malih, ing Bintara sang aprabu, ingkang jumeneng aijyar, kinasihan ing para wali gung-agung, sujud kang para satriya, sentana punggawa mantri.
  2. Samya jrih asih sedaya, datan wonten kang sumelang ing kapti, duk samana sang aprabu, sampun miyarsa warta, yen kang raka ing Pengging kekalihipun, asalin lagu pratingkah, ing reh anganyar-anyarin.
  3. Ambuwang kasatriyanya, cara santri ing tindak cara pakir, lawan malih datan ayun, prapta nagari Demak, salamine jumenengira sang prabu, dereng sumiwi ing Demak, angedhem wong agung kalih.
  4. Aneng nagrine priyangga, srinarendra tan sakeca ing galih, langkung sandeya ing kalbu, Kangjeng Sultan ing Demak, walangati menawa kang raka iku, angrubedi panjenengan, karaton ing tanah Jawi.
  5. Jeng Sultan Demak semana, anglampahken caraka catur mantri, kinen nimbalana gupuh, mring kang raka kalihnya, rajaputra ing Pengging kang duta sampun, mesat tan kawarneng marga, caraka wus prapteng Pengging.
  6. Panggih lan sang rajaputra, dhinawuhken timbalaning nerpati, kalamun sang rajasunu, kekalih tinimbalan, mring Jeng Sultan ing Demak sarenga rawuh, lawan lakuning caraka, wauta Kyai Geng Pengging.
  7. Wangsulanira mring duta, lah matura marang srinarapati, yen ing mengko kakangingsun, Maosakanigara, lunga nglangut tan karuhan paranipun, nuruti karsaning driya, tan ana wadya kang ngiring.
  8. Amung lawan garwa putra, sun ulati lami datan pinanggih, dene ta mungguh wakingsun, tinimbalan ing nata, nuwun maklum kewala ing sang aprabu, nganti praptane kakangmas, samangsane besuk prapti.
  9. Yekti aseba wakingwang, maring Kangjeng Sultan ing Demak benjing, wong roro lan kakangingsun, lah wis duta muliha, mantri catur mituhu sawelingipun, pamit leser sangking ngarsa, mijil sangking nagri Pengging.
  10. Duta sekawan lampahnya, tan kawarna solah lamining margi, prapta ing Demak wus laju, marek ing srinarendra, atur sembah matur solahnya ingutus, ing purwa wadya wasana, wus katur ing sribupati.
  11. Duk miyarsa Kangjeng Sultan, ngungun ing tyas anging renteng tan sipi, sangking sandeya sang prabu, cinipta bokmenawa, angrubeti marang ing karatonipun, nanging sakedhik sang nata, ana kacathet ing galih.
  12. Dene ta kadange tua, kalihipun wong agung pajang Pengging, nak sanakira sang prabu, atamajane kang tuwa, mokal lamun darbea pamrih kang dudu, pan dereng tumindak pira, wong agung lan sribupati.
  13. Kuneng semana laminya, Sultan Demak gantiya kang winarni, Kangjeng Susunan Majagung, wus sanget sepuhira, nandhang gerah pan lajeng ing sedanipun, kang layon sampun pinetak, aneng pamelenganeki.
  14. Putranira kang gumantya, Panembahan Majagung kang wewangi, akathah sadherekipun, amergil sowang-sowang, sami nama pangeran sadayanipun, ana wismeng nagri Demak, ana wisma Ngampelgadhing.
  15. Ana kang wisma Darajad, myang ing Benang ana wisma ing Giri, liyan kang aneng Majagung, yata kang kawuwusa, nagri Demak anuju ing mangsanipun, ing wulan Rabingulawal, pepekan kang para Wali.
  16. Myang para mupti sulaka, prangulama kukama para ngabib, para pandhita gung-agung, miwaii kang para tapa, sampun pepak aneng ing Demak sadarum, tuwin kang para dipatya, satriya punggawa mantri.
  17. Para dipati amanca, apepekan aneng Demak nagari, kadi saben-sabenipun, saben rabingulawal, sami prapta samana ing lamenipun, ing tanggal ping kalihwelas, amaca Maulud nabi.
  18. Aneng masjid geng ing Demak, sami rahap lelagon maca singir, rawi-rawi ing swararum, Jeng Gusti Sultan Demak, imbal lawan kang para Wali gung-agung, yen wus palesta tahlilan, nulya bujana menuhi.
  19. Enjinge lajeng kekirab, garebegan angirabaken baris, balabar wadya lit-agung, pacak baris anggabag, kaebekan salebeting alun-alun, amber mring reratan jaba, tepung sauruting margi.
  20. Yayah wana tumaruna, genging baris wadya satanah Jami, gameng andhengdheng ngendhanu, sesek atitip atap, susun-susun matimbun jejel supenuh, pindha mendhung ing gegana, sumaput dhedhet ing langit.
  21. Jeng Sultan denya sineba, lenggah aneng witana ing sitinggil, neng amparan manik wungu, lan pra Wali pangarsa, sami lenggah ing singangsana sadarum, satata lawan sang nata, neng kanan kering narpati.
  22. Majeng mangaler sadaya, dene ingkang para Wali pawingking, samya neng masjid sadarum, lawan para pandhita, pra ngulama para kukuma gung-agung, ngabid sulaka pukaha, supenuh munggeng surambi.
  23. Amber munggeng palataran, dene ingkang munggeng ngarsa narpati, para satriya gung-agung, bupati pra sentana, andher munggeng ing ngarsanira sang prabu, teratag ngandhap witana, satriya kang sepuh sami.
  24. Kang kaprenah uwa paman, sami lenggah ing kursi kanan kering, ing ngarsanira sang prabu, Kya Patih Wanasalam, neng paglaran lawan para punggawa gung, para dipati amanea, nayaka prameya mantri.
  25. Sawusnya gunungan medal, maring masjid ajating narapati, nulya dinonganan gupuh, binagi winaratan, ri sampunnya Jeng Sultan anulya kondur, maring purantaranira, dhadharan lan para Wali.
  26. Saluwaring dhedhaharan, nulya mijil sagunging para Wali, marang ing pakuwonipun, bubaran kang sewaka, miwah sagunging bans bubar sadarum, kuneng ta ing antaranya, tigang dina tigang ratri.
  27. Sagung para Waliyulah, sami ngumpul aneng sajroning puri, myang pra pandhita gung-agung, mupti para kukama, mung kewala ingkang sami sepuh-sepuh, ingkang rinembag ing karsa, mamrih kencenging agami.
  28. Pikuwate kang sarengat, amemuri parentahe Jeng Nabi, Muhkamad ingkang rinasul, angugerana sarak, tetungguling agama ingkang pinunjul, sapa kang mukir ing kana, yekti mukir ing Hyang Widi.
  29. Sapa kang mukir maring Hyang, yekti manggih tatrapaning agami, tinatrapan lawan kukum, nora kena suminggah, Jeng Susunan ing Kudus aris umatur, maring Jeng Sunan Darajad, ngaturken solahireki.
  30. Pangeran Seh Sitijenar, denya hanggung kongas mingis sru kengis, memikis reh kang winungkus, kawekasaning wekas, pangangkusing ngilmu pamungkasing tuwuh, angas kalantur ing tingkah, tingkahe andhedheweki.
  31. Wani anerak larangan, ing agama sarengat Kanjeng Nabi, parentah asring siningkur, mungkir ing tata sarak, datan kena pinrih ajuning tumuwuh, tan ayun rukuning Islam, atilar salat ing masjid.
  32. Datan ayun bar Jumungah, datan ayun amuji lawan dikir, anrang sipat siku-siku, ladak tan kena ngendhak, tinuturan malah amales pitutur, ilang walangatinira, datan anduwe wawedi.
  33. Yen pinengkok wani katrap, tan angeman marang patinireki, mempeng tan kena rinapu, ngedheng tanpa warana, memudani ing sarak agama Rasul, asring ambuka kekeran, sura tan sedya ngunduri. 

PUPUH XIX
D  U  R  M  A 

  1. Angandika wau Jeng Sunan Darajad, yen mengkono ta kaki, iya wus mupakat, enggoningsun miyarsa, lan wus menangi pribadi, pan datan siwah, saaturira kaki.
  2. Yen tingkahe iya Ki Seh Sitijenar, anglingkabaken bans, makewuhi lampah, tan kena ingalingan, kena tatrapan sayekti, ing kukumulah, yen nora kena man.
  3. Jeng Susunan Darajad atari marang, pra pituwaning wali, myang para kukama, pukaha pra pandhita, myang sagunging para mupti, sampun muktamad, yen Pangran Sitiabrit.
  4. Keneng kukum, katrapan ing pangadilan, yen nora kena man, wus manjing kinisas, ajwa wet kadedawan, “angrerusuhi nagari, angrusak sarak, saksana den timbali.
  5. Jeng Pangeran Sitijenar neng kuwunya, kerit ing duta prapti, salebeting pura, sampun lenggah satata, anunggil kang para Wali, nulya Susunan, ing Kudus kang dhawuhi.
  6. Heh andika atarnpinya kang timbalan, risang mahapinundhi, yen andika datan, memareni pratingkah, ingkang anganyar-anyari, angrusak sarak, kongas tanpa ling-aling.
  7. Sayektine andika kena tatrapan, kang trus ing dalil kadis, ijmak lawan kiyas, datan kenging sumigah, kukumulah andhatengi, maring andika, dene yan kena mari.
  8. Sayektine andika angsal apura, kalawan den wuwuhi, sagung kapenedan, ya ta gumujeng suka, Seh Sunan Jatimurti, ngentrok wentisnya, mulat cahyanireki.
  9. Muwus alon patitis ladak tembungnya, babo dene amencit, begja yen mengkana, bakal antuk ganjaran, ing dunya kang luwih adi, kang pinurwendah, ing alam sairkabir.
  10. Dene mungguh timbalane Jeng Susunan, Darajad kang pinundhi, denya sru angeman, maring badan manira, palimarma ing ngaurip, sampun katedha, sih tresna sang pinundhi.
  11. Nanging mangke manira pan datan arsa, madayeng wuwus mami, kang sampun kawedal, kadi saben mangkana, ananing kawula iki, pan darmi molah, kapurba dening Gusti.
  12. Saosike kawula tan darbe karsa, paningal pamiyarsi, solah muni-muna, tingkah tanpa iriban, wasana kang tanpa siring, sinten kawasa, pan kahananing Gusti.
  13. Amimbuhi mring kahananing kawula, jumbuh tarik-tinarik, tetep- tinetepan, brahi-binaraenan, anane silih-sinilih, polah-pinolah, ing kana apulangsih.
  14. Apulangsih sajroning kahananira, kalimputaning Gusti, ilang kawulanya, suh lulud sirna gepang, kagenten ananing Gusti, kauripanya, apan uriping Gusti.
  15. Lair-batin pan wua kahananing suksma, ingkang sinembah Gusti, Gusti kang anembah, dhewe sembah-sinembah, puji-pinuji pribadi, awewangsulan, marmane ing ngaurip.
  16. Den waspada kasampurnaning uripnya, urip waluya jati, jatining agesang, datan keneng palastra, saobahing wuluneki, ingkang salembar, pan dadya sembah puji.
  17. Puniku pan sembah puji sanityasa, yen wus makaten ugi, ananing manungsa, bungah datanpa nyandhang, tan susah dene tan bukti, lamun cinendha, sukanira angenting.
  18. Yen anuju kadhatengan pancabaya, myang panyoba bilai, gumuyu kewala, jer tanpa wancak driya, Ian nora darbe wawedi, amung santosa, ing lair trusing batin.
  19. Boten bungah nalika katekan rahmat, nikmat ingkang menuhi, myang pangalembana, tan ayun ambebungah, bilai lara lan mukti, pan padha uga, tan kena nampi milih.
  20. Kabeh-kabeh puniku sami ganjaran, nugraha kang nampani, amung panarima, ingkang langgeng nityasa, datanpa ingan ing urip, uripnya datan, kena cinakreng budi.
  21. Ujer sampun anyepeng pupusing rasa, rasa ingkang sajati, sajatining rasa, apan dudu rerasan, dede rasa nem prakawis, lan dede rasa, ingkang karaseng lathi,
  22. Dede rasa ingkang kerasa ing driya, dede rasa kinardi, lawan dede rasa, ingkang karaseng badan, dede rasa den rasani, lan dede rasa, mukti myang suker sakit.
  23. Sajatining rasa kang amengku rasa, rasajati mumpuni, ing rahsa surasa, rasa pusering rasa, ratuning rahsa sakalir, rasa minulya, waluya jatimurti.
  24. Jeng Susunan ing Kudus runtik sebdanya, heh yen makaten ugi, para kekandhangan, wong angaku Pangeran, mendhak alingan kaeksi, kajabariyah, medheng-medheng ngengkoki.
  25. Pekenira kajarah tur siya-siya, kena ngarahan eblis, tan wun pekenira, nempuh bilai dunya, kena sikuning nagari, nerak larangan, ngrerusuhi nagari.
  26. Memudani sawake jeng rasullulah, yekti den ukum pati, ing benjing Jumungah, datan kenging suminggah, sabakdaning salat sami, para kakisas, ing Pedhang ingkang mandi.
  27. Pangeran Seh Sitijenar sangkin sura, tan ngangge walangati, sudira tan taha, ing netya wuwuh bingar, sumaringah cahya lungid, manis wiraga, mesem sumaur titih.
  28. Lah ta babo kabeh-kabeh kancaning wang, sagunging para Wali, myang para pandhita, munduran kaya bocah, dadak amindho-gaweni, teka anguntap, angas denira mamrih.
  29. Kalorehan teka kakehan pengalap, nganggo amemedeni, maring bocah jabang, manawa keneng sawan, saputen gumeter nangis, apundirangan, gularapan ngririntih.
  30. Eman-eman babo manira wediya, ing mangke nadyan benjing, mangsa ta uncata, lamun wong Sitijenar, eman-eman awak mami, asilih aran, Sunyata Jatimurti.
  31. Yen manira kajarah tur siya-siya, kena ngarahan iblis, ngur baya matiya, nguni duk maksih jabang, tanggung-tanggung kudu urip, manut ing setan, ginawa maring sisip.
  32. Dene mangke manira keneng tatrapan, pan sampun ngong andhemi, mangsa gumingsira, kinisas ing abahan, yen oncata wuwus mami, mangsa nyataa, nyata trus lair-batin.
  33. Jer wus nyata esok nyata sore nyata, nyata raina-wengi, datan nganggo mangsa, nyata inggih sanyata, nguni mangke miwah enjing, dhasar sanyata, sakarsane mastani.
  34. Yata wau Kangjeng Susunan Darajad, ngungun denya miyarsi, dening antepira, Pangeran Sitijenar, tuwin sagung kang miyarsi, sapasamowan, jetung ngungun tan sipi.
  35. Jeng Susunan Darajad nulya parentah, binubaraken sami, anganti Jumungah, nulya sami bubaran, maring pakuwonireki, kuneng laminya, samana prapteng janji.
  36. Ing Jumungah sami pepekan sadaya, sagunging para Wali, myang srinaranata, tuwin para pandhita, para ulama geng-alit, para satriya, punggawa pra dipati.
  37. Aneng masjid sawusnya manjing wektunya, salad Jumungah sami, yata wusing bakda, denya salad Jumungah, anulya mijil ing jawi, Sunan Darajad, lawan srinarapati.
  38. Lenggah munggeng tetarup anyar kinarya, sawetan kori masjid, kori kang ing jaba, sawetan palataran, akepung kang para Wali, para pandhita, miwah sagunging mukmin.
  39. Atepung lan pra dipati pra satriya, andher punggawa mantri, jejel titip atap, ngalun-alun kebekan, Seh Sunyata Jatimurti, sampun anglela, lenggah kapareng ngarsi.
  40. Sunan Kudus andhawuhaken timbalanya, risang mahapinundhi, mring Seh Sitijenar, yen badhe keleksanan, kukumulah kisasneki, sumaur ganggas, Pangeran Sitiabrit.
  41. Sarwi mesem sumaringah cahyanira, lah enggih ta suwawi, nunten lekasana, sampun kadangon tingkah, yata Sunan Kudus aglis, angunus pedhang, landhep kaliwat luwih.
  42. Dyan pinedhang wau Susunan Lemahbang, pedhot jangganireki, murdanira tiba, ing babut kang ginelar, linapisan genis putih, aguladrahan, ludiranya dres mili. 

PUPUH XX
M  I  J  I  L 

  1. Rudira bang merbabang kaeksi, yata kang samya non, ngucap-ucap mangkana wuwuse, dene iku nora indah luwih, ingsun nyana sakti, dibya teguh timbul.
  2. Teka empuk pinedhang babarji, nora nganggo mindho, dene iku ta mengkono bae, kumarecek angaku sayekti, sru kalengki-lengki, pangakene luhung.
  3. Lawan iku ludirane abrit, lumrah getihing wong, ingsun sidhep aneha rupane, yata wau Pangeran Kismabrit, gagembungnya mijil, cemeng getihipun.
  4. Menges-menges lir cemenging mangsi, yata kang samya non, ngucap-ucap teka lumrah bae, saben jalma duwe getih wilis, yata mijil kuning, rudiraning gembung.
  5. Yayah toyaning atal ingiling, yata kang samya non, ngucap-ucap maksih lumrah bae, saben jalma padha anduweni, ludira kang kuning, wauta sang gembung.
  6. Nulya mijil kang ludira putih, putihe mencorong, sarya arum angambar gandane, kang samya non ngucap-ucap malih, maksih lumrah ugi, saben manuseku.
  7. Padha duwe getih catur warni, jer titahing manon, sangking patang wama anasire, abang ireng kuning lawan putih, wus asale nguni, patang prakareku.
  8. Yata wau kang rah catur warni, bisa cecelathon, sami muji sukuring kadaden, pira-pira nikmating ngaurip, manpangating pati, nikmating tinemu.
  9. Jroning pati-pati kang patitis, liwat sangking elok, manuseki sajati-jatine, ingkang sampun ambontos ing elmi, apan ora mati, urip sajegipun.
  10. Sink lamun ingaranan mati, jer tan keneng layon, mung kewala ngalih panggonane, tur amboyong kedhatonireki, kamuktening pati, tan kena den etung.
  11. Yata wau kang samya ningali, sakedhap andongong, kagawokan wicaraning geteh, nulya sami ngucap-ucap malih, baya iku singkir, sulap tegesipun.
  12. Ngendi ana getih bisa angling, rerasan mengkono, baya parewangan ing elmune, apa iku pepethinganeki, kang pinundhi-pundhi, anyanak lelembut.
  13. Sasar-susur sangkin tibeng sisip, karya walangatos, ngreregoni sajroning patine, mundur kaya ngelmune wong ceplik, yata sang alalis, utamangganipun.
  14. Sru gumujeng sarwi angling aris, kabeh getih ingong, padha sira baliya den age, manawa ta sira mengko kari, dadi nora manjing, ing swarganireku.
  15. Punang getih nulya sami bali, kabeh lir sinerot, sirna datan ana lelabete, nulya utamangga angubengi, mring gegembungneki, mider kaping telu.
  16. Sarwi muwus kabeh kanca mami, tan angandel mring ngong, banget temen ing pamaidone, ingkang ora-orane den siri, panunggaling gusti, pamoring sawujud.
  17. Nulya murda teplok wangsul malih, ceples sampun manggon, kanin pulih tan ana labete, cahyanira mancur anelahi, uluk salam ririh, swara manis aruin.
  18. Sinauran wau salamneki, mring saananing wong, pan gumuruh arame swarane, kagawokan sagung kang umeksi, jetung tan kenangling, gegetun angungun.
  19. Dhedhep lerep yayah den sirepi, anjomblong andongong, den sidhep tan mangkana dadine, tuhu lamun tan kenaning pati, mati jroning urip, urip jroning lampus.
  20. Urip bae sajege tan mati, kawaluyaning don, badan suksma langgeng salamine, Jeng Pangeran Sitijenar nuli, mareg mring ngarsaning, sang amahawiku.
  21. Sesalaman lawan sang pinundhi, tuwin sang akatong, miwah ingkang para wali kabeh, sahananing pasamuwan ngenting, sesalaman sami, mring sang wus linuhung.
  22. Sawusira sesalaman sami, sagunging punang wong, sang linuhung alon ing wuwuse, maring jeng susunan kang pinundhi, ing mangke sarehning, wus palesteng kukum.
  23. Ulun pamit ayun amindahi, jaman kang kinaot, lah kantuna basuki ing tembe, tuwin andika srinarapati, den sami basuki, kang kantun ing pungkur.
  24. Miwah kanca-kanca para wali, pra pandhita kaot, pra ulama para mukmin kabeh, dipun sami basuki ing wuri, tuwin ta sagunging, sen tana gung-agung.
  25. Para nayaka bupati mantri, punggawa sang katong, manira mit mring dheweke kabeh, mugya sami kantuna basuki, den apened sami, rahayuweng pungkur.
  26. Gumer sami kang sumaur inggih, mugi-mugi ing don, sami manggiha karahayone, ingkang pindhah lawan ingkang kari, yata kang arsa nis, lair cahyanipun.
  27. Murub mancur mancurat nelahi, ngenguwung mencorong, angkara-kara tumeja ngene, surem sunaring pratanggapati, balerengen sami, kang samya andulu.
  28. Nulya Seh Sunyata Jatimurti, wuwusira alon, isun iki selak kari gawe, nulya anglandeng cahya manginggil, tan antara gaib, sang sampun linuhung.
  29. Sarwi atilar kongas ganda mrik, angambar kinaot, pan ulekan kasturi gandane, cengeng ingkang sami aningali, saananireki, sami amiduwung.
  30. Wonten ingkang sami alok hi hi, he he babo-babo, isun sengguh tan kaya mengkene, sestu nyata-nyata wong linuwih, luwih angluwihi, ing sesamenipun.
  31. Kuneng wau ingkang sampun aib, yata winiraos, Jeng Susunan Darajad dhawuhe, sagung panggonan tilasaneki, Sang Seh Jatimurti, denyanggung nanekung.
  32. Tuwin tilas pamulanganeki, sadaya pan kinon, anengeri kijing maejane, kadi kubur panyekarireki, aja milalati, mring wong mudha punggung.
  33. Yata bubaran kang para wali, sami mring pakuwon, srinarendra kondur mring purane, pasamuwan wus bubaran sami, sapraptaning panti, tansah brangta wuyung. 

PUPUH XXI
ASMARADANA 

  1. Wauta Rekyana Patih, Wanasalam wus utusan, sakawan mantri kang kinon, anengeri kang tilasan, panggenanya Pangeran, Sitijenar yen manekung, panepen patapanira.
  2. Tuwin pamulanganeki, binaktan waragad kathah, tan alami panggarape, sadaya wus sami dadya, kuneng gantya winarna, sagung anak muridipun, Jeng Pangeran Sitijenar.
  3. Samya sungkawa tan sipi, kagagas-gagas ing driya, sami ngranuhi susahe, tinilar ing gurunira, karantan ing wardaya, kesthi tresnanya mring siswa.
  4. Mila sru kingkinya sami, kuneng kang samya sungkawa, gatya ingkang winiraos, sagung para waliyullah, kang aneng nagri Demak, semana wus sami kondur, mring wismanya sowang-sowang.
  5. Tuwin sagung para mukmin, miwah kang para dipatya, ingkang amancaprajane, wus sami mantuk sadaya, yata kang cinarita, Jeng Sultan Demak puniku, enget kagagas ing driya.
  6. Mring raka Kyai Geng Pengging, ing nguni ubayanira, nganti kang raka panggihe, Raden Kebokanigara, kang angikis lunganya, lan sagarwa- utranipun, punika sengadenira.
  7. Samangsanipun kepanggih, sareng sebanya mring Demak, nanging ing mangkya wus lungse, lamine sampun sawarsa, mandayeng patembayan, saking kagagas sang prabu, cinipta nora pesaja.
  8. Nulya utusan sang aji, mantri wewolu binaktan, suratira sang akatong, wus budhal sangking ing Demak, kuneng lamining marga, lampahing duta wewolu, wus prapteng Pengging nagara.
  9. Panggih lan Kyai Geng Pengging, duta wewolu seksana, andhawuhken timbalane, ing Demak srinaranata, amaringken nawala, nulya tinampanan sampun, maring kyai Geng Kenanga.
  10. Binuka sinukmeng galih, kang srat mangkana tembungnya, penget ingkang srat sang katong, kang tulus iklas wijilnya, sangking sucining manah, sangking arinta sang prabu, ing Demak kang mangka badal.
  11. Mring Kangjeng Nabi dutadi, Muhkamad nayakaning rat, kang sampun rinilan angreh, amengku ing Tanah Jawa, miwah ing sabawahnya, ing sabrang kang para ratu, ingkang kabawah ing Jawa.
  12. Dhatenga ing dika mangkin, kakangmas Kebokenanga, ing Pengging adipatine, kang lagya mangun sungkawa, kecalan kadang tuwa, lunga nis tambuh dinunung, kangmas Kebokanigara.
  13. Kang karihin salam mami, dhatenga maring andika, sampuning salam wiyose, kakangmas Kebokenanga, dahat kularsa- arsa, ing mangke sampun sataun, nguni duk kula utusan.
  14. Ing wadya sakawan mantri, animbali mring andika, kakang anedha sumene, ngantos panggihe rakanta, pun kakang Kanigara, witning lamun tan kapangguh, pira sung priksa mring kula.
  15. Lan dika panggih lan mami, kula jeng-ajeng kalintang, ing mangke ta ngantos lungse, kula tan wrin ing pawarta, sanadyan awak kula, puniki sayekti tumut, kecalan kadi andika.
  16. Pinten ta tebihe ugi, lagya kadang naking sanak, dereng tumindak wastane, ing mangke panedha kula, kakang dhateng andika, mugi keringa ing kalbu, kula timbali mring Demak.
  17. Sampun andika ngentosi, ing panggihe rakandika, benjing pinanggih gampile, yen andika sampun panggya, lawan kula priyangga, sayektine kula tumut, tetulung milya ngupaya.
  18. Nanging kakang sapuniki, poma panggiha ing kula, pan wonten parlu damele, kula ayun pirembagan, kakang lawan andika, sinten kula tantun-tantun, kajawine kadang tuwa.
  19. Sabarang rehing nagari, sayugya kula tantuna, lawan kadang tuwa dhewe, para wayah Majalengka, sadaya pan taruna, amung andika kang sepuh, wayah pambajenge nata.
  20. Atmajane ratu sakti, ing Pengging Handayaningrat, run-tumurun sami katong, sayektine kawajiban, kula jak pirembagan, samudayaning pirembug, tindak lakuning nagara.
  21. Pema kakang dipun kerid, ing lampahing duta kula, punapa ing saesthine, ing wardaya kula kakang, kawrat ing dalem serat, telas kang srat ungelipun, kadhadha satembungira.
  22. Kyai Geng angandika ris, heh duta apa ta ana, srinaranata welinge, kang kajaba sangking layang, punang caraka turnya, pan inggih wonten pukulun, welinge ari paduka.
  23. Yen panduka sampun sesthi, badhe karsa maring Demak, sakanca kawula kinen, andherekna jeng panduka, nadyan enggal lamiya, amba ngantosi pukulun, ingkang dados karsa tuwan.
  24. Jeng Kyai Geng ngandika ris, lah duta sira ngantiya, rong dina ana ing kene, caraka matur sandika, nulya sinung pondhokan, sajawining banonipun, sinugata dalu-siyang.
  25. Binoja-boja menuhi, sarya sinungan busana, paselin kinen angangge, caraka wewolu samya, anyana antuk karya, Kyai Geng Pengging puniku, den sidhep karsa mring Demak.
  26. Kuneng wusnya kalih latri, Jeng Kyai Geng sampun dadya, denya karya sul-angsule, serat mring Jeng Sultan Demak, enjing Kyai Geng lenggah, munggeng paringgitanipun, animbali duteng Demak.
  27. Mantri wewolu wus prapti, atarap lenggah ing ngarsa, Kyai Geng alon wuwuse, lah duta iki aturnya, sratingsun wewangsulan, katur maring sang prabu, tur sembah duta pangarsa.
  28. Sarwi anampeni tulis, Kyai Geng malih wuwusnya, lan matura mring sang katong, iya samangsanane ya, pinaringken dening Hyang, sayekti sariraningsun, aseba ing srinarendra.
  29. Lan matura mring sang aji, yen ingsun misih sungkawa, malah awuwuh wirangrong, tinilar ing guruningwang, duta samya tur sembah, lengser sangking ngarsanipun, Kyai Gedhe Kenanga.
  30. Mesat sapraptening jawi, caraka laju kewala, sangking ing Pengging lampahe, datan kawarna semana, lamine aneng marga, lampahing duta wewolu, wus prapta negari Demak.
  31. Lajeng manjing dalem puri, ing ngabyantara narendra, dinangu marang sang katong, kaya paran lakunira, duta matur tur sembah, solahing dinuta katur, sarwi ngaturaken serat.
  32. Wewangsulan sangking Pengging, tinampan maring jeng sultan, lan sampun katur ature, mangkana serat binuka, maring srinaranata, sinukmeng wardaya prabu, tembunge angraras driya. 

PUPUH XXII
M  I  J  I  L 

  1. Punika kang serat tulus mijil, sangking katartanton, ing tyas ingkang terus ing kasucen, pinaesan kalawan pepuji, saha kurmat taklim, ingkang tanpa putus.
  2. Sangking pun kakang Ki Gedhe Pengging, ingkang dahat bodho, ingkang ina sewu kainane, santri pekir langip dama miskin, papa tanpa budi, kabudayan pugut.
  3. Ing mangke kang saweg den sinungi, tyas nandhang wirangrong, duka-cipta tan wrin wratmakane, kaatura ing srinarapati, ingkang angrenggani, ing Demak praja gung.
  4. Ingkang dadya Kalipahing Nabi dutaning Hyang Manon, ingkang angreh Tanah Jawa kabeh, amengku reh samoaning dasih, kang sampun antuk sih, ing Yang Mahaluhur.
  5. Kang mengku rat karaton ing Jawi, siniweng pra katong, ingkang putus wignya sujanangreh, animpuneng jaya wijayadi, gunawan ing budi, mamot sabar maklum.
  6. Ri sampuning makaten sang aji, ing mangke kawiyos, kula sampun tampi peparinge, serat ingkang dhawuh animbali, mring pun kakang Pengging, ngandikan lumebu.
  7. Maring Demak ing ngarsa nerpati, perlu kang ginatos, ayun rerembagan sabarang reh, menggah ingkang punika sang aji, insak-allah ugi, ing samangsanipun.
  8. Bilih pinarengaken ing Widi, lejaring wirangrong, tyas kang datan kantenan raose, sinung luwar memala malatsih, kula nunten ugi, sowan ing sang prabu.
  9. Dene ing mangke kula pan taksih, kuwur ing tyas keron, karaketan ing raga wirage, sapunika kawula sang aji, mung tetadhah runtik, nuwun maklum prabu.
  10. Mugi sampun kirang pangaksami, sang nata den amot, sampun ing driya salah de, mapan sampun darbene nerpati, palimarmeng cili, sabar tur amengku.
  11. Sampun telas saungeling tulis, anulya sang katong, andangu mring duta wewekase, ingkang raka Ki Ageng ing Pengging, duta mawotsari, makaten pukulun.
  12. Wewelingnya raka panduka ji, matura sang katong, ingsun iki maksih susah gedhe, durung suda nuli wuwuh malih, yayah gering kapit, tininggal ing guru.
  13. Mung punika gusti kang weweling, ling malih sang katong, kaya paran ing kana rakite, aneng wisma si kakang ing Pengging, rame apa sepi, duta nembah matur.
  14. Rakitipun rakanta ing Pengging, asimpen wewados, ing pratingkah asepi arame, liring sepi dene datan apti, acara bupati, myang cara wong agung.
  15. Mung pasajan cara santri pekir, sawontene kang wong, pra sentana ing Pajang Pengginge, ageng-alit lelagone sami, tan cara priyayi, amung lagu dhusun.
  16. Angilangken kasatriyaneki, tan ayun katongton, singlar sangking wibawa kamukten, boten ayun reh kang mawi singgih, tan ayun siniwi, acara wong agung.
  17. Kiyai Geng aremen semedi, puja tan tumawong, nging tan ayun kawingkis lampahe, amandhita remen mangun teki, asring anenepi, ing papan kang samun.
  18. Liring rame remen mring agama, sarengat kinaot, sawadyane anemen salate, bar Jumungah rame siyang latri, sasentananeki, tanggap sami sengkud.
  19. Masjidipun ageng langkung asri, amugul katonton, mentas genya ayasa labete, taksih enggal dereng patos lami, Kyai Geng ing Pengging, mantep ahli ngelmu.
  20. Lamun sampun genipun ngabekti, gya mring sabin gupoh, tetegilan aremen tetanen, yen sampuna taksih wonten kedhik, panengeraneki, lir tuhu wong dhusun.
  21. Tengranipun taksih angenggeni, ing Pengging kadhaton, ingkang rama nguni pusakane, rakit pura karaton ing Pengging, yata duk miyarsi, sang nata angungun.
  22. Sakin wewah rerenggining galih, sumelanging batos, manawa tan pasaja ing tembe, kawistareng wewangsulaneki, mung ngecani krami, ing jro simpen semu.
  23. mungkedhike tembung jroning tulis, tembung andhap asor, manis arum ing uparenggane, ela-ela karya ngresing galih, dadya sribupati, kacangkol ing kalbu.
  24. Duta sampun mundur sangking puri, kuneng ta sang katong, gantya ingkang kawuwusa ing reh, padhekahan ing Ngudung paminggir, wonten jalma luwih, bentur tapanipun.
  25. Sinung wahyu dinulur sakapti, denira Hyang Manon, Ki Seh Malangsumirang wastane, pan kaprenah nak-sanakireki, lan kang swargi nguni, Jeng Susunan Ngudung.
  26. Ki Seh Malangsumirang winarni, apan meksih anom, lagya tridasa umure, x) duk sedhenge kaberaganeki, kendel sarwa bangkit, asekti kalangkung.
  27. Wus pinunjul ing sesamineki, ing papak amoncol, datan kena pinethit kesite, ladak datan wonten kang kinering, wanter wutah ati, atine anuntung.
  28. Tedhas ing elmu sangkaning alit, denira maguron, mring Susunan ing Giri Parapen, duk winejang ing ilmu sajati, wayah umur lagi, pituwelas taun.
  29. Wusnya telas sarahsaning ilmi, anulya linakon, manjing raga amangun tapane, anderpati manjing wana werti, jurang-jurang sungil, pringganing aterjung.
  30. Guwa-guwa rago den leboni, lemba-lemba lorog, pucak-pucaking wukir pinenek, lana subrata pucaking wukir, tepining jaladri, teluk tanjung-tanjung.
  31. Wusnya antuk ing sadasa warsi, nulya saling lagon, tarek makjun rabani wastane, ing tegese laku ngedan nenggih, edan kang ngedani, ing pangeranipun.
  32. Linglang-linglung lenglenging panglingling, cengeng sapatemon, kandhem kerem sangking sru nikmate, jiwa raga wus datan katolih, kendel aneng panti, lalu lengur-lengur.
  33. Sampun mengo sagunging pakarti, tan ana linakon, lan sumingkir sangking agamane, tata sarak parentahing Nabi, dutaning Hyang Widi, datan ana ketung.
  34. Tilar salat Ki Seh datan apti, ngabektiyeng Manon, cegah pakoning dalil hadise, kabeh-kabeh tan ana tinolih, amemurang titi, amegat kekunjung.
  35. Remen angingu srenggala alit, ginulang cecubon, wus anjilma tutut kena rineh, pan sumurup sabasaning jalmi, bisa anampani, kalamun tinuduh.
  36. Yayah rare panakawaneki, lumaku sapakon, tuwin lamun nuju Kiyai Seh, alelungan saparanineki, kang sona kakinthil, sang anom ing ngayun. 

PUPUH XXIII
S  I  N  O  M 

  1. Yata Sang Malangsumirang, lelampah ngider mideri, saidering pirang praja, anjajah manca-nagari, tan ana kang kinapti, mung kewala andon laku, lakuning suleksana, sesananing jalma luwih, leksanane mangka keliring buwana.
  2. Sring andulu wong kang samya, bar Jumungah aneng masjid, nanging tan ayun sembahyang, sonane tumut mring masjid, temah angerusuhi, kinon asalat tan ayun, pinaksa kinuwatan, Ki Seh datan anauri, rinuntikan gumujeng ayem kewala.
  3. Mangkana gumyahing warta, pirang-pirang praja sami, lamun Seh Malangsumirang, tetela genya ngrusuhi, ing lakuning agami, memulang saraking rasul, nadyan mring nagri Demak, Ki Seh wus tanpa pakering, winedeken malah ngangseg mingkin sura.
  4. Tan angangge wacak driya, wus ilang ingkang wawedi, laminya wus tigang warsa, denyanggung angrerusuhi, Ki Seh dadya wus manjing, ngumur telungpuluh taun, mangkana nagri Demak, pakumpulan para Wali, para mukti sulaka para pandhita.
  5. Angrembug ing kukumulah, mupakat samya methuki, lamun Seh Malangsumirang, kena kukuming negari, kinisas ing agami, katrapan nerak sesiku, laranganing sarengat, angaku badan rokani, kabanjure angaken kahananing hyang.
  6. Mila tan kenging suminggah, ing kukume den pateni, sarehne wus datan kena, ingeman den pituturi, rinirih den rerinding, marang kaponakanipun, Sunan Kudus punika, prenah kaponakaneki, langkung trisna kang paman sring tinangisan.
  7. Nanging Seh Malangsumirang, meksa kongas mingis-mingis, tanpa tetebeng ing tingkah, angedheng pangakeneki, kuneng ing rembug dadi, yata dhinawuhan sampun, Ki Seh Malangsumirang, yen badhe kaukum pati, pan ingobong aneng alun-alun Demak.
  8. Malangsumirang miyarsi, kalangkung sukanireki, sengkut tanpa walangdriya, mangkana rekyana patih, Wanasalam akardi, pancaka panggenanipun, badhe pangobongira, kuneng semana wus dadi, sampun pepak sapirantining pancaka.
  9. Praptane ing dina Soma, wus pepak ing para wali, tuwin kang para pandhita, miwah ta srinarapati, miyos sangking jro puri, siniwakeng alun-alun, kiduling wringin kembar, tinaruban sadayeki, srinarendra alenggah ingsingasana.
  10. Jajar lawan Jeng Susunan, Darajad ingkang pinusthi, niyang sagung wali pangarsa, ajajar lan sribupati, wali sosoran sami, mugeng kanan kering ngayun, banjeng para pandhita, kukama ngulama mupti, para jamhur anunggil sabangsanira.
  11. Kyana Patih Wanasalam, lawan kang para dipati, punggawa para satriya, aglar ing ngarsa nerpati, ingkang prameya mantri, tanpa linggaran supenuh, alun-alun balabar, Malangsumirang wus prapti, milya lenggah anggene wali sosoran.
  12. Sonane alit binekta, ngadhep ing ngayunireki, Malangsumirang cahyanya, sumaringah ayem nenggih, ing solah tan katawis, lamun wong arsa den ukum, ing reh sairib lawan, nguni Pangran Sitiabrit, ri sedhenge arsa kinisas in pedhang.
  13. Teteg teka yem kewala, malah sukane angenting, yata wau Jeng Susunan, Darajad parentah aglis, mring Sunan Kudus nuli, kinen andhawuhna gupuh, tibane kang tatrapan, ing kukumulah kang pasthi, marang Ki Seh Malangsumirang kisasnya.
  14. Datan kena suminggaha, Jeng Sunan Kudus nulya glis, dhawuhaken maring kang paman, paman andika tampeni, dhawuhe san pinundhi, mupakat marang sang prabu, myang sagung waliyulah, pra kukama Tanah Jawi, pra dipati punggawa para satriya.
  15. Andika kenging tatrapan, ing kukumulah sayekti, sangking parentahing sarak, trus trang ing dalil kadis, ijmak kiyas kang pasthi, tan kenging miser sarambut, sadaya namung darma, sangking andika pribadi, Ki Seh Malangsumirang matur sandika.
  16. Sarya mangkana delingnya, lah anaking Kudus mangkin, pancaka gya den suleda, mengko yen geni wus dadi, manira nulimanjing, maring pancakà tumurun, lan maninge manira, minta kertas lawan mangsi, ingsun karya nenulis wasiyatingwang.
  17. Manawa prapta ing lina, Jeng Sunan Kudus nulya glis, angsung mangsi lawan kertas, kalih koras watawis, sarya dhawuh mring patih, Wanasalam kinen gupuh, anyuled kang pancaka, sandika rekyana patih, gya sinuled pancaka dahana muba.
  18. Lenga duk kekayu pasah, kumantar kantar ngajrihi, latu mulad mring akasa, anggereng swaraning akasa, anggereng swaraning agni, kang ningali munduring, Seh Malangsumirang gupuh, pamit sarya sung salam, saksana minggah tumuli, mring pancaka salering wringin sengkeran.
  19. Tan kari lawan kang sona, kekinthil aneng ing wuri, praptaning luhur pancaka, nulya mudhun maring agni, prapta madyaning api, Ki Seh lenggah tumpang pupu, sona ngadhep ing ngarsa, tan tumama dening geni, nulya Ki Seh parentali maring sonanya.
  20. Kinen bah angambila, kartas kalam lawan mangsi, kang tinilar genya lenggah, arsa kinarya nenulis, sona tangginas bali, prapta ing enggenya wau, nulya angambil kartas, kang kari myang kalam mangsi, punang sona wangsul malili mring pancaka.
  21. Tumurun ambekta kertas, miwah kalam lawan mangsi, wus katur ing gustenira, Malangsumirang nulya glis, miwiti anenulis, neng sajroning geni murub, Ki Seh Malangsumirang, wus nyata ing lair batin, kinawasa sanyata Wali minulya.
  22. Minulya jati wisesa, winenang aliru dhiri, lawan Sang Maha Wisesa, karamate amumpuni, ing cipta tanpa siring, dadi barang karsanipun, pambontose kakekat, rahsa pamungkase ilmi, ing kamuksan wruh wekasing ana ora.
  23. Tan samar ing sangkan-paran, bisa mati jroning urip, urip sajroning pralina, wuryaning tan kenging pati, pilih ingkang udani, ing ujar ingkang puniku, anaa lagi nora, pan angel wong ulah elmi, liwat ewuh liwat rungsit liwat gawat.
  24. Bebaya kabina-bina, katreceta bilaeni, pae lan kang wus waskitha, ing lair tumekeng batin, waler-sangker sayekti, kang sampun weruh ing ngriku, sampurna kene-kana, bisa moring ganal-alit, sampun minggah ing jaman kasalametan.
  25. Dhasar ngelmune wus nyata, anulya dipun rangkepi, mateng kasutapanira, kono yekti tanpa tandhing, sayekti datan kenging, pinidak wayanganipun, tebih ing pancabaya, kacagak bekaning urip, sirnaning kang memala bilai dunya.
  26. Lamun ilmu tanpa tapa, cemplang-cemplang kurang ragi, mamanipun ing agesang, wajib ageguru sami, denya ngudi ing pamrih, manguswa tuduhing guru, supayane luntura, elmune ingkang sayekti, rahsaning kang ginedhongan kinuncenan.
  27. Kang sotya embanan sotya, manik embanane manik, kang sampurna babar pisan, kang patitis tutul-petis, nora mindhogaweni, pamungkas wekasing tuwuh, den seseg pandheseknya, mring guru satengah mati, lamun nora mengkono mangsa antuka.
  28. Pamejange guronira, ing elmune kang sajati, yen kurang panangisira, dhestun sira mung den wehi, ing elmu ruba-ricik, yeku elmu ukur-ukur, ukur urip kewala, dudu elmu kang permati, yen kang bodho pangrasane elmu nyata.
  29. Pan mangkana salokanya, ana jugul sangking wukir, marang wismaning kemasan, arsa tuku kencana di, mring kemasan den wehi, lancung kuning kang sinamun, prandene suka bungah, sijugul denya nampani, lancung kuning inganggep kencana mulya.
  30. Yata Seh Malangsumirang, kang aneng sajroning geni, eca denira nenurat, den adhep sonanira lit, dahana liwat luwih, mubal urubira dangu, teka ayem kewala, aub yayah mandakini, kang andulu yayah sinamberan dhandhang. 

PUPUH XXIV
DANDHANGGULA 

  1. Malangsumirang esthanireki, pindha-pindha duk ing jaman kuna, caritaning tanah Gedhe, ing Babil nagara gung, duk ingobong Jengira Nabi, Ibrahim kalillulah, dene Sang aprabu, Namrut Sri Bathara Jabar, pangobonge ngangge pabusalen inggil, urube ingububan.
  2. Wusnya dadi urube kang agni, Kangjeng Nabi sininggot saksana, denira anyemplungake, ing pawirungan agung, Kangjeng Nabi rinekseng Widdi, sariranya tan pasah, ing dahana murub, punang pawirungan dadya, maligendah ngangge rarenggan mawarni, kinubeng patamanan.
  3. Tetaneman asri warni-warni, lan sinungan amparan mutyara, Jeng Nabi palenggahane, lawan sinung piturun, baju sangking sawarga luwih, gandanira angambar, kongas marbuk arum, yen ing dunya ora ana, ganda kadi bajune Nabi Ibrahim, piturun sangking swarga.
  4. Kuneng ingkang kawuwusa malih, Ki Seh Malangsumirang semana, sampurna ing panulise, pangrumpakaning suluk, semburatan elmu kang yekti, penggalanging sarira, semune anuju, rarase sinemu prana, pranitine ing titi amilangeni, langene dhadhanggula.
  5. Wus mangkana Ki Seh nulya mijil, sangking ing pancaka pan basmaran, den iring dening sonane, angampil suratipun, miwah kalam kalawan mangsi, Ki Seh Malangsumirang, wangsul mring genipun, lenggahan neng pasamowan, punang sona lenggah sarwi ngampil-ampil, seratan mangsi kalam.
  6. Yata wau sagung para Wali, miwah Kangjeng Sultan ing Bintara, tuwin para mupti kabeh, pra pandhita gung-agung, pra satriya para dipati, sagung mantri punggawa, ing saananipun, sami dahat kagawokan, jetung ngungun lenger-lenger tan kena ngling, gedheg goyang kepala.
  7. Ngalembana sami puji-puji, santi-santi mring Malangsumirang, wadya kang andulu kabeh, jejel sukup supenuh, sum engeren samya lok hi hi, he he he he lah nyata, nyata-nyata tuhu, tuhu-tuhu ngejawantah, katuwone wanine amiwahani, wahananing sunyata.
  8. Yata Ki Seh sesalaman aglis, lawan Kangjeng Susunan Darajad, myang pra Wali pangarsane, tuwin sang nata sampun, para Wali pandhita mupti, sadaya sesalaman, kumoyok ing pungkur, sawontening pasamowan, sami mamrih sapangating sang sinakti, Ki seh Malangsumirang.
  9. Nulya wau Ki Seh atur tulis, kang tinulis aneng jro dahana, penggalanging sarirane, tinapan ing sang prabu, mangka tilas ing wuri-wuri, tersandha kang ginagat, gita dadya suluk, suluk Malangsumirang, wastanipun mangka pancadaning elmi, rasa kang mengku rasa.
  10. Nulya kinen amaca kang tulis, marang wadya kang juru pamaca, kinen sora pamacane, supayane karungu, sawontene ing pancaniti, neng tengah pasamowan, gya winaca sampun, tembung madu pinasthika, pan mangkana ing unine punang tulis, wiwite kang ing ngarsa.
  11. Malangsumirang amurang niti, tan wrin baya denira mong gita, rarywa nom tan wrin dudune, anggelar ujar luput, tuna liwat tan wruh ing westhi, angucap tan wruh ing trap, amegat kekunthung, pangucape lalaluya, kumprung pengung paksa angaku linuwih, tan kena winikalpa.
  12. Andaluya kadedawan angling, kedalurung andarung solahnya, cumenthaka peksa ngene, anyung kirang ing laku, sasar-susur tanduking gusthi, anasar ambelasar, tan kena den rapu, atikah sawenang-wenang, tan pakering kumlungkung kalengki-lengki, tan ana sinantaa.
  13. Adoh-adoh anggoningsun ngapti, yen aparek reke kaparekan, ing ngaurip akeh lire, ing reh tan kena korup, reraketan kang den raketi, pamuketaning rahsa, sarahsaning elmu, maklum ing alam panikar, panukartaning karti arta-artati, kerut ing karahatan.
  14. Nahanta reh wuryaning arempit, sipta-ripta rikang pepingitan, pamengeting sang manginte, ing nalar tan sunulur, nalirah ing elmu sakalir, sun punggel tan sun gelar, gelaring raras rum, mung isun amburu kandha, wusnya telas pamacane ponang tulis, suluk Malangsumirang.
  15. Samya eram sagung kang miyarsi, amung ingkang sami ngalembana, nayu-hayu ing wuwuse, asuwe yen winuwus, wus mangkana risang pinundhi, Jeng Susunan darajad, asung sipta sampun, mring Sunan Kudus seksana, Sunan Kudus dhawuhken parentali aglis, mring Seh Malangsumirang.
  16. Dhuh jeng paman andika tampani, parentahe Kangjeng Panembahan, menggah jeng paman ing mangke, pan sampun tuhu-tuhu, tuhu lamun datanpa siring, ing rat datan paingan, sainganing tuwuh, tumuwuh alebda jiwa, jiwangga trus neratas tatas patitis, putus nyata-sunyata.
  17. Nanging paman andika ing mangkin, rumeksaa suhuning agama, angagema sesakide, kukudaning kang dudu, sakadare sarengat Nabi, rasul nayakaning rat, ing rat supayanut, anut ing agama sarak, kareksane sarasane dalil kadis, ijmak kalawan kiyas.
  18. Ing praniti aniti nagari, uger-ugering agama Islam, jumeneng pan sarengate, yekti kalawan kukum, kikmah ingkang amanca warni, saniskareng pakaryan, awon saenipun, kang leres lawan kang lepat, ala hayu gumelaring dalil kadis, kukumah myang wilayah.
  19. Milanipun jeng paman ing mangkin, amanguna kahenenganing tyas, sampun ta kasalah tampen, paman dipun amuhung, meheng tebih sangking nagari, sampun ngantos akarya, keron wowor-sambu, angendhoni bebundhelan, ngarangaken pager ngalikabken baris, dhoyongaken bandera.
  20. Pundi paman kang dipun karsani, padhepokan kang pantes kanggenan, marar dadosa pepundhen, kawajiban prajagung, kang memantes abusanani, busananing asrama, kasamaptani pun, minangka jimating praja, amartani saananing bumi-bumi, sadaya kasamadan,
  21. Ki Seh Malangsumirang nauri, heh ta anak ngong matuj” sandika, tyas ingsun lintang sukane, ngriki wonten wana gung, Kalampisan papan awerit, sepi tebih manungsa, ingsun aneng riku, cukup gubug rerompokan, datan ayun manira nganggo kang apik, mung sakadar kewala.
  22. Jeng Susunan Darajad miyarsi, dahat karenan miwah sang nata, tuwin para Wali kabeh, apepuji sadarum, wus mangkana bubaran sami, maring dununganira, sowang-sowang sampun, lamine datan winarna, Ki Seh Malangsumirang sampun amergil, neng wana Kalampisan.
  23. Data-tita ing Demak nagari, gantya malih ingkang kawuwusa, Jeng Kyai Geng Pengging mangke, sedheng neng puranipun, nanging lagya sanget wiyadi, atajin dhahar nendra, kalamun ing dalu, datan kauban wangunan, akekadhar hanggung manekung semadi, ening aneges karsa.
  24. Ingkang mangka sungkawaning galih, denya datan adarbe atmaja, ingkang apanjang yuswane, sakawan putranipun, wonten jalu wonten pawestri, nanging sami pralina, maksih sami timur, mila Kyai geng kalintang, amaledi kapengin darbeya siwi, kakung panjang yuswanya.
  25. Kang apekik ingkang sarwa wasis, lan kang yogya dadya paugeran, ing kulawangsa sakehe, ingkang pantes ing besuk, anutukna lelakoneki, denya kapati brata, semana anuju, wengine dina Jumungah, jeng kyai geng duk ing wanci pukul katri, kalangkung aripira.
  26. Ngantuk lagya erem-erem pitik, munggeng nataring kang pamelengan, tan adangu antarane, nulya na nguwuh-uwuh, saking aib swara dumeling, heh heh Kebokenanga, mengko pan tinurut, panedhanira mring suksma, sira bakal andawe atmaja urip, priya ngumure dawa.
  27. Ing warnane kalintang apekik, cahya mancur nuksmeng andakara, sedhenge mangsa katrine, lawan sekti pinunjul, sarwa wasis limpading budi, teguh sangkaning bocah, prawira dibyanung, kaonang-onang digdaya, mandraguna kanuraganira ngenting, kendele tanpa timbang.
  28. Anrang westhi jaya-wijayanti, iku besuk pinasthi ing Suksma, dadya paugeraning wong akeh, tegese dadi ratu, Tanah Jawa kang anduweni, pan iya sutanira, jumeneng ratwagung, angadhaton bumi Pajang, nanging dudu prajanira Pajang Pengging, kuthane sutanira.
  29. Besuk babad alas wetan iki, sakulone dhukuh ing Lawiyan, pan ing kono kadhatone, panjenengane tulus, nanging sira nora menangi, baleging sutanira, wus janjine besuk, sira mulih mring kamuksan, awit sangking ing kayunira pribadi, lumuh tumon ing dunya.
  30. Kasukeren andulu suker jis, kudu mulih mring karaton baka, sengsem nujwana margane, ing ulihira besuk, mring kamuksan ing alam suci, Iah wis Kebokenanga, nora cidra besuk, apan wus janjining suksma, Kiyai Geng kagyat tetela miyarsi, wungu andanaswara. 

PUPUH XXV
ASMARADANA

  1. Wauta Kyai Geng Pengging, kagagas-gagas ing tyasnya, enget ing swara ujare, ngungun pepunguning driya, tapakur denya lenggah, kendel ing cipta sinamu, dahat sukuring Hyang Suksma,
  2. Sapraptaning bangun enjing, Kiyai geng nulya salat, subuh saparipurnane, kyai geng anulya lenggah, neng sanggar pamelengan, kang tansah ketang ing kalbu, nenggih ujaring kang swara.
  3. Nahanta lamenireki, kiyai geng garwanira, kacatur sampun ambobot, kuneng ing Pengging semana, gantya kang kacarita, nagari ing Bintareku, semana tulus rahaija.
  4. Mangsuli carita malih, kala Jeng Sultan ing Demak, nimbali Ki Ageng mangke, ing Pengging kang madayeng tyas, gawe rentenging praja, mila sang nata kalangkung, denya mrih seba mring Demak.
  5. Panjenenganira aji, Jeng Sultan Demak sapisan, denya mrih sebaa mangke, Ki Ageng Pengging ambangkang, tan purun asebaa, malah dumugi ing lampus, angantepi tekadira.
  6. Panjenengan sribupati, tulus keraton minulya, tan ana kara-karane, wong cilik enak atinya, tulus barang taneman, cinarita sang aprabu, lagya miyos siniwaka.
  7. Pinarak bangsal pengrawit, nimbali rekyana patya, miwah para alim kabeh, Ki Ageng ing Wanalapa, kang munggeng ngarsa nata, miwah Pangeran ing Kudus, lan Ki Ageng Sidikiman.
  8. Ngandika srinarapati, mring Patih Kartanagara, heh patih apa wartane, Ki bayi ing Pengging mangkya, patih matur wotsekar, ing warta sampun misuwur, Kiyageng agung santrinya.
  9. Pamireng kawula gusti, menggah raka srinarendra, Ki Ageng Pengging karyane, awrat seba ing panduka, ing watawis kawula, pan lami ubanggenipun, tinimbalan datan seba.
  10. Pangeran Kudus wotsari, menggah ta atur kawula, pukulun ing priyogane, panduka utusana, dhateng Pengging pun kakang, katingal won panedipun, menggah ta atur kawula.
  11. Ki Wanalapa turnya ris, aleres putra panduka, Pangeran Kudus ature, prayogiya utusan, nimbali ing rakanta, angandika sang aprabu, heh patih sira dutaa.
  12. Mantri loro kang abecik, kang wicaksana weweka, wruh lelungiding pasemon, kang bisa anamur lampah, patih matur sandika, wus kondur wau sang prabu, ki patih anata duta.
  13. Gya nuding mantri kekalih, kang wicaksana weweka, limpad pasang-grahitane, wruh lukita ing sanyata, tuhu punjul samanya, wus mangkat dutasang prabu, wong roro alelancaran.
  14. Datan kawarna ing margi, wus prapta Pengging lampahe, caraka tur uning age, mring pawong lurah parekan, yogya dipun aturna, Ki Ageng Pengging den gupuh, ulun dutaning narendra.
  15. Parekan gya matur aris, mring Ki Ageng tur uninga, awiyos gusti nah angger, panduka pan katamuwan, caraka sangking Demak, kiyageng ngandika arum, tamoningsun aturana.
  16. Parekan gya mintar aglis, wus panggih punang caraka, panduka ngaturana ge, lumebet ing madyasana, caraka gya umangkat, kepanggih kiyageng sampun, aneng panti madyasana.
  17. Duta dhawuhaken aglis, kiyageng sabda nata, panduka ngandikan age, ing ari mring nagri Demak, sarengan lampah kula, Kiyageng alon umatur, sandika duta linggiha.
  18. Caraka kalih gya linggih, wus sami anjawab tangan, sugata mucang amiyos, lan dhaharan saabenya, dyan sami ta dhahar, sampuning adhahar tutug, Kiyageng lon delingnya.
  19. Kawula dipun timbali, marang kanjeng srinarendra, ing mangke nuwun dukane, kawula boya lumampah, gandhek alon delingnya, punapata sababipun, Kiyageng alon delingnya.
  20. Tan wonten sababe malih, matura mring srinarendra, yen mengkono aturing ngong, gandhek alón aturira, heh Kiyageng panduka, punapa mantep pukulun, ing karsa ingkang mangkana.
  21. Kiyageng alón nauri, kaya bocah ta ki duta, nora weruh ing semune, gandhek alon aturira, datan sedyamamriha, ing karsa sampun jumurung, yen estu mantep ing tekad.
  22. Caraka pamit tumuli, arsa mantuk marang Demak, Kiyageng alon delingnya, lah ta sira umatura, ing kangjeng srinarendra, yen mengkono aturingsun, gandhek mundur sangking ngarsa.
  23. Datan kawarna ing margi, lampahe duta wus prapta, ing Demak katur ature, Ki Ageng Kebokenanga, langkung ngungun sang nata, kagagas raosing kalbu, rumangsa budi nonoman. 

PUPUH XXVI
S  I  N  O  M 

  1. Wus mundur caraka Demak,sing ngabyantara nerpati, yata ingkang winursita, nenggih Ki Ageng ing Tingkir, sampun miyarsa warti, yen kang rayi Pengging nengguh, tinimbalan mring Demak, Ki Ageng Tingkir mring Pengging, sampun panggih lawan Ki Gedhe Kenanga.
  2. Wus tata sami alenggah, ngandika Ki Ageng Tingkir, yayi para tinimbalan, mring kangjeng Sultan ngawati, apa wadine yayi, pagene nora lumaku, ingkang rayi turira, punapa damele ugi, wong dhedhukuh tinimbalan ing narendra.
  3. Heh yayi kaya punapa, tinimbalan datan prapti, marang ing negara Demak, paran ta dadine yayi, apa ta sira yayi, nora kabawah ing ratu, lemah kang sira ambah, saisine Tanah Jawi, pan sadaya duweke kang dadi nata.
  4. Kang rayi alon turira, Allah kang adarbe bumi, kadar anedya punapa, wong dhedhukuh den timbali, angling Ki Ageng Tingkir, aja wangkot areningsun, aja tampani lomba, lan aja gegampang pikir, pakewuhe yayi para ulatana.
  5. Yayi mungguh kaya sira, kalenthing pan wadhah masin, ambune pan durung ilang, sira wayahing nerpati, narendra Majapahit, pan tilase durung alum, apa dene ramanta, prakoswa prawira sakti, pramilane pinet mantu Brawijaya.
  6. Lah yayi pagene sira, teka ambuwang naluri, tinimbalan ing sang nata, menawa silih udani, yen pamanira yekti, arining ibu satuhu, manawa palimarma, sarehning dadya nerpati, duwe sanak ana desa ing adesa.
  7. Becik sira lumakuwa, isun yayi atut wuri, mangsa tegaa mring sira, pakewuhe sun calangi, kang rayi matur aris, kadya boten sapuniku, kakang bara-tan bara, mendah wong dadya nerpati, emut dhateng sanak kang lambung kasimpar.
  8. Ki Ageng Tingkir lingira, paran yayi karsaneki, Ki Ageng Pengging turira, pan inggih wonten punapi, nadyan nimbali malih, ameksa wong boten purun, kang raka sru ngandika, iya yayi wong aurip, yen amopo tinimbalan ing narendra.
  9. Mapan iya wong duraka, wasisan ngadegna baris, aja tanggung ing pratingkah, aja sira mungal-mungil, manawa ana jail, temah katail pakewuh, wong jawal ambebegal, yen kena den paekani, ingkang amrih pakandele wong ngawula.
  10. Kang rayi gumujeng suka, kakang tuwan pindho kardi, andika merangi tatal, bilai lara lan pati, sinten ingkang darbeni, pan kagunganing Hyang Agung, derenge wonten badan, papesthen ginawe dhingin, awon pened ing lukilmakpul tulisnya.
  11. Kang raka aris lingira, iya yayi apa malih, yen wis pesthi tekadira, pun kakang teka ngamini, sadina mituturi, semana pan sampun dalu, samya salat ing langgar, sampune asalat nuli, ingkang raka kelangkung sinuba-suba.
  12. Ing dalu ari ringgitan, sira Ki Ageng ing Pengging, anyugata mring kang raka, pan ringgit beber sawengi, semana ambarengi, garwanira wawrat sepuh, lair ingkang wawratan, ing sasi Jumadilakir, tanggalipun ping wolu nuju tahun Dal.
  13. Sareng mangsane kalima, ing dinane Rebo legi, ing wayah bangun raina, miyos jalu warna pekik, mapan Ki Ageng Tingkir, medalken bing-embingipun, Kyageng Kebokenanga, langkung sukanireng galih, wong nenonton wayang beber kagegeran.
  14. Ana kekuwung geng prapta, tetiga anyerot kali, garimis bareng sakala, ngandika Ki Ageng Tingkir, yayi putranireki, ingsun paringi jejuluk, Mas Karebet namanya, dene teka amarengi, ing laire wayang beber ingsun tanggap.
  15. Kang ir.yi alon turira, anuwun langkung prayogi, angsala sawab panduka, mugi kalisa ing sakit, kawula inggih darmi, panduka ingkang sesunu, mugi pinanjangena, yuswane kang jabang bayi, mugi-mugi tulusa nugrahaning Hyang.
  16. Cinarita tigang dina, Ki Ageng Tingkir neng Pengging, kuneng ganti winurcita, ing Demak srinarapati, tandya wau nimbali, mring ulama agung-agung, tuwin rekyana patya, miwah sakeh para wajir, lan Pangeran Kudus kang munggeng ing ngarsa.
  17. Lan Ki Ageng Wanapala, sigra denira nimbali, wus munggeng ngarsa narendra, ngandika srinarapati, heh sagung para wajir, myang ulama agung-agung, padha angawruhana, ing mengko ki raka Pengging, mapan nedya madayeng keratoningwang.
  18. Heh ta kakang Wanalapa, sira ingkang ingsun tuding, andhawuhna bantahingwang, sira dadi wakil marni, marang ki raka Pengging, rong prakara bantah isun, heh kakang tuduhana, endi ingkang dipun pilih, salah siji ing jaba lan jeronira.
  19. Ki Wanalapa turira, sandika karsaning aji, kawula darmi lumampah, ngemban timbalan nerpati, ngandika sribupati, lah nuli mangkata gupuh, mundur Ki Wanalapa, sing ngabyantara narpati, sigra mangkat cara santri lampahira.
  20. Datan kawarna ing marga, tigang dina prapteng Pengging, pan lajeng atur uninga, yen wonten tetamu prapti, marang Ki Ageng Pengging, utusane sang prabu, Jeng Sultan ing Bintara, Kiyageng alon nauri, aturana jujug sanggar palanggatan. 

PUPUH XXVII
ASMARADANA 

  1. Tandya ingaturan nuli, Ki Ageng ing Wanalapa, wus manjing langgar lampahe, kepanggih Kiyageng sigra, dan sira uluk salam, sinauran salamipun, pra samya atata lenggah.
  2. Semana Kiyageng kalih, pra samya anjawab tangan, Ki Ageng Pengging ature, panduka sami katuran, yayi sarawuhira, Ki Gedhe ature nuwun, sih palikrama panduka.
  3. Ki Gedhe Pengging ngling-arisyayi ingutus punapa, panduka maring sang katong, Ki Wanalapa turira, kinen matedhakena, bantahipun sang aprabu, jawaben dipun pratela.
  4. Iya sira pilih endi, ana luwih sangking ana, kang suwung liwat suwunge, lawan aturu sapisan, melek salawasira, lawan turu saben dalu, lawan melek saben dina.
  5. Mangan sepisan maregi, sajege denya tumitah, lawan mangan saben sore, pangelihe saben dina, payo sira piliha, timbalane sang aprabu, yen sira pilih kang ana.
  6. Lan amangan saben ari, alapen negara Demak, mupung ta masih sang katong, Ki Ageng Pengging turira, punapa sang nata, salah karya ing tumuwuh, ing ngriki wonten punapa.
  7. Kaget kawula tan sipi, timbalane srinarendra, ngangge karya walangatos, kyai panyana kawula, ratu kalipahing Hyang, yekti budi luwih luhur, wekas-wekasing utama.
  8. Kawula boten amilih, sadayane mapan arsa, yen miliha awak ingong, sawiji pan siya-siya, adhi atur kawula, mugi katura sang prabu, kawula den darbe karsa.
  9. Ki Wanalapa nauri, puniku atur panduka, tan ana wewekasane, sekuthu atur panduka, dhateng srinaranata, tanpa gawe lampah isun, den utus nateng ing Demak.
  10. Panduka tan darbe milih, bantahipun srinarendra, lah kadi pundi dadose nedha kira kantuna, anulya sesalaman, Ki Ageng Pengging lingnya rum, adhi waweling manira.
  11. Matura ing sribupati, kawula tan darbe karsa, borong punapa sang katong, sadayane kula arsa, sirik yen amiliha, tanpa wekasing tumuwuh, yen milih tuwin ngungkurna. 

PUPUH XXVIII
P A N K U R 

  1. Tan cinatur lampahira, pan Ki Gedhe ing Wanalapa prapti, ing Demak telatahipun, wauta kang kocapa, nagri Demak semana miyos sang prabu, pepak kang para niyaka, miwah ingkang para Wali.
  2. Sang prabu lenggah dhedhampar, alelemek babut baludru sari, banyak-dhalang aneng pungkur, miwah ardawalika, kekacu mas sawunggaling aneng pungkur, pra pandhita munggeng kanan, para Wali munggeng ngarsi.
  3. Ingkang aneng ngarsa pisan, Jeng Pangeran ing Kudus kang wewangi, sang nata ngandika arum, heh sanak-sanak ingwang, kaya paran lakune carakaningsun, Ki Gedhe ing Wanalapa, ingsun duta maring Pengging.
  4. Pangeran Kudus tur sembah, ulun dugi pun kakang angsal kardi, tan antara nulya rawuh, Ki Gedhe Wanalapa, dumerojog ing ngarsanira sang prabu, sigra wau atur sembah, dhumateng srinarapati.
  5. Sang nata alon ngandika, lah bageya ki raka sira prapti, Ke Gedhe ature nuwun, lampah amba kaduta, andhawuhken timbalan dalem sang prabu, pun kakang Kebokenanga, ing Pengging tan angsal kardi.
  6. Tan wonten kang den piliha, sedayane pan sami den karsani, tan nedya punapa wau, ciptaning jro wardaya, mung dhedhukuh kewala panedyanipun, kula sumangga sang nata, aturipun Kyai Pengging.
  7. Sanget atadhah deduka, pan lengganangandika sribupati, ing netya sapan sinamun, batos angemu rasa, tan prasaja alebet pengangkahipun, kawala dugi tan cidra, borong punapa karsa ji.
  8. Sang nata alon ngandika, mring Jeng Pangran ing Kudus ingkang tinuding, yayilumakuwa gupuh, mring Pengging tuwanana, yen sakira sayekti aduwe kayun, lah mangsa bodhoa sira, tatrapna ing dalil kadis.
  9. Jeng Pangran Kudus sandika, atur sembah wus lengser ing ngarsa ji, gya ngedhaton sang aprabu, sagung Wali pandhita, myang niyaka prameya bubar sedarum, mring wismane sowang-sowang, nehen gatya kang winarnni.
  10. Ingkang lagya perdandanan, Kangjeng Pangran ing Kudus wus angrakit, sahkabatira pepitu, pra sami nglugas-raga, cara santri jeng pangran busananipun, wasiyatira binekta, bendhe Ki Macan kang nami.
  11. Bektanipun ingkang garwa, saking sang dipati ing Terung nguni, ginendhong sahkabatipun, tandya wau lumampah, ngidul-ngulon ingiring tiyang papitu, tan cinatur lampahira, semana pan sampun prapti.
  12. Talatah Pengging nagara, tepis wiring dhusun radi kapering, pan ana wit mandira gung, satengah pategilan, Kangjeng Pangran ing Kudus kendel neng ngriku, ingadhep sakabatira, papitu tarap alinggih.
  13. Tan antara wonten prapta, bekel desa Ki Soma kang wewangi, menengkreng saduwa timpuh, umatur mring jeng pangran, heh ki sanak bageya sarawuhipun, lan ing pundi wismanira, sinten sinambating wangi.
  14. Jeng Pangran Kudus delingnya, santri Kudus wasta kula kiyai, Amad Sapanyana wau, dene panedyaningwang, marang Pengging ngupaya kadangsun sepuh, lan paman sapa ranira, Ki Soma umatur aris.
  15. Wasta kawula pan Soma, yen kepareng anak kula aturi, kampira mring wismaningsun, kularsa anyunggata, sawontene sekadare tiyang dhusun, toya-toya lan dawegan, kalamun panduka sudi.
  16. Kekaruh tetiyang desa, tanpa krama sigug tur kawlasasih, neng riki won tingalipun, jeng pangran ris ngandika, sun tarima paman ing pasihananmu, nanging ta panedhaningwang, namung rewang ingsun iki.
  17. Sedaya sami kasatan, sinungana dawegan dipun aglis, Ki Soma gya miniar gupuh, mring desa angupaya, pawong batur amenek dawegan sampun, sawusira pinarasan, gya wangsul mring tegil malih.
  18. Wus katur mring jeng pangeran, angandika banget tarima marni, toya dawegan inginum, jeng pangran langkung nikmat, pinaringken marang ing sakabatipun, wus sami nginum sedaya, Pangran Kudus ngandika ris.
  19. Heh paman isun atanya, marganira kang anjog marang Pengging, Ki Soma alon umatur, kidul-kulon punika, tan pantara wong desa pra sami rawuh, ageng-alit estri-priya, anonton kang sami linggih.
  20. Atarap ing kering-kanan, ngarsa-wuri angadeg jengkeng linggih, atanya kancanipun, heh bocah iku apa, kang ginendhong mancono teka ngrenggunuk, kancane sumaur sugai, sun wewara panjang piring.
  21. Cowek lemper cuwo layah, kang sawiji ambatang trebang iki, kancane mangsuli dudu, rame diya-diniya, ting dalejeg rare-ngon arubung-rubung, pak Soma langkung bremantya, lare arsa den gitiki.
  22. Jeng Sunan Kudus ngandika, enengena mapan pan bocah cilik, sakarepe ywa ingaruh, mangsa nedya punapa, desa iki paman sun paring jejuluk, pan iya Samakatingal, dene sun akeh ningali.
  23. Sujalma estri lan priya, anenonton pri tuwin lare alit, jeng pangran anulya lajuk ki Soma atut wuntat, ngateraken tindaknya Jeng Pangran Kudus, awetara saunjutan, pak Soma pan kinen bali.
  24. Wus laju kangjeng pangeran, ngidul-ngilen sabat pepitu ngirinp pan nganti panggendhongipun, bendhe Jeng Kyai Macan, lampahira jeng pangran kasaput dalu, lereb samana alenggah, bebulak sapinggir kali.
  25. Cemara sak ngandhap wreksa, pan kapundhung sakabat tarap ngarsi, bendhe binuka lisipun, inggih sengkelat abang, cinenthelken neng nginggil kajeng kapundhung, ing wektu mahrib semana, prasamya turun mring kali.
  26. Wusnya wulu jeng pangeran, sabat pitu prasamya atut wuri, wusnya pragad samya wangsul, mring panggenane lama, Pangran Kudus angimani munggeng ngayun, mahrib dumugi ing isa, arahap denya memuji.
  27. Sawusnya amaos donga, ing nalika jam sanga ingkang wanci, panuju padhang sitengsu, jeng pangran angandika, kinen nabuh bendhe Ki Macan puniku, semana tandya tinembang, swaranya muluk wiyati.
  28. Pan kadya sima barungan, kekes kabeh dhusun ing kanan kering, mancapat mancalimeku, pan samya kagegeran, dipun nyana satuhu macan puniku, gendhong samya pakumpulan, angiter sima kang muni.
  29. Nalasak kang ara-ara, pinggir jurang garumbul den obori, nanging sima tan ketemu, kang ngombang suwaranya, pan wong kathah tan anduga samya gumun, tan antara lampahira, tumurun mring pinggir kali.
  30. Ting barekuh giyak-giyak, minggah jurang semana aningali, sasore kayu kapundhung, ana sujalma lenggah, pan wewolu nulya pinaranan gupuh, tinakonan mring wong kathah, Jeng Pangran Kudus nauri.
  31. Pan santri Kudus manira, sedyaningsun pan arsa marang Pengging, nanging kawengen delanggung, marma tan laju ingwang, balik isun atanya apa sedyamu, jalma keh kang padha prapta, pan agita sun tingali.
  32. Sedaya saur kukila, sedyanira angiter sima mangkin, angombang suwaranipun, ing mangke datan ana, Pangran Kudus aris pangandikanipun, yen mangkono sun weh aran, ing desa Sima puniki.
  33. Dene kalaningsun liwat, tan na macan suwaranira kapyarsi, sadaya umatur nuwun, katelah sapunika, banjar panjang dhusun ing Sima ranipun, duk semana wancenira, pan andukap bangun enjing.
  34. Salat subuh jeng pangeran, sabat pitu salat makmuman sami, samana wus bakda subuh, jam pitu gya umangkat, wirandhungan anyamun ing lampahipun, nehen gantya winurcita, ing Pengging srengkareng galih. 

PUPUH XXIX
DANDHANGGULA 

  1. Kyai Ageng ing driya sru kikin, ciptaning tyas mangesthi kamukswan, tanpa dhahar lawan sare, lenggah kobong pitekur, amaladi semedi hening, aneges karsaning Swang, amurweng pandulu, jumbuh ing tingal wus pana, tanpa karkat lumuyut ing alam kabir, suh sirna pancabaya.
  2. Driyanira manrawang awening, nugrahaning ing gaib kabuka, tan asamar panunggale, nehen gantya winuwus, Pangran Kudus lampahnya prapti, ing Pengging jawi kitha, wanci wektu luhur, jeng pangran kendel semana, wusnya salat laju mring pemahan nuli, sawetan pager bata.
  3. Wismanira ni bok randha Wujil, wusnya lenggah ni randha atanya, anak katuran pambage, pundi wisma pukulun, lawan ingkang sinedyeng kapti, pun bibi katambetan, jeng pangran lon wuwus, santri ing Kudus manira, Amad Sapanyana bibi aran mami, arsa sowan manira.
  4. Kyai Ageng ing Pengging samangkin, apa ana pinarak ing wisma, ni randha alon saure, inggih wonten pukulun, apan lagya sukaweng galih, tan dhahar datan nendra, neng kobong pitekur, masuwur wertining kathah, saukure dutane srinarapati, pan ngantya sapunika.
  5. Datan pegat manekung semedi, kulawarga tan kalilan seba, sedaya susah atine, jeng pangran ngandika rum, mring sakabat pepitu sami, kabeh padha kariya, sun dhewe lumebu, nanging ta wekas manira, yen jro pura rame ana tangis, poma dipun prayitna.
  6. Sabat pitu sandika tur bekti, Pangran Kudus malih angandika, mring ni bok randha ing mangke, sun titip ing sireku, rowang ingsun wong pitu iki, sun arsa lumebuwa, ni randha jumurung, wus lajeng lumebeng pura, sapraptane paregolan tandya aris, mring kang ajaga lawang.
  7. Heh ki sanak Ki Ageng ing Pengging, napa wonten pinarak ing wisma, kang tinanya lon ature, inggih wonten pukulun, apan lagya gerah samangkin, lami tan dhahar nendra, neng kobong pitekur, tan arsa siniweng wadya, Pangran Kudus semana ngandika malih, lah dika amatura.
  8. Làmun wonten dutaning Ywang Widi, Jabarail dhawuhken timbalan, lah ta umatura age, kang liningan agupuh, gurawalan lumebang puri, weling atur parekan, semana wus katur, Ki Ageng Pengging gaijit, yen mengkono aturana dipun aglis, kang ngaku dutaning Ywang.
  9. Konen laju lumebeng jro puri,cethi kalih medal sigra-sigra, wus prapta paregolane, kapanggih Pangran Kudus, gya ngaturan laju mring puri, wus kerid lampahira, malbeng dalam agung, jeng pangran gya uluk salam, kyai ageng ngalekumsalafn nauti, amingkis gubahira.
  10. Pangran Kudus wus minggah ing kathil, sesalaman wus tata alenggah, kalambu tinangkepake, Kiyageng lon amuwus, lah katuran panduka yayi, sarawuh jengandika, ing Pengging reningsun, Jeng Pangran aris aturnya, insakallah kiraka sami basuki, Kiyageng malih nebda.
  11. Mring rubiyah kinen asesaji, anyugata tetamu kang prapta, tandya lumengser mring pawon, Kiyageng kang kawuwus, alenggahan priyagung kalih, Jeng Pangran Kudus nabda, kiraka keng dhawuh, arinta Jeng Sultan Demak, pan panduka ing mangke dipun timbali, sarenga lampah amba.
  12. Kyai Ageng ing Pengging nauri, tinimbalan pan wonten punapa, ing riki tiyang dhedhekah, tinimbalan ing ratu, pan rumuhun d e l a s a n , manira tan ngawula, tan kabawah ratu, iya gusti ya kawula, kahanane kawula pan sangking Gusti, gusti sangking kawula.
  13. Pangran Kudus sugai anauri, pan kiraka sira kekandhangan, yen tan mantep panggilute, Kiyageng lon sumaur, pindho gawe sira ki bayi, lamun dikecapena, pesthi dipun ulu, den lepeha siya-siya, lawas luwas kawruhe kurang patitis, yen sira semamara.
  14. Pangran Kudus angandika malih, lah Kiyageng panduka piliha, ing jaba lawan jerone, ngisor miwah ing luhur, pan ing kanan kalawan kering, ing pungkur myang ing ngarsa, ana ora iku, kang sepi luwih ramenya, ingkang rame kiraka aluwih sepi, Kiyageng Ion angucap.
  15. Yen miliha jero mapan sisip, yen miliha ing jaba pan sasar, semang-semang pangidhepe, yen miliha ing luhur, pan kemandhang dipun ulati, lamun miliha ngarsa, yekti sasar-susur, sasare pitung medahab, ngisor dhuwur kiwa tengan duwek mami, orane duwekingwang.
  16. Pangran Kudus delingira manis, heh kiraka ing Pengging panduka, bisa mati jro uripe, pan ulun arsa weruh, pan Kiyageng aris nauri, sayekti isun bisa, aja na sireku, nora agegampang iman, lamun sira arsa wruh peksi kang adi, pasthi wruh sangkan paran.
  17. Pangran Kudus sugal anauri, lah ta endi pati-uripira, Kiyageng alon wuwuse, beleken sikutingsun, ing sasekingira pribadi, binelek duk semana, niba nuli lampus, tandya wau uluk salam, Jeng Pangeran Kudus alon anauri, pan alaikumsalam.
  18. Wusnya seda Ki Ageng ing Pengging, garwanira dahat tan uninga, pan lagya nata suguhe, Pangran Kudus pan sampun, mudhun sangkin kobong anuli, kintar mring panggenanya, sakabat ing dangu, wus prapta wisma ni randha, sabat pitu kepanggih sadhiyeng westhi, tan nedya mundur yuda. 

PUPUH XXX
D  U  R  M  A

  1. Jeng Pangeran ing Kudus alon ngandika, mring sabat pitu sami, lah payo umintar, nanging wewekas ingwang, kelamun dipun tututi, ing kulawarga, nira Ki Ageng Pengging.
  2. Poma padha aja na nglawan ing yuda, den teteg ywa gumingsir, eca lumakuwa, sabat matur sandika, semana sampun lumaris, gantya kocapa, kang kantun aneng Pengging.
  3. Rubiyahnya Kiyageng nata segah, pan wus sumekta sami, genya olah-olah, arsa atur uninga, ing raka lumebeng puri, sapraptanira, ing jrambah-kobong nuli.
  4. Nganti-anti pangandikane kang raka, dangu tan walang sisik, tinutup gubahnya, Rubiyah grahiteng tyas, seksana gubah winingkis, tamu tan ana, kang raka pan gumuling.
  5. Ni Rubiyah gupuh manambuting raka, semana wus ngemasi, anjrit tebah jaja, karuna ngaruhara, geger kulawangsa Pengging, estri lan priya, alok kalebon sandi.
  6. Wusnya kumpul sakathahe kulawarga, pra samya andum kardi, nyaeni kang seda, layon wus siniraman, ngulesan sinare nuli, uloning wisma, padaleman ing Pengging.
  7. Tan cinatur rerenggane kang wus mukswa, gantya winarna malih, sagung kulawarga, mangrenggut sadhiyeng prang, gegaman susun agathik, tungguling yuda, daludag gandera sri.
  8. Ingkang dadya pangiride kulawarga, tetuwane wong Pengging, kaprenah sentana, Radyan Lembuhandaka, lawan Lembusingat katri, Lembumakilat, kapat sang Lembuthathit.
  9. Sigra mangkat nututi kang lampah cidra, ngaler-ngetan lumaris, pan sarya karuna, nguwuh ambelakena, gustine kang sampun lalis, datan pantara, lampahnya wus kaeksi.
  10. Lamat-lamat wong wolu awirandhungan, tandya inguwuh aglis, lah ta antenana, santri kang laku cidra, wasisakna isun iki, padha prawira, payo tandhing ajurit.
  11. Kembulana ya iki Lembuhandaka, lan Lembusingat iki, tuwin Lembukitat, Lembuthathit kapatnya, dhangkele wong Pajang Pengging, payo mandeka, Ngran Kudus miyarsi.
  12. Sinumbaran kinepung dening gegaman, ing kanan kering wuri, sinurak ing kathah, binendrong ing senjata, jeng pangran eca lumaris, tumengeng wiyat, manadhah asta kalih.
  13. Panuwunya semana sampun katrima, ing Hyang kang Mahasuci, sakabat karuna, kedah manglawan yuda, Pangran Kudus datan apti, padha menenga, pasraha ing Hyang Widi.
  14. Begja lara pati pan nora bebakal, Jeng Pangran ngasta aglis, tekenira jungkat, ingaweken mring kanan, wong Pengging samya nututi, pengrasanira, mungsuh ewon kaeksi.
  15. Wadya Pengging sedaya samya gambira, tan ana nedya urip, ketang tresnanira, gustine kang pralena, kapang-kapang anututi, ing tawang-towang, jeng pangran wlas ningali, jeng pangran wlas ningali.
  16. Wadya Pengging balulungan tandangira, ngidul ngulon manangis, Pangran Kudus sigra, mangawe ecisira, mangalor dipun tututi, kangjeng pangeran, mangetan lampahneki,
  17. Salisiban wong Pengging pangusirira, den sengguh musuhneki, nora suwe ilang, wau kang tinututan, apan ta padha abali, cuwa tyasira, grahita tan andugi.
  18. Apan ana wong tuwa iku satunggal, peling mring kancaneki, yen kena paekan, baris Pengging punika, angajak mundur tumuli, wus tinetegan, sedaya sami mulih.
  19. Apan gantya wau ingkang winurcita, Pangran Kudus lumaris, lan sakabatira, pepitu lereb marga, nalika ing wektu mahrib, salat seksana, sakabat makmum sami.
  20. Bakda mahrib memuji dumugi isa, sawusnya donga mangkin, tandya ebam ngisa, salat sunat semana, kamat perlu isa aglis, sawusnya bakda, sadalu tan aguling.
  21. Maos donga nenuwun raharjeng lampah, Jeng Pangran Kudus mangkin, pranyata minulya, prawira gagal lembat, ekas tekabul ing ngelmi, putus weweka, kasmaran kang ningali. 

PUPUH XXXI
ASMARADANA 

  1. Ing bakda subuh lumaris, jeng pangran lan sarowangnya, angalor-ngetan lampahe, yata ganti cinarita, wadya Pengging semana, saundurira angelut, tetamu kang mawa cidra.
  2. Lampahnya tan angsal kardi, kluhuran ing kawibawan, pra sami susah manahe, sentana Pengging sedaya, jalu estri karuna, ni Rubiyah tyas matrenyuh, kaetang kang sampun seda.
  3. Tilar putra meksih alit, kalangkung ing kawlasarsa, Mas Karebet jejuluke, semana apakumpulan, sagung kawula-warga, ngaos pitung dintenipun, ambengan anulya medal.
  4. Weradin binagi-bagi, sentana myang kulawarga, ketip modin marebote, tan ana kangkaliwatan, ambengan pirang-pirang, salawat hanggung lumintu, santri lit bungah kalintang.
  5. Akembul pra samya bukti, wus bibar andum barekat, tan cinatur reruncene, yata wau cinarita, kang lagya asungkawa, nyai Geng Tingkir ing dangu, sasedane lakenira.
  6. Kiyageng dereng alami, katetah midhanget warta, kang rayi Pengging sedane, garwane lajeng agerah, Ni Ageng Tingkir sigra, tetuwi mring Pengging gupuh, tan cinatur lampahira.
  7. Ing Pengging pan sampun prapti, laju lumebeng ing pura, panggih nyi ageng kalihe, angrangkul samya karuna, kagagas ing werdaya, dhuh lae ta kadangingsun, katuwone kang atilar.
  8. Wus tata lenggahan sami, kathil sakalihanira, Ni Ageng Pengging ature, kang embok sami katuran, sarawuh jengandika, Ni Ageng Tingkir lingnya rum, iya yayi sun tarima.
  9. Ing sih palimannaneki, marmane yayi sun prapta, atetinjo mring dheweke, sasedane lakenira, kabubuh sita lara, abanget trenyuh tyas isun, nyai geng aris turira.
  10. Kakang bok sasedaneki, arinta dalasan mangkya, ulun tan dhahar lan sare, kaetang putra panduka, pun Karebet punika, dene lare misih timur, tinilar sudarmanira.
  11. Sinten kang ulun ngengeri, tan saged kang bok kantuna, leheng tumekenga layon, Nyai Geng Tingkir lingira, yayi aja mangkana, den narima ing tumuwuh, ing lohilmakpul sinurat.
  12. Begja lara lawan pati, pepesthen pan datan kena, temahe salah kepaten, kang rayi nuwun aturnya, ni ageng malih nebda, yayi yen pareng karsamu, putranira isun gawa.
  13. Ni Ageng Pengging turnya riss, kakang bok sumangga karsa, nanging ta panuwun ingong, ing mangke atadhah duka, yen wus ulun waluya, putranta pun Krebet katur, Ni Ageng Tingkir ngandika.
  14. Sun turut karsamu yayi, poma ta wawekasingwang, den agedhe panrimane, den awas godha rencana, ing reh kang tan raharja, yeku tan pantes tiniru, esthinen ingkang sanyata.
  15. Lah wis kariya ta yayi, pun kakang mulih mring wisma, ing Tingkir sapungkur ingong, den bisa amomong putra, tuwin kawulawarga, sira yayi kang katempuh, sasedane lakenira.
  16. Ni Ageng Pengging ngabekti, kang raka angrangkul jangga, tansah kumembeng waspane, wus luwaran kalihira, nyi ageng kondur sigra, kang tinilar kari mangu, ketang sawelinging raka.
  17. Gerahe saya ngranuhi, yata genti cinarita, Jeng Pangran Kudus lampahe, ing Demak pan dereng prapta, tansah awirandhungan, amesu sariranipun, kaetang kang wus pralina.
  18. Jeng Pangran waskitheng gaib, tan samar ing sangkan-paran, nanging sinamun netrane, sakabat pitu tan duga, dene lawas neng marga, sun wentara gusteningsun, angiras karsa lelana.
  19. Pan ngantya sedasa latri, ing Demak pan dereng prapta, kalangkung remben lampahe, semana ing wancinira, wektu luhur duk prapta, kendel satepining ranu, lajeng prasamyaa salat.
  20. Roning pepe kang kinardi, lelemek denira salat, wus bakda gya donga mangke, sakabat amin sedaya, sawusnya denya salat, jeng pangran ngandika arum, kali ngendi aranira.
  21. Sakabat matur ngabekti, pukulun dereng uninga, lepen punika wastane, jeng pangran alon ngandika, isun paringi aran, ing kali Pepe puniku, dene marengi sun lenggah.
  22. Lalemek ron pepe mami, sakabat jumurung karsa, katelah mangke wastane, ing kali Pepe punika, tandya laju lampahnya, tan cinatur lamenipun, wus prapta talatah Demak.
  23. Ing wektu asar kang wanci, sawusnya abakda salat, akondur marang daleme, angasoken sariranya, sanget sayah neng marga, enjing kewala lumebu, sasowan srinaranata. 

PUPUH XXXII
S  I  N  O  M

  1. Angantya ing dina Sorna, sowanya lumebeng puri, pepakan para pandhita, niyaka punggawa mantri, putra sentana aji, ngatingalken karyanipun, kadya Sang Kramadaya, dinuta Sri Rama aji, mring Alengka anukma garma Dyah Sinta.
  2. Rawuhe ing Pancawatya, pepak rewanda geng-alit, pranyata duta utama, putus prawira tur sekti, sembada angsal kardi, jeng pangran ing pamrihipun, supaya tiniruwa, sakeh dutaning narpati, angiriba pakarya ingkang utama.
  3. Jeng Pangran Kudus pranyata, sembada warnanya pekik, limpad angentasi karya, putus ing elmu tur wegig, dhasar teteh atitih, akeras ibadahipun, wasis ing pamicara, dhasar grahitane lungit, byar raina pangeran pan arsa seba.
  4. Enjinge ing dina Soma, sang nata miyos tinangkil, wau aneng pagelaran, supenuh wadya kang nangkil, upacara merapit, pra Wali ing kanan prabu, tuwin para ulama, pukaha lan para tabid, pra pandhita atarab sowan neng ngarsa.
  5. Kyana Patih Wanasalam, sumiweng ngarsa narpati, andher niyaka bupatya, kaliwon panewu mantri, prajurit jro merapit, tan pantara dhatengipun, Jeng Pangran Kudus sigra, sumiweng lenggah neng kursi, atur sembah sang nata aris ngandika.
  6. Heh yayi para bageya, serawuhira sun tuding, apa sira antuk karya, jeng pangran matur wotsari, berkah dalem kapundhi, raharjeng ing lampah ulun, ngemban sabda narendra, kawula dhawuhken aglis, mring pun kakang Ki Gedhe Kebokenanga.
  7. Ananging sanget lenggana, sumiweng ngarsa nerpati, tan rumaos yen kabawah, akiyas kedah ngengkoki, tan arsa nampik milih, sedayane pan winengku.

@@@

SERAT KANDA TJETA


 

Isi piwulang para sepuh ing jaman kina,
ingkang taksih mempan lan migunani
tumrap bebrayan Indonesia ing
jaman samangke.

Kawewahan cakepan sindenan mawi wangsalan jinarwa tuwin purwakanti
ingkang salaras kaliyan jamanipun.

Kahimpun dening :
Ki DARSOSAWEGO
(Pensiunan Juruwicara RRI Surakarta)

Cap-capan kaping 2
Lis No. 299/DN/63

***

C.V. Penerbit & Toko Buku “SELAMAT”
Jl. Ov. Slamet Riyadi – 137a
S O L O

Kasadur malih
Dening : Mas Kumitir
Jumat, 7 Juli 2015
SIDOARJO JAWA TIMUR

@@@

BEBUKA

Nuwun awiyosipun, minangkani pamundutipun para-para sutrisna, kadang mitra saha saderek ngakatah, ingkang taksih kepingin sanget anggadahi buku ali “KANDA CETA” punika, mila kula anggep perlu dipun capaken malih, kanti pangajab sageda angluluri pangandikanipun para sepuh ing ngatasing bab kawruh bebrayan, kenging winastan “Pitutur Becik”, sinaosa kangge jaman sapunika nama sampun radi kapengker, ewadene meksa kula hemeni, lowung kangge waosanipun para ingkang remen nyekar, ngiras kangge anglelipur manah.

Kados para maos sampun sami nate kagiyaraken lumantar corong RRI Surakarta.

Ing wasana nyumanggakaken para maos sadaya. Nuwun.

Surakarta, 10 Nopember 1963
Ki DARSOSAWEGO

—–@@@—–

PUPUH I
S I N O M

  1. Darpengtyas murweng gitaya, satata mangore weni, syekti hamung kinarya, wewentehan angawruhi, gagayuhaning ngurip, supaya nora kasluru, rasakna dikarasa, karsa ingkang hanartani, tata tentrem ing purwa madya wusana.
  2. Mumpung sira maksih muda, yen bisa ngelon-eloni, perlune aja kainan, mbesuk tenemuning mburi, iki pitutur becik, sing lumrah kanggoning umum, ana patang prakara, sarengat kang angka siji, ping pindone sing diarani tarekat.
  3. Kaping telune kakekat, kang kaping pat di arani, makripat kanggo pungkasan, tak tegesi siji-siji, ning aku janji disik, aja maido kandaku, aku mung kanda blaka, kiraku kak gugu becik, dene ora anggugu tan dadi ngapa.
  4. Puluh kowe tak peksoa, tiwas aku kanda crigis, yen atimu durung doyan, mangsa kok lebokna ngati, mangka kandaku iki, anane nganti nglakoni, kaya aku kaduwungku ora jamak.
  5. Iki lehku ura-ura, ora nganggo tembung kawi, bares kures blaka suta, sirku mono aja nganti, kangelan lehmu mikir, mengko mundak sasar susur, marga yen salah tampa, sanadyan pitutur becik, jroning batin panampamu malah ewa.
  6. Tarkadang sok ngumpah-umpah, iyah peh bisa nuturi, bok coba alahne kanda, dekke dewe anglakoni, adat mangkono kuwi, aku wus kerep karungu, malah dek aku bocah, beres wis tau nglakoni, yen diwulang karo sibapa sibiyang.
  7. Diweruhake tata-krama, dedalaning bener becik, lahirku ya : iya-iya, nanging temene ing batin. Iyah bok ojo criwis, tak rewangi nylamur-nylamur, saya anyelku jamak, yen mulang dimori muring-nuring, mula iki mung tak sambi ura-ura.
  8. Luwung kanggo ular-ular, yen bisa nggonen rak becik, aja peh aku sing kanda, dudu wong sing mingklik-mingklik, wulang dalem rak muni, yen pitutur becik iku nadyan metu wong sudra, sira anggowa kang pasti, karo maneh aja watak kabrabeyan.
  9. Kayata ana wong kojah, nanging kowe roda geting, menyang uwong sing kojah, kojaha sakranjang gambir, kupingmu kok tutupi, saka ora sudi krungu, oo, ngono kuwi salah, lha kok peh kowe wis geting, sakandane kudu ora kok pracaya.
  10. Kuwi durung ati tuwa, wong geting angetarani, kang mangkono iku aja, nirua wong ahli budi, nadyan batinmu geting, lahir kono yen ketemu, aja nganti katara, sebab ana tembung manis, sing prayitna aja lali tata-krama.
  11. Yen kojah ya tanggapana, aja kesusu kak tampik, kowe rak bisa nyurasa, megkono rak ya bisa milih, sing ala disingkiri, sing becik, becik digugu, yen bisa linakonan, orane ya dipengeti, ditularna kaya sing arep tan kanda.
  12. Mung ingkang jeneng sarengat, kalumrahaning wong ngurip, kudu nganggo tata-cara, ayingkiri lara pati, srana hangati-ati, murih slamete awakmu, aja hesah setiyar, nyambut gawe golek duwit, kajaba ta : yen wis jempo arep apa.
  13. Ning nadyan nyambut gawe-ya, duga-duga aja lali, banjur ora ngreksa awak, jalaran kalingan melik, selak kanggo nuruti, nyang kepingin kareping hawa napsu, siya-siya nyang awak, yen kesandung suker sakit, babatenmu entek kok nggo tuku tambo.
  14. Mula kudu duga kira, sagodag-gadug-ing pikir, wonton tetep ora dleya, ora nglirwakake wajib, pametu okeh sitik, gumantung ana awakmu, anggere bisa nata, sak unda sabilik-bilik, gede cilik pada bae ora beda.
  15. Blonjawa sarus rupiah, yen tadahmu kok gedeni, nganti luwih saka blonja, ora wurung mesti mringis, banjur dikosok balik, nadyan setali blanjamu, anggere kowe bisa, butuhmu cukup raong ketip, mesti menang karo sing satus rupiah.
  16. Mung kalahmu kalah uwah, nanging kepenaking ati, kowe mesti menang penak, jabata yen ngati-ati, blanjane satus repis, dasar tatanane bagus, lha ya kuwi tulada, wose bae akeh sitik, cukupe saka duga lan prayoga.
  17. Yen wus cukup butuh ngomah, banjur salin genti mikir, butuh menyang kalumrahan, karo tangga kanan kering, titinen jroning batin, tata caraning pirukun, kang becik timbangana, aja nganti kalah ati,awit tangga sadulur katemu rina.
  18. Tresna-wa sapada-pada, aja sok demen marahi, ameminihi prakara, mengko mundak dicireni, para ngalah satitik, yen tinimbang poda-padu, pedahe ora ana, mung gawe rengkane ati, ati gela anyudakake sih tresna.
  19. Kowe dewe bisa kanda, kahananing wong ngurip, rukun agawe santosa, mula becik ngati-ati, awit yen padu mesti, hanggempil karukunanmu, dadi nyuda santosa, wekasane banjur ringkih, sasrawungan perlu nganggo tepa-tepa.
  20. Kowe rak yo wis ngreti ta, menyang kembang tepus kaki, nyiliha rasaning liyan, mungguh aku kaya kuwi, priye rasani ngati, kowe bakal bisa ngukur, marga pada manungsa, kacekka ora sanyari, wong daksiya marga ora weruh tepa.
  21. Unggah-ungguh tata-krama, iya kudu diweruh, wong meruhi tata-krama, ora beda weruh tarip, bisa ngreta aji, barang kang arep tinuku, tumraping sasrawungan, tata-krama iku dadi, pangruwating saru siku lan deksura.
  22. Sarak sarating agama, aja sok kok sulayani, awit wis dipikir dawa, karo para Nabi wali, dene kowe saiki, durung kober melu-melu, kaya sing ahli sarak, nanging aja mamancahi, ndak kawiyak diarani murang sarak.
  23. Lakuning wong prasanakan, supaya bisa lestari, prayoga reksa rineksa, aja nganti gawe serik, pirang bara meruhi, butuhing sanak tinuju, orane waton aja, ganggu gawe angrusuhi, nyang darbeke sanak kadang pawong mitra.
  24. Yen kabeh-kabeh tak gelar, sarengate wong ngurip, luwih sarengat kurang papan, aku wegah anulisi, semene bae disik, ya mung trima-trima luwung, wose kawruh sarengat, anglakoni bener becik, tatacara rukune sapada-pada.
  25. Saikine salin kanda, angrembug tarekat genti, tinimbang nyatur wong liya, enake tembange salin, dadi ora mboseni, priyayi sing pada krungu, pangkur bae kepenak, nanging barese bab iki, aja swara surasane rasakna.

PUPUH II
P A N G K U R

  1. Kang diarane tarekat, iya iku niti lakuning ati, bisane lega atimu, sukur sukur yen bisa, ayem tentrem murakabi nyang awakmu, awit tentrem iku beda, tinimbang leganing ati.
  2. Lega iku mung sedela, anlikane kalakon kang kok sir-i, yen kang jeneng ayem iku, ora beda tanduran, waton ajeg panyirame ledung-ledung, ananging yen katendagan, godonge alum ngalentrih.
  3. Saya yen katiga ngerak, hangerenteg uwite kawlasasih, ya kuwi yen arep weruh, ayeming wong kasiram, sagebrayan nanging yen koncadan banyu, uwite kalakon ngaran, godonge alum nggegregi.
  4. Balik yen tentrem temenan, ambegegeg prasasat gunung wesi, upama wit-witan glugu, disiram karo ora, panggeng bae marga wis oleh pitulung, kasiram sarining rasa, malah wohe mukarabi.
  5. Badan iku mung sadrema, anglakoni apa pakoning ati, ngetan ngulon ngalor ngidul, susah utawa bungah, ora liya kabeh saka panggawemu, mulane kudu prayitna, menyang karenteging ati.
  6. Marga lumrahing manungsa, klebu aku, aku ora nyelakki, sing akeh sok keblasuk, kagawa panca driya, nepsu lima rebut duyung bareng maju, luput metu saka mata, iya metu saka kuping.
  7. Luput kuping metu nglesan, luput nglesan iya metu ing parji, luput parji metu ngirung, aku nganti kewuhan, wong ya uwong suwe-suwe sok kalimput, weruh-weruh wis kasasar, tujune wis rada ngreti.
  8. Ngerti yen kuwi rencana, panggawe sipanca driya iki, gawe rusaking atiku, kang marang katentreman, apes blebes mbeborosi mbubrah petung, mulane ora saranta, yen eling jur tak unduri.
  9. Ning yen enda babar pisan, pancadriya angel nggonmu ngendani, awit bisamu anggregut, lehmu mangupa jiwa, iya saka rosaning kanepson mau, ana maneh panca maya, kowe ya uga duweni.
  10. Cahya kang patang prakara, cahya abang ireng kuning lan putih, iku uga mancing nepsu, nepsuning aluamah, ngangah-angah lunguhe ana ing waduk, plawangane ana nglesan, cahya abang kang nduweni.
  11. Amarah watak brangasan, plawangan metu saka ing kuping, lungguhe ana ngrempelu, ireng ana ing cahya, yen supiyah watekke sruwa kasusu, sugih marang pepinginan, kang nduweni cahya kuning.
  12. Lungguhe ana ing limpa, plawangane iku ana ing manik, dene mutmainah iku, sumuci emoh ala, anteng junem ana ginjel nggone lungguh, plawangane ana grana, cahya putih kang nduweni.
  13. Kabeh iku mung minangka, kanggo kanti kuwating getih daging, nanging poma aja korup, kareping panca driya, kang dumadi saka ing angen-angenmu, kok kuwi pandak ya ora, ya mung anggere nggiduhi.
  14. Demene sok ajak-ajak, nyang ragamu yen ora kok turuti, banjur mrengguk lenggak-lengguk, yen kok turuti bungah, yen kesandung aduuh, sambat biyung-biyung, lha mung sing ngajak sapa, rak iya sing sambat kuwi.
  15. Tarkadang sok sonjabaya, golek bungah malah nemu prihatin, ya kuwi yen arep weruh, tetering pancadriya, ujas-ujus tibane ora pecus, mula jeneng ora pandak, yen diuja nyilakani.
  16. Tumraping para sarja, dasar imbuh wicaksana ing budi, menyang panggawening nepsu, wis ora kasamaran, kena nglali sakecapan ora berung, banjur eling manalongsa, nyunyuwun ngapureng Widi.
  17. Ing buri saya prayitna, saben ana karenteg jroning ati, ora kesusu diturut, nganggo dipikir dawa, krenteg mau apa panggawening nepsu, apa panggawe kang nyata, metu saka ati suci.
  18. Ning iki ya ora gampang, kudu ngambah menyang bangsaning gaib, sapa kang ngereh atimu, lha kuwi waspadakna, sinauwa sabar sareh, awas emut, iku minangka kunjara, kabeh kanepsoning ati.
  19. Pancamaya panca driya, tobat – dening sabar sarehning budi, yen ora ngandel kandaku, hara coba takokna, nyang wong pinter, mengko rak kaya kandaku, pangruwating nepsu murka, ora liya saka kuwi.
  20. Saranane ulah napas, heneng-hening waspada lawan eling, kowe aja salah surup, iki mung kanggo dalan. Hanenuntun hanteng hantering atimu, supaya sabar tawekal, dudu sing jeneng semedi.
  21. Ngawruhi ngelmu kang nyata, lire nyata tetep osiking ati, yen atimu kanda biru, ya sing biru temenan, kanda abang iya abang aja dadu, dadi tetep tinetepan, mangkono ati kang suci.
  22. Ya kuwi dawuhing sukma, kang lumantar saka ing banyu urip, katampan dening rasamu, rasaning urip tenan, dudu rasa panggawening hawa napsu, yen kowe wis bisa sabar, umpama banyu sing keji.
  23. Menep bening kaya kaca, mesti kowe kasinungan matitis, tetes apa saujarmu, ora kalingan hawa, aja maneh marang krenteging liyan, rada bisa nyumerepi.
  24. Jeneng pinaringan ilham, cilik-cilik ora ketang sa mit, wis kawikan kaya wiku, wikuning wong saomah, tekan kene bae kiraku wus cukup, ganti ngrembug kakekat, tembange salin kinanti.

PUPUH III
K I N A N T I

  1. Kang jeneng kakekat iku, meruhi rasa sejati, awit rasaning manungsa ora beda kuwih lapis, sajake kaya sap-sapan jaba jero banjur kadim.
  2. Rasa jaba yen didumuk karasakena ing kulit, keri gatel sitik krasa, aja sing bangsa digitik, wong kangenan bae krasa, sumuk bisa krasa isis.
  3. Nanging yen kesokkan setrup, awak ora krasa legi, awit rasa legi gurih, pahit getir iku lidah, rasa jero kang nduweni.
  4. Bareng krasa mung ing butuh, kowe nandang utang silit, sing karasa dudu lidah, apa maneh kulit daging kabeh ora apa-apa, rasane ketemu ngati.
  5. Ya kuwi yen arep weruh, kang jeneng rasane kadim, mula mau aku kanda, rasa kaya kuwih lapis, kasiyate beda-beda, sap telu sing tak weruhi.
  6. Rasa kabeh iku kawengku, marang sawiji, angen-angen badan suksma, kang ana telenging ati, ya kang …… date atma, nggon pakumpulaning urip.
  7. Budi sir cipta rasamu, ana kono kang di-nggoni, nanging kowe sumurupa, sejating klabeh kuwi, kaya dene pasa ngarap, ndawuhake kersaning gaib.
  8. Katampan dening rasaku, mahanani mobah mosik, raga kang bakal tumandang, mendong mikul sarta nyungi, apa dene patukangan, kriya greji juru tulis.
  9. Rasa iku panatamu, kowe ora kena mikir, wong wis kelacak lepatak, ye lara butuhmu mari, yen mamangan kurang enak, kowe bisa hangarani.
  10. Iki cemplang kurang bumbu, tarkadang yen kurang asin, kowe njaluk imbuh kecap, rak wis terang ta, saiki, mung njaluk enak kapenak, utawa leganing ati.
  11. Dadi mituhu rasamu, ananging sajroning ati, ana rasa kang sanyata, rasaning kang Maha murni, wajib kudu weruhana, ya kuwi rasa kang suci.
  12. Awit ana rasa rusuh, demen goroh demen lamis, lan sok demen nyatur ala, demen yen ana wong sedih, ora pisan-pisan welas, malah para ngisin-isin.
  13. Kala mangsa kadang tuwuh , akale sing ora becik, gawe tuna hamitenah, supaya bisoa dadi, sangsaraning kana-kana, lha kuwi rasaning iblis.
  14. Manuksmeng angen-angenmu, angendih rasa kang murni, hora coba rasakno, goroh lan lamismu kuwi,mengko rak kowe rumangsa, ah iki ngin-isini.
  15. Mulane kok tutup-tutup, amarga kowe wis risi, yen kowi panggawe ala, kiramu kang Maha suci, ora bakal bisa mirsa, tibakke tansah nyateti.
  16. Kala mangsane awakmu, sok kaweleh nganti nyungir, anane wong bisa kanda, aku wis tau ngalami, e, e, e, e, Gusti Allah, nek melehke olehe gelis.
  17. Mula sing sapa kejegung, dening angen-angen iki, mesti kerep kepetengan, awit rasane kang wening,kecampuran nepsu ala, mubal regedde ngalingi.
  18. Supaya terang kandaku, gamblang lehmu anampani, tibaning rahsa kang mulya, pinda udan saka langit, cumlorot kaya barleyan, tumiba telenging ati.
  19. Yen atimu suci mulus, bayune lestari bening, sasat ana gelas kristal, dayane anyarambahi, menyang saranduning jazad, seger sumyah lahir batin.
  20. Awit sucining atimu, wis dadi damparing Widdi, upamakna bangbang wetan, sumamburat anelahi, antinen sakedap netra, Sanghyang ngarka anedakki.
  21. Ning yen banyu udan mau, tumibane saka nglangit, katampan ati musibat, kaya blotong lenga klentik, reregede mesti mubal, dadi pepetenging budi.
  22. Mula kerep klira-kliru, dudu dalane ditonni, kang becik diarani ala, kang ala dikira becik, nasar-nasar kebelasar, wong kena ukuming batin.
  23. Mula pangarep-arepku, sing wis pada krungu iki, mbok aja sabisa-bisa, ngilangi regeding ati, aja nganti kawoworan, rasa rasaning Ijajil.
  24. Cikben luput ing riridu, kang andadekake sedih, pirang bara pada bisa, kulineng rasa sejati, kang gawe tata raharja, ayem tentreming dumadi.
  25. Kasebut ing tembung pangkur, gejege wis tak turuti, iya mung sarining rahsa, kang gawe tentreming pikir, mengko yen tekan makripat, kowe bisa nyumurupi.
  26. Duduk selehing rasamu, ceta wijang siji-siji, ora mung gunebyah uyah, dupeh bae pada asin, yen ngono ndak ora ceta, bingung anggonmu nampani.
  27. Anane wong anggeguru, sok tumpang suh leh nampani, iku saka kurang wijang, wejangane siji-siji, mula bingung bilulungan, jare mendem donga sepi.
  28. Harak direngeni kaum, wis ah kok banjur ngrasani, nganti tekan kaum barang, saiki angur mikir, kang jeneng kawruh makripat, tembang pocung bae becik.

PUPUH IV
P O C U N G

  1. Mangu kadung, hatik kaya mendem pocung, lehku ngarah-arah, arep tak anggo miwiti, nerangake sing jeneng ngilmu makripat.
  2. Ya mung lowung, kanggone sing isih suwung, tegese makripat, hameruhi marang urip, kang jarene gandeng karo Gusti Allah.
  3. Urip iku, jejere ana tetelu, siji urip bocah, ping pindo uriping osik, kaping telu urip langgeng ora papa.
  4. Raga iku, mung dadi wadah salugu, prasasat kurungan, yen isine wis ngoncati, telung dina bae kurungane rusak.
  5. Dek uripmu, sikil isih bisa mlaku, tangan bisa ngglawat, marga direh dening osik, osik iku saka pangerehing rasa.
  6. Rasa mau, kereh panjenenganingsun, ingsun-ingsun sapa, ingsun dat kang anglimputi, mring kahanan dumunung neng kagaiban.
  7. Biyen aku, dek isih demen nggeguru, wis tau diwejang, sawise nggelarake urip, tekan hingsun kuwi sing kanggo pungkasa.
  8. Awit iku, dat kang nglimputi bumi langit, saisine kabeh ora kaliwatan.
  9. Malah klebu, triloka jagad tetelu, lan betal-betalan ingsun kabeh kang mengkoni, ora beda wisikan ananing ngedat.
  10. Nalikeng-sun, malige betal-makmur, jumeneng neng dimak, antaraning dimak manik, jroning manik iku, budi banjur asma.
  11. Asma iku, lugune angen-angen, banjur maneh suksma, banjur rahsa kono isi, isi ingsun dat kang nglimputi kahanan.
  12. Wose ingsun, betalmu karamya ingsun, kang ana mukadas, nut pah mani madi wadi, udang-ngudeng iya ingsun ora ana.
  13. Golek ingsun, tak udi setahun butun, bareng wis kacandak, durung nrima meksa ngudi, ora ngono, ingsun-ingsun kuwi sapa.
  14. Bareng anu, dumadakkan ana guru, sing kaduga mejang, dumununging ingsun sejati, yaiku roh suci(ne) tirta prawita.
  15. Yen pinuju, jumeneng neng betal makmur, madangi pangrasa, wahanane dadi eling, yen pinuju ana ing betal mukaram.
  16. Manjing jantung, dadi osiking atimu, lan kerep koripan, saka tirta prawita di, yen jumeneng neng mukadas, dadi rahsa.
  17. Mulane iku, yen cunduk karo rahsamu, ingsun wis manunggal, tunggil sarining trimurti, tirta marta tumetes dadi manusma.
  18. Rada matuk, agi iki aku entuk, guru rada ceta, dununging ingsun sejati, ewadene aku meksa durung nrima.
  19. Isih ngluru, Maha Gusti kang satuhu, sing disebut Allah, utawa sing gawe urip, sing nganakke roh suci tirta prawita.
  20. Jare iku, luwih cedak karo aku, langgeng tan kena ewah, yakayun bilaraukin, tanpa erok tan kajero (lan) kajaba.
  21. Aku tau, ndumuk talining urip, bareng aku mengeng napas, lhaa iki, ta.
  22. Jebul jatus, tiwas lehku kempas kempus, saiki wis lega, ning yen kowe mongsa ngguguwa.
  23. Awit aku, isih butuh mangan turu, butuh duwit barang, kaya lumrahing wong urip, mula mandeg samene rak wis sedengan.
  24. Kari ngrembug, ing pati yen bisa tutug, mbesuk titenana, kowe aja ngetang disik, rasakna tembange semaradana.

PUPUH IV
SEMARADANA

  1. Kowe aja pijer kingkin, menyang kahananing donya, donya iki rusuh kabeh, siji bae ora ana, sing langgeng ora owah, ya bener manungsa iku kudu ngenggoni sarengat.
  2. Tatacaraning wong urip, kudu golek sandang pangan, wong pitik bae ceceker, aja sing aku manungsa, ora abudi daya, saben dina golek butuh, nggo nuruti kekarepan.
  3. Ning tibakke ambak-ambing, kerep iki yen diuja, wis ora ana enteke, yen katurutan ya bungah, yen ora ya njur susah, sak jeg jumleg nganti mbesuk, ya mung bungah karo susah.
  4. Apa ta sing kok pingini, mengko yen wis kasembadan, rak ya banjur salin maneh, luput barange sing rusak, ya kowe sing bosen-nan, dadi tumbu oleh tutup, wose bae kabeh rusak.
  5. Dadi kowe aja pangling, yen donya hendon kang honya, rak iya ta : satemene, ning mengko kowe njur nyu’al, kowe ki sok ngonowa, duwit barang ora butuh, marga iku iya rusak.
  6. Wee lho kosik disik, duwit onowa sak kranjang, tiya isih golek maneh, malah upama dijiyat, tinimbang urip mlarat, ya pilih sing mubra mubru, ning kok tentrem iya ora.
  7. Tentrem iku awit saking, bisa ngendalenni setan, bisa milahke uripe, donya kanggo kalumrahan, suwene sapiro-wa, bakal pisah karo aku, yen mati ora tak gawa.
  8. Mulane wiwit saiki, arahen sabisa-bisa, rasa aja nganti nyakot, menyang kahananing donya, mbesuk mundak rekasa, yen tekan jaman kukut, mandeg-mangu ora eklas.
  9. Tur kok bakal wurung mati, sanadyan mandeg mayong-a, wis mesti sida dibetot, mogok iya diregadag, sok nganti pandirangan, lha ya kuwi jalukanmu, biyen-biyen ewuh apa.
  10. Lho, ning aku dewe iki, tur neh-ha durung karuwan, panahku yen bisa mencok, panyuwunku saben dina, tumekaning wekasan, bisaha kaya sedyaku, Pangeran paring nugraha.
  11. Mulane mumpung saiki, nanging yen atimu lega, coba nggonen ngrasakake, tumekaning ngakir jaman, kowe anggawa apa, lan sapa kang gelem melu, bok anak bojomu sisan.
  12. Lan sapa kang kok tresnani, mbesuk tekaning sekarat, jak’en aku bae emoh, ning kowe ya aja gela, aku iki mung kanda, kanggo seksi donya iku, kabeh rusak ora lana.
  13. Ning kanggo cah nom saiki, wong mati nggo digagas, kuwi rak wong gugon tuhon, ora susah dirasakna, mbesuk karsaning koodrat, yen wis tumeka watesmu, rak ya njur gletak palastra.
  14. Angur mikir golek duwit, kanggo sangu leha-leha, kuwi sarengat jenenge, bedo karo sing tak kanda, iki kawruh makrupat, mikir tanjaning uripku, sing langgeng tan kena rusak.
  15. Mulane tak taning-taning, ting talening kaya bonang, aja cawuh panampane, sarengat diwor makripat, konang karo rembulan, wis ora temu-tinemu, mula sok diyo-diniyo.
  16. Becike pada digladi, kasebut daliling kitab, antamutu kablal-maut, sajroning urip mati-ya, dadi pancen wis terang, mati kudu disinau, mesti bae ora gampang.
  17. Awit yen dipikir-pikir, wong mati kok dikon ajar, lha gek sapata “gurune”, apa ajar nang jarattan, takon menyang pocongan, eee, cong mati niku pripun, kula ajeng njaluk ajar.
  18. Hhemmm, rak ya diguyu pitik, ning yen wong urip sing ngajar, hara bae dipaido, yen mati kena diajar, dijupuk saka nalar, upamakna diyan murub, sing arep kasatan lenga.
  19. Gajege yen ora lali, aku wis tau gegulang, sinida dayeng tuwuhe, dik samana sir ku nganggras, menyang kyai sagota, jebul cek-del mak klusut, ee lha kyai iki sembrana.
  20. Ananging yen kok takoni, gek rasane kaya apa, sajroning sekarat kuwe, aku ora bisa kanda, awit wis lali tenan, iya mung layu kayapu, tan kena kinaya ngapa.

 T A M A T

@@@

BABAD DERMAYU


PUPUH I
S I N O M

  1. …li ka[h]ula haserat, hing dalu Jumahah legi, (nu)ju se(neng)…tiyang, jam kalih dalu nu jo …n[n]i, waktuna … sasih, nuju seneng manah hulun, hing tanggal kaping sadasa … wan di…nuju néki, tahun séwu sanga ngatus pan[n]e…
  2. Tan sanés hingkang sinekar, wedar[r]ing kanda rumi(yin), …sajarah tiyang ku[n]na, turun-tumurun niréki, hanak……nakin…, Ki Wiralodra rumuhun, bermula Da(lem Kang)jeng, Kang hana hing Darmayu mangkin, trus tumurun hing putra…
  3. … kinarang sinekarna, sampun kantos… langkin, supaya samya huni[ng]nga, kartadipran[n]a……s, hérpol sa[ng]king Mantri Haris, supaya … galur. Hanak putu Wiralodra, bénjang lang…… kun hakir, Klayan sanak kadang[ng]é hingkang pun sir…
  4. (Mar)gan[n]é kula …hanyerat, buku sajarah dalem …… nti pada … rusak, ka…hical hingga tu … …n[n]é sujarah dingin, maksa hing ngila[r]ran hulun, Minggu palesir kula, pakuburan pun tinga[l]li… …ngungun rusak[k]é hing pakuburan.
  5. Nulya ka[h]ul[l]a, ningal[l]i sujarah mangkin, turun[n]i Wiralodra, Larakelar hasal néki, laki…mangkin, Pejajar[r]an putra ratu, hapeputra… tumenggung hanang Metawis…, hapeputra Ngabéhi (Wirase)ca(pa).
  6. Wirasecapan kagu[ng]ngan, Kartiwangsa …(mang)kin, Tumenggung hanang Mataram, wedar……kantos dateng Majapahit, … Pan sada……(tu)menggung, Panembahan Kyahi Be(la)ra, …sumi,
  7. ……hingkang ka…wecar[r]é hing para …u… nulya kagu[ng]ngan putra, Jeng Pangeran Hadi… hingkang peperab, Bagelén hing rang(gah) ( hapepu)tra malih, Gagak Pernala Tu(menggung), …ki gumantya, Lajeng ha… …puna…sekawan. 1a (2, 822)
  8. … Pringgadipura, gumantya para bopati, Dén Gagak Wirahandaka. … nagara, Karangjati kang nagari, Putra hingkang pa… Pan Radén Gagak Kumitir, nulya peputra … hanang Banyu Hurip Kedu, Dén Gagak Wiraku(suma) hapeputra malih, Gagak Singalodraka…da…ya.
  9. Pembajeng Wangsanagara, Wangsayuda rayi héstri, (Wi)ralodra katiganya, Tanujaya hingkang rayi, (Tanu)jiwa kang wuragil, hing Bagelén dalem[m]ipun, Wiralodra, sanget saking nyandang kingkin, kasa, remen[n]ipun hamertapa.
  10. Hana …ling malaya, pernah hingkang sepi mangkin, gumuling hing wisma, hanenuwun hing Yang Widi, saréngat (hakeka)t mangkin, hakékat mahripat wahu, tansa(h) hingkang tumingal, hamandeng hing wujud tunggil …nya (hing) jero supaya dados satunggal.
  11. … (sa)réh miwah dahar, tigang dahun lamin[n]éki, kantu Bagelén.. rosik[k]a, sampun hical wujudnéki, …cahya hingkang bening, tanda tinarim[m]éng hagu(ng), …ngaran suwun hing yang sukma, muga-muga hantuk mu(lya) turun[n]é mugiya hantuk (k)amulyan.
  12. (nu)ju dalu Jumah, ningal[l]i wonten hing langit, (pa)dang kadya lintang, sareng ming wétan ning[ng]al[l]i, …dang nelahi, yahiku cahya handaru, cahya…mang tapa, hicaling pepadang mangkin, nulya …kinanti hingkang tinembang,

PUPUH II
K I N A N T I

  1. (Su)kma hing yang hagung, suwara kang kapiyarsi…, …Wiralodra, lamun péngén mulya kaki…nira, …ru ngira, babad[d]ahing halas kaki.
  2. Ngulon hungsinen kacung, hing halas Cimanuk halas gedé hi[ng]ku nyawa, pan bakal dadi nga…. (ha)turan turun[n]ira, duging turun pitu kaki
  3. …tuhamu, mila hénggal lunga haka… …Wiralodra, Halilir hanggé …sami katar …hing jeng rama Ngatur[r]aken pi … hing jeng …nas mikatur 2 (3, 822) //…ning ram[m]a, kaki hanak [k]ingsun mangkin.
  4. Sun pasrah(a)ken yang hagung, sangking sakarsan[n]é kaki, putra ningsun hayu …cw, rinangkul dipun tang[ng]is[s]i, putra ngambung suku ram[m]a, miwah nang[n]i hingan[n]néki.
  5. Kahidinan sampun kondur, sing ngar(sa) ram[m]a hing hibun[n]éki, sami medal toya..waspa, handres miji(l) ditangis[s]i, kaliyan Kang Pandakawan, Kyahi Tinggil tanéki.
  6. Medal ngidul pinggir gunung, malebeting wanadri, lali turu miwah dahar, mapan déréng ha…ta, (hing) kali Cimanuk pernahnya, hing pundi panggé(nénéki).
  7. Kantos lami tigang nahun, hanggén[n]é wa(na)dri, …hapandé ring hantuk marma, pitulung Yang Maha Widi, nulya jeng hing lampahnya, kantos dumugi hing kali,
  8. Kali hageng hing Citarum, hang linggih hing pinggir kali, …toya geng prapta. Nulya hawecan[n]a haris, hanang hing(kang panda)kawan, ka(ng) kekasih Kyahi Tinggil.
  9. “(Pa)man susah hingsun, kali gedé hangliwati, (pri)yén pan karo hapa?” Humatur kiyahi Tinggil, …sowan, kula tur[r]i sabar briyin… …mi pukulun, Le… 2a (4, 823)
  10. Saparantos bendara, Léréh[h]an nyenangna pikir, lan puniki Gusti dara, kathah wowotan puniki.
  11. Kula kinten be…dusun, hutawi kebon jalmi. Sareng héca gényagah, wunten kaki tuwa prapti, hingkang mindah kaki tuwa, Buyut Sidum tiyang karihin.
  12. Raden Wiralodra dulu, wunten kaki kaki prapti, sanget bhingah[h]é hang… lah bagja temen pun mami, bakal hingsun (hantuk) warta, sangking kaki tuwa hiki.
  13. Hénggal ti(nari)k rinangkul, sesalaman hasta kalih, sarta sareng nya lenggah, humatur hawelas sasih. “Haduh Kakang tu (lung) kula, nuwun pitulung pun kaki.
  14. Pun lami lampah …n hulun, sangking Bagelén nagari, tigang (tahun) lampah kula, hing pundi Cimanuk kali, kula (harsa) hantuk warta, muga kaki hanulung[ng]i.
  15. Kyahi Dum wecan[n]a harum, sarwi megap megas har[r]is, dé… (han)tuk hawecan[n]a, “Duh Ki Putu welas mami, sampéyan … kula, ngatur[r]aké lampah néki.
  16. …(Kali) Citarum, … Kerawang bagiyan néki, sampun…kedah wangsul malih niki, hamesisir la… 3 (5, 824) //…la ngétan pernah néki. “
  17. Nulya hical kaki sepuh, kagét wahu haning[ng]al[l]i, getun Radén Wiralodra, déréng (ta)kén wastanéki, lan sing pundi hika hasal, kabujeng (mu)sna pun kaki.
  18. Nulya hawecan[n]a harum, “Duh paman Kiyahi Tinggil, hing ngendi si kaki tuwa?” Ki Tinggil humatur haris gugup dara hameriksa, boten[n] takén wasta kriyi(n).
  19. Hutawi negarin[n]ipun, nanging bagja kula Gusti, …manten pan hantuk marma, pitulung[ng]é hing Yang Widi, mila…hénggal-lénggal, kula lajeng pangkat Gusti.
  20. Pu(ni)ki pan margin[n]ipun, hambhujeng lampah pun hénjing, ningal[l]i medal[l]ing surya, nulya hénggal halumaris, lampa[h]hing KiWiralodra, ngétan ngalér margin[n]éki.
  21. Hangrem(pug) hing wana (a)gung, lumampah siyang lan wengi, datan saréh miwah dahar, sareng duging Pasir Hucing, lér[r]éh (h)ing wana[h] puniki, wonten toyan[n]ipun mili.
  22. Sumber medal saking sumur wan[n]a dateng Ki Tinggil. “Duh Paman Tinggil pun kula, meng(ké) laréh pada mandi, sun ting[ng]ali hiki toya, langkung sa(hé) toya bening.”
  23. Kyahi Tinggil pan humatur, (lamun Gusti) kersa mandi, kula péngén sesaréyan, 3a (6, 825) pi//wiwitan hiki, hadem kasilir marut[t]a, hénggal sa(r)é Kyahi Tinggil.
  24. Lami hanthuk kalih minggu, hana (to)ya tengah wanadri, nulya pangkat Wiralodra, ming[ng]elér lampah hiréki. nulya manggih tiyang gaga, madukuhwan hing wan[n]adri.
  25. Wirasetra wastanipun, sing wétan hasli rumihin, hing bénjang bakal nurun[n]a, Dalem (Pega)dén hing bénjang, Kyahi Wiralodra tanya, sarwi sesalaman kalih.
  26. “Duh kakang basa pukulun, hing Kakang tembé pinanggih, lan sinten kakang peparab, duh Wirasetra jeneng mami” “Hingkang wewangi pun kakang, Wirasetra jeneng ma(mi).
  27. Yayi sinten jeneng[ng]ipun, lan badé karsa hing pundi, sah[h]a hasli pundi ranti?” Wiralodra jeneng rayi, sing Bagelén hasli kula, ngalar[r]i Cimanuk kali.”
  28. Karun[n]a sarwi hangrangku(l), “Duh bagja temen rayi, pinanggih kaliyan kakang. Kakang (ing) wétan nagari, Banyu Hurip dulur misan, Wirakusuma Dipati.
  29. Hanulya binakta wangsul, hing wisma pernah hi(ré)ki. Sinubu- subu haneda, sami pada suka hati, pu……na tan dahar, tyang tangga samiya bhukti.
  30. Kyahi…humatur, “Duh Bendara tembé habdi, dahar …se//(ka)lih hulam, salaminé boten bukti, dameng gegodong[ng]an kula, hingkang dipun bukti habdi.
  31. Haduh dara kula suwun, hingkang lami manggén riki, badé hanglemok[k]en badan, handugék hagen pun daging, daging kula kathah hical, dameng tambi weteng blending,
  32. Ngayang hayang hir tiyang bu… suku hasta halit halit, yén lumampah sempoyongan, kula hasring niba tangi, kasrimped déning la…tan, mila sing lami hing riki.
  33. Tyang kalih sami (gu)yu, hamireng hatur[r]é Tinggil. “Ya paman Tinggil wus begja, pinanggih lan kadang mami, sarta rejekimu paman, bis[s]a wareg dika bukti.”
  34. Kyahi Wirasetra puniku[s] hanyambung[ng]i sabda man[n]is. “Duh kabegjan pama..la. manggén tengah wana mami, pinanggih kaliyan kadang, lubér[r]an masșa redi,
  35. hanggén[n]é bungah wak ingsun.” Humatur Kyahi Tinggil, “Duh bagja kula ben(dara) kranten kula nyémah niki, sampun gama rasa kula, sadinten ping kalih bukti.”
  36. Radén Wiralodra wahu kantuk sasasih mangkin, nulya humatur hing raka, “Duh kakang panrima yayi, muga dén hidin[n]i kula, 4a (8, 827) ba(dé)//pangkat dinten mangkin.
  37. Hing pundi panggén[n]an[n]ipun, pernah[h]ipun hingkang kali, Cimanuk wangsit yang sukma?” Wirasetra muwus haris, “Muga dak jujurung pandonga, mugiya hénggal pinanggih.
  38. Sarta rineksa Yang Hagung.” Nulya sesalaman sami, Ki Tinggil pan manembah, sarwi matur klayan lirih, “Nun bhendara nuwun kula, daging kula dugi malih.”
  39. Ki Wirasetra hangguguk, gumujeng[ng]é suka hati. “Héh Tinggil sun dongakna, hénggal hasira pinanggih, sangking daramu pikersa, gampang bésuk sandang malih.”
  40. Hang kalih pangkat hanjugjug, mingétan hingkang … dén…i maksih hageng hingkang wana. Nulya pinanggih lan kali, kelangkung sanget bungahnya, “Lah paman Tinggil puniki,
  41. tak duga hiki Cimanuk.” Ki Tinggil humatur lirih, “Duh dara men[n]awi nyata, namung héwuh ……habdi, boten wonten padukuh[w]an, kanggé… kan…yaktosnéki.
  42. Nulya tiyang kalih lumaku, hatut pinggir pinggir kali, kalih sasih hing laminya, ming (pinggi)ran[n]iréki. Kyahi Sidum sanget welas, ningal[l]i dangka kalih,
  43. lumampah nrajang rinungkun. 5 (9, 828) Hanulya nyipta kiyahi, kebon lega palawija, langkung sahé dén tinga[l]li, tanem[m]ana warna- warna, térong kara sabrang cipir.
  44. Boléd homas miwah jagung, paré gajih putih putih, bonténg timun miwah lobak, langkung seneng haningal[l]i, kebon lega palawija, hing wétan tan[n]ana Tinggil.
  45. Pinggir kali wésma nipun, pinuter kembang srengkun[n]i, tongkéng malengkung hing lawang, kanan kéri mandakaki, sundrem malem mangajeng[ng]an, Ki Sidum lenggah (ing bumi).
  46. Raden Wiralodra dulu, ningal[l]i kebonan mangkin. Wiralodra hawecan[n]a, “Duh Tinggil bagja wak mami, kebon bhagus datan[n]ana, hing wétan kadya puniki.
  47. Gemuh wéhing kebon wahu.” Nulya hamarin[n]i sirih, hing wésma wonten tiyang lenggah, linggih hongot-hongot deling, bakal wuwus aya hulam. Nulya hawecan[n]a haris.
  48. “Kiyahi ka[h]ul[l]a nuwun mugya hagung pangaksami, badé tanya pan kagu[ng]ngan, kebon sahé sapuniki, sarta Kyahi kali nap[p]a, wastan[n]é puniki kali.
  49. Hanyentak ngandika wahu, (“Ha)rep hapa siréki, nembé teka hamariksa, 5a (10, 829) //wong ngendi sira hiki, hapa harep ngrampog hingwang, sira tekang wisma mami.
  50. Hiki kali pan Cimanuk, sun kang duwé kebon hiki, harep hapa sira tanya? Kakang tan[n]i malih warni. Haran ningsun kang sinambat, tan mingsir bari halinggih”
  51. Kyahi Wiralodra getun, “Sugal temen kaki kakang, hingsun tanya bentak nyentak.” Humatur Kyahi Tinggil, hinggih leres Gusti Dara, nembé kula haningal[l]i,
  52. Nanging hadat[t]é puniku, prawantu tiyang dusun Gusti, (bo)ten gadah tatakrama, kedah[d]ipun maklum Gusti, na pamali tiyang halas[s]an. 33 Nulya dén pedek[k]i lirih.
  53. “Duh Kyahi pan hingsun tulung, senyatan[n]é kula kyahi, tebih sing Bagelén nagara, tan liyan hingkang sun hilar[r]i, kali Cimanuk pan hingwang, hing tembé ningal[l]i kali.
  54. Ya hiki kali Cimanuk, kuma tumut ngebon kaki?” Hang réncang[ng]i jeng ngandika, muga dén pernahna Kyahi hingsun nurut jeng ngandika, welas sakya hing mami,
  55. Kyahi malih warni muwus, “Hora harep tulu(ng) mami krana hingsun sugih rayat, 6 (11, 830) tan harep hingsun // nulung[ng]i, hénggal sira hamampus[s]a, haku tan sudi ning[ng]al[l]i.”
  56. Radén Wiralodra bendu, jajabang muka lir gen[n]i, rin[n]aket[t]an kaki tuwa, sorah ngandikan[n]é mangkin, “Héh kaki dika wong hapa, hora ken[n]a tak bhedam[m]i!
  57. Sahiki kaki sun jaluk, perkara kebonan kaki, hawéh hingsun jaluk paksa, kaki grendaka sun tan[n]i, ngisén[n]i dika wong dés[s]a, hora ken[n]a sun halus[s]i.
  58. Hingkang mindhah kaki wahu, hangadeg linggih hing korsi, langkung sorah hawecan[n]a, walang kerik hanuding[ng]i, mapan haku hora sérab, han[n]ingal[l]i hing siréki.
  59. Bermula halas dén jaluk, kari kari kebon mami, bener sira pan bherandhal.” Radén Wiralodra mangkin, hanubruk hing kaki tuwa, surung-sinurung tiyang kalih.
  60. Hing pernah kebon wahu, hangadu sakti linuwih, binanting hanulya hical, musna kebon kaki-kaki, hical mapan dadi wana, nameng wonten kapiyarsi…
  61. “Hah Wiralodra putuku, yén hora weruh hing mami, Buyut Sidum haran ningwang, pan dudu Cimanuk kali, pan pinasti karsa n[n]ing wang, bésuk dadi dés[ș]a hiki.
  62. Pammanuk[k]an hingwang dusun, Cipuhnegara kang kali, hénggal sira hanyabrang, 6a (12, 831) //mengkola mun șira manggih, kidang mas hinten kang soca, hénggal bhurun[n]en dah kaki.
  63. Hing pundi hical ké wahu, yahiku Cimanuk kali, bénjang lamun kaki babad, poma kaki wekas mami, tetapa hahaja néndra, pasti turun nira mukti.”
  64. Tyang kalih hanyabrang sampun, hing Cipunegara kang [kang] kali, hénggal-hénggal lumampahnya, surya hingkang dén ningal[l]i, yén hénjing tamtu hing wétan, yén șonten kulon pun lingsir.”
  65. Lajeng malebetan gung, pinanggih macan gedéki hangadang margan[n]ya. Hinggebeg kiyahi Tinggil, “Duh tulung bendara ningwang, hing pundi nusup pun haki.
  66. Hana macan hagung.” Hanulya wecan[n]a haris, mapan Radén Wiralodra. “Man Tinggil meneng siréki, mangko hingsun harep tanya, macan hapa karen[n]éki?”
  67. Sima[h] kekerag hing ngayun, nulya hanubruk tumul[l]i. Radén Wiralodra hindha, macan tin[n]abok tumul[l]i, nulya musna rupi macan, wunten takșaka hageng prapti,
  68. Lajeng takșaka hambhuru, hambhakta pendhu Ki Tinggil, dén pendhung hula sirahnya. Musna hula dadi kali, Radén Wiralodra héran, ningal[l]i kali geng néki.
  69. Nulya mendak (taska)ra wahu dén lepas[ș]aken tumul[l]i, hing Radén Wiralodra, 7 (13, 832) //kali musna tan kahékși, wunten pawéstri yu héndah, taksih nonoman maran[n]i.

PUPUH III
S I N O M

  1. Dateng Radén [pan] Wiralodra, ngalih hasih melas șasih. “Duh Radén bagus jandika, tiyang bagus pinanggih riki, salebet[t]ing wanadri. Haduh melas temen hingsun, pan badé ngilar[r]i napa, sarta kang sineja n[n]éki? Manggah Radén tampinen pan[n]yémi kula.
  2. Pan kula makșih[h]aken[n]ya, déréng hanglampah[h]i laki, Larawan[n]a wasta kul[l]a, manggah jandi katurut[t]i, napa sakarsan niréki, kula sanggup badé tulung, kasugih[y]an kadigjayan, hasar kula dipun kawin, manggah Radén turut[t]an[n]a sedya kula.”
  3. Ki Tinggil majeng hing ngarsa, sarwi humatur halirih, “Duh bendara dén hénget[t]a, puniki tengah wanadri.” Wiralodra ngandika haris, “Tan gingsir paman wak [k]ingsun, mangko badé hingsun priksa, bisșa temen ngomé hiki, hamit kula badé hamangsul[l]i sabda.
  4. “Sampéyan wonten hing wana, datan pantes tiyang héstri, hana hing tengahing wana, ngangken kenya déréng laki, pan ka[h]ul[l]a datan hasti, …da krama kula wahu, sanajan héstri yuhéndah… hé ora ha(rsa) șeja krami, langkung gampil tiyang …karma bénjang…
  5. Mangsul[l]i Nyi Lara wan[n]a, 7a (14, 833) su…//pekik, hangantos hantuk kamulyan, buru dadi kaki-kaki, huntu lunga kempo(t) pipi, kuping tuli gigir bekuk, hanuwun șamangké kula, yén șampéyan tan nurut[t]i, pasti pejah sareng ngakalih jandika.
  6. Hangadang[ng]i hing ngajeng[ng]an, Radén nyimpang nganan ngéri, nulya nyandak Larawan[n]a, dateng Wiralodra mangkin, kinipat[t]aken tumul[l]i, kalumah[h]an nulya nubruk, malempat Ki Wiralodra, dibujeng sami prang lirih, ngadu sakti gumreget Nyi Larawana.
  7. Wiralodra dén priyatna, tan ken[n]a sun hé mangkin, suka matiya wak[k] ingwang, yén nora dadi sawiji, candak- cinandak mangkin, malajeng ming wétan wahu, Wiralodra dén priyatna, senjata ranté pan hiki, tadah hana tyang pekik kaya jandika.
  8. Nulya dén pe[n]ta sanjata, Wiralodra hanadah[h]i, senjata ranté tumiba, hananging tan pasrah mangkin, gébés-gébés haningal[l]i, …cak pan[n]a wong [ng] abagus, héran temen Wiralodra, wong bagus ..tun[n]a …sakti, manggah Radén sampéyan males hing kula.
  9. Nulya Radén Wiralodra, hangasta cakra tumuli, Ki Tinggil maran[n]i hénggal, “Duh Radén kang ngatiyati kinten bhabar pisan Gusti, karanten ……, nulya Dén Wiracabra pinendi, Nyi Larawan[n]a nadah[h]i, kénging musna rupi kidang pan kencana.
  10. Hanulya Radén tuminghal 8 (15, 834) gumebyar saliran[n]éki, tan șamar kidang kencan[n]a, nulya hangandika haris, “Hing paman kiyahi Tinggil, paman dén hawas handulu, hika pan kidang kencan[n]a, hayuh paman haja kari, hingsun bhujeng hing pundi purug[g]é kidang.”
  11. Tyang kalih hambhujeng kidang, dén pegat nganan lan ngéri cinandak-candak tan ken[n]a, yén tebih kidang ngentos[ș]i sampun lepas lampah néki, ming wétan kidang malayu, tyang kalih datan katinggal, hanutut[t]i kidang mangkin, siyang dalu hambujeng kidang kencan[n]a.
  12. Nulya dumugi hing lampah, karsan[n]é…mara tinggi kidang kencan[n]a pan hical, katingal hujur ring kali, toya deres hingkang mili, punika kali Cimanuk, nulya léréh hing ngandapya, kajeng kiharah geng néki, nulya nétra tiyang kalih ngandap kiyarah.
  13. Hing ngimpén kang kapiyarsa riki kacung hapan kali, Cimanuk kang dén pilalah, wis bhagja muraki bénjing, hing turun-turun siréki, karsan[n]é Yang Maha Hagung, mapan holih kamuktiyan, wis katrima hing Yang Widi, nulya nglilir Ki Tinggil lan Wiralodra.
  14. Sanget bhungah réhing manah, hing himpén kang kapiyarsi, wélan-wélan hasung warta, Radén Wiralodra mangkin, ngandika hing paman Tinggil, “Duh paman bhegja wak[k]ingsun, pan[n] ingsun șaréh lan dina, 8a (16, 835) supen[n]a pana……//warti, nyata hiki Cimanuk kali pernahnya.
  15. Wis terang wang(si)t Yang Sukma.” Ki Tinggil humatur lirih, “Duh bendara yén waten[n]a, menggah Gusti kersa pundi, kanggé panggénan pun habdi?” Radén Wiralodra wahu, nulya hangilar[r]i pernah, hangilar[r]i minggir kali, manggih pernah tan[n]a jembhar tur harata.
  16. Nulya hadamel kang wisma, Ki Tinggil damel[l]an[n]éki, hanulya hamasuh raga, Radén Wiralodra mangkin, hanggén[n]é babad wanadri, miwah banténg warak wahu, mapan bhibar katawur[r]an, paribawan[n]é panas hatis, sétan hibhlis prayangan bhubar sedaya.
  17. Mangka Raja Budipakșa, miwah patih Bujar[r]awis, hakumpul șabhalad nira, miwah para kang prajurit, sarta sakéng sén[n]apati. Ki Gedé muwara Cimanuk, kelangkung sanget duka[n]nya, sakéng bala bubar mangkin, kénging Radén Wiralodra babad wana.
  18. Nulya kalurug Dén Wira, kapethuk hing wisman[n]éki. Bhudi Pakșa hangandika, “Héh satriya wongasigit, pasti lancang kumawan[n]i, hi ra[n]né sapa siréku, gawé rusak bhala[n]ningwang, hénggal nyingkir sira hiki!” Nulya ngadeg Wiralodra hawecan[n]a.
  19. “Héh juru(wiksa) sapa[n] șira, ngisén[n]a pan[n]aw[a]ung[ng]an hibhlis, 9 (17, 836) kumawani// ngusir hingwang, dikira haku pan wedi, braga brigih ngarsa mami, ngisén[n]i gandarwo bulus, hingkén[n]é majuwa sira, mapan hingsun tan ngoncat[t]i.” Radén Wiralodra bubut sabalan[n]ira.
  20. Sakéh[h]é Gedén Muwara, samya dugi hangrawuh[h]i, ribut prang[ng]é Radén Wira, hamasing donga Ki Tinggil, Sulahémana Srabad mangkin, jurubiksa kathah lumpuh, nulya wonten hutus[s]an[n]ya, sangking Tungjung Bang puniki, Kala Cungkring hulukbhalang Langlang Jagat.
  21. Dugi hanang Sultan Hemas “Haja pada dén ganggon[n]i, hiku Radén Wiralodra, krana turun Majapahit, becik dén raksa hahiki, pada hakuren sadulur, krana maksih pernah cangga, Rara Kidul Gusti mami, nulya hénggal Werdinata cahos ngarsa.”
  22. Sarwi manembah hing ngarsa, ngasih hasih melas șasih, “Duh Radén Gusti kawul[l]a, kasamaran bhala habdi, muga dén hampura Gusti.” Ngandika Dén Wira wahu, “Mangké sinten pan jandika, katambhet[t]an Gusti habdi, Werdinata sultan hanang Pulo Mas.”
  23. “Duh kasuwun jeng ngandika, Rayi Sultan bhas[s]a mami, sukur bagja rayi sultan, pada kekadang[ng]an mami, dumugi saturun rayi, sahanak sadulur, kakang pan gawé hi…s[s]a, 9a (18, 837) wangsit ing Yang Maha Tinggi, samya bubar sadaya hiblis prayang[ng]an.
  24. Nulya siyang dalu babad, Ki Tinggil kang dadi koki, miwah nanem palawija, boléd jagung kalih cipir, palawija warni- warni, gundem juwawut hagemuh, datan wonten kakirang[ng]an. Ki Tinggil humatur haris, “Duh bendara hing tembhé seneng ka[h]ul[l]a.
  25. Boten wonten kakirang[ng]an, palawija tan kabukti, kawentar kebon[n]an[n]ira, lamun bhagus tanah néki, kathah tiyang sami prapti, tumut wisma hanang riku, hawit tetaneman gemah, lumintu tiyang kang dugi, sami gemah kebon[n]an hawarna-warna.
  26. Kathah tiyang kang damel wisma, manca negari kang dugi, Ki Tinggil kadadi lurah, tan wonten tiyang kirang nedi, hingkang lén Cimanuk kali, sampun hantuk tigang tahun, lami damel padukuwan. Radén hangandika haris, “Duh mang Tinggil sampun lami[ng] lelampah kula.
  27. Sanget kapéngin pinanggya, kalih rama hibu mami, manah paman dén kariya, teng[g]ah[h] ing kén[n]é dingin, bok hana tiyang kang yuda, trimanen kongkon malebhu, haja dén télaksaman. Tinggil dén kari basuki, hénggal pangkat Radén hang[ng]ungsi nagari.
  28. Kacariyos hing lampahnya, pun dugi hing Banyu Hurip, hanjujug hing padalem[m]an 10 (19, 838) //Bagelén hingkang negari, rama hibu sami linggih, sumanding putra tetelu, kagét hibu miwah rama, ningal[l]i kang putra prapti, pan rinangkul tinangis[s]an melas harsa.
  29. “Haduh nyawa putra[n]ningwang, hora nyan[n]a temen kaki, siyang dalu pan kating[ng]al, hibumu pan șamya bintip, hanangis șiyang lan ratri, yén hinget hing sira kacung, marah hanak[k]ingsun nyawa, lelampah[h]an putra mami, caritha hing ngarsa hibu lan ram[m]a.”
  30. Putra humatur Jeng Rama, pun katurang lelampahnéki, rama hibu mirengna, miwah kadang kadang néki, sadaya samya han[n]angis, welas[ș]é hing lampah[h]ipun, “Duh mas han[n]ak ingsun nyawa, sangking marman[n]é Yang Widi, muga muga lulus[ș]a sakarsa[n]nira.
  31. Si Tinggil hingkang hatenggah, kang dadi lurah hiréki, sekawan[n]é putra ningwang, sahiki pan sira kaki, mengkuwa Bagelén negari, supaya dadi weruh, hatur[r]an ngurus nagara, kambi sadulurmu kaki, Wangsayuda kaliyan si Tanu[h]jaya.
  32. Miwah si Wangsanagari, lan Tanu[h]jiwa siréki, gampang bésuk yan wus dadya, hing kulon dadi nagari, samya matur ram[m]a haji, handérék șakarsan[n]ipun, dawuh[h]ipun hing kang ram[m]a, sadaya cakep ping kardi, 10a (20, 839) kadang kadang hanggén[n]é ngurus//nagara.
  33. Ki Tinggil hingkang dén tilar, langkung kathah tiyang prapti, tumut magén padukuh[w]an, cacah limang ngatus jalmi, mapan mukti kiyahi Tinggil, kadya pangkat[t]ing tumenggung, Sukubahu Jungjangkrawat, hangkat[t]an[n]é kiyahi Tinggil, Bayantaka Jayantaka Surantaka.
  34. Wanasara Puspahita, miwah Ki Pulaha kyahi, cakep hadamel gelar[r]an, margi hageng lurungnéki, pinedhak kadya nagari, tempat panjagian gardu, saban lurung panjagahan, tyang halit șeneng kang hati, 46 saban din[n]a tiyang dugi hadamel wisma.
  35. Hanulya wonten tiyang prapta, hayun[n]é hang luluwih[h]i, Hindang Darma hingkang nama, tur maksihken[n]ya pawéstri, dén hiring pawong[ng]an kalih, mikul gandum kalih pantun, tan[n]a tan[n]i kang pawong[ng]an, hanjujug wisma Ki Tinggil, pan kapanggih Ki Tinggil ngatur[r]ing unggah.
  36. Ki Tinggil haris tetanya, “Hamit palamarta habdi, hing sémah manembah prapta, punapa sejan[n]é Nyahi, lan șinten kang wangi, hasli sangking pundi hayu?” Nyi Hindang mangsul[l]i sabda, “Duh paman tambet hing mami, Hindang Darma hasli ngum(b)ara ka[h]ul[l]a.
  37. Bade handérék ka[h]ul[l]a, tumut damel wisma kaki, 11 (21, 840) kula haningal[l]i senang, badé ngebon kula kyahi, hutawi kula hanyabin, muga dén hidin[n]i hulun.” Ki Tinggil hambales șabda, “Sumanggah handérék habdi, dateng pundi sumanggah kapilih karsa.
  38. Hakulon hutawi wétan, sumanggah hayu hamilih, tan[n]ah hingkang radi jembar, Nyi Hindang mariyos makin, hing pernah kang senang milih, tan[n]a tan[n]i dérék wahu, sampun medal șangking wisma, Ki Tinggil getun ning[ng]al[l]i, nembé temen hingsun ningal[l]i wanodya.
  39. Hayu mulus kang salira, mandan napa Gusti mami, kanggé garwan[n]é bendara, nanging bénjang dara mami, yén rawuh hanang riki, temtu haku nulya matur, mandah bungah[h]é bendara, ningal[l]i wong hayu luwih, mapan șampun Hindang Darma damel wisma.
  40. Pan gemah kang pakebonan, hingkang murid-muridnéki, Hindang Darma mulang jaya, kedot pan gun[n]a sakti, sakéh murid pan șami, ngajeng-ngajeng manggih mu[ng]suh, sakathah[h]é murid[d]ira, kawentar liyan nagari, kapiyarsa marang Pangéran Palémbang.
  41. Sanget dukan[n]é Pang[ng]éran, hana wanodya nglan[n](c)ang[ng]i, ngandika hing murid[d]ira, pan likur pangéran[n]éki, “Héh sekabéh murid mami, hingsun mapan wis hangrungu, hana wanodya hamulang, memada… hing jenengi 11a (22, 841) //hangguruhna ngélmu kaya jeneng hingwang.
  42. Sahiki murid șadaya, pada sira dangdan haglis, hingsun ngungsi Pulo Jawa, hanangkep kang pada mami, hingsun ngrungu t[t]an șudi. “ Sampun numpak hingkang prahu, nulya hénggal babar layar, sampun dugi prahun[n]éki, hing muwara mentas pangéran sedaya.
  43. Pangéran pan wicakșan[n]a, sakedap nétra wus prapti, hanang wisma Hindang Darma, kagét Nyi Hindang ningal[l]i, wunten tiyang kathah prapti, nulya haris gé nya matur, “Duh [duh] bagja kula sémahan, tiyang hagung hang rawuh[h]i, manggah Gusti katur[r]an lenggah sadaya.”
  44. Pangéran gawok tumingal, cipta sajroning galih, hiki wanodya yu héndah, héman temen tingkahnéki, pangéstri hang lelanang[ng]i. Nulya Nyi Hindang humatur, “Duh hamit hing palamarta, mila hing ngabrama Gusti, samya rawu[h]hing cémpok pernah ka[h]ul[l]a.
  45. Sanget kumejot hing manah, kawit[n]é tyang dusun habdi, lan badé karsa punapa, saha sinten kang wawang[ng]i, hasli sangking pundi Gusti, kados wonten karya hagung, samakta rawuh paduka, sakaprabon hing ngajurit, kados wonten dén bujeng lampah paduka.”
  46. Pangéran mangsul[l]i sabda, “Héman temen pan șiraki, 12 (23, 842) //wong hayu sira wanodya, hora ngrungu béja warti, kang lagi guruhna ngélmi, hing Palémbang nagrinipun, tedak Haryadilah Sultan, Pangéran Guruh ran mami, dadi guruh sakéhé para pangéran.
  47. Mapan hiki murid hingwang, hingkang ngiring marang mami, hingsun parlu mrikșa sira, yén șira guruhna ngélmi, haja mungkir sira hiki, memadahing jeneng hingsun, kawentar saban nagara, suyud pangéran hing mami, hakéh pada hangguruh hing jeneng hingwang.
  48. Kari kari Hindang Darma, pakșa lumancang hawan[n]i, dadi guruh kaya hingwang, hapa kadiran siréki, wong hayu tur lencang kuning, hora nana padan[n]ipun, kaya hayun[n]é Hindang Darma, dayang humbaran sira hiki, hora nganggo tatakramané wanodya.
  49. Kaya sakti sakti sira, kaya gun[n]a hang luwih[h]i, lancang[ng]é kaliwat-liwat, tan karuwan negarin[n]éki, tan[n]ana manus[s]a hiki, kaya tingkah hira hiku. Hambales sabda Nyi Hindang, “Duh héman hing rupi Gusti, langkung sahé pideksa rupi paduka.
  50. Hananging sugal wecan[n]a, boten wonten bas[s]a lirih, mungguh pan dakwah Pangéran, matur héstu kang sayekti, badé pun[n]apa Gusti, mapan wisma datan nyambut, hutawi karéh hing karya, 12a (26, 845) hipe kon paduka Gusti, badé napa sumanggah dérék pikersa.
  51. Hindang Darma datan sérab, hutawi hajrih ning[ng]al[l]i, sakayu(n)-kayun[n]ing hadang, sémah neda dén suguh[h]i, bedama pucuk[k]ing keris, hutawi saktining guru, manggah Gusti kersandika, sagending habdi lados[s]i, lamun kawon mapan kula boten wirang.
  52. Hénggal hanubruk pangéran Wisanggen[n]i jenengnéki, Bramakendali kalihnya, Bratakusuma kang rayi, hanulya medal tumul[l]i, maran[n]i papan Kang Hagung, 51 kinten jembar yudabrata, sarwi nguwuh huwuh tanding, “Duh Pangéran hing riki papan kang jembar.
  53. Sampun rucah jeng ngandika, héman rupi hadi hadi, prang tanding ngadu gun[n]a, samya perang silih huki, kathah Pangéran ngemas[s]i, Nyi Hindang sakti pinunjul, sasih hanggén[n]é yuda, sadaya pangéran ngemas[s]i, kang sumaréh hing Darmayu setan[n]a.
  54. Ki Tinggil sanget hajrihnya, Ki Pulaha dén timbal[l]i, sampun cahos hanang ngarsi, “Susah kang Pulaha mami, bendun[n]é bendara mami, hidin[n]é kon gawé dus[s]un, kanggé tiyang tani tempat, kang seneng[ng]an lampah tan[n]i, kari kari kanggé tempat yudabrata.
  55. Sadaya para pangeran, prang sami hangemas[s]i, 13 (27, 846) //sangking Palémbang nagara, tak duga pan maksih wargi, kalih Gusti puniki, sadaya pan kancan[n]ipun, kariya tunggu nagara, sun harep matur hing Gusti, sampun kantos hantuk duka hing bendara.”
  56. Nulya pangkat gegancangan, lumampah siyang lan wengi, prawantu Ki Tinggil lampah, najan pandakawan mangkin, wicaksan[n]a tur hasakti, sakedap[p]an sampun rawuh, lanang Bagelén nagara, tumunten cahos hing Gusti, samya kagét praptan[n]é Ki Tinggil ngarsa.
  57. Tinubruk Ki Pandakawan sarwi dén rangkul tumul[l]i, “Duh paman welas ka[h]ul[l]a, sun tinggal kari rumihin, toya waspahan dres mijil. karun[n]a sesambat[t]ipun, duk dingin sareng sangsara, Ki Tinggil hangguguk nangis, sareng hénget sakalih sareng hanembah.
  58. Nulya kang rama ngandika, “Haduh hanak[k]ingsun kaki.” Sakalih pada menenga. “Wis jamak[k]é sira kaki, sun dongak[k]aken Yang Widi, muktiya wong loro kulup, si Tinggil turun[n]ira, muktiya dugi hing bénjing, mengko hingsun si Tinggil harep sun tan[n]ya.”
  59. Haduh mas pawong[ng]an hingwang, linggihya hasoh rumihin, legan[n]a hingkang man[n]ah, sarta matur[r]a hing mami, saré[h]hing dén tinggal kari, Tinggil han[n]éng pagusténmu, hapa holih kasenengi, 13a (30, 849) //kancamu pada basuki, marah Tinggil matur ngarsa n[n]ingwang.
  60. Kasinggiyan[n]ipun dara, hanggén[n]é tinggal nagari, hantuk marma ning Yang Sukma, pinaring[ng]an harja Gusti, dalah kadados[s]an sasti, gemah rah[h]arja hing dusun, sarta win[n]angun[n] nagara, gelar[r]an pangatur habdi, berkah dalem putra Tuwan kadados[s]an.
  61. Nameng humatur kaul[l]a, katiwas[s]an habdi Gusti, kadugén Nyi Hindang Darma, masih ken[n]ya hayu luwih, dérék damel wisma Gusti, Hindang Darma pan pinunjul, dalah kathah tiyang prapta, Hindang Darma mulang ngélmi, kapiyarsa hing Gusti Pangéran Plémbang.
  62. Hang wulang[ng]aken kagunan, Nyi Hindang memada mangkin, nulya dén lurug Nyi Hindang, Pangéran Guruh ngrawuh kyahi, bantasa kaprabon jurit, pan badé hanangkep wahu, Nyi Hindang Darma dinakwa, dadi guru mulang ngélmi, sarwi bakta muridné para pangéran.
  63. Mapan sami yudabrata, ngaben sakti hing ngajurit, kelangkung sakti Nyi Hindang, pangéran samya ngemas[s]i, tan kiyat hananding jurit, kantos lami pan setahun, mila habdi gegancang[ng]an, matur huning dateng Gusti, kados pundi Gusti sakarsa paduka.”
  64. Kang Gusti pan Singalodra, tumenggung Bagelén nagara, 14 (31, 850) //”Héh kulup pan Wiralodra, hiku héyang ngira kaki, sing Palémbang guruh ngélmi, turun Majapahit kulup, poma kaki dén tangkep[p]a, Hindang Darma tiyang pawéstri, nameng kaki kang halus panangkep[p]ira.
  65. Gawanen pan kadang[ng]ira, Si Wangsanagara kaki, Wangsayuda Tanujaya, Tanujiwa hingkang rayi, Hindang Darma luwih sakti, héyangmu pan sami lampus, kang putra dérék pikarsa, nuwun hidin hing ramaji, hingkang rama hanjurung pandonga pasrah.
  66. Sadaya samiya manembah, hing hibu miwah ramaji, dipati hamaca donga, kapasrah[h]aken hing Yang Widi, Ki Tinggil humatur haris, “Duh Gusti pepundén hulun, didongakhaken ka[h]ul[l]a, habdi suwun berkah Gusti, hinsahalah, Tinggil sun durung kamulyan.
  67. Tan kawuwus hanang marga, samya prapta wisman[n]éki, hing parnah Ki Tinggil wisma, Jungjang Krawat cahos ngarsi, Bayantaka hana ngarsi, miwah Ki Pulaha wahu, Puspahita Wan[n]asara, sadaya pepek hing ngarsi, hangandika Radén hanang Ki Pulaha.
  68. “Pan paman Kyahi Pulaha, hiringen lampah Ki Tinggil, kanggé ngatur[r]i Nyi Hindang, kinten kabaktaha kyahi, lan kanca dika haja kari.” “Sumanggah dérék pukulun.” sampun kondur sangking ngarsa, handumuk wisman[n]iréki, 14a (32, 851) gegancangan gumanti ganti tembang.

PUPUH IV
K I N A N T I

  1. Sampun prapta kan hing ngutus, hing wisma Nyi Hindang mangkin. Nyi Hindang kagét tumingal, hamaran[n]ika Ki Tinggil, “Duh bagéya paman dika, lami datan tan kahéksi.”
  2. Ki Tinggil haris humatur, “Radén Hayu héstu habdi, lepat boten tur huni[ng]nga, sahéstu [pa]manah pun habdi, ningal[li] tiyang yudabrata, Radén[n]ayu habdi hajrih.
  3. Dados singid[d]an pukulun, kaluntan wangsul pun habdi, dateng wisma hanang wétan, sareng wangsul wisma habdi, bendara tumut ming kula, miwah kadang raka rayi.
  4. Mila habdi dipun hutus, Radén hayu dipun hatur[r]i, linggih han[n]ang compok kula, kedah kéring da hing habdi, miwah Jungjang Krawat kula, hénggal Nyi Mas dén ngatur[r]i.
  5. Nyi Hindang ngandika harum, manggah badé dangdos briyin, Nyi Hindang ngrusuk busan[n]a, pin[n]ahés releng asuri, rémah cemeng handan pandan, kulit kuning nemu giring.
  6. Dedeg kelangkung hayu, datan han[n]a sakéng héstri, kadi rupi Hindang Darma. sekancan[n]é kaki Tinggil, handérék Nyi Hindang Darma, kadia putri widadari.
  7. Sampun dugi nembah ngayun, hing raség sadayan[n]éki, mapan sadaya tumingal, 15 (33, 852) hamite geng[ng]en ningal[l]i, dateng wahu Hindang Darma, hayun[n]é hangliliwat[t]i.
  8. Radén hénggal wecan[n]a harum, “Bagéya kang nembé prapti, manggah katuran haunggah, kula sémah nembé prapti, kapéngén hénggal pinanggya.” Nyi Hindang humatur haris.
  9. “Radén mahéwu [ng]kang suwun, hugi Radén nembé prapti, rawuh hing dukuh punika, mapan Gusti kula mangkin, habdi hingkang dérék numpang, dateng tapak hasta Gusti.”
  10. Mila dén timbal[l]i hulun, dateng paman Kiyahi Tinggil, gegancangan lampah kul[l]a, sangking sanget hajrih habdi, ngrahos handérék ka[h]ula, dateng tapak hasta Gusti.
  11. Hugi Radén sanget nuwun, bekti habdi nun katampi, sangking sembran[n]a ka[h]ul[l]a, prawantu pawéstri habdi, kaliyan miskin ka[h]ul[l]a, handérék tumut basuk[k]i.
  12. Wiralodra ngandika harum, hora dadi hapa Nya[h]i, pan hingsun hasung paréntah, hing paman Kyahi Tinggil, sapakersa gawé wisma, hingsun préntah hangidin[n]i.
  13. Hamung hingsun Nyahi perlu, tebih sing Bagelén nagri, miwah kadang kadang kula, perlu mriksa hing perkawis krana kuwajib[b]an kula, muga matur[r]a hing mami.
  14. Pan dakwah Pang[ng]éran guru, sami yudabrata Nyahi, coba matur[r]an Nyi Hindang 15a (34, 853) //priyén bermulan[n]iréki, hingsun harsa mireng[ng]en[n]a, kang dadi kawitan mangkin.”
  15. Nyi Hindang nulya humatur, “Duh Radén humatur habdi, sumpah hing hayahan Tuwan, datan wantun hang[ng]langkung[ng]i, hutawi ngirang[ng]i kul[l]a, matur héstu kang sayekti,
  16. Bermulan[n]ipun pukulun, saweg linggih wisma habdi, kagét rawuh[w]é Pangéran, samurid[d]é sami dugi, dateng compok pun ka[h]ul[l]a, lajeng bendu hangliwat[t]i,
  17. Pan dakwah Pangéran gugu, réning habdi sugih jalmi, ha[k]bujeng damel sawah, hutawi kebon[n]an habdi, prawantu héstri kul[l]a, damel hakal Radén habdi.
  18. Mejanggu tan[n]i hulun, tiyang hingkang hambanton[n]i, 59 nyabin miwah pakebonan, dén dakwah memada habdi, mejang hélmu klayan, badé hanangkep pun habdi.
  19. Seja pin[n]ejahan hulun, kinepung hing para murid, sakéh[h]é para pangéran, pitulung Yang Maha Widi, hapes yudan[n]é Pangéran, seja sami ngemas[s]i.”
  20. Wiralodra ngandika rum, “Yén bener haniréki, Héyang Guruh hingkang salah, nurut[t]i napsu niréki, sanajan wong kuwat n[n]ingwang, hingsun[n]ora hamilon[n]i.
  21. Jadi pan karsan[n]ingsun, tak jaluk sukan[n]é Nyahi, 16 (35, 854) réhna gawa jago hingwang, tak jajal[l]é karo Nyahi, totohwan pan jiwa raga, Nyahi kalah dadi rabi.
  22. Yén menang dadi bujangmu, bogan lanang kalah ngéstri, hiku pan jaluk wak [k]ingwang, supaya huni[ng]nga mami, satingkah polah Nyi Hindang, hingkang hanyaksan[n]i mami.”
  23. Hindang Darma hamlas[s]ayun, humatur sanget pan hajrih, “Duh bendara Radén kul[l]a, hapan sanget hajrih habdi, nuwun ges[s]ang paduka, héstu ngapunten pun habdi,
  24. Wiralodra haris muwus, “Hiku Nyahi haja hajrih, pan sangking hidin[n]ing wang, seja hingsun han[n]iwal[l]i, dadi manjing…yang bara, hadin[n]ingsun kangge galih.
  25. Perang tanding rebut hunggul, Hindang Darma karo rayi, yén makaten déra k[k]arsa, kumedah majeng hing jurit, nameng sanget hanuwun kula, sampun dados manah Gusti.
  26. Hindang Darma nembah ngayun, hakondur sing ngarsa Gusti, hanulya Radén hamedal sekalih dangdos hing jurit, Tanujiwa Tanujaya, hangedal[l]i perang tanding.
  27. Radén medal nguwuh huwuh, Tanujaya haran mami, wong ayu sira Nyi Hindang, payuh pada ngadu sakti, lamun kalaha Nyi Hindang, pasti bakal hingsun kawin.
  28. Hapan dadi bojon[n]ingsun, Nyi Hindang methuk prang lirih, sili hugi ngadu gun[n]a 16a (36, 855) //Radén sinabet tumul[l]i, Tanujaya kapisanan, gumuling ken[n]a hing siti.
  29. Ki Tinggil hambakta sampun, Tanujiwa majeng nuli, pun hayun- hayun[n]an yuda, “Haduh Nyahi Hindang golis, nyata sakti mandragun[n]a, wong hayu hanarik hati.
  30. Haja hinda duh wong[ng]ayu, péngén ngemb[b]éhé Nyahi.” Nyi Hindang nulya hanggeblag, kabur tiba han[n]ang ngarsi, hing ngarsan[n]é Wiralodra, mésem haningal[l]i rayi.
  31. Pendelik lan socan[n]ipun, megap-megap napan[n]aki, sambat hora kuwat kakang, Hindang Darma luwih (sakti), kaki pasrah ka[h]ul[l]a, kénging ngén Nyi Hindang geulis.”
  32. Wiralodra ngandika harum, “Priyén rayi rasan[n]éki, paju wong yudabrata, tak ras[s]a sen[n]ang kang hati, wong nom lok yan mangan, hasuk[k]a-suka wédang kopi.
  33. Ngadirane rama hibu, sugih banda kaya mangkin, putra gegedé nagara, gagah kayan[n]é rayi, sawitan ngatur pakéyan, perang kalah hing pawéstri.
  34. Lamun kaya hawak [k]ingsun, wirang kathah kang ningal[l]i, Tanujaya sabda sugal, “Cobi kakang kangedal[l]i, mingkin kula ningalan[n]a, HindangDarma luwih sakti.
  35. Nulya dén hatur[r]i wahu, 17 (37, 856) Radén//Wangsayuda mangkin, “Manggah sampéyan hakarsa, je…yudabrata kalih, Nyahi Hindang Darma kaki.” Wangsayuda matur haris.
  36. “Duh rayi kakang tan sanggup, Nyi Hindang tandangiréki, lir sikat[t]an nyamber walang, rayi kalih pan kajodi kawirang[ng]an yudabrata, haja kakang hangawit[t]i.
  37. Muga kang susah kelangkung, mérang marang rama mangkin, katimbalan[n]én nangkep[p]a, hanang Nyahi Hindang geulis, wus san[n]a kala(h) jagonya, kakang pasrah hingkang rayi. “
  38. Kang rayi sami humatur, “Dédé musuh Hindang Geulis, mungguh kakang mérang ram[m]a, sampun wangsul hing nagari, manggah nganclong saba…ran, bagjan[n]é ngungsi hing ngukir.”
  39. Radén Wiralodra muwus, sarwi mésem ngandika haris, “Loh hadat[t]é wong kalah prang, wirang hisin yén hamulih, nyambung sabda Wangsayuda hora gun[n]a hingsun hiki.
  40. Gawa jago loro hiku, kelurug samargi margi, tak nyana solot tarungnya, ne …sun haben lan bibit, kari kari hora gun[n]a, tarung (kero)yok[k]an mangkin.
  41. Nyentak Tanujaya muwus, miwah Tanujiwa rayi, “Loh kang Wangsayuda bis[s]a, mancén[n]i hing rayi kalih, manggah kaki géh yudaha, mengkin rayi kang ningal[l]i. 17a (38, 857)
  42. //Lamun hunggul yuda wahu, kalih Hindang Darma mangkin, kul[l]a kahul géndong kakang, sing riki duging negari, Bagelén hing kanjeng ram[m]a, bagjan[n]é gentén tyang kalih.”
  43. Wangsayuda hagemuyu, halatah- latah hambelik. “Sekalih rayi wecan[n]a, kakang tanda hora wan[n]i, kala thothot wedi pis[s]an. Nulya hangandika haris.
  44. Radén Wiralodra wahu, hing ka[ng]dang- kadang[ng]iréki. “Wis rayi dén baris[s]an[n]a, mengko kakang maju[ng] jurit, yudabrata kalih Hindang, Nyi Hindang hingsun timbal[l]i.”
  45. Nulya hanimbal[l]i wahu, Nyi Hindang cahos hing ngarsi, nulya manembah Nyi Hindang, Wiralodra ngandika haris, “Duh mas Nyahi Hindang Darma, dadin[n]é hingsun timbal[l]i.
  46. Haja dadi ma(nah) (ya)yi, jamak[k]é wong mangun jurit, sapa kalah sapa men[n]a(ng), nyata hunggul hing ngajurit, prawantu tanding hing yuda.” Nyembah Nyahi dén turut[t]i.
  47. Kari kam[m]i hawak [k] ingsun yén tedan péngén ngrahos[s]i, man[n]is legin[n]é….” Nyahi Hindang matur haris, “Duh bendara Radén kul[l]a dados pundi polah habdi.
  48. Hora Nyahi …u…kma, mudu bahé dén turut[t]i, hénggal Nyahi metung … 18 (39, 858) //…Nyi Hindang panembah lirih, medal hanang yudabrata, (wi)réh(i) hawelas[s]asih.

PUPUH V
D U R M A

  1. Nulya ngalas siyagi hing yudabrata, Radén kalih Hindang golis, sampun hayun[n]ayun[n]an, hanggén[n]é hang[ng]adu saktya, prawantu sakalih sakti, hing mondragun[n]a, mapan sami hanimbang[ng]i.
  2. Nulya sami surung-sinurung hing yuda, tarik tinarik wani, Wiralodra ngandika, dateng Nyahi Hindang Darma, “Héh tuhu nyata prajurit, sira Nyi Hindang.” Hanulya dén candak wan[n]i.
  3. Nyi Hindang hical saking hastanira, hanulya dén bujeng wahu, malempat Nyahi Hindang, pan Radén hambujeng hénggal, Dén turut[t]i Hindang golis, saparan[n]ira, hical pan dadi wanadri.
  4. Dados taman habening hing toyan[n]ira, (yuda)brata man[n]iréki, hical dadi taksaka, hambhujeng hing Radén Wira, dén mapan dadi peksi, peksi garuda, taksaka hical mangkin.
  5. Hindang Darma manjing hing jambu wénya, mapan Radén dadi peksi, kuthilang badé dahar, hing buwah jambu punika, nulya hical jambu mangkin, sarwi (sinam)mbat, “Duh susah hawak mami.
  6. Mapan Radén sekti liwat- liwat, hingsun humpet[t]an pinanggih, 18a (40, 859) //ngendi paran[n]ing wang.” Nyi Hindang héwed hing manah, Radén hanang hanutut[t]i, saparan[n]ira, nulya prang pinggir hukir.
  7. Dadi watu sagunung hanak hagengnya, campur kalan hukir, nanging tan samar Dén Wira, juwet temen Nyahi Hindang, Nyipta glap sinamber haglis, Nyi Hindang honcat, hanggebur hanang wari.
  8. Hawecan[n]a héh Hindang…haja wangkal, Nyahi hang[ng]etut[t]a mangkin, …né hing hayun[n]ira, bareng ngamukti lan hingwang, dadiya (se)kar ring puri, kalawan hingwang, kula tan saged kami.
  9. “Awit kula kersan[n]é yang maha mulya, maksih panjang lampah[h]a (sirek)i nameng hanuwun nama, sampun hical nama kula, ha(ngdad)i manuk puniki, sareng babadnya, Radén kaliyan nagri.
  10. Lamun sampun dados nagari hing bénjang, hing kulon Cimanuk kali, muga dén nama nama, Darmayu bénjang nagara, Hindang sing namhing wari, pan hanang tuknya, dateng Cimanuk (hing) ukir.”
  11. Radén Wira haget[t]un sajroning manah, leng manah Nyi Hindang golis, kasmaran ningal[l]in[n]a, nulya mengngulon hing lampah, hing Pegadén kang dén hungsi, kang wa … nulya ngrangkul pinanggih. 19 (41, 860)
  12. “Haduh rayi //nembé pinanggya, sangking pundi sangkan rayi, kado(s pundi lelam)pah[h]an, hanggén[n]é damel nagara, hing wan[n]a Cimanuk …repun dadya?” Kang rayi matur haris.
  13. “Pan sedaya batur dateng hing kang raka.” Kang raka nulya ngamin[n]i, “Sukur bagja rinta, muga lulus[s]a hing bénjang, dadiya negariya, …kanggé turun[n]ya, hanak putun[n]é rayi.
  14. Hing Pegadén Wiralodra tigang din[n]a, gén[n]é sisiniyan kalih, nulya matur kang raka, badé nuwun hidin raka. Kang raka hangidin[n]i, hanulya pangkat, wangsul hanang negari.
  15. Sareng dugi hing wates Cimanuk wétan, kagét hana pri……ni, surak mangambal[l]ambal, hawor suwaran[n]ing bedil pan Radén hamaran[n]i, dateng baris[s]an, baris[s]é mangun jurit.
  16. Pan baris[s]an Pangéran Harya Kun(ingan), pan sineja mriksan[n]i, kulon Cimanuk wan[n]a, hana hing gawé negara, sing wétan haslininéki, hanulya duging baris.
  17. Nulya pethuk kali panarah, Wiralodra tanya haris, “Duh nilari ngapa, pun[n]iki baris[s]an napa, siyagi samakta jurit … 19a (42, 861)
  18. …//…ngan, hangiring Gusti mami, badé hamriksana, … hingkang wangun nagara, lan sinten hingkang wewangi (wa)n[n]i hambabad, Gragé wewengkon[n]éki.
  19. Yén ngucap kabener[r]an hawak [k]ingwang, kadiparan yén wis manjing, hageng nagara hing wang, sapa layak yudabrata, maksih bakal nya nagari, tamtu hing rusak, nulya humatur haris,.
  20. “Katambet[t]an kang wangun bakal nagara, sahéstu kula puniki, Wiralodra pan kula, kang wantun wangun nagara, hénjing kula cahos Gusti, hing Kanjeng Sultan, sampun da(dya) nagari,
  21. Kran[n]a waktu punika, pan maksih bakal Dipasarah nulya hangling, lah kabener[r]an hingwang, sukur bagja pan pinanggya, sumanggah cahos hing Gusti, (Dalem) Kuning[ng]an, nulya cahos tyang kalih.
  22. Sa(mpu)n katur hing Harya Gusti Kuning[ng]an, nulya hangandika wahu, …ngagéh da Dipasarah, cahos hanang harsan[n]ingwang, (ga)wa (kang) kanca siréki, pan hiku sap[p]a?” Nulya humatur haris.
  23. “Mila cahos Gusti ka[h]ula hing ngarsa (ma)tur Gusti, hingkang wangun nagara, puniki hing ….” 20 (43, 862) Hangandika Kumuning.
  24. Katembat[t]an ka[h]ula Harya Kuning[ng]an cahos sangking harsa Gusti, hing Gragé sinuhun holiya, katimbalan majung yuda, mapan mentas perang tanding, lan dalem Kiban, sangking Galuh prajurit.
  25. Lah punika ka[h]ul[l]a kahutus Sultan, kéngkén hamriksa puniki, kang wantun gawé negara, hanang wawengkon sultan, Geragé hing pan[n]egari, hidin sing sapa.” Wiralodra hamangsul[l]i.
  26. “Maturan lepat ka[h]ul[l]a hing jeng ngandika, hawit déréng matur Gusti, hanang sultan holiya, upas repat pun hamba, nameng nuwun hadil habdi, sakersandika, dérék tiyang salah habdi.”
  27. Ngandikan[n]é Kuning[ng]an pan langkung sugal, “Yén mangkon[n]o réki, tan katon Gusti sultan, lamun prajurit téku sangking Kuning[ng]an, nagari pan wicaksan[n]a, hingsun Harya Kumun[n]ing.
  28. Wiralodra prawantu putra sing wétan, turun saking Majapahit.” Hanulya wecan[n]a, “Lah wong hapa Kuning[ng]an, haku jaluk pangaksami, teka semban[n]a, ngadir[r]aken prajurit.
  29. Pan ngisén[n]i Kemun[n]ing sira wong Sunda, hora duwé tatakrami, wong Sunda pan sembrana, ngakun[n]é prajurit ku[n]na, pangrasan[n]é hingsun wedi, hing rupan[n]ira, 20a (44, 863) Kumuning //sun tan wedi.”
  30. Nulya nyentak kemuning hing Wiralodra, “Lah coba tanding lan mami, hing rupa kaya sira.” Dipasarah nyandak kula, Wiralodra hangingget[t]i, sinépak hénggal, Dipasarah gumuling,
  31. Masandakom hing siti pan Dipasarah, Kumuning nrajang wan[n]i, surung sinurung haprang, hanggé pun ngadu jaya, prawantu tiyang ngajurit, tan hénget[t]a tan holih hidin Gusti.
  32. Harya Kumuning hanggén[n]é harep pribadya, sinuhun hora ngidin[n]i, prang hutawa ngusir hing tiyang gawé negara, mugi sukur hanambahi, gawé jajahan, Kumuning hanglancang[ng]i.
  33. Pan sinurung Kumuning tiba kalumah, sin[n]épak kajumpalik mrangkang ngungsi hing kuda, si Windu titiyan[n]ira, hanulya pun titih[h]i, dén nang[ng]ngen hingwang, pasti sira ngemas[s]i.
  34. Yén hanyépak si Windu pan jaran jimat, mangsa kuwat siréki, kran[n]a hakéh luwangnya, wong Galuh hakéh kang pejah, si Windu hingkang nyépak[k]i, payuh majuwa, nulya cinandak wani.
  35. Dateng Radén Wiralodra pan cinandak, kendal[l]i dipun cekel[l]i, datan bis[s]a mobah, jimat kapal sampun hical, 21 (45, 864) nalika prang Galuh //dingin, waktu Dalem Kiban, nyinirat hanang hukir,
  36. Mila windu tan kiyat gén yudabrata, hanggebeg saliran[n]éki, Dén Wira langkung welas, Si Windu hangéréng nulya, dén ngucap Si Windu mangkin, “Haduh pan Radian, huculna habdi Gusti,
  37. Pan kahul[l]a datan wani yudabrata, kaliyan Radén habdi, Windu dekuh sukunya, pertanda sujud hing ngarsa, pan Radén welas ningal[l]i, nulya dén lepas, mundur lampah turanggi.
  38. Gurawal[l]an Kumuning wecan[n]a nira, “Héran temen Windu mangkin, pan sira sering haprang, hanggempur wong sanegara, nyap[p]rang hiki pantos siji, sira kalah haprang.” Si Windu hambesat haglis.
  39. Kinencang[ng]an tan hampuh pelajeng[ng]ira, mapan Windu napsu wan[n]i, semu radi ngelawan, hangeprang hapus sinebrak, tan kiyat harya Kumuning, han[n]ahan[n]ana, lir kilat palajengnéki.
  40. Sareng dugi hing wates nagarin[n]ira, kiniwit[t]aken tumuli, hingkang Gusti Kuning[ng]an, kantaka datan hémut[t]a, Kang Gusti gumuling siti, Windu malempat, hical sajron[n]ing wanadri.
  41. Merkayangan si Windu hana hing wana, prawantu kuda duk dingin, turun Budaprawa, sangking jaran Harba Puspa, mangka Wiralodra mangkin sa… 21a (46, 865) … //pinanggya, lan Dipasarah patih.
  42. Dipasarah hanulya, panembah hénggal, dateng Wiralodra mangkin, sarwi hamasrahin[n]a, hing jiwa raga pun hamba.” Wiralodra ngadika haris, hing Dipasarah, wis rayi hénggal balik.
  43. Hambujeng[ng]a hing Gusti nira samangkya, pan sampun hanang nagari.” Dipasarah manembah, dateng Kyahi Wiralodra, kalangkung bingah hing ngati, kalintang sabar, nyata tuhu prajurit.
  44. Sampun bibar sedaya bala Kuning[ng]an. Nulya Radén Wira mangkin, seja nuntun hing lampah, hing pundi kang pudi dipun sedya, hing Garagé pan negari, hing Gusti sultan, wus cahos ngarsa Gusti.
  45. Nulya nembah hangambung sukun[n]ing sultan, nulya dén candak tumuli, “Duh Wiralodra sira, kabener[r]an pan pinanggah, pinuju kumpul[l]ing wali, bagja pan sira, kasuwun berkah Gusti.
  46. Nuwun duka mahéwuh deduka, pejah ges[s]ang[ng]é pun habdi, pasrah hing ngayahan Tuwan, sedaya karsa nata, kaliyan takdir Yang Widi, hing lancang hamba, habdi damel nagari.
  47. Kanggo turun turun nira Wiralodra, sarta hasanak put[t]u kaki, mapan sira turun sultan, Majapahit turun[n]ira, sangking Brawijaya wing[ng]in, turun[n]an[n]ira, 22 (47, 866) wang //hingkang gumanti.

PUPUH VI
DHANGHANGGULA

  1. Wiralodran matur ring Gusti, “Hanuwun berkah hing para holiya, badé wangsul Gusti mangké, sedaya hidin sampun.” Wiralodra kondurning ngarsi, gegancangan hing lampahnya, dugi hing Cimanuk, mapan samya pinanggya, kadang kadang hingkang dipun tinggal kari, ngrangkul kadang sadaya.
  2. “Duh kakang langkung sanget kuwatir, kadang sadaya hingkang katinggal, tan manggih béja wartos, Hindang Darma pinunjul, kados pundi raka samangkin, werni na… pun nyi Hindang Darma, katangkep[p]é wahu?” Kang raka haris ngandika, “Haduh rayi Hindang Darma musnang kali, lumuh nglakon[n]i krama.
  3. Han[n]a tuk kali Cimanuk rayi, nameng Hindang weling hing suwara, yén dadi negari mangké, winastanan Darmayu, nanging rayi hingsun turut[t]i, kran[n]a Nyahi Hindang Darma, héstu tiyang punjul, datan kotor yudabrata, Hindang Darma bas[s]an[n]é hapan halirih, tuhu wong wicaksan[n]a.
  4. Lan pinasti kersan[n]é Yang Widi, sanajan hingkang ngawit[t]i kakang, hingkang gawé negaran[n]é, Hindang Darma pan tumut, hangelar gawé nagari, dadi campur wanita, hadat wong Dermayu, bénjang han[n]ak putu kaki, yén lelungan tan nganggé wasiyat bénjing, keris hatawa pedang.
  5. Bénjing negari Darmayu ri, 22a (48, 867) //dadi pangungsén segala bangsa, tan[n]ah sabrang dugi mangké, sing wétan kulon rawuh, mapan pribawan[n]ing pawéstri, samya ber[r]umah tangga, han[n]a hing Darmayu, luwih raméh pan negara, nameng susah bénjang hanak putu mami, hakéh pan kasengsara.
  6. Namung kakang sadaya pun rayi, kula turri kadang sedayanya, karsa ngatur gelar[r]an[n]é, mugiya sami wangun, wisma katem[m]a katem[m]enggung[ng]an rayi, tempat[t]é tiyang ngatur karya, miwah tarub hagung, kanggé ngistrnén[n]i negara, tiyang kakang sedaya kén kumpul rayi, hanjeneng hing nagara.
  7. Kadang kadang sedayan[n]iréki, humatur manggah karsa kakang, hamit rai medal mangké, kakang ngidin[n]i wahu, pan sekalih medal hing jawi, han[n]epang hing hupacara, kaki Tinggil wahu, Kyahi Pulaha Bayantaka, Surantaka miwah Wanasara mantri, hanjér pepek hing ngarsa.
  8. Sampun bedama sadayan[n]éki, badé hawangun liyan negara, cakep siyagi sakabéh, wangunan tarub hagung, pan kanggé tempat kajat bénjing kumpul[l]a hing kawul[l]a, pan hantuk saminggu, jaler héstri kumpulna, patis[s]an[n]é kidang sasambat[t]éng sapi, hantuk[k]é hing kawul[l]a.
  9. Gamel[l]an[n]é hangklung calung sul[l]ing, miwah tetembangan suka suka, haganti sami ngibing[ng]é, Ki Tinggil ngibing wahu, 23 (49, 868) mé// gat- mégot weteng belenjing, kinepok[k]an hing kancanya, cangkem[m]é mecucu, tyang gumujeng latah latah, kang sawenéh gemujeng[ng]é niba tangi, surak kadya hampuh[w]an.
  10. Haningal[l]i polah[h]é Ki Tinggil, pancén Ki Tinggil lucu hing ting[ng]al, gumuruh tyang suwaran[n]é, hageng halit pan kumpul, mulya medal hajat[t]iréki, sadaya kumpul[l]ing kajat, nulya ngandika rum, mapan Radén Wiralodra, “Héh sanak kula sadaya kang hing riki, muga dén sakesn[n]an.
  11. Hanggén[n]é sami wangun nagari, pan sampun langados[s]an nagara klayan kersan[n]é Yang Manon, negari dadi sampun, sarta sira pada naksén[n]i, pan[n]ingsun hawéh jeneng[ng]an, negari Darmayu.” Humatur sadaya tiyang, “Han[n]aksén[n]i jeneng[ng]an[n]é kang nagari, kawul[l]a suka sadaya.”
  12. Para sepuh sami hangamin[n]i, sarta maca donga kaslamet[t]an, gumuruh hamin wong hakéh, pun maca donga rampung, nulya Radén ngandika haris, “Duh sanak kula sadaya, sami linggih wahu, manggah kula hatur[r]i neda, pan hanulya bismil[l]ah sadan[n]éki, raméh hanggén dahar[r]an.
  13. Sasampun[n]é hanggén[n]é bukti, mangka Ki Tinggil hanyambung wecan[n]a, “Duh sanak kula sekabéh, sedaya kula suwun, saban sasih kados puniki, hurun[n]an sanak sedaya, 23a (50, 869) kula handon//blenduk, sarwi ngibing dedeng[ng]éngan, tiyang kathah gumujeng surak ngepok[k]i, tunjang hambakta berekat.
  14. Sarwi bibar sedayan[n]iréki, kadang-kadang samiya dahar[r]an, Ki Tinggil tukang méjan[n]é, daharan suka sampun, gamelan[n]é calempung sul[l]ing, rebab tiyang[ng]é hanembang, senggak muluk-muluk, kang dahar suka hing manah, suwaran[n]é celempung suling rangin, cinampur kalih tembang.
  15. Para rayi pan sampun halami, nulya matur kados pundi raka, sarén[n]ingpun lami mangké, rama pan ngayun[n]an, dateng habdi sadaya rayi, “Yén hidin paduka raka, rayi bade kondur.” Kang raka haris ngandika, sarwi ngrangkul “Kang rayi sedayan[n]éki, kaya hap[p]olah hingwang.
  16. Mapan katinggal hing rayi-rayi, nameng kakang rayi hatur[r]en[n]a, datang rama hibu mangké, hapa sangking kadulu, rayi sedaya kang han[n]ang riki, gelar[r]é Dalem nagara, hageng halit[t]ipun, sampun lepat dén haturan, mungguh kakang tan bis[s]a wangsul saniki, maksih dangdan nagara.
  17. Sareng hénjing rayi pangkat nuli, wangsul han[n]ang Bagelén nagara, kang raka hangater[r]ake(n), dumugi hing wates[s]ipun, 24 (51, 870) nulya//sami salaman rayi, sarta kang Wangsanagara, mapan hipé wahu, “Duh rayi muga lulus[s]a, pikantuk kanugraha hing Yang Widi, sinalin demang madurma.

PUPUH VII
D U R M A

  1. Sakondurnya kadang-kadang sing nagara, wunten musuh nekan[n]i, hangrebat nagara, krana bakal mulyan[n]ira, dumugi hing hakir mangkin, hanak putunya, turun pitu bopatih.
  2. Pan tumenggung sing Jepara pelariyan, hing ngiring sakancan[n]éki, jeneng niki nagara, Watuhaji hingkang raka, pun dugi Dalem miréki, Dén Wiralodra, nulya dén priksa mangkin.
  3. “Niki sinten hangrawuh[h]i teng kahul[l]a, boten nganggé tata krami, duméh nagara bakal, hanang satengah hing wana, mapan dadi jig jawin[n]é, hanunggangtaya.” Watuhaji hambales[s]i.
  4. “Ketambuwan pan hingsun halelan[n]a, saparan paran mami, dadin[n]é hingsun tumekang, pan hanang nagaran[n]ira, hiki pan bakal nagari, bade sun teda, tan suka hingsun jurit.”
  5. Wiralodra hantik panduka lir brama, h[h]anulya ming[ng]éh hangeri, ngadeg kiyahi pulaha, miwah sakanca sadaya, dén candak binaktang Jawi, gégér hurahan, 24a (54, 873) raméh gén mangun jurit.
  6. Kyahi Tinggil lagi dedemen[n]ing ngaprang, baksan[n]é hanglétér wani, yén sinabet bedama, malempat kadi kilat, pan mégot ngigel maran[n]i, raméh hanang ngaprang, musuh kathah kajodi.
  7. Ki Pulaha majeng han[n]ang rananggan[n]a, baksan[n]é halus hamanis, duhung sinondénganana, pedang hing ngagem dén hasta, mapan cakep hing ngajurit, maju jatmika, héran tiyang kang ningal[l]i.
  8. Musuh kathah kang pejah déning Pulaha, balan[n]é Watuhaji. Héran Nitinegara, wong tengah hana hing wana, ko pada bis[s]a hing jurit, lir tiyang nagara, tak kira tan bis[s]a jurit.
  9. Nulya medal Nitinagara hing yuda, sarwi hanguwuh tanding, “Héh Wiralodra sira, haja suwé ngadu bal[l]a, pan hayuh maju wang jurit, hayuh mapag[g]a!” Radén Wira hangedal[l]i.
  10. Sampun mapag hayun[n]ayun[n]an hing yuda, “Héh Wiralodra mangkin, hayuh hénggal gitik[k]a, keris hatawa pedang, hayuh hingsun tadah[h]i!” Ngandika Wira, “Hora watek handingin[n]i.
  11. Payuh sira nyabet[t]a lawan bedama!” Hénggal Nitinegari, hang[ng]asta wangking[ng]an, han[n]yuduk[k]i Wiralodra. Nitinegara binanting, gumuling kisma, 25 (55, 874) dén talén[n]i hing Ki Tinggil.
  12. Pan binakta binekta hanangkon Wira, nulya majeng rana malih. Sesumbar Radén Wira, pan hanang tengah hing ran[n]a, “Héh prajurit Watuhaji, maju wang ran[n]a, tanding[ng]en jeneng mami.
  13. Ngajok[k]aken prajurit hurakan rucah, yén tuhu sira prajurit, kang janglar han[n]ang ran[n]a, haja gugup gitik hira, pan tuhu sira prajurit, hayun[n]ayun[n]an, hudreg hasili(h) huki.”
  14. Samya benthak bedama huleng-huleng[ng]an, pan Radén hanang ngajurit, nemu tending hing yuda, Watuhaji lan dén Wira, sinurung-surung hing jurit, pan Wiralodra, medal tiwikraman[n]éki.
  15. Hantaran[n]ya sagunung hanak hagengnya, Watuhaji ngoncat[t]i, pan malajeng sing ran[n]a, ming[ng]idul palajeng[ng]ira, hingsun dikang dén hungsi, mapan mertapa, dadi pandita mangkin.
  16. Mapan bénjang Ki Tumenggung panglinggihnya, Ki Gedéng Dépok mangkin, Cisambeng hingkang pernah, caritan[n]ipun kanda, pan salin naman[n]iréki, Ki Gedéng Sambeng nama, hing bénjang pan turun néki.
  17. Hang rusuh[h]i hing Dramayu pan negara, susah pan tiyang halit, jinarah kebo sapin[n]ya, beras pari lan harta, kathah tiyang dén patén[n]i, bubar sasar[r]an, medal sangking Bantarjati. 25a (56, 875).
  18. Mapus//…it[t]a, Drayantaka Wan[n]asara, ngamuk hana hing jurit, nulya dén Wiralodra, hangamuk bala kathah, balan[n]é tumenggung mangkin, nungkul sedaya, kapasrah[h]aken Ki Tinggil.
  19. Mila raméh nagari tambah hing tiyang sahatus[s]an balan[n]iréki, sami berumah tangga, pan senang sadaya, langkung raméh pan nagari, tiyang kang teka, pan damel wisma mangkin.
  20. Pan Sumatra Pelémbang kathah kang pindah, Wiralodra jenengnéki. Kyahi dalem jenengnya, pan ngangkat demang ranggah, Ki Tumenggung miwah patih, pepek sedaya, ponggawa para mantri.
  21. Watuhaji kaliyan Nitinagara, hingkang wade tanah mangkin, hanang bangsa Blanda, tan[n]ah Bogor lan Krawang, bala hambral kathah mangkin, pun ngadeg jéndral, miwah kathah soldatnéki.
  22. Lolos[s]ipun hangungsi Dramajeng hika, hambakta harta mangkin, pinten sinten gotong[ng]an, harta mahéwu yutan, Radén Wiralodra sugih, ngateran harta, hanang tumenggung kalih.
  23. Hamiruda bade kapotong jangganya miruda lolos wengi, sangking keraton[n]ya, 26 (57, 876) damel salah hing la//mpah, pan badé hambedah mangkin, Darmayun[n]ika, hiku pan hora becik.
  24. Gemah harja darmayu dadi nagara, sen[n]ang pan tiyang halit, kawentar saban negara, giris haningal[l]in[n]a, saktin[n]é hang liliwat[t]i, pan Wiralodra, mapan macan nagari.
  25. Kin[n]asiyan hing sultan nagri Metaram, mila monca negari jri sedaya kathah tiyang, san[n]és sangking nagara, bakta bandakayan[n]éki, Dramayu hika, ginanti dangdang malih.

PUPUH VIII
DHANGHANGGULA

  1. Mapan Nitinagara hanangis, han[n]ing harsan[n]ipun Radén Wira, yén bade kakirim make, hing Metaram sinuhun, hatur[r]ipun melas sasih, misti Gusti kahul[l]a, potong jangga hulun, “Habdi Gusti nuhun ges[s]ang.”, Wiralodra sanget telas haningal[l]i, Watuhaji kang dos[s]a.
  2. Pan sinangonan Nitinegari, kén kés[s]ah hangungsi han[n]ang marga, kén mertapa ngilangké, dos[s]a hingkang luwih hagung, nulya kés[s]a Nitinegari, pun lepas lampah[h]ira, bénjang lenggah hing pun, hing luwih sahéng punika, mila bénjang turun[n]é Nitinegari, tumut dérék hing brandal.
  3. Kacarita Kyahi Dalemnéki, pun lami hanggén mukti negara, dados Dalem Dramayun[n]é, mangka sampun sesunu, 26a (58, 877) pan sekawan kathah hire//ki, pambajeng[ng]é Sutamerta, Wirapati wahu, Pan Nyayu Hinten histrinya, wuragil[l]é Radén Drayantaka mangkin, kang rama sampun séda.
  4. Hingkang gumanti dalem néki, hingkang putra Radén Wirapatya, gumanti wahu lungguwé, dalem han[n]ang Darmayu, mapan Wiralodra kapi(ng) kalih, tinggal sen[n]ang karajahan, dalem hing Darmayu, garwanya wahu sekawan, mijil putra tigalas kathah hiréki, héstri pan miwa(h) priya.
  5. Mapan Radén Wirapati, kagungan sadérék[k]an sang nata, hing Pulo Mas negarin[n]é, Werdinata sang prabu, pan sanget hanggén[n]ipun halih, kadya hingkang sudara, silih genti rawuh. Lami-lami gadah manah, Werdinata dateng rayi hinten mangkin, blaka matur hing raka.
  6. Kang raka sanget jumurungnéki, nameng sampun kabakta harinta, hing nagari rayi mangké nameng satunggil wahu, sadérék kahul[l]a kang héstri, Kang Rayi Werdinata, dérék karsa wahu, pan sampun dahup punika, Werdinata kalih Nyayu Hinten mangkin, sang[ng]et hanggén sesiniyan.
  7. Sareng lami-lami hingkang rayi, Nyayu Hinten pan gadah wawrat[t]an, tigalas sasih lamin[n]é, mangka pun babar wahu, medal kakung pekik hing rupi, sanget bingah sang nata 27 (59, 878) //han[n]ang putranipun, lin[n]ingling lingling kang putra, pan sinareng kakang Dén Wirapati, kang putra pin[n]aring[ng]an.
  8. Hingkang peparab pirempag mangkin, Bagus Radén Wringin Hanom nama, gumilang gilang cahyan[n]é, kuning cahya humancur. sanget hasih harama kalih, pan dateng hing kang putra, humur tigang tahun, pan kabakta dateng rama, Werdinata Pulo Mas néki, pan sampun wicaksan[n]a.
  9. Danulya Dén Wirapati mangkin, dén pinangsraya Dalem Sumedang, badé nuwun bantu mangké, sarén[n]ing dipun lurug, mapan Dalem Cihamis negari, miwah dalem hing Kuning[ng]an, balan[n]é lelembut, sangking honom durubiksa, tyang Sumedang kathah kang kénging panyakit, tan kiyat yudabrata.
  10. Nulya kang rama nimbal[l]i mangkin, dateng putran[n]é Sultan Pulo Mas, mapan Radén Wringin Hanom, kang putra sampun rawuh, cahos hing ngarsa ramaji, kang rama hangandika, bagéya nak[k]ingsun, humatur kasuwun rama, muga ram[m]a bekti putra dipun tampi, sah[h]a wonten dawuh napa.
  11. Nulya ram[m]a ngandika haris, “Héh mas wong bagus nak [k]ingwang, gancang taktimbal[l]i mangko, rama tampi srat wahu, sangking Dalem Sumedang Gusti, 27a (60, 894) dén //pinangsraya rama, pan litempung mu[ng]suh, Cihamis miwah Kuning[ng]an, sarta gawa bala juru biksa kaki, sing honom durubiksa.
  12. Hingsun pasrah musuh para demit, pan rama hingkang nandang jurit, Kuning[ng]an Cihamis mangké.” Sumanggah putra matur, sampun kuwatos ramaji, putra hingkang nanggel[l]a, musuh bala lelembut. Nulya ram[m]a hangandika, “Yén mangkono hingsun pangkat din[n]a hiki, kang putra dérék kersa.
  13. Tyang Sumedang kathah kang ngili, mapan bibar kénging jurubiksa, gumarenggeng pan suwaran[n]é, tiyang ngétan kadulu, mila sanget hajrih hiréki, rawuh Dalem Wiralodra, cahos hanang ngayun, hing ngarsa Dalem Sumedang, sareng prapti rinangkul sarwi han[n]angis, “Duh putra banton[n]an.
  14. Tan kiyat musuh Dalem Ciyamis, mapan balan[n]ipun durubiksa, datan katingal wujud[d]é, mung suwara gumuruh, kadya tiyang baris hing jurit, sumanggah putra hing karsa, katur nagri hulun, nulya RadénWiralodra, sanget welas karun[n]é dalem mangkin, sampun kuwatos ram[m]a.
  15. Sareng hénjing medal hing ngajurit, Hingkang putra ngusir jurubiksa, mapan Radén Wringin Hanom, lan Dongkara Tumenggung, hemban[n]ipun hingkang putra mangkin, 28 (61, 895) raméh //tempuh hing yuda, bala honom satru, niba tang[ng]i palajengnya, hasasaran tinggal kancanya lan Gusti, burbar bala hing Kuning[ng]an.
  16. Hanulya tiyang Sumedang mangkin, sareng ngrahos mulya sadayanya, prajurit medal sekabéh, hang rangseg perang pupuh, samya ngusir tiyang Ciyamis, kathah prajurit kang pejah, tyang Cihamis wahu, pangamulya tyang Sumedang, Dalem Kuning[ng]an miwah Dalem Ciyamis, samya hamapag yuda.
  17. Suradiningrat Brata Kumun[n]ing, wahu Radén Dalem Wiralodra, kin[n]arubut hing yudan[n]é, mapan sanget bungah[h]ipun, Dalem Darmayu mapan sakti, nulya Dalem Wiralodra, tiwikrama wahu, hantawis sagunung hanak, méh kacandak dalem kekalih pun[n]iki, mlajeng lir kadya kilat.
  18. Bubar wadya bala sing Ciyamis, dén bujeng hing Dalem Wiralodra, soca lir kembar srang[ng]éngé, siyung thathit dinulu, rémah ngrimbyak kéngsér hing siti, suwaranya kadya gelap, gégér tiyang melayu, pis[s]ah Gusti lan kawul[l]a, 94 rebat ges[s]ang kawulabala Ciyamis, dugi hing pawates[s]an.
  19. Dén Wringin Hanom bujeng dedemit, nulya pethuk kaliyan kang rama, kalih Jongka réncang[ng]é, “Loh kabener[r]an kulup, kaya priyén musuhmu kaki?” Putra matur hing ram[m]a, 28a (62, 896) berkah …//lumayu, huga musuh[h]é kang rama, wus samya bubar tan[n]ana hingkang kari, Ciyamis lan Kuning[ng]an.
  20. Nulya kang putra haris, “Men[n]awi wunten hidin jeng rama, putra bade wangsul mangké, kalih Paman Tumenggung, hawit kuwatos hing nagari, tan prayoga kang jaga.” Rama hidin sampun, nulya manembah kang putra, kalih Paman Tumenggung Jongkara nenggih, mlesat han[n]ang gegan[n]a.
  21. Nulya Kang Rama miyarsa sawarti, bala Ciyamis miwah Kuning[ng]an, mapan sampun bubar mangké, hénggal[l] (k)ang rama hamethuk, sarta bakta putrané héstri, niti joli lan jempan[n]a, mangka sampun pethuk, “Duh putra sareng nganumpak, kahul[l]I pun rama hibu putra mami, tyang kalih sareng numpak.
  22. Punika putra ram[m]a pribadi, kanggé jru sapu miwah jru dang, han[n]ak hukir langkung hawon. Kang putra matur nuwun, numpak han[n]ang jempan[n]a haglis, samargi dados tingal[l]an, sedeng hayun[n]ipun, sareng dugi cin[n]awis[s]an, dipun papag gamel[l]an miwah prajurit, peng[ng]ulu pun siyaga.
  23. Sareng turun sing jempan[n]a mangkin, para héstri miwah hibun[n]ira, hambakta bokor hemas[s], hisi harta hemas wahu, cinampur kalih kimtal[l]i, tinawurna wahu harta. Raméh tiyang hamburu, samya rebut[t]an harta, 29 (63, 897) sinareng[ng]an gamela//n mariyem muni, lir rengat hing pratal[l]a.
  24. Sedayan[n]ipun para prajurit, miwah san[n]apati hing ngalaga, sarta kawul[l]a sekabéh, pan samya hormat wahu, sangking sanget bungah hiréki, handhér kawul[l]a hing ngarsa, Dalem ngandika harum, hing para kawul[l]a bala. “Saksén[n]an, sangking pangandika mami, langkung sangking sanget katrima.
  25. Marang putra Wiralodra mangkin, lenggah Dalem Darmayu nagara, bawah[h]an[n]ipun sekabéh, pasisir Kandang[ng]ahur sun pasrahaken hanang putra mami, dadi sawiji nagara, karo hing Darmayu, hingsun mapan hora gadah, sakéng kawul[l]a miwah kang prajurit, nyaksén[n]i pan sedaya.”
  26. Hanulya kang putra Dalem Wirapatih, mundun sangking palinggiyan[n]ira, “Sarwi hatampi sih[h]é, héh sanak kadang hulun, hingkang sareng linggih hing riki, sangking sih paduka ram[m]a, mahéwu héwu kasuwun, kanugrahan sih hing ram[m]a, Kandang[ng]ahur pasisir lér kula tampi.” Nulya sami sesalam[m]an.
  27. Lajeng sadaya[n]ning para mantri, miwah para ponggawa ngalaga, suka bungah sedayan[n]é, samya dahar[r]an wahu, raméh raméh gé nya bukti, kantos hantuk pitung din[n]a, nulya samiya kondur, handérék[k]aken sedaya, dateng Dalem Wiralodra, kondur néki, dugi hing pawates[s]an. 29a (64, 898)
  28. Kang lajeng Lodramayu negari para kadang-kadang miwah ranggah, nulya pinethuk rawuh[w]é, kang garwa putran[n]ipun, sanget bungah rama prapti, hantuk kanugraha[n]ning yang, rah[h]erja hing laku, sarta pin[n]aring[ng]an garwa, kaliyan pa[ng]sisir Kandang[ng]ahur lenggah, langkung hasih hing garwa.
  29. Garwa Sumedang tan kari-kari, mapan kinanti kanti tan gingga, sanget hasih hing garwan[n]é, hing wingking mara maru, gandék putra sedayéki, sanget bungah[h]é hing manah, sedaya pan runtut, para maru miwah putra, sanget mukti hanggén[n]é lenggah negari. namin[n]ipun kang putra.
  30. Kang pambajeng mapan Radén Kowi, Radén Timur miwah Sawerdinya, Wirantaka sekawan[n]yané, Wiratmaja pan wahu, mapan gangsal kakung [ng]iréki, hanulya putra héstrinya, Hastrasuta wahu, sekalih Raksadiwangsa, Nayawangsa Wiralaksan[n]a niréki, Hadiwangsa Nayastra.
  31. Puspa Tarun[n]a Patranayéki, sampun jejeg putra tigalasnya, sedaya dadi pangkat[t]é, samya mukti sampun, para putra sadayan[n]éki, nulya wapat dalem ram[m]a, pan ginanti wahu, Radén Sawerdi putranya, hingkang sampun gumanti lungguh ramekin, jumeneng dalem pangkat.
  32. Hapan sampun hapeputra mangkin, sekawan ling putra kathahnya, 30 (65, 899) pambajeng Benggala //Radén Benggali rayin[n]ipun, Singawijaya putra héstri, miwah Nyi Raksawinata, pan sekawan[n]ipun, nanging Benggali Benggal[l]a, putra kakung hingkang sekalih hiréki, mapan sampun gegarwa.
  33. Lajeng rama duging ngajal malih, hingkang gumanti rebat pangkat, kang rayi sanget kapéngén, dadiya dalem lungguh, Benggal[l]i jeneng niréki, Singalodra kang pan gagah, wicaksan[n]a punjul, kang raka Radén Benggal[l]a, kaliyan Wiralodra kajenengnéki, pan handérék pangkersa.
  34. Nanging rempaggé para ponggawi, miwah para pambes[s]ar nagara, kang ganti kedah rakan[n]é, nang[ng]ing kang rayi wahu, lamun kakang hingkang gumanti, dalem lungguhipun rama, pasti hingsun ngamuk, bagjan[n]én tumekang ngajal, lamun hingsun tan dadi dalem puniki, gumanti lungguh ram[m]a.
  35. Kelangkung sesah para ponggawi, limang sasih tan[n]ana dalemnya, nulya wonten hutus[s]an[n]é, sangking Betawi wahu, kang dén hutus tuwan[n]iréki, Pandebos jeneng[ng]an[n]ya, pangkat kumendur, hambakta satambur soldat, hutus[s]an[n]é Guperbur Jéndral Batawi, kang raka kang gumantya.
  36. Nanging tigang nahun lamin[n]éki, dadi dalem pangkat gumantiya, kang rama wahu lungguh[w]é, nulya kang rayi matur, 30a (66, 900) Radén Singalodra kan[n]éki, yén mangkon[n]o nurut hingwang, raka dérék sampun, nanging Radén Singalodra, mapan tumut handérék hing lahut mangkin, dateng kumendur tuwan.
  37. Kambang kampul hing lahut[t]an mangkin, lamun mentas hanang Batawiya, ka Bantarhanak bojon[n]é, kang raka hing Dramayu, jeneng dadi dalem puniki, nanging tan hénak hing manah, hing[ng]et rayin[n]ipun, siyang dalu ngahos Kurhan, hanulya dumugi hing watesnéki, tigang tahun lamin[n]ira.
  38. Nulya para mantri dén timbal[l]i, mapan sampun kesah hander hing ngarsa, nulya haris pangandikan[n]é, sanak ponggawan[n]ingsun, dadin[n]é pan hingsun timbal[l]i, sekabéh[h]a hing ponggawa, mapan pasrah hingsun, prakara hiki nagara, kran[n]a wis tumeka hing jangji rumihin, karun[n]a para ponggawa.
  39. Han[n]ingal[l]i welas[s]é kang Gusti, hanulya Mas Patih Hasrasutanaya, hanyambung[ng]i sabda mangké, miwah Trun[n]ajaya tumenggung, yén tan hingething kadang Gusti, sadaya sangggup hing pejah, bala hing sang[ng]ulun. Dalem haris ngandika, “Sanak mami sadaya nurut hing pasti, karsan[n]é Yang Maha Mulya.”
  40. Nulya sami kondur sedayéki, pan sami ngambung sukunya, hanuwun pangaksaman[n]é, Dalem Wiralodra wahu, kagung[ng]an putra kathah ing réki, 31 (67, 901) //wolung nunggal hingkang putra pambajeng Dén Lahut, Gandur lan Purwadin[n]ata, Kartawijayastra gangsalnéki, Gembruk kalih Toyib,
  41. Nyahi Moka wuragil néki, putra saweg rumébed hing dahar, hasanget sakit manah[h]é, pan ngahos siyang dalu, hanuwun hing Yang Maha Suci, mugiya kandel himan[n]ya, pitulung Yang Hagung, kang putra Kartawijaya, hingkang sanget datan, hénak hing panggalih, ngirangi saréh lan dahar.
  42. Yén dalu saréhing setan[n]a mangkin, hing setan[n]a buyut héyang-héyang, jam papat wangsul wisman[n]é, karsan[n]é Yang Maha Hagung, Kang Rama dén timbal[l]i Gusti, hing Sultan Cirebon Pangéran, mapan sampun matur, cahos han[n]ang kasultan[n]an, hanang Gusti Panembahan Sunan Haji, nulya Sunan ngandika.
  43. “Dadiné paman hingsun timbal[l]i, Wiralodra han[n]ang ngarsa[n] ningwang, hingsun hangrungu wartos[s]a, paman léréh hing lungguh, kadalem[m]an hapa sayekti.” Humatur pan Wiralodra, “Sahéstu sinuhun, kersan[n]é Yang Maha Mulya, kang gumanti héstu rayi hangabdi Gusti, Singalodra kanama.”
  44. Sultan sanget welas haningal[l]i, dateng paman Dalem Wiralodra, kalintang sabar manah[h]é, hanulya ngandika rum, sultan hing Wiralodra mangkin. “Paman sahiki jandika, 31a (68, 902) tulungen hingsun, supaya hing kasultanan, hangwejanga hing para putra kon ngaji, kitab kaliyan kurhan.
  45. Tajug balong hingsun siyagi, miwah wisma kasagiyan paman, hapan wis siyagi kabéh.” Nulya Kyahi Dalem matur, “Sumanggah dérék karsa Gusti, pejah gesang pun hamba, pasrah hing sinuhun, nameng nuwun pun hamba, gadah hanak Kartawijaya puniki, semutan héca hing manah.
  46. Datan saréh miwah datan bukti prawantunya tiyang maksih tarun[n]a, man[n]awi manahé wongan, kaliyan paman[n]ipun, mila nuwun pitulung Gusti, hapan[n] hamba pasrah sadaya.” Ngandika sinuhun, “Perkara hiku paman, hingsun trima pasrahé putra n[n]iréki, nami Kartawijaya.”
  47. Kartawijaya dipun timbal[l]i, sampun cahos hing Gusti ngarsanya, handekuh koncem mukan[n]é. Hing ngarsa sinuhun, nulya sinuhun ngandika haris, hanang Kartawijayanya. “Hé Karta siréku, sahiki pan hawak[k]ira, sun hangkat dadi mantri wecalang kaki, panggon[n]an hanang Panjun[n]an.”
  48. Kartawijaya matur hing Gusti, “Sumanggah habdi doraka hing karsa, punapa Gusti karsan[n]é.” Sultan ngandika harum, “Hiya hingsun hidin[n]i kaki, pernah hing Pancagahan, gawanen surat hingsun 32 (69, 903) //kanggo raka hing Panjunan.” Kartawijaya sampun tampi srat Gusti, nulya kondur sangking ngarsa.
  49. Sampun lepas lampah hiréng margi, mangka katur hing Gusti Panjun[n]an. Tinampi wahu serat[t]é, lajeng winahos sampun. hanulya hangandika haris, “Hanang hing Kartawijaya, sukur pan siréki, bareng ngapan karo hingwang, Panjagahan hing Panjunan sira kaki, kating[ng]al cakep hing karya.”
  50. Langkung hasih Pangéran ningali, hanang Radén Kartawijaya hiking, nulya kadahup[p]ena mangké, kaliyan wayahipun, Ratu Mas Hatma hingkang nami, jumeneng hana hing Panjunan, wisman[n]ipun wahu, manggén wonten hing kajaksan, lamun jagi hing wates Darmayu nagri, prajurit kawan das[s]a,
  51. Mangka wonten malih kang winarni, mapan kiyahi Dalem Singalodraka, lagi pésta raméh raméh, gamelan mapan gumpul, raméh- raméh siyang lan wengi, mantri patih lan dalem, samya sukang sampun. Ki Dalem nulya ngandika, “Hanang para ponggawan[n]ira hiki, kabéh ponggawan[n]ingwang,
  52. Duk dalem mékang hanang riki, hora pantes dadi dalem kaki, wong santri cilik hatin[n]é, wedi dos[s]a hagung, maturut préntah hing nabi, sepi kang negara, hadat santri hiku, 32a (70, 904) sanajan sadulur //tuwa, 32a pan hingsun hora rujuk[k]asan[n]éki, hinget[t]é hing ngakérat,
  53. Kanggo hapa han[n]ang dun[n]ya mangkin, lamun hora suka- sukangnya, hangsar suci pan hatin[n]é.” Surak mapan gumuruh, tiyang halit suka n[n]ingal[l]i, 106 satingkah polah Gustinya, gagah tur habagus, lagi sedeng ngatur karya, lamun ngibing sajak gonjing pan kinanti, sodéré cindé kembang.
  54. Para mantri sami hangepok[k]i, nayaga mapan raméh senggak, yén kirang senggak[k]é mangké, hanjejeképak wahu, nayaga dén siram lan wari, saholah nyahambek pura, sodér kinipaletu nulya, sapolahnya pan bagus tanding[ng]iréki, dedeg sedeng hapideksa.
  55. Sasampun[n]ipun bibar[r]an sami, wahu Dalem Singalodraka, hanjenengi dalem mangké, lami pan tigang nahun, nulya wapat dugi hing jangji, hingkang gumanti putranya, pan Radén Semangun, langkung rusuh rerampoggan, tiyang halit kalangkung susah hiréki, kathah tiyang pin[n]atén[n]an.
  56. Hingkang sugih banda kayan[n]éki, rinampog déning para durjan[n]a, datan kiyat jagan[n]é, hupacara siyang dalu, patih Hastrasuta kuliling, hanggén[n]é jaga durjan[n]a, kadang misan[n]ipun, putran[n]é Purwadinata, langkung susah ribut[t]é hanang nagari, wunten malih hingkang warta.
  57. Tiyang ngeraman sampun siyagi, 33 (71, 905) makumpul[l]an tiyang hanang //dés[s]a, Bantarjati pernah[h]é, Biyawak Jatitujuh, tiyang Kulinyar lan Pasir[r]ipis, sesek kathah[h]ipun tiyang, langkung pitung hatus, juragan[n]é Bagus kandar, Bagus Rangin Surapersandanéki, Bagus Léja lan Sén[n]a.
  58. Miwah para sénapati jurit, para putra putra sadayanya, pan seling Rangin putran[n]é, Dén Nuralim wahu, mapan misan[n]a niréki, Kyahi Betawi hika, saking Kandang[ng]ahur, pangawakan[n]a wangganya, Bagus Wari sadaya Mayahan mangkin, nanggung hang ngalaga.
  59. Siyang dalu raméh raméh mangkin, hanggén[n]ipun pésta tetanggapan, 108 tyang dugi saban din[n]a, hangrempug badé nempuh, pan dateng Darmayu nagari, mapan rempag sedayanya, hanempuh Darmayu, siyagi tumbak bedama, bedil tulup lan keris, jolén miwah tumpak[k]an.
  60. Lajeng ngaben lampah hiréki, mapan Radén Kartawijayanya, jumagi hanang wates[s]a, datan hénak halungguh, ngandika hing kanca prajurit, “Héh sanak kula sadaya, bénjing hing Darmayu, hatinjo kadang kula, rayi-rayi miwah mis[s]an dalem néki, mapan Radén Wiralodra.
  61. Kanca-kanca kang para prajurit, sarwi matur sumanggah hing karsa, sareng hénjing budal mangké, kornélnya hanang ngayun, pan Kartawijaya hanenggih, hageng hinggil meden[n]ya, kulit kuning wahu, nganggé pakéyan tamtama, 33a (72, 906) hobyok pedang hérmas //sérét kuning, kathah tiyang ningalan[n]a.
  62. Sareng dumugi hing Dramayu mangkin, hamireng surak mangambal[l]ambal, campur kaliyan senjatos, sinelek lampah hipun, samya kagét para prajurit, ning[ng]al[l]i tiyang yudabrata, héstri warninipun, punika Ciliwidara, putra putri sangking Banten kang nagari, tias[s]a ngamba gegan[n]a.
  63. Para prajurit hing Darmayu mangkin, miwah putra sarta sénapatya, datan bis[s]a nyepeng mangké, kénging wicaksan[n]a nipun, kathah resak para ponggawi, miwah para putra putra, putra sareng dulu(r), huwa Kartawijaya, hang rawuh[h]i saprajuritan[n]iréki, lajeng methuk Radén Kerstal.
  64. Lumajar nyangkem[m]i padan[n]éki, kalih paman patih Hastrasuta, karun[n]a dateng harsan[n]é, “Duh rama huwa nuhun, langkung resak[k]ipun nagari, Kartajaya ngandika, “Duh mas pu(t)ra n[n]ingsun, hiki musuh rebut hapa, wani temen hangrusak hanang nagari, sapa prajurit nama?”
  65. Nyi Ciliwidara kang nami, ngangken putra Kentanagara, malah putra rama mangké, kathah kang sami lampus, Suryaputra Sruyabrata néki, miwah raka Suryawijaya, hangemas[s]i wahu, dén panah si Ciliwidara, hingkang rama medal toya waspan[n]éki, nulya sanget dukanira.
  66. Héh Kang Rayi Hastasutra patih, miwah putra n[n]ingwang sira Kerstal, bésuk iki sun candak[k]é, 34 (73, 907) Ciliwidara hiku, sahiki ram[m]a harep kapanggih, mapan kambi raman[n]ira, nulya pangkat wah[h]u, malebet hing padalem[m]an, nulya pinanggih kaliyan hingkang rayi, Dén Dalem Wiralodra.
  67. Nulya ngrangkul kang raka tumuli, sarwi karun[n]a sesambat[t]ira, “Duh raka pitulung mangké, putra raka kathah lampus, pan kénging musuh han[n]ekan[n]i, bade hing rebat nagara, tan kuwawi hulun, hanadah[h]i yudabrata, langkung sakti Ciliwadara puniki, sumanggah raka hing karsa,
  68. Ya bésuk[k] iki rayi sunton[n]i, kakang tanding hing ngayuda, sapira habot saktin[n]é, wong siji wani musuh, pan kalih wong sanegari, hananding kadigdayan, han[n]ang wong Darmayu, sareng hénjing binaris[s]an, wadyabala ponggawa putra prajurit, bendéra tinarik hénggal.
  69. Sarta bendéné pinukul haglis, mangka Ciliwidara miyarsa, hénggal dangdos busanan[n]é, gelang kalung kilat bahu, pan[n]ah miwah bedama keris, pan cakep yén tiningal[l]an, prawantu tiyang hayu, hanulya sesumbar hénggal, wong Darmayu mas[s]ih wani musuh mami, lan sa[pa]mapaging yuda.
  70. Ketambuwan sira hing mami, hiki sadulur hingkang tuwa, Kartawijaya jeneng[ng]é, wani hangrusak Darmayu, sira Ciliwadara hanjing, kadiran wong hayu sira, 34a (74, 908) duméh sira punjul nganihaya lampah cidra, manah hénggal nerajang[ng]a sira hanjing, men[n]awa tambah ta sira.
  71. Hanulya mentang panah hiréki, sarwi hawecan[n]a dén priyatna, pancén wong sendek humur[r]é, rasané panah hingsung, kang haran si Belabar Gen[n]i, manah datan mindowa, yén niba hanguyun, hanang getihyé manus[s]a, pan hénggal linepas panah ngenan[n]i, hobah bebalung ngira,
  72. Méh san[n]alika tiba hing siti, hangrahos peteng hing paningal, hénggal wangking pedang[ng]é. “Nyata prajurit siréku.” Ciliwidara dén luket[t]i, hudreg pedang-pinedang, sekalih pan punjul, tan wonten hasor hing yuda, tiyang surak lir kadya rengat hing bumi, suka haningalan[n]a.
  73. “Héh pan Kartawijaya siréki, ngisén[n]i sira prajurit lan[n]ang, kurang tata perang mangké, maka hangandika hasruh.” Radén Kartawijaya mangkin, sundel dayang humbaran, hapa han[n]ang siréku, tibakna han[n]ang hingwang, mapan ningsun datan gingsir hanadah[h]i, satingkah polah[h]ira.
  74. Ciliwidara datan kuwawi, hanggén[n]é musuh Kartawijaya, langkung hawrat kasaktén[n]é, Kartawijaya wahu, saya gumareget hagalih, medal tiwik[k]raman[n]ya, pan cinandak sampun, 35 (75, 909) dén hédek hanang pratal[l]a, Ciliwidara hambekas hana hing bumi, sirna datan karuwan.
  75. Kartawijaya cuwa hing galih, samusnané Nyi Ciliwidara, ngandika hing prajurit[t]é, kén[n] jumagi wahu, pernahipun hical Nyi Cili, mapan samya dén jaga, siyang miwah dalu, nulya Dén Kartawijaya, hanepang[ng]i dateng Wiralodra rayi, pan miwah putra nonoman.

PUPUH IX
S I N O M

  1. Mapan samya pinanggya, kang raka kalih kang rayi, miwah putra putra sadaya, kalih kang rayi pepatih, Hastrasutra jenengnéki, sadaya cahos hing ngayun, ngaturaken kasusah[h]an, resak[k]é hingkang nagari, nanging bagja pitulung[ng]é hingkang raka.
  2. Kang Raka haris ngandika, hing ka[ng]dang kadang[ng]iréki, miwah putra pan sedaya, “Duh Yayi Mas [s]asih basuki karsan[n]é Yang Maha Widi, hénggal Si Kakang harawuh, datan huning[ng]a yén susah, mapan lagi mangun jurit, héran pisan Ciliwidara digjaya.”
  3. Kang rayi matur hing raka, “Kabegjan makethi-kethi, kersan[n]é Yang Maha Mulya, raka hénggal hangrawuh[h]i, mila kasuwun pun rayi, sangking berkah raka wahu, lah kados pundi hing karsa, menawi kasoh rumihin, dateng rayi hing dalem katuran lenggah.” 35a (76, 910)
  4. Kang raka haris ngandika, “Tak tarima karsa rayi, han[n]anging sejaning raka, bade wangsul pan rumihin, hawit hanglancang[ng]i Gusti, tan seja raka habantu, hing rayi kang yudabrata, mila bade matur Gusti, lan kuwatir hilang[ng]é Ciliwidara.
  5. Prawantu wong wicaksan[n]a, man[n]awa malebu Rayi, hing panjagahan kakang, hanang Garagé nagari, mung rayi kang hatiyati, jagan[n]é hilang[ng]é wahu, han[n]ang pernahé hing musna, dén jaga ponggawa rayi, kakang badé pangkat wangsul dinten mangkya.
  6. Sedaya sami rangkul[l]an, para putra ngabekti sami, nulya hangiring lumampah, dumugi han[n]a hing jawi, hanulya hénggal lumaris, “Ponggawi dérék sang[ng]ulun, malebuh[h]ing padalem[m]an.” Nulya bibar masing-masing, hantuk hidin sangking karsan[n]é bendara.
  7. Sareng nuju dinten Jumah, Dalem Wiralodra mangkin, saweg sinéba kang raka, patih Hastrasuta mangkin, jumerogjog hingkang prapti. Nyi Jaya cahos hing ngayun, sarwi manembah hing ngarsa, Kyahi Dalem ngandika haris, “Duh bagéya janur gunung rayi prapta.
  8. Tak kira han[n]a sukarya.” Nyi Jaya humatur haris, “Duh Gusti hatur duduka, katiwas[s]an habdi Gusti, sanget sampun duka Gusti. Bade matur kasahéstu, 116 Kyahi Dalem hangandika, “Manah rayi sun hidin[n]i, 36 (77, 911) humatur rasa ka//hapa lepat[t]ira.
  9. “Habdi dén pethuk hing raka, sahiki nembé hadugi, déréng wangsul wisma habba, sangking Bantarjati habdi, kadang kadang habdi Gusti, kumpul damel tarub hagung, sampun kathah tiyang prapta, hantawis sanambang Gusti, bade ngraman hangresak nagri paduka.
  10. Darmayu badé karesak, pan habdi kaperdi Gusti, nanging kekah pan kahul[l]a, tan niyat cidra hing Gusti, bade tumut nyusup habdi, dumugi hing hanak putu, sedaya manggah hing karsa, jaga pati saksi habdi, datan seja bade tumut (ka paduka),
  11. Kyahi Dalem hangandika, sukur bagja sira yayi, mugiya satrun[n]ira, dadiya sawiji bénjing, kalih turun-turun mami, tak tarim[m]a sedyanipun, wis rayi hénggal mundur[r]a, hénak[k]a hing wisma rayi, lan sun halih nama Resik Sira Jaya.”
  12. Nulya manembah hing ngarsa, humatur kasuwun Gusti, mapan Kiyahi Wiralodra, ngandika hing kakang patih, “Kados pundi kakang niki, hatur[r]é Nyi Jaya wahu, punapa kakang hing karsa, humatur pan kakang patih, kedah Gusti hamriksa tiyang ngeraman.
  13. Nanging samakta hing yuda, siyagi para prajurit, miwah sesang[ng]oning tiyang, sasat musuh[h]an dateng[ng]i, hawit hing wawengkén Gusti, yén kedah tinangken wahu. Kang Gusti nulya ngandika, “Punapa kang raka patih, 36a (78, 912) bénjing //hénjing kedah kempal sénapatya.
  14. Hénjing miyos hing paséban, lenggah hing paséban jawi, ngempel[l]aken ponggawa, sentan[n]a prajurit mantri, Trun[n]ajaya hingkang rayi, miwah Wangsatrun[n]a wahu, pan Tanujiwa kang raka, Jiwasuta kang prajurit, Tanujaya miwah Wangsanaya dem[m]ang.
  15. Sutamarta Tum[m]enggung, kathah kang para prajurit, mangka hangandika patya, “Duh kadang-kadang prajurit, sadaya kang sun timbal[l]i, dadiya kawruh wan[n]ipun, sayagi wonten tiyang ngraman, hing dusun han Bantarjati, karsan[n]ipun hing Gusti badé kapriksa.
  16. Kula hatur[r]i pan sedaya, samakta siyagi jurit, prawantu mriksa berandal, sampun kirang pan sayagi, bénjing hénjing kul[l]a hatur[r]i, budal[l]é hing Jatitujuh, pun[n]akang dadi biyas[s]a, pajun[n]é tiyang ngajurit, bendé mung[ng]el kul[l]a tur[r]i samya budal.
  17. Nulya kondur ring paséban, pati(h) Hastrasuta mangkin, prawantu gagah jatmika, hing ngiring para prajurit, konca mawi cindé kuning, kuluk hérmas hinten murub, sinonthé keris hing kanan, hing ngampléh kang wunten kéri, pancén gagah dedegya mapan sumbada.
  18. Bendé muni samya mudal, hupacara para mantri, demang rigah para harya, miwah sakéhéng prajurit, sedaya niti turanggi, 37 (79, 913) nyangking pedang tumbak//duhung, pakéyan mawarna-warna, Gustinya niti turanggi, hulesna pas gambirah gagah hing yuda.
  19. Samargi dadi tongtonan, kawula samya siyagi, wédang miwah dadahar[r]an, tyang dusun hanyiyagéni, miwah tetabuh[w]an mangkin, klapa dugan saban pintu, sadaya tiyang ningal[l]an[n]a, hing tembé huninga hing Gusti, raméh-raméh samargi sami tabuh[w]an.
  20. Pan lajeng hingkang lumampah, kang wunten hing Bantarjati, saweg sinéba ponggawa, miwah kadang putra mangkin, pengagung Ki[ng] Bagus Rangin, kalih hingkang paman wahu, kasebat kang pinituwa, Bagus Serit jeneng néki, miwah kadang Sén[n]olaja Bagus Kandar.
  21. Sumanding Surapersanda, miwah para sén[n]apati, Bagus Seling hingkang putra, sarta pan Radén Nur[r]alim, miwah Kyahi Betawi, gegedén hing Kandang[ng]ahur, sarta Bagus Pangiwa, Gan[n]a Wanggan[n]a miwah Jari, sénapatya sedaya putra Mayahan.
  22. Sadaya pepek [k]ing ngarsa, mapan para sén[n]apati, Bagus Rangin hangandika, “Hanang paman kadinéki, kados pundi gelar niki, sampun cekap bala wahu, punapa pan kintun serat, hutawi hinurug mangkin, tyang Darmayu kang bakal kahula rus[s]ak.”
  23. Bagus Serit hangandika, “Duh putra sedayan[n]iki, kula hatur[r]iki kang sabar, kedah mangké dinten Kemis, 37a (80, 914) Kemis Kaliwon puniki, kaleres[s]an tanggal[l]ipun, héca hanggén cacatur[r]an, pecalang cahos hing ngarsi, ngatur[r]aken tyang Darmayu ngrawuh[h]an[n]a.
  24. Hing Jatitujuh pernahnya.” Bagus Rangin ngandika haris, “Duh bagja yén mangkonowa, sukur bis[s]a hanekan[n]i.” Nulya matur rama mangkin, “Kados pundi lampah[h]ipun, Dalem Darmayu rawuhnya, kinten pangkat dinten pundi, lampahipun sahé hutawi halang[ng]an?”
  25. Kang ram[m]a mangsul[l]i sabda, “Leres taya putra mami, Sing lér dugi ning mingsah, kados hapes hing ngajurit, lah gelar[r]é kados pundi, napa wangun baris hagung, putra dérék karsa ram[m]a, pajun[n]é mapag hing jurit, nanging putra sahé baris kahormat[t]an.
  26. Saban sasak jinagiya, pinangka hormat [t]ing Gusti, sarta manawi palengkung[ng]an, janur miwah godong wringin, gangsal dasa sasak siji, tin[n]aro prajurit telu, yén kuda miwah ponggawa, sampun lintang kinten tebih, hénggal sasak binubrak[k]an sedaya.
  27. Supaya wangsul[l]ing kuda, hanggeber wonten hing wari, gampil hingebyak[k]an bala, sampun bedami pesagi, nulya kadang-kadang néki, samya ngatur gelar wahu, Bagus Serit hatur[r]an[n]ya, gelar wang rampoggan mangkin, 38 (81, 915) sampun //bibar samakta bala sedaya.
  28. Rampung bedami gelar[r]an, limang puluh balanéki, hangdalem sasak satunggal, mapan tiga prajurit néki, damel tatar[r]uban mangkin, siyagi pethuk pangagung, kanan kéri pan bendéra, gamelan[n]é siyang wengi, raméh-raméh tiyang jaga hing pawates[s]an,
  29. Ki Rang[ng]in hing pasanggrahan, kalih paman Bagus Serit, siyagi tyang kasémahan, nanging samaktaning jurit, sakanca berandal mangkin, ngajeng-ngajeng rawuh[h]ipun, siyang dalu tetabuh[w]an, ram[m]éh raméh kang prajurit, kang sinigeg bala Darmayu punika.
  30. Samya damel pasanggrahan, hing Jatitujuh gén[n]iréki, samya kempal pirempag[g]an, hingkang lajeng paman patih, Hastrasuta pan prajurit, mapan sakti hing prang pupuh, kahutuskén mriksanana, hanang dusun Bantarjati, pernah[h]ipun sagung[ng]é tiyang ngeraman.
  31. Sareng hénjing samya budal, hing ngiring para prajurit, samakta kaprabon[n]ing prang, bedil tulup lan suligi, Ki Patih niti turanggi, hulem cemeng kudan[n]ipun, sareng dugi pawates[s]an, raméh gamel[l]an hang Rangin, palengkung[ng]an bandéra baris hing marga,
  32. Sedaya pan hasung hormat, nulya ngandika Ki Pati, nulya manembah tur nyaris, 38a (82, 916) “Duh Gusti habdi //puniki, mapan kén methuk sang[ng]ulun, rawuh[h]é Gusti jantika, sumanggah sakarsa Gusti, habdi sampun siyagi men[n]awi kersa.”
  33. Ki Patih nulya ngandika, “Tak tarima sanak mami, suka ta [h]hangormatan[n]a, mung mengko sabalik mami, kran[n]a hiki lampah gelis, hing ngendi pernah[h]é wahu?” Humatur prajurit tiga, “Punika katingal Gusti, bandéra bang sérét kuning miwah pethak.”
  34. Nulya lajeng hingkang lampah, patih miwah para mantri, sampun tebah[h]ing kang lampah, handeder hingkang turanggi, hanungsi hing Bantarjati, han[n]ang pasanggrahan hagung, nulya sasak binubran[n]an, hing ngobar tan[n]ana kari, mangka sampun rawuh han[n]ang pesanggrah[h]an,
  35. Dén papag prajurit kathah, malebet[t]ing tarub mangkin, nulya samya lelinggihyan, salaman sedayanéki, miwah samya ngormat[t]i, raméh gamelan tinabuh, surak kadya hurahan, prawantu ngormat[t]ing Gusti, Nulya patih hameriksa munggur ngarsa.

PUPUH X
P A N G K U R

  1. “Héh sanak kula sedaya, hingkang sami makuwon hing riki, bendéra lan humbul-humbul, gelar[r]é tiyang ngakathah, mapan kula hantuk dawuh[h]é sanganghulun, ké mriksa béja hing warta, nulya héstu kang sayekti.
  2. “Lah kados pundi gelarnya, déning pada siyaggi kaprabon jurit, tumbak perampoggan wahu, 39 (83, 917) //punapa hingkang sinedya.” Bagus Rangin hanulya hunjuk humatur, “Héstu bade hangresak[k]a, Dramayu hing dalem mangkin,
  3. Nulya ki patih ngandika, “Lamun kénging sadaya pan sanak sami, sampun dén turut[t]i napsu, pan seja bade hing resak, hanang Gusti nagari Dalem Darmayu, yén kénging kula penggah, kran[n]a nagari hing mingkin.
  4. Sanajan cilik rupan[n]ya, mapan luwih werat sesanggan[n]éki, lan mengko[s] sengsara wahu, sakéh hanak putu[n]nira, manggih susah kasengsara hing Yang Hagung, tem[m]ahan pan dadi rusak, wong musuh han[n]ang negari.”
  5. Ki Rangin humatur sugal, “Hanang Kyahi Mas Hastrasuta patih, haku tan harep kon mundur, lan hora gila tumingal, hanang rupa wong nagara hing siréku, prawantu kang yan[n]a patya, taling[ng]an kadya sinebit.”
  6. “Loh Rangin celathu[n]nira, ngisén[n]i sira cangkem berandal babi, mangsa wediya pan hingsun, mapan wirang yén mundur[r]a, tak lawan[n]i remuk hawor wisma hulun, yén datan kacekel sira.” Ki Patih medal hing Jati.
  7. Para mantri pan jumaga, ki Rangin werat tanding kaliyan pati, surung-sinurung pan wahu, kaliyan Ki Yan[n]a patya, datan kiyat Ki Rang[ng]in perang[ng]é wahu, para kadang maju haprang sedaya kasor hing jurit.
  8. Prawantu perang berandal, pan datan tata paju[n]né hing ngajurit, ngandika Ki Serit wahu, “Loh hanak kul[l]a sedaya, siyagi ya kepung[ng]en bahé pun[n]iku, 39a (84, 918) haja kosi bis[s]a medal, kira dalu sun hebyak[k]i.
  9. Ker[r]an[n]a pangamuk[k]ira, patih Hastrasuta duduwa din[n]éki, pan kathah musuh nya lampus, Bantarjati lan Biyawak, tyang Kulinyar bubar ka tawur[r]an wahu, sapa marah hasrah pejah, jam nenem sonten hing wanci.”
  10. Nulya Kyahi Serit ngandika, “San[n]ak kul[l]a sadaya mapan sahiki, haja ngrangseg sira maju.” lawanen hundur-hundur[r]an, hangantos samangké wanci jam sapuluh, sedeng peteng tan katingal, nulya dén hebyuk[k]ing jurit.
  11. Sareng sampun jam sedas[s]a, tyang Kuli[ng]nyar Pacir[r]ipis Bantarjati, hangebyuk[k]i perang pupuh, kinepung buwaya mangap, tyang sanunggal langkung rebut tan kadulu, sampun ngrahos datan kiyat, tiban[n]é tumbak lan keris.
  12. Datan huning[ng]a lor wétan, langkung ribut prawantu prang dug hing wengi, para mantri pan melayu, nanging bala Kulinyar, mapan datan dén praduli mlayuning pun, namung patih Hastrasuta, kang dén prih pejah[h]iréki,
  13. Nulya ki Serit tumandang, ngagem tumbak sengkel[l]a pepundén[n]éki, salin bus[s]an[n]a hacampur, sampun payah Hastrasuta, hanadah[h]i hanggén[n]é haperang pupuh, bade mlajeng tan huning[ng]a, lor wétan[n]a prawantu wengi.
  14. Wecan[n]a sajron[n]ing manah, “Lah sahiki wis pinasti jangji ma[ng]mi, jamak[k]é ngawula hingsun, hambélan[n]i hing nagara, perang karo brandal kinarubut, pan hingsun wis hora kuwat.” 40 (85, 919) Ki//Serit medal hing wingking.
  15. Sinareng sampun waspada, dipun tumbak Ki Patih pan sangking wingking, mapan kénging nulya lampus, dipun byakta hing tiyang kathah, mapan sampun hancur kuwandanné wahu, prawantu tiyang berandal, surak lir rengat[t]ing bumi.
  16. Sareng hénjing nulya bibar, makumpul[l]an hing pas[s]anggrahan niréki, samya nayub raméh wahu, prawantu tiyang berandal, kathah malih dugi hing tarub hagung, mangka mantri kang lumajar, sampun dugi hingkang Gusti,
  17. Humatur hanak[k]ing ngarsa, sarwi nangis melas sasih hing Gusti, “Katiwas[s]an habdinipun, pan raka dalem paduka, sapun[n]ika Gusti mapan sampun lampus, kinerocok hing payudan.” kang Gusti ngandika haris,
  18. “Héh mantriningsun sadaya, yén mangkono becik hingsun pada balik, sarwi handras mili[h] kang luh.” Hanulya bibar sadaya, sareng dugi han[n]ang Bangaduwa dusun, kinepung hing tiyang kathah, dén sangguh brandal nekan[n]i.
  19. Samya prang han[n]ang marga, dalah wunten hingkang katiwas[s]an mangkin, dén bedil pamayung[ng]ipun, pejah wonten hing marga, mila wonten namin[n]ipun Rengas Payung, nulya lajeng hing lampahnya, sampun dugi hing nagari,
  20. Duginé han[n]ang nagara, para garwa miwah kadang-kadang néki, samya methuk jawi pintu, sareng malebet hing wisma, hangandika Ki Dalem hing garwan[n]ipun, 40a (86, 920) puniki pan katiwas[s]an, kakang patih hangemas[s]i.
  21. Hingkang garwa miwah kadang, sareng miharsa pangandikan[n]é kang Gusti, sedaya karun[n]a wahu, pan sarwi hasesambat, “Haduh kakang hora nyan[n]a temen hingsun, hora panjang yuswa kakang, mangka hanang dalem pati.”
  22. Gégér gumuruh karun[n]a, para garwa miwah putra-putran[n]éki, sarta kadang-kadang[ng]ipun, pan hing[ng]et hing sengsarahnya, patin[n]ipun kinarubut hing prang pupuh, wunten malih kang winarna, berandal hing Bantarjati.
  23. Raméh-raméh gan tayub[b]an, saban din[n]a matis minda kebo sapi, hantuk ngrayah saban dusun, siyang dalu dedahar[r]an, rupi-rupi satingkah polah[h]é wahu, prawantu berandal dés[s]a, Ki Rangin hangandika haris.
  24. Dateng hingkang rama paman, Kyahi Serit miwah hingkang kadang néki, “Duh paman kula nuwun, miwah kadang-kadang kula, hénggal pangkat dinten bénjing hing Darmayu, sampun lat lampah kula.” Sedaya sumanggah ngiring.
  25. Sareng hénjing samya budal, hantawis[s]é tigang nambang brandal mangkin, masing-masing gaman[n]ipun, bedil gobang miwah pedang, tumbak keris miwah komprang sarta penthung, sagadah-gadah hing tiyang, sandang[ng]an[n]é mancawarni.
  26. Poléng gunung poléng Jawa, hana hingkang nganggé clana poléng tapih, hutawi samiya cangcut, han[n]a kang sarowal[l]an, conténg sléndang sarung poléng dam[m]ar murub, mikul lanték hisi beras, 41 41(87, 921) miwah bendil lang sasisih.
  27. Samargi-margi jogéd[d]an, surak-surak hing margi samiya ngibing, satingkah-tingkah pan wahu, prawantu lampah hing bangsat, turut marga hangrampog[g]i saban dusun, hayam manda miwah harta, kebo sapi néki niring,
  28. Sareng duging céléng dés[s]a, hing Lobanar para Cin[n]a pun siyagi, hanak rabi hing Darmayu, mapan samya habénjang, Babah Kwi Béng Héng San Héng Li Cin[n]a baru, sadaya pan ngajigjaya, miwah Héng Jin lan Ti Yang li,
  29. Wunten Cin[n]a kalih das[s]a, hingkang sampun siyagi wan[n]i hing pati, Cin[n]a babah kalih baru, nulya berandal hangrempak, prawantu nya tyang kathah pan jigja wantun, bade ngrayah barang harta, miwah nyonya Cin[n]a néki.
  30. Sareng ngrempak kulya pas[s]ang, para Cin[n]a perang kaliyan brandal néki, lebur brandal kathah lampus, hing ngamuk para Cin[n]a, kathah hingkang pecah brandal sirah[h]ipun, dén hamuk hing para Cin[n]a, hibur palayu ning jalmi.
  31. Sedaya miréh berandal, nulya Bagus Surasa Persanda nepangi, Bah Kwi Béng sareng handulu, “Loh kang hurang dadi brandal, hapa hora hing[ng]et salang wosé batur.” Wecan[n]a Surapersanda, “Mangka hingsun hanepang[ng]i,
  32. tak jaluk sukan[n]é sobat, waktu hiki hajala sanak mami, pan hingsun hora hangrusuh, 41a (88, 922) hatawa seja hanglanat, han[n]ang Cin[n]a para sobat sosobatan hingsun, mung[g]uh bandakaya sobat, mangsa dén rusak[k]a hiki,
  33. Mung sobat waktu samangkya, hénggal-lénggal humah dipun sa…si mangkin, wah kang hurang cuwa hingsun, yén hora handeleng dika, mapan hiki sabatur seja halampus, nanging hinget sayo sobat, kang hurang pan sampé becik.
  34. Lan kapriyén pikiran dika, gawé hibur hing negara dika hiki, Jarih Gan[n]a pada mélu, pekakas kurang santos[s]a, harep ngrebut nagara Darmayu hiku, kang hurang gawé melarat, hing hawak dika pribadi,
  35. Nulya tetabéyan Cin[n]a, kalih Bagus Surapersanda mangkin, para Cin[n]a kondur wahu, bubar hing Dramayu lampah, nulya brandal sami lajeng lampah[h]ipun, makuwon hing pamayahan, damel pasang[g]rahan mangkin.
  36. Ki Rangin matek pikirnya, pengabaran dugin[n]é hing para jalmi, sadin[n]an[n]é telung puluh, tiyang hingkang samya prapta, seja bade hangrus[s]ak nagri Darmayu, hantawis kathah hing tiyang, pitung nambang tiyang dugi,
  37. Gumuruh han[n]ang Mayahan, mapan kathah tiyang samya hénjing mangkin, sangking kathah tiyang wahu, siyang dalu tetabuh[w]an, prawantu nya berandal tingkah[h]é wahu, 42 (89, 923) hana hingkang hanger//rayah rerampogan hangrayah duwit.
  38. Langkung sesah tiyang perdés[s]an, rinampog[g]an saban din[n]a tiyang halit, yén hayu rabi[n]nipun, samya tinuron[n]an, yén tan gelem harep dén patén[n]i wahu, mila sanget kasengsara, sesambat[t]é hanang Gusti,
  39. Haduh Gusti kawul[l]anya, hing Kyahi Dalem Darmayu mangkin, kawul[l]an[n]é nuwun tulung, resak kawul[l]a sadaya, dipun rayah kebo sapi miwah wedus, berandal para bagus[s]an, hora wirang gawé sakit,
  40. Mangkan[n]a dalem punika, sampun miharsa kathah[h]é brandal mangkin, hing mayah[h]an pernah[h]ipun, hangrerayah saban din[n]a, langkung resak tiyang kathah saban dusun, ki Dalem hunjuk lan surat, guperur jéndral Batawi, 1808,
  41. Jeneng[ng]é Gupernur Jéndral, panjeneng[ng]an Dangles mangkin, kang ngasta dadi gupenur, han[n]ang negri Batawiyang, langkung gagah prakos[s]a sumbada hagung, lan suka hambantonara, susah[h]é saban nagari.
  42. Lan benci hanang tiyang jahat, lamun kénging trus pintén[n]an mangkin, tan perdul[l]i kancan[n]ipun, hadat[t]é Dangles punika, malah kathah soldat[t]é sinebar wahu, yén tan nurut hajindanya, mapan pinotong pribadi.
  43. Hanulung pertulunganya, réning brandal langkung kathah hingkang dugi, 42a (90, 924)wun maréntah pan //gupenur sarta kirim bal[l]a soldat, tinindiyan kaliyan kumendur lahut, Tuwan Postur namanira, sing Hing[g]ris hasal Welanda,
  44. Kéng ngéndi bedami brandal, pura-pura dihangkat dadi bopatih, ma[ng]pan nagari Darmayu, pan kagung[ng]ane pun jéndral, hing Betawi Dalem hora kuwat sawahu, supaya dadiya bubar, bala berandal puniki.
  45. Saradadu miwah Tuwan, sampun dugi pinang[g]ih lan dalem mangkin, sarta pun bedami wahu, dalem pan sampun pasrah, hanang Tuwan Delér pan kum[m]endur lahut, héng[g]al pangkat dén hiring[ng]an, tigang[ng]atus soldatnéki,
  46. Supaya haningal[l]an[n]a, para brandal tandang[ng]é hing soldat mangkin, bedil pedang miwah hangkus, pinilih rata dedegnya, hageng hing[g]il godég wok kumis[s]ipun, ginotong mimis pekakas, miwah sangon kalih duwit,
  47. Satus gotong[ng]an tiyang, sarta mriyem tinarik mahis[s]a mangkin, supaya brandal handulu, tingkah polah[h]é tiyang perang, tandang[ng]ipun hutawi hajar prang wahu, sareng dugi hing Mayahan, kagét brandal haningal[l]i.
  48. Nulya matur hing juragan, lamun wonten saradadu handugén[n]i, hambakta samaktan[n]ipun, pekakas hing ngayuda, 43 (91, 925) nulya Bagus Rangin Kandar mapag sa//mpun, kapethak kaliyan Tuwan, Tuwan Delér bis[s]a Jawi.
  49. Tetabéyan Delér Tuwan, kalih Bagus Rangin Kandar Bagus Serit. Tuwan Delér ngandika rum, “Héh Bagus Rangin jandika, sampun hajri mapan kula dipun hutus, hing Tuwan gupernur jéndral, kuwas[s]a negri Betawi.
  50. Saréhing dalem masrahen[n]a, negaran[n]é hing Gupernur Jéndral mangkin, dadi hingsun dipun hutus, kang[g]o hambedami kula, mapan dipun Sowak nami, dalem wahu, lamun kersa hajandika, kula hangkat demang mangkin.
  51. Mung[g]uh kadang sadayanya, kula hangkat dadi mantri jurutulis, kuwasahan sami wahu, saperti dalem pangkat.” Bagus Rangin matur trima kasih hulun, yén makat[t]en legang manah, sedaya dipun salin[n]i.
  52. Pakéyan laken sadaya, clana laken krambi laken topin[n]éki, mawi pasmén mas murub, Tuwan Delér pan siyaga, nulya raméh tabuwan humyang gumuruh, pésta hangéstréni demang, Demang Rangin para[ng] mantri.
  53. Pamayahan kademang[ng]an, siyang dalu berandal tayubban néki, ngikat jeneng demang wahu, suka-suka gé nya pésta, sanget bingah Ki Rangin suka kelangkung, dén hiring mantri sadaya, pakéyan sangking Betawi.
  54. Tiyang kathah ningali Blanda, 43a (92, 926) langkung giris //ningal[l]i pekakas néki, bedil pedang miwah hangkus, saban soré hajar perang, kornél hajidan sersan lan sardadu, hajar bedil miwah pedang, berandal kathah kang balik.
  55. Lamun dalu pada ming[g]at, sarta kathah hingkang sami kirang neda, prawantu tiyang kathah wahu, badé ngrampog panji nagara, tyang berandal hantawis[s]é pitung hatus, nulya Delér kirim surat, hing Dalem Darmayu mangkin.
  56. Sadiweg gédén tangkeppa, mapan dalem sampun tampi serat néki, gelar[r]é Delér puniku, nulya dalem kintun serat, dateng raka Kartawijaya puniku, hing Gragé ponggawa sultan, serat[t]é sampun dén tampi,
  57. Sareng winahos kang serat, lamun rayi Hastrasuta mangkin, neng[g]éh paman sampun lampus, pinejah pan hing berandal, sapunika berandal jinaga wahu, dateng Wlandi kumendur Tuwan, pin[n]angsraya sing Batawi.
  58. Hénggal Paduka Jeng Raka, rayi tur rinangkep brandal lan[g] jin[n]agi, Kartawijaya habendu, nulya matur hing sultan, sadayan[n]ya pan sampun katur sang[ng]ulun, Gusti Sultan hamiyarsa, nulya hangandika haris,
  59. Yén mangkon[n]o Kartawijaya, hénggal-lénggal tangkep[p]en berandal mangkin, yén ken[n]a bandan[n]en wahu, lamun kekah pin[n]atén[n]an, 45 (93, 927) pan Bugel[l]en[n]ya//gulun[n]é berandal wahu, sarta sira Radén Wel[l]ang, bareng kam[m]i Karta mangkin,
  60. Karta miwah Radén Wel[l]ang, mapan sampun sumang[g]ah hadérék Gusti, sultan hangidin[n]i wahu, manembah kondur sing ngarsa, medal jawi bendé tinitir pinukul, prajurit siyagi nulya, samakta kaprabon jurit.
  61. Nulya Dén Wel[l]ang ngandika, “Héh sekabéh sanak kul[l]a prajurit, sahiki pangkat siréku, karo hingsun raka Karta, seja ngrurug berandal hingkang hangrusuh, hing Mayahan pernah nira.” hénggal pangkat Radén kalih,
  62. Lan gawah kancanira, hing pinilih sakethaha sapara prajurit, mapan sampun budal wahu, pangkat prajurit sedaya, sampun dugi prajurit hanang Darmayu, pinang[g]ya rayi lan raka, kang rayi hangrangkul haglis,
  63. Hanangis dateng kang raka, mapan hingat hingkang sampun lampus pati, Kang Raka karun[n]a wahu, sarwi hangandikanya, “Duh Yayi Mas wis makhub[b]é yayi wahu, wapat Yayi Hastrasuta, tan mundur kakang ngajurit.”

PUPUH XI
D U R M A

  1. Nulya hénggal pinukul bendé hangakang, pan sampun siyagi jurit, sadayanya ponggawa, gambirah mantri sedaya, pan bade béla hing pati, 138 hingkang pun séda, Dén Nastrasuta patih.
  2. Nulya bidal gumuruh bala hurahan, tumbak pangrampog[g]an mangkin, 45a (94, 928) langkung peguh ba//risnya, mapan hingkang ngarsa, dalem kalih rakanéki, miwah Dén Wel[l]ang, putra Panjun[n]an selir,
  3. Mangka sampun dumugi hing Pamayahan, Rangin mapag hamiyarsi, lamun dalem handugya, samakta kaprabon[n]ing prang, hangras[s]a ginelir mangkin, hing Delér Tuwan, mapan kinepung mangkin.
  4. Lor kidul wétan pan sampun jin[n]aga, miwah hing kulon prajurit, sampun pengkuh barisnya, berandal hana hing tengah, hing kidul bala Betawi, Dén Wel[l]ang neng[ng]ah, maran[n]i berandal mangkin.
  5. Kalih raka pan Radén Kartawijaya, hayun-nayun[n]an pinanggih, kaliyan para brandal, mapan hangandika sorah, “Héh Rangin hanjing siréki, sira berandal, nutut[t]a sun talén[n]i.”
  6. Bagus Rangin miwah Kandar Sén[n]a Léja, 139 sugal hing wecan[n]anéki, “Héh hingsun dipun gelar, hing Delér Tuwan punika.” Hanulya mangsul[l]i mangkin, hing Radén Wel[l]ang, “Mapan tan gila hawak mami,
  7. Sanajan[n]a hingsun dipun kepung hing sira, mangsa gingsir [r]awak mami, kadir[r]an sugih bal[l]a, mangsa honcat [t]awak [k]ingwang.” Sén[n]a habandak tumuli, hing Radén Wel[l]ang, sinépak kajumpalik,
  8. Mapan raméh gumuruh pajun[n]ing yuda, datan ngang[g]é tata mangkin, prawantun[n]é berandal, kadya ngepung satoh galak, pan mas[s]ing mas[s]ing ngajurit, hang[g]én[n]ing prang, hingkang medal dén bedil[l]i. 46 (95,929)
  9. Hanang saradadu hingkang samya jaga, kathah brandal hingkang mati, kang kénging dén belagbag, hing para mantri sadaya, kantos kasaput[t]ing wengi, hang[g]én[n]ing haprang, Rangin sakadangnéki,
  10. Mapan sampun miruda sangking payudan, hénjing bendé tinitir, Rangin sampun tan[n]ana, sadaya sami miruda, 140 Dén Welang ngandika mangkin, “Héh kunyuk berandal, wedi mati sira hanjing,
  11. Mapan sampun binalagbag bala brandal, hantawis nem hatus mangkin, mapan kinirimna, han[n]ang Darmayu mangkya. binuwi berandal haglis, datan kamot[t]a, hanang jeron[n]ing buwi,
  12. Hingkang langkung binekta hing prahu kapala, sakéhéng berandal mangkin, miwah kondur sadaya, hing Darmayu hiku kumpulnya, sakéh[h]é pengagung mangkin, bade kintun srat, “Hanang jéndral Batawi.
  13. Kados pundi karsan[n]é gupenur jéndral, perkara berandal mangkin, hingkang sampun kacandak, salebet[t]ing buwi hika, mapan putus[s]an pun dugi, hing karsan[n]ira, kadrél hing jero buwi.
  14. Hingkang han[n]a hing kapal kon ngirimna, han[n]ang Betawi mangkin, hingkang han[n]ang buwinya, sampun hing ngedél[l]as sadaya, berandal kon dén ilar[r]i, sampe pinang[g]ya, sedaya kén maténi,
  15. Hageng halit bocah cilik héstri lan[n]ang, nulya pangkat hangilar[r]i, saradadu Dén Wel[l]ang, miwah Dén Kartawijayanya, 46a (96, 930) //pan bubar sedaya mangkin, hing lampahira, sareng wonten wartos malih.
  16. Mapan sampun baris tugur para brandal, han[n]ang Kedongdong kang baris, hantawis sanambang tyang, Rangin Kandar kepalanya, hingkang nagel hing ngajurit, sarta bakta bal[l]a, brandal Luwi Séhéng mangkin.”
  17. Bagus Kandar sarta Radén Warin nama, Bagus Hawisem prajurit, hingkang nanggung hayuda, pajun[n]é hing hadilaga, Rangin sanget bungah néki, pan hitu diyah, holih prajurit mami,
  18. Hangandika Rangin han[n]ang para putra, Gan[n]a Jarih miwah Sel[l]ing, jaga[n]nen kang waspada, paju[n]né hing ngadilaga, prajurit paman[n]iréki, kang nanggung yuda, Hawisem lan Radén Wari.
  19. Henggon nadah[h]ing paju[n]né Kartawijaya, sarta Radén Welang mangkin, guyu[n]né suka-suka , “Haduh hadi datan nyan[n]a, kakang pinanggih lan rayi, kelangkung bingah, pésta pan siyang weng[ng]i.”
  20. Pan hantara mariyem pan kapiyarsa, panyata yén husul mangkin, berandal sampun siyaga, mapan gelar[r]ing baris[s]an, pinayung[ng]an Bagus Rangin, prajurit ngarsa, hapandang Hawisem Wari.
  21. Pan kapethuk kalih Kartawijaya, sapa hiki ngarsa mami, katambuh[w]an pan hingwang, prajurit[t]é Rangin hingwang, kang nanggung mapag saréki, Dén Wari hingwang, raméh hanggén[n]é jurit.
  22. Kadya brondong bedil mariyem punika, 47 (97, 931) campuh[h]é hing ngajurit , kendel manengan hing prang, pajun[n]é Radén Wel[l]ang, lan Dén Kertawijayéki, pethuk hing yuda, kecandak Radén Wari.
  23. Pan prajurit Luwi Sé[ng]héng turun[n]ira, Tumenggung Nitinegari, Rangin Kandar turun[n]ya, sing dépok sambeng punika, pan kathah hingkang kajodhi, dén[n]ing dén Wel[l]ang, pan kendel hing ngajurit.
  24. Dadya raméh siyang dalu hing payudan, datan menda hanggén[n]é jurit, hanadah[h]i hing ngalaga, rebut mapan tan kating[ng]al, héng[g]al pan binujung wan[n]i, baris berandal, raméh hanggén[n]é jurit,
  25. Kathah hingkang pejah binedil[l]an brandal, dateng saradadu mangkin, Dén Wel[l]ang hawecan[n]a, “Héh hanjing berandal sari, Surapersanda pan kénging, rinanté hénggal, miwah Sén[n]a dén tal[l]éni,
  26. Rangin Kandar Handa Hawisem miruda, Léja sakancan[n]éki, ming[ng]ilén pan lampahnya, Ki Séna Surapersanda, rinanté kinirim mangkin, hing kanca sultan, han[n]ang Gragé nagari,
  27. Bala hambral miwah Dén Kartawijaya, Radén Wel[l]ang datan kari, samya bujeng berandal, mangilén wahu lampahnya, hanjog mara Bantarjati, datan pinanggya, suwung pan wismanéki,
  28. Hing ngobar[r]an wisman[n]é para berandal, sadaya tan[n]ana kari, dén rakrak saban dés[s]a, perawan hayu binekta, hanang Darmayu negari, susah tiyang dés[s]a, kasmaran kaningal[l]i. 47a (932) //

PUPUH XII
K A S M A R A N

  1. Mangkana hingkang lumaris, Ki Rangin Serit lan Léja, miwah Kandar handa mangké, hambakta han[n]ak bojonya, rempag hing wana-wana, sanget kasangsarah hipun, hanak rabi samya krun[n]a.
  2. Samargi-margi hanangis, Benggala hing luwung dinang, kantos wan[n]a hing Cikol[l]é, jamban dalem mingilénya, hing Purasu Radén Srang, Pegambir[r]an Legok Siyu, hanjog han[n]ang Dulang Sontak,
  3. Mengilén hanye(b)rang kali, Cilalanang Cibenuwang, Cipedang miwah Cilégé, Cipanculan Ciwidara, kantos nye(b)rang Kucéyak, dumugi hing Hung[g]ulung, hanyabrang Cipunegara.
  4. Men[n]awi dén bujeng mangkin, pan sinelek hing lampahnya, tigang sasih hing lampahné, kalintang hanggén sengsara, ningal[l]i bojo hanak, hanjog han[n]ang hing Cigadung, tengah wan[n]a langkung jembar.
  5. Nulya hawecan[n]a haris, hing para putra sadaya, “Duh putra kula samangké, langkung senang petanah[h]an, rawa hageng kathah hulam, kali deres kang toya, rama badé damel talun, supaya pada hasowan,
  6. Kerana para pawéstri, sun tingal[l]i sanget sa(ngsara), telung sasih lampah mangké, hanerus hing wana-wana, jurang péréng lumampah, nulya sami damel tarub, jembar pelataran[n]ira, 48 (99, 933)
  7. //Hananem mangkin, sarta damel sawah hamba, sampun tiyar kebon[n]an[n]é, kang Rangin pan saban din[n]a, malebet han[n]ang wan[n]a, hantuk kidang lamun wangsul, miwah kaliyan menjangan.
  8. Raméh-raméh gé nya bukti, hanang satengah hing wan[n]a, kalangkung tebih pernah[h]é, Ki Léja pan saban din[n]a, tawu ngilar[r]i hulam, haseneng[ng]an[n]ipun wahu, han[n]ang rawa nami Citra.
  9. Kantos damel dukuhnéki, winastanan dukuh Citra, kantos samikén namin[n]é, Ki Rangin hadamel, pernah mang[g]ih telatah jembar, sakilén kali Cigadung, Jatigémbol kang satunggal.
  10. Winastanan sapuniki, Jatilima kang nama, tilas[s]é Ki Rangin mangké, lamun kempel[l]an punika, hanang Cigadung pernah, pan dén wastan[n]é Cihakur, katela sampé punika,
  11. Hing wates Pegadén distrik, kalih distrik Pamanuk[k]an, kalih nahun hing lamin[n]é, nulya sami rempag[g]an, bade damel taluk[k]an, Ki Gedé han[n]a hing Pecung, Kyahi Wangsakerti nama.
  12. Nulya sampun rempag mangkin, kalih kadang miwah rama, seja ngilar[r]i papan[n]é, hingkang haprayogi hajembar, pan mingidul paranya, bakta kanca telung puluh, mapan manggih papan jembar,
  13. Tur rata tanah hiréki, hing bang lér kulon ing Suba(ng), Tegal Selawi naman[n]é, halang hujur[r]ipun jembar, 48a (100, 934) pan damel…. gratan sampun datos Citarum hagung, tempat tiyang ngeraman.
  14. Nulya Ki Rangin hamatek mangkin, hingkang haji pengabar[r]an, pikir[r]é pan sampun dados, saban dinten tiyang prapta, ningal[l]i pesang[g]rahan, nulya tiyang panghatumut, badé ngaben kadigjayan.
  15. Dalah sampun kathah jalmi, hingkang bade tumut perang, hantawis tiyang kathahhé, langkung sangking sanambang, pésta hadedaharan, raméh-raméh siyang dalu, kelangkung mandi sikirnya.
  16. Nulya Rangin ngandika haris, hing kanca miwah hing kadang, “lh kados pundi karsan[n]é, kadang miwah kanca-kanca, hingkang dadi sinedya, napa pun ngungkul[l]i wahu, hanggempur hing Pecung Wangsa.”
  17. Sedaya pan matur mangkin, “Punapa karsa sampéyan, mapan handérék karsan[n]é, dinten pundi majeng yuda, sedaya pun siyaga, mapan kantun tunggu dawuh, becik gawé surat hingwang,
  18. Panangtang mangun hing jurit, 148 tanda hingsun wicaksan[n]a, supaya siyagi mangké, kang[g]é mapag hing ngayuda, sampun damel sengsara.” Nulya damel surat sampun, kang kirim hing Pecung dés[s]a.
  19. Mangkan[n]a ki Wangsa kerti, mapan sampun hamiyarsa, wonten tiyang ngraman mangké, hing tegal selat(an) Subang, harep ngayon[n]i hingwang, brandal wétan hasal[l]ipun, pelariyan wong nagara. 49 (101, 935)
  20. Nulya hangumpulna mangkin, hing kadang miwah hing putra, para sén[n]apati mangké, Ki Wangsakerti ngandika, héh ya Krudug sira, sarta putra Sindanglaya.
  21. Hutawi nak putra mami, sira Jaka Patuwak[k]an, hapa sanggup yuda mangké, kambi berandal sing wétan, sedaya matur sumanggah, sanggup hing ngaben pukulun, kaliyan berandal wétan.
  22. Héca hanggén gunem cangkin, sraptan[n]é hingkang hutus[s]an, Dulang Saréh hing wastan[n]é, pandakawan wicaksan[n]a, jumerogjog hing ngarsanya, ngaturaken serat sampun, serat nulya tinampanan.
  23. Winahos serat tumuli, kasukmésa jroning driya, Jajabang Grudug tingal[l]é, sarwi hawecan[n]a sugal, breh hanjing siya wétan, Jawa Wétan te puguh, dék ngayon[n]én hurang Sunda.
  24. Jawa Wétan ngasahan kami, kandel hipis hurat tulang, kana jampé sikir manéh, kula hanjing siya mérad, haturken juragan siya, powé mana hanu puguh, hurang mapag[g]en siyaga.
  25. Nulya Dulang Saréh hamit, sarwi mésem hawecan[n]a, hanjing Sunda malotot[t]é, panon pan pucicilan, Grudug ngadéngé glendengan, hanjing gelis siya mampus, hulah réya homong siya.
  26. Dulang Saréh wangsul nuli, gegancang[ng]an lampah[h]ira, sampun dugi hing ngarsan[n]é, han[n]ang tempat pesanggrahan, nulya pangandikanya, 49a (102, 936) hapa (Dulang) Saréh wahu, kaya[ng] ngap[p]a surat hingwang.,
  27. Dulang Saréh matur haris, Ki Gedéng Pecung punika, sampun siyagi balan[n]é, malah kathah prajuritnya, tur gagah hasentos[s]a, ngajeng-ngajeng rawuh hipun, dateng paduka sampéyan.
  28. Nulya humatur Ki Rang[ng]in, dateng Kyahi Serit nama, miwah kadang-kadang kabéh, sadaya sang[g]em hing yuda, dados pamucuk[k]ing haprang, hananding Ki Gedéng Pecung, nulya siyagi sedaya.
  29. Gumuruh kang bala Rang[ng]in, siyagi hing yudabrata, bendéra tinarik hagé, suraknya mangambal lambal, prawantu perang berandal, bendé tinitir pinukul, bala Rangin pun siyaga.
  30. Mangka sampun kapiyarsi, baris[s]é berandal wétan, hing bala Pecung baris[s]é, nulya majeng prajuritnya, Patuwakan Majanglaya, miwah Kyahi Gedéng Grudug, hambeknya lir Singalodra,
  31. Hing papan tegal Selawi, kawengku hing distrik Subang, campuh prang berandal mangké, bala Rangin kathah pejah, Léja maju hing haprang, 151 pinethuk Ki Gedéng Grudug, Ki[ng] Léja nulya hatan[n]ya.
  32. “Héh sapa Sunda siréki, wani mapag yuda ningwang, hapa Wangsakerti kowé, ketambuwan Jawa Wétan, hurang sén[n]apatin[n]a, nama hurang Gedéng Grudug, nu baris naliyan siya.
  33. Palariyan jelma negri, di wétan heker ditéyang, Ki Léja hanrajang mangké, samya surung sinurung[ng]an, 50 (103, 937) raméh surak[k]ing bala, bala Rangin mawih Pecung, nemu tanding hing ngayuda.
  34. Jaka Patuwakan mangkin, ningali kang raka perang, tan wonten hasor hunggul[l]é, nulya pin[n]aran hénggal, ginanti hanggén yuda, Léja hatetanya wahu, “Héh sapa kang ganti yuda.
  35. Paksa wan[n]i sira babi, Jaka Patuwakan hingwang, hora tlatén handulun[n]é, wong yuda hudag-hudag[g]an, payoh gentén lawan hingwang, péngén hangrasan[n]i hingsun, gitik[k]i sira wong wétan.”
  36. Hanulya nerajang wani, Ki Léja hamedang sigra, datan pasrah pan medang[ng]é, tinitir hanggén[n]ya medang, “Héh Patuwakan sira, nyata prajurit pinunjul, tur sira maksih tarun[n]a.”
  37. Patuwakan sabda lirih, “Duh paman Léja (ja)ndika, kaya wong kemaruk mangké, hanggén medang hora tata, sor duwur pandén pedang, dudu prajurit siréku, nyata hurak[k]an berandal.”
  38. Jaka Patuwakan mangkin, sayang hanggreget tingalnya, Léja dinesek perang[ng]é, kasilib hing pan[n]ingal, hénggal cinandak nulya, dén hikal pinuluh bayu, Léja tan bis[s]a hobah,
  39. Sarwi hasesambat nangis, “Hampun Patuwak[k]an paman, hora wan[n]i paman mangké, hénggal cinanda(k) hing bala, Kandar mapag hing yuda, wong tarun[n]a sakti punjul, hiki Kandar sadulurnya.
  40. Coba sun tanding lan mami, pan sampun hayun hayun[n]an, 50a (104, 938) kalih Patuwakan //mangké hang ngasta bendhak bedama.” Tan kiyat Bagus Kandar, sinabet penjalin wulung, gumuling han[n]a hing kisma.
  41. Sarwi krun[n]a sambat néki, “Haduh Bagus hampun paman, hora wan[n]i paman mangké, héng[g]al tinalanén Kandar, nulya surup baskara, hakondur bala hing Pecung, sarwi hambakta bebandan.
  42. Ngandika Ki Wangsakerti, “Héh hanak kul[l]a sedaya, bésuk niki sun pajun[n]é, Jigjakerti Majalaya, supaya mapag yuda, hananding Rangin siréku.” Jigjakerti matur manggah.
  43. Jam nenem béndé tinitir, bala Pecung saya kathah, pun sirang baris Rangin[n]é, Kyahi Serit hangandika, kaya hapa tingkah hingwang, Ki Rangin nulya humatur, “Rama sampun cilik manah.
  44. Siniking putra nun pamit, bade majeng hing payudan.” Ki Serit ngrangkul putran[n]é, karun[n]a sesambat[t]ira, “Duh putra welas hing wang, sun pasrah[h]aken yang hagung, muga mental[l]a hing yuda.
  45. Nulya majeng Bagus Rangin, hasesumbar hing payudan, “Héh hiki Rangin haran[n]é, papag[g]en han[n]ang payudan, pada rebut[t]en hing yuda, wis jamak[k]é hingsun lampus, saba paran handon lan[n]ang.”
  46. Nulya majeng Jigjakerti, Ki Gedé hing Majalaya, pan sami sampun pethuk[k]é, nulya Rangin hatetanya, “Héh sapamapag yuda, sumbada gedé tur duwur, kami Jigjakerti ngaran. 51 (105, 939)
  47. //Majalaya pernah kami, Pan nu baris nanding siya, kasaktén nanding paguh man[n]éh, tin[n]a kulit huras tulang.” Nulya campuh hing ngayuda, Ki Rangin hanyandak sampun, binanting nulya kantaka.
  48. Majalaya dén talén[n]i, hing bala Rangin hika, ki Grudug mapag yudan[n]é, surung sinurung hing yuda, Grudug nulya dén candak, binanti(ng) kantaka wahu, nulya tinalén[n]a héng[g]al,
  49. Bala Pecung miwah Rangin, surak lir rengat[t]ing wiyat, kasaput kabujeng sore, budal baris sedaya, hanulya mesanggrahan, ki Serit nulya hamethuk, sapratapané hingkang putra.
  50. Mangkan[n]é ki Wangsakerti, kelangkung susah [h]ing man[n]ah, kajodi putra kalih yé, kantun satunggal putran[n]ya, kang putra Patuwak[k]an, “Duh mas putra ningsun kulup, kaya priyén polah ningwang.
  51. Hapes tan mental [l]ing jurit, Rangin sakti mandragun[n]a, langkung melang hawak[k]é, karan[n]a masih tarun[n]a, musuh Rangin digdaya, hécagén[n]é cinatur, gégér[r]é tiyang hing jaba.
  52. Wunten baris[s]an kang pra(p)t[t]i, sangking lér kelangkung kathah, ki Wangsakerti hakagét, dipun kinten musuh teka, “Duh putra ningsun nyawa, bakal priyén tingkah hingsun, nulya wonten mantri prapta.
  53. Ngaturken srat tinampi, dumarogdog tampi serat, 51a (106, 940) dikinten //musuh praptan[n]é, nawal winahos sigra, hungel[l]é wahu kang surat, binuka nulya dén dulu, semu bing[ng]ah hingkang man[n]ah.
  54. “Katur layang pun rayi, hingkang saweg mangun yuda, raka Wangsakerti mangké, sampun hangdadosken manah, rayi dugi gegancang[ng]an, boten mawi kabar wahu, kabujeng hamireng warta.
  55. Yén Kang Raka mangun jurit, kalih pelariyan wétan, hingkang rayi jagi mangké, serat[t]é kadang kahul[l]a, sing Darmayu pun[n]ika, mila sanget rayi nuwun, tumut nyambung hing ngayuda.
  56. Nuwun kabar surat rayi, hateng[g]ah hidin[n]é kakang, bekti rayi hingkang ngantos, Setrokusuma harinta.” Dalem Pegadén harinta, Ki Wangsakerti gumuyu, “Haduh bagja putran [n]ingwang.
  57. Sira Patuwakan mangkin, marah hénggal hingsun mapag, rayi Dalem sing Pegadén.” Lajeng budal sakancanya, methuk wahu hingkang sém[m]ah, pinanggya suka kelangkung, sasalam[m]an ngatur[r]i lenggah.
  58. Nulya matur Wangsakerti, “Duh bagéya sarawuhnya, rayi Dalem sing Pegadén, kasuwun kakang pinanggya, katrima nuwun rinta, kados pundi yuda[n]nipun, pelariyan sangking wétan?”
  59. Wangsakerti matur haris, langkung bing[ng]ah man[n]ah kakang, sarawuh[w]é rayi mangké, kranten kang maju yuda, kepalan[n]é hingkang medal, 52 (107,941) dalah putra kalih hulun, sami kénging tinalén[n]an.
  60. Sumanggah rayi hatur[r]i, hénggal tinangkep berandal, nulya dangdos dalem mangké, hanganggé raja busan[n]a, cakep gagah pideksa, nganggé kuluk sutra wungu, tinarétés hinten mirah.
  61. Dén hampléh duhung ngiréki, sinonjé kang hanang kanan. angandika hing mantrin[n]é, “Héh mantri ningsun sadaya, hénggal matur[r]a baris[s]an, kang pengkuh gegaman[n]ipun, hingsun hameton[n]i yuda.
  62. Karo pelariyan Rangin, kaya hapa hing rupanya, gawé rusak hing wong hakéh, hingkang sugih dipun rayah, mapan Jaka Patuwakan, hamajeng hing ngarsa wahu.” Manembah hana hing ngarsa.
  63. Nulya humatur haris, “Hanuwun matur deduka, rama sampun medal mangké, hawit putra déréng medal, hananding Rangin yudanya, gampil lamun putra sampun, kasoran hing yudabrata.”
  64. Wangsakerti hanyambung[ng]i, “Duh rayi leres putranta, hawit déréng majeng mangké, kedah dén turut[t]i rinta, sangking panuwun putranta, dalem hangandika harum, héh kulup sakarsan[n]ira,
  65. Pan [n]ingsun hidin[n]i kaki, tak pasrah[h]aken yang sukma, jaya haputra yudan[n]é.” Nulya Patuwakan nembah, sangking harsan[n]ipun rama, badé majeng hing prang pupuh, kang putra mundur sing ngarsa.”

PUPUH XIII
D U R M A

  1. Nulya medal hing Jawi hamapag yuda, bendé tinabuh nitir, 52 (108, 942) balasan siyaga surak kadya hampuwan, Jaka Patuwak[k]an mangkin, hapan sesumbar, “Rebut[t]en bala Rangin,
  2. hiki haran Jaka Patuwakan hingwang, Wangsakerti putranéki, mangka sampun kapiharsa, hanang Rangin prawira, hanulya mapag Ki Rangin. hayun[n]ayun[n]an, nulya tanya Ki Rang[ng]in.
  3. Sira sapa wong hanom mapag hing yuda, héman maksi(h) tarun[n]i, Wangsakerti nama, kon mapag yuda[n]ningwang, haja sira mapag jurit, musuh lan hingwang.” Patuwakan hamangsul[l]i.
  4. Mengko dingin tanding[ng]en bahé lan hingwang, sapira saktin[n]iréki, nulya Rangin nyandak, hing Jaka Patuwakan, Rangin sinépak nuli, tiba kasingsal, raméh surak[k]ing baris.
  5. Mapan raméh surung-sinurung kang yuda, manggih tanding hing jurit, Rangin Patuwak[k]an, mapan sami saktin[n]ya, tyang kalih hangagem keris, hujung bedama, Patuwak[k]an nadahi.
  6. Patuwak[k]an radi sayah [h]ing ngayuda, dalem hangganti mangkin, sarwi pangandikan[n]ya, hing putra Patuwakan, “Héh putra lirén[n]a dingin, rama kang mapag, yudan[n]é musuh Rangin.”
  7. sareng miyarsa hamiréh medaling wuntat, dalem majung jurit. Rangin hatetan[n]ya, “Sapa hanggenten[n]an[n]a, wong gagah sira prajurit, kaya bé…patya?” Dalem nulya mangsul[l]i.
  8. “Ketambah[w]an Pegadén Dalem wak ingwang, harep nangkep hing siréki, kang dadi berandal, 52a (109, 943) Setrokusuma hingwang kang ngolét[t]i buron Rang[ng]in, buron nagara, sangking Darmayu dingin.
  9. Mapan hingsun masih pernah nak sanak, Dalem Darmayu mami, jeneng Wiralodra, haku kang jaga sira, hing tembé katemu hiki, sukur subagja, mungkur[r]a sun talén[n]i,
  10. Hora wirang kaya rupa mukan[n]ira, sahumur hangrusuh[h]i, gawé lan[n]a ting tiyang, saban des[s]a rinayah, kanggo mangan hanak rabi, ngaku bagus[s]an, hanjing berandal babi.”
  11. Nulya bentak Rangin hawecan[n]a sugal, “Dalem Sunda siréki, harep nalén[n]i hingwang, Rangin pan hora gil[l]a, haningal[l]i hing siréki, coba majuwa, hingsun pan hora wedi.”
  12. Haningal[l]i Dalem Pegadén pan sira, nulya nerajang wan[n]i, surung-sinurung sira, mapan pada saktin[n]ya, bala Pecung kalih Rang[ng]in, raméh tiyang surak, ningal[l]i hingkang Gusti.
  13. Datan wonten hingkang kasor[r]an ning yuda, nulya watek kang haji, pan Setrokusuma, kang wasta tiwik[k]rama, hantara hatmaja redi, hénggal hangnyandak, binanting hical Rang[ng]in,
  14. Nulya majeng Ki Serit hing rananggan[n]a, Wangsakerti ngedal[l]i, “Sapa mapag yuda, Wangsakerti pan hingwang, mapag jurit hing siréki, lan sira sapa, hingsun haran ki Serit.
  15. Kabener[r]an Serit yuda kambi hingwang, Wangsakerti siréki, bener mapan sira, hanggon[n]é mapag yuda, tuwa karo kaki-kaki, hayuh majuwa, 53 (110, 944) //pan kaki sami kaki.”
  16. Nulya majeng candak-cinandak kang yuda, Wangsakerti lan ki Serit, “Héh Serit pan sira, ngadu pucuk[k]ing bedama, yén héstu sira prajurit, hénggal mangjuwa, ruket pucuk[k]ing keris.”
  17. Nulya campuh perang ngadu bedama, runcing-rinuncing mangkin, Serit pan sring tiba, gumuling han[n]ang hing kisma, nulya malajeng ngoncat[t]i, Ki Serit musna. “Héh Serit wedi mati,
  18. Bagus Rangin lan Dalem Setrokusuma, sami kuwel[l]ing jurit, hang[ng]adu bedama, Ki Rang[ng]in hasring niba, perang pan mébéding baris, semu sesambat, bala Rangin hangebyaki.
  19. Samya campuh tyang yuda dadi satunggal, hibur kathah hing jalmi, Rangin ngoncat[t]an[n]a, musna datan karuwan, Bagus Rangin ninggal baris, ngungsi hing Krawang, balan[n]é hakéh mati,
  20. Dalem Setrokusum[m]a pang[ng]amuk[k]ira, kalih Patuwak[k]an mangkin, samya numpes bal[l]a, Rangin bala berandal, Ki Gedéng Gintung nyandak[k]i, dén talén[n]ana, balan[n]é tiyang Rang[ng]in,
  21. Sareng telas sami pethuk pinehtuk[k]an, kempel dados sawiji, Gintung Patuwak[k]an, Wangsakerti lan dalemnya, Grudug Majalaya mangkin, dados satunggal, suka bungah kang [ng]ati.
  22. Nulya Wangsakerti ngandika teng kang putra, “Putra kaliyan kang rayi, perkara berandal, Ki Serit lan Rangin[n]ya, 53a (111, 945) pan datan kacandak mangkin, hilang tan kruwan, hing ngendi paran[n]éki?”
  23. Putra matur duka rama hing purugnya, hi[ng]cal Serit lan Rangin, kados campur sétan, habdi gong saktén[n]ira, Kyahi Dalem ngandika haris, héh kakang Wangsa, Léja sun kirim mangkin.
  24. Hingsun kirim hing Betawi loro brandal, gup[p]enur jéndral mangkin, menurut hing préntah, kran[n]a buron nagara, rinanté hingkang sekalih, Léja lan Kandar, kinirim hing Batawi.
  25. Sampun pangkat lampah[h]é buron nagara, hing[ng]iring[ng]aken mantri, Bagus Léja [nn] ika, nyabrang hing Citarumnya, sinebrak rantén[n]iréki, nulya malempat, silem han[n]ang jaladri,
  26. Kacarita hilang sajron[n]ing samudra, Bagus Kandar larih[h]i, hical jero wana, kang bakta langkung susah, badé wangsul langkung hajrih, han[n]ang Gustinya, bebandan mlajeng wanadri,
  27. Langkung susah bebandan hical sadaya, saparan-paran mantri, mantri kang sekawan, sang Pegadén nagara, Jigjakarya, Surakerti Jayamanggala, miwah Jayakareti,
  28. Mila bénjang turun[n]é para bagus[s]an, kathah hingkang lén mangkin, pan sarta hing wétan, sangking turun bagus[s]an, Rangin Kandar Léja Serit, turun[n]an[n]ira, pelariyan duk dingin.

PUPUH XIV
S I N O M

  1. Mangka lampahnya Dén Karta, kaliyan Dén Ngelan mangkin, duginya hanang nagara, 54 (112, 946) //hing Darmayu kumpulnéki, berandal halarih[h]i, miruda sadayan[n]ipun, Dén Karta hangandika, “Hing kadang-kadang[ng]iréki, muga rayi kahidin kondur kakang,
  2. Kaliyan Rayi Dén Wel[l]ang, miwah sadaya prajurit, pan kakang bakta sadaya, hatiyati yayi kari.” Ngrangkul wahu kang rayi, karun[n]ang sesambat[t]ipun, “Kakang wangsul léntas[s]a, sareng rayi mukting riki, hawit rayi tan[n]ana hingkang katingal.
  3. Kakang patih mapan séda, sinten raka kang ngemban[n]i, nagari Darmayu raka.” Hangrangkul karun[n]an[n]éki, putra pan garwa rayi, sadaya karun[n]a wahu, Dén Karta lan Dén Wel[l]ang, toya waspahan dres mijil, lir sinebrak linolos pulung[ng]ing
  4. “Duh rayi Dalem hangrinta, haja nangis hari mami, papali dadi bopatya, mengko kakang jaluk hidin, hanang sinuhun Gusti, hing Gragé kanjeng sinuhun, duh yayi dén lilan[n]ana, bade kondur sapuniki, samya ngiring putra garwa miwah kadang.”
  5. Dumugi hing pintu jaba, nulya lajeng lampah néki, mengidul margi lampahnya, duging Palimanan mangkin, Kartawijaya hakampir, miwah Radén Welang wahu, hanang soldat kang hajaga, nulya hatetan[n]ya haris, tabé sobat kang jaga hing Palim[m]anan.
  6. Membales kumendan pes[s]an, 54 (113, 947) Radén //hingkang dugi, “Pan bade karsa punapa, Radén samya hangrawuh[h]i?” “Kula bade ningal[l]i, hingkang dipun jagi wahu, dateng kumpen[n]i pun[n]ika, kados pun[n]apa kang werni.” Nulya manjing Dén Karta miwah Dén Wel[l]ang.
  7. “Radén niki kang dijaga, sumur tinutup pantes[s]i, duka his[s]in[n]é punapa, tan hun[n]ing hisin[n]é niki.” Radén wecan[n]a haris, “Sobat permisi puniku, pan bade kahul[l]a buka, pun[n]apa hisi niréki, haduh Radén nuwun tan hidin kahul[l]a.
  8. Karana lar[n]ang[ng]an hika, timbalan gupenur mangkin, pan datan wanton hambeka, yén tan wonten hidin Gusti, Dén Welang sabdanéki, héh sobat pan maksa hingsun.” Sersan mangsul[l]i sabda, kula tahan sobat mangkin, yén mengkon[n]o percumah sun jaga hingwang.
  9. Radén Welang badé maksa, hambuka tutumping wes[s]i, pan soldat hanahan sigra, hanyandak Dén Welang mangkin, sinurung medaling jawi, Radén Karta nyandak sampun, hing soldat dén balangna, hibur gégér hing prajurit, héng[g]al pas[s]ang mariyem soldat sadaya.
  10. Sadinten gén yudabrata, kathah soldat hingkang mati, nulya tinutup bénténgnya, bala Radén Karta mangkin, ngangseg hing kuthan[n]éki, ngandika Radén Welang wahu, “Héh sanak prajurit hingwang, 54a (114, 948) wis haja sira //temen[n]i, becik hingsun pada pangkat hénggal hénggal.
  11. Pan lajeng hing lampah[h]ira, dugi hing Gragé nagari, lajeng cahos Gusti Sultan, Jeng Gusti ngandika haris, “Sedaya hatur mangkin, lampah[h]é berandal wahu, Sén[n]a Surapersanda, hical sangking jero buwi, Radén sang kakang bujeng wahu sakitan.”
  12. Mangkana sersan kumendan, han[n]ang Palimanan loji, sanget getun[n]é hing manah, nulya wangun serat mangkin, repot han[n]ang Betawi, mapan srat binakta sampun, soldat hingkang bakta, gegancang[ng]an lampah néki, kanggé kondur kyahi Gusti Gupernur Jéndral.
  13. Mangka sampun cahos ngarsa, srat sampun katur[r]ing Gusti, hanulya hénggal binuka, serat binanting tumuli, “Loh babi Cirebon hanjing, mahén kurang ngajar hiku, nulya damel srat hénggal, kang[g]é Sultan Cirebon mangkin, mapan jaluk katangkep[p]é parusuh[w]an.”
  14. Radén Karta lan Dén Wel[l]ang, kang wisma nihaya mangkin, hanang loji Palimanan, hakéh soldat pada mati, tiningkem sratiréki, sarta hangandika wahu, hing hajid[d]an lan létnan, héh hajid[d]an litnan mangkin, hapan hiki gawanen pan surat hingwang. 55 (115, 949)
  15. Kanggo hing Cirebon Sultan, lan gawa malitér mangkin, patang puluh kang pipilih[y]an, samakta kaprabot jurit, nangkep ponggawan[n]éki, hing Cirebon Sultan wahu, hingkang ngrasak Palimanan, srat mapan sampun tinampi, “Hamit Gusti kahul[l]a bade hapangkat.”
  16. Sampun medal han[n]ang jaba, ngempel[l]aken kang prajurit, samakta kaprabon yuda, hénggal[l]é pan sampun prapti, serat tinampakna haglis, dateng Gusti sultan wahu, serat[t]é sampun winaca, ngandika jeng sultan mangkin, lah Dén Wel[l]ang miwah Kartawijayanya.
  17. “Hingsun hora wan[n]ing jéndral, hanang nagara Betawi, karana dadi san[n]unggal, pan karo sinuhun Gusti, hing Metaram nagari, ngukuh[h]i tan jisa hingsun, malah nagara hingwang, hing Carebon mapan hiki, pan dén paksa seja dén jaluk Metaram.
  18. Hananging yén sultanan[n]a, hora kuwat nagri mami, nadah[h]i hing yudabrata, malah srat sampé sahiki, pan durung tak bales[s]i, wis pinasti hing yang hagung, Karta miwah sira Wel[l]ang, nurut[t]a pasti yang widi, sun[n]idin[n]i hapa hingkang dadi karsa.
  19. Bésuk tekang Batawiya, pin[n]ariksa ngarsan[n]éki, Gupenur Jéndral kang neda, lan hiki kasung paring[ng]i, karo wasiyat mami, Si Kléwang karo Si Dumung, 55a (116, 950) //Nulya tinampan[n]é hénggal, pun kadada sajron[n]ing galih, pan ti hingsun hangamuk hambral nagara.”
  20. Tumurun sing palinggih[y]an, hangrangkul ponggawa kalih, handres mijil toya waspa, hametik taling[ng]an[n]éki, ngamuk[k]a hanang Batawi, holiya béla siréku, Dén Wel[l]ang miwah Dén Karta, “Sumanggah nuwun hidin Gusti.” Nulya sultan ngandika hanang sares[s]an.
  21. “Héh ponggawa Batawiya, gupenur pamundut néki, mapan ningsun durungna, ponggawan[n]ipun sekalih, kang dén dakwah saréki, nulya matur sersan wahu, dén sampun tutas timbal[l]an, Gusti nuwun dén hidin[n]i, nulya kondur ponggawa binekta hénggal.
  22. Gagancang[ng]an lampahnira, tan kawuwus sahaning margi, lampah[h]é kang bala hambral, sampun dugi hing Betawi, sinelek lampahnéki, manjing han[n]ang dalem hagung, hanulya cahos hing ngarsa, hing Jéndral Gupenur mangkin, sampun katur kapongkur wonten hing ngarsa.

PUPUH XV
P A N G K U R

  1. Sampun cahos han[n]ang ngarsa, datang Tuwan Gupenur Jéndral Batawi, hanulya hénggal ngandika hasru, “Litnan miwah sares[s]an, kaya hapa hanggon ningsun sira hutus, pan berkah Gusti paduka, puniki ponggawin[n]éki.
  2. Loh hanjing binatang gil[l]a, hapa kowe bran[n]i marang jeneng mami, Gupenur Jéndral pan haku, kuwas[s]a Pulo Jawa, 56 (117, 951) hapa kowé hora miring hing pangrungu.” Karta miwah Radén Welang, gumujeng humatur néki.
  3. “Héh Tuwan Gupenur Jéndral, hamit bade hamangsul[l]i sabda habdi, Paduka kuwas[s]a hagung, hamengku tanah Jawa, pan lin[n]adang hing Gusti hagung sinuhun, murbéng rat han[n]ang Metaram, kalipatul[l]ah pan hadil,
  4. nanging sembran[n]é hing karma, kirang titi pangagung[ng]é bangsa Wlanda, jeneng ponggawa pukulun, lan duging Batawiyah, mapan kul[l]a bade handon lampus hulun, sembran[n]a ratuning hambral, hora nganggo tata titi.
  5. Durung kawula dén priksa, dedukan[n]é lir kadya tiyang baring, dipun suguhi pepisuh, ngisén[n]i ratuning hambral.” Langkung lingsem gupenur jéndral sang[ng]ulun, hanuruti darah panas, hangras[s]a pan kurang titi.
  6. Nulya jéndral hangandika, “Héh ponggawa haku trima salah hiki, tapi tan hadil pan[n]ingsun, krana kowé melang[g]ar, wani ngrus[s]ak sampamati saradadu, han[n]ang bénténg Palimanan, perlu hapa kowé (wa)n[n]i,
  7. Sahiki kowé nrimaha, hukuman[n]é malitér bangsa (wala)ndi, pan ningsun drél sampé lampus. Dén Karta miwah Dén Wel[l]ang, kul[l]a nrima kang dadi kersa sanghulun, sumanggah pun[n]apa karsa (ang)lampah[h]i.
  8. Nulya dipun bakta medal ….(halun-halun) hing Batawi, nulya binaris[s]an hagung, 56a (118, 952) //”Hé bangsa Welanda, pangkat-pangkat hajidan sresan pan hubrus, nulya tyang kalih pinas[s]ang, limang los[s]in mriyem néki.”
  9. Pan peteng kénging sundawa, tan katingal hingkang dipundrél mangkin, Kyahi kuwu welas handulu, nulya ngrasuk manukma, dateng wayah kang sekalih dipun hukum, kran[n]a pasti bakal pejah, sekalih ngamuk Welandi.
  10. Baris malitér sadaya, hapan dipun hamuk kathah kang ngemas[s]i, hing Betawi langkung hibur, héwed pan bala habral, hakéh perang pinerang[ng]an kancanipun, musuh kathah wicaksan[n]a, datan terang haningal[l]i.
  11. Kathah resak para hambral, mapan perang kaliyan kanca pribadi, nulya medal kaki kuwu, sangka panukma nira, “Héh wayah ku sekalih mapan siréku, pan cukup pun bél[l]anana, luwih séwu hingkang mati.
  12. Pinasti hingkang salira, hajalira han[n]a hing Betawi mangkin.” Hanulya Jéndral Gupenur, ningal[l]i rusak[k]ing bala, langkung susah balan[n]ipun kathah lampus, nulya mendhet senapan[n]ya, mimis hinten jimatnéki,
  13. “Loh wong Cirebon hanjing sira, temahan gawé rusak hing nagara, tan nulya pin[n]asang wahu, sing pungkur kang dén harah, Radén Wel[l]ang dedengkotté wahu, katerangan bakar pis[s]an, dumugi pejah[h]ing siti.”
  14. Dén Karta haningal wahu, pejah tiyang Radén Wel[l]ang mangkin, 57 (119, 953) dén candak kuwandanipun, hing para bala hambral, nulya mburu dén[n]ing ..k hambral[l]é wahu, gupenur hamasang sigra, kénging nulya hangemas[s]i.
  15. Wasiyat keris pan musna, Si Keléwang kaliyan si Dumung mangkin, nulya kuwandan[n]é wahu, Kartawijaya hika, nulya hambral hamburu kuwandan[n]ipun, musna hical kuwandan[n]ya, mundur malitér kang baris.
  16. Hanging gupenur Tuwan, sanget sus[s]ah resak[k]é para pong[g]awi, hanulya ngandikan[n]ipun, “Hangajid[d]an sares[s]an, haku hora trim[m]a resak[k]é balaku, sahiki kowé dangdan[n]a, samakta kaprabon jurit.
  17. Hanggawa hatelung kapal, bala soldat malitér hingkang pinilih, nagri Cirebon hingsun jaluk, wewengkon kasultan[n]an, kanggo ganti resak[k]é pan bala haku, péndék haku hora trima, ponggawan[n]é ngresak mami.”
  18. Sares[s]an hajidan medal, litnan kornél seres[s]an nulya baris, hantawis sapitung ngéwu, baris lahut baris darat, mangka babar layar[r]é Cirebon rawuh, sampun mentas hing darat[t]an, wangun pesang[g]rahan mangkin.
  19. Samya gégér tiyang kathah, mapan sultan sampun hamiyarsa warti, hanulya siyagi wahu, kacrebon[n]an siyaga, Mertasinga para pangéran[n]é rawuh, Panjunan cahos hing ngarsa, bala pangéran hambaris.
  20. Sareng hambral ningal[l]an[n]a, lamun bal[l]a pangéran hambaris[s]i, nulya humatur gupenur, wong Cirebon hanglawan, 57a (120, 954) sanget gupenur jéndral handulu, nulya maréntah baris[s]an, nén majeng hanempuh jurit.
  21. Raméh hanggén ning yudabrata, bala hambral kaliyan Cirebon mangkin, pangéran maju hing pupuh, Pangéran Surya Kusuma, Martakusum[m]a, Radén Pekik miwah Dul, sarta Pangéran Logawa, sedaya sabil hing jurit.
  22. Samya burbar bala hambral, numpak kapal babar layar hing jaladri, mapan nengah kapal[l]ipun, sampé silem darat[w]an, samya ngungsi hing Metaram jeng sinuhun, nulya mentas pelabuwan, hang[ng]ungsi sinuhun Gusti.
  23. Sareng pethuk kalih sultan, tawan tangis hing ngarsa sinuhun Gusti, sultan nulya ngandika rum, “Héh kadang kul[l]a jéndral, wonten napa sampéyan karun[n]a wahu, humatur Gupenur Jéndral, hatur pan sedayan[n]éki,
  24. Sanget dukan[n]é jeng sultan, hamiyarsa hatur[r]é gupenur mangkin, nulya mréntah hing tumeng[g]ung, kén ngembel[l]aken bala, sén[n]apati tamtam[m]a pangéran wahu, Natabumi Buminata, Metaram Broboya mangkin.
  25. Sadaya samiya budal, mapan ngulug hing Carbon negari, hing margi sampun kapungkur, sampun dugi negara, hing Cirebon jumarogjog cahos ngayun, pan kagét sultan tumingal, sing Metaram handugén[n]i.
  26. Jeng Pangéran Purobaya, Kanjeng Pangéran Natabumi, lajeng ngandika prabu, “Bagéya kadang kul[l]a, 58 (121, 955) sing Metaram sedaya kang samya//rawuh kados hangemban sukarya.” “Habdi matur kang sayekti.
  27. Gegancang[ng]an cahos ngarsa, hantuk dawuh Gusti sangking Metawis, ngemban timbal[l]an sanghulun, mung[g]uh negri paduka, pan pinundut sedaya dateng sanghulun, nameng Gusti kalanggeng[ng]an, maksih jeneng sultan Gusti.
  28. Sarta pansiyun paduka, tigang nambang kanom[m]an miwah jeng Gusti, tampin[n]ipun saban santun, sarta kaparing[ng]an tanah, mapan sapos wiyar[r]é pesagin[n]é wahu, bulu bektin[n]é punika, kanggé kadang-kadang Gusti.
  29. Men[n]awi Gusti tan trim[m]a, dawuhipun Gusti sinuhun Metawis, habdi hanglados[s]i wahu, sagending bala paduka, mapan habdi siyagi hing perang pupuh, sultan tan bis[s]a ngandika, hantara ngandikan[n]éki,
  30. “Duh kadang-kadang kahul[l]a, sangking dawuh[h]ipun Sultan Metawis, tan hangkat kul[l]a pan katur, kran[n]a negari kul[l]a, mapan halit hing Cirebon wengkon[n]ipun, mugiya dén hatur[r]en[n]a, handérék karsan[n]ing Gusti,
  31. Sareng dawuhipun sultan, hing Cirebon masrah[h]aken negari, Pangéran Probaya matur, “Yén makat[t]en Gusti kul[l]a, nuwun hidin bade kondur Gusti hulun, pan sangking dawuh paduka, badé katur hing Jeng Gusti.”
  32. Lampahnya budal sadaya, kondur han[n]ang Metaram kang negari, sampun katur hing sanghulun, pasrah[h]é hingkang nagara, sanget bingah jeng Tuwan hagung gupenur, nulya sukan nampéken[n]a, hing Gupenur Cirebon nagari. 58a (122, 956) //

PUPUH XVI
K A S M A R A N

  1. Lajeng gupenur hatampi, pasrah[h]é Sinuhun Sultan, perkawis nagri Cirebon, sesampun[n]é sesiniyan, gupenur kalih sultan, nulya sami pamit kondur, wangsul han[n]ang Batapiya.
  2. Sampun rawuh hing Betawi, hanimbal[l]i Wiralodra, 180 hing Darmayu negarin[n]é, sampun rawuh Batawiya, hénggal cahos hing ngarsa, dateng paduka gupenur, nulya hangandika jéndral.
  3. “Slamet dateng Dalem rayi, kabendan hantuk kamulyan, kasuwun sarébu mangké, sangking sih pitulung Tuwan, ngarabbi hing kamulyan, sanget hanuhun Yang Hagung, muga lulus[s]a hamurba.
  4. Hamengku hing Pulo Jawi, dugi hanak putu Tuwan, dipun jagi hing Yang Manon, ya trimakasih harinta, sangking panjunjung rinta, mugi dén jurung Yang Ngagung, hanak putu sareng mulya.
  5. Lan kakang ngatur[r]i huning, mung[g]uh sangking perbantuwan, hanangkep berandal mangké, hing rekoning dedahar[r]an, kanggé hangrangsom soldat, sedayan[n]é kul[l]a hétung, miwah sakéhéng pekakas.
  6. Gunggung sadayaning duwit, sawelas nambang kang harta, tigang das[s]a rupiyah[h]é, kumeduh rayi habayar.” Dalem datan wecan[n]a, hawit datan gadah wahu, 181 harta hingkang nenambang[ng]an.
  7. Hanulya humatur haris, “Duh Paduka jeng[ng] Atuwan, héstu habdi datan duwé, harta hingkang nenambang[ng]an, nameng katur sedaya, tanah habdi hing Darmayu, punapa karsa paduka.” 59 (123, 957)
  8. //Gupenur ngandika haris, “Dén mangkon[n]o sun tarim[m]a, nameng dalem tetep bahé, hanglungguh hing kadalem[m]an, hapa hingkang biyasa, mung dalem nékina hiku, mapan tanah gaduh hingwang.”
  9. Nulya dalem néken mangkin, hanang surat tanda tang[ng]an, salesih tanah tan darbé, hing Darmayu kagungannya, Tuwan Gupenur Jéndral, nulya pamit dalem wahu, hing Tuwan Jéndral punika,
  10. Pan wangsul han[n]ang negari, babar layar hing bahita, nulya dugi negaran[n]é, hing Darmayu pan negara, pinapag hing ponggawa, dugi han[n]ang dalem[m]ipun, kadang putra taken warta.
  11. Nulya Dalem ngandika ris, “Hah kadang pan putra ningwang, wis karsan[n]é hing Yang Manon, pan datan lang[g]eng ring bénjang, hing hanak putu sedaya, lungguh dadi dalem wahu, pan negara dipun rampas.
  12. hing Tuwan Jéndral Betawi, pan kanggé hongkos[s]i perang, nanging dalem pan samangké, maksih kateteppan nya nama, hora robah biyas[s]a, nami[n]nipun dalem wahu, pan kadang putra karun[n]a.
  13. Nulya dalem kénging sakit, dalah dumugi hing ngajal, hingkang gumanti putran[n]é, hingkang kantun Radén Brestal, Wiralodra peparab, hanulya sesunu wahu, pitu tunggal hingkang putra.
  14. Pambajeng Radén Marngali, nulya Nyi Wiradibrata, Nyayu Hempuh katigan[n]é, Nyayu Pungsi sekawan[n]ya, miwah Nyayu Lotam[m]a, Hanjani wuragil[l]ipun, 60 (124, 958) Bagus Kalis Bagus Yogya,
  15. Dalem mapan sampun lami, gadah mertuwa durjan[n]a, hangrerampog panggotan[n]é, langkung susah hing kawul[l]a, hingkang gadah rinampog[g]an, 183 Patih Singtrun[n]a wahu, sanget wel[l]as hing kawul[l]a.
  16. Tan menda saban bengi, pan durjan[n]a hangrerayah, Patih Singtrun[n]a mangké, pan humatur hingkang raka, “Duh kakang Mlayakusum[m]a, kados pundi lampah[h]ipun, tiyang dados dalem nika.
  17. Tan héman kawul[l]anéki, rerampog[g]an perayahan, datan dén pradul[l]i mangké, punapa rempug jeng kakang, rayi bade ngrekos[s]a, hing Tuwan Presidén wahu, hing Cirebon pan negara.
  18. Kang Raka ngrampog[g]i mangkin, bener yén mangkon[n]o rinta, mélu néken kakang mangké, nulya damel serat hénggal, konjuk Presidén Tuwan, pan satingkah polah hipun, dén hunjuk lebet[t]ing surat.”
  19. Nulya kakirimna haglis, hantawis dinten Jeng Tuwan, rawuh hing Darmayu mangké, dipun rakrak sedan[n]am[m]an, tinangkep hingkang barang, dén kumpul[l]aken pan wahu, hingkang dén rampog durjana.
  20. Cécég kathah barangnéki, kang dén haku déning tiyang, cécég salebet dén rekés, nulya dalem kikirimna, hing Cirebon nagara, sanget susah manah hipun, dipuntahan tigang wulan, 60a (125, 959)
  21. Tunggu putus[s]an negari sareng dugi kang putus[s]an, Dalem Disowak namin[n]é, jeneng jaksa hingkang nama, hingkang rayi hirén[n]ya, Wiradibrata pan wahu, dén hangkat dadi ranggah.
  22. Singatrun[n]a Dalem patih, dén hangkat dadi wedan[n]a, Jatibarang hing distrik[k]é, Mas Malaya Kusuma[nnya], hantuk pangkat punika, pan jeneng kalékturipun, gupernemén hang kagung[ng]an.
  23. Wedan[n]a hangrangkep patih, han[n]ang Darmayu nagara, para durjan[n]a sekabéh, samya hajri(h) ningal[l]in[n]a, hing kawicaksan[n]anya, wedan[n]a miwah kaléktur, durjan[n]a kathah kacandak.
  24. Langkung gemah pan negari, tan[n]ana sakéng durjan[n]a, datan[n]an[n]a perkaran[n]é, Darmayu hingkang nagara Patih Singatrun[n]anya, pan kagung[ng]an putra wahu, kathah[h]ipun gangsal nunggal.
  25. Pambajeng Patimah mangkin, hanulya Nyayu Julék[k]a, Brataleksan[n]a kakung[ng]é, Mas Demang Bratasentan[n]a, wuragil Bratasuwita, sedaya pan putranipun, jumeneng pangkat sedaya.
  26. Radén Rang[g]ah putranéki, kawan nunggal hingkang putra, pambajeng jeneng putran[n]é, pan Radén Wiramadengda, Radén Mardu harinta, Nyi Sumbaga putranipun, wuragil Radén Madada.
  27. Kaléktor putraniréki, mapan gangsal hingkang putra, Hardiwijaya hasistén, hingkang héstri Nyahi Muda, miwah Sudirah nama, Nyahi Junéd héstri wahu, wuragil Nyahi Jumin[n]ah,
  28. Radén Kartawijayéki, pan sanunggal hingkang putra, Radén Karta Kusuman[n]é, hiku nipun Ratu Hatma, kagungan putra tiga (?), 61 (126, 960) //pambajeng Biskal puniku, Cirebon Prayawigun[n]a.
  29. Hingkang rayi putra héstri, Kertadipran[n]a hingkang nama, hinggih punika kang tigan[n]é, hulu-hulu hingkang pangkat, hanang Darmayu kota, nurun[n]aken putra wahu, pambajeng Kertahudaka.
  30. Mas Demang Lobener mangkin, Kang Rayi pan mangundriya, Demang Bangaduwa mangké, Muhada pan tukang timbang, Nyayu Jeni kuwu héman, Kertahudara pun[n]iku, hupas bom hingkang pangkat.
  31. Kertahatmaja wuragil, Darmayu pan dipun hérpa, 1813, Tuwan Pri jeneng[ng]é, Kyahi jaksa sampun séda, kang gumanti kang putra, dé Marngali puniku, peparab Wirakusum[m]a.
  32. Dadi demang pangkatnéki, han[n]ang Sindang Kademang[ng]an, distrik Paséban naminé, Balu…Kalid hingkang nama, Wiradaksan[n]a demang, hanglenggah[h]i demang wahu, hing Lobener kademangan.
  33. Nyayu Sungsi lakin[n]éki, mlaya haja dadi demang, hing Palumbon duk dingin[n]é, satunggal[l]é lakinya, Hé…Subrata nama, jumeneng pangkat wahu, dadi demang Luwungmalang,
  34. Nyayu Lot[t]ama l[l]akinéki, hulu-hulu hingkang pangkat, Hanjani lakin[n]é mangké, Wirajatmika nama, dadi mantri pangkatnya, Bagus Yogya jeneng[ng]ipun, peparab Kertawil[l]as[s]a. 61a (128,961)

Hasal-Husul Wiralodra Sangking dalem kang damel nagari, Darmayu sabrang kulon, lara kelar kang duwé tanah hanang Kedu /Bagelén/ halaki putra Pejajaran.

Haran Jaka Kuwat. Trus peputra nami.
Mangkuyuda Tumenggung Metaram.
Mangkuyuda Tumenggung Metaram.
Peputra nami Wiraseca.
Ngabéhi Wiraseca ngabébre peputra nami Kartawangsa Tumenggung Metaram. Sampé hanak putu Kyahi Belara.
Kyahi Belara peputra nami.
Radén Lowan[n]a, Tumenggung Bagelén Radén Lowan[n]a, Tumenggung Bagelén peputra nami  :

  1. Gagak Pernala Tumenggung Bagelén;
  2. Gagak Kumitir hana hi(ng) Bagelén;
  3. Gagak Wirawijaya Tumenggung Tegal;
  4. Gagak Pringgawipura Tumenggung Ngayogya 188;
  5. Gagak Klanaprawira Tumenggung Karangjati

Radén Gagak Pernala Tumenggung Bagelén kagung[ng]an putra :

  1. Radén Wirapati;
  2. Radén Wiraseca;
  3. Radén Wirakusuma;
  4. Radén Singalodraka Radén

Singalodraka peputra :

  1. Radén Jaka Kuwat;
  2. Radén Kumbabocor;
  3. Bayu Mangkuyuda;

Radén Wiraseca peputra :

  1. Héstri Nyayu Wangsanegara;
  2. Héstri Nyayu Wangsayuda;
  3. Kakung Radén Kerstal haliyas Wiralodra no. 1 waktu hiki … Bagelén;
  4. Kakung Radén Tanujaya;
  5. Kakung Radén Tanujiwa.

Sawis[s]é Radén Kerstal haliyas Wiralodra no. 1 ngelandrah ngolé… kali Cimanuk sawis[s]é katemu kali Cimanuk trus bakal hing ngalasan sabrang kulon Kali Cimanuk. Lan katemu klawa Nyi Darma. Trus se… Nyi Darma kalih. Nanging Nyi Darma wong[ng]é hayu. dadi nagara diharan[n]i Darmayu Nyi Darma kalih hilang hing sungapé kali Cimanuk. // sawis[s]é lawas Wiralodra no. 1 kagungan putra 4 nami 62 (128, 962) :

  1. Kakung Radén Sutamerta;
  2. Kakung Radén Wirapati kang ganti dalem raman[n]é;
  3. Héstri Nyayu Hinten kang kagarwa Ratu Pulo Mas nami Perdinata;
  4. Kakung Radén Driyantaka.

Kang ganti dalem putran[n]é Radén Wirapati dijeneng[ng]i Radén Wiralodra pangkat dalem no. 2 2. Wiralodra Dalem Darmayu sabrang kulon kagungan putra :

  1. Kakung Radén Kowi;
  2. Kakung Radén Timur;
  3. Kakung Radén Sumedi kangganti dalem;
  4. Kakung Radén Wirantaka;
  5. Kakung Radén Wiratmaja;
  6. Héstri Hajeng Raksawiwangsa;
  7. Héstri Hajeng Sutamerta;
  8. Héstri Hajeng Nay Wangsa;
  9. Héstri Hajeng Wiralaksan[n]a;
  10. Héstri Hajeng Hadiwangsa;
  11. Héstri Hajeng Wilastro;
  12. Héstri Hajeng Puspatarun[n]a;
  13. Héstri Hajeng Patranaya.

Kang ganti dalem putrané nami Radén Sumerdi dijeneng[ng]i Wiralodra pangkat dalem no. 3 Wiralodra Dalem Darmayu sabrang kulon kagungan putra kembar nami :

  1. Kakung Radén Benggal[l]a;
  2. Kakung Radén Benggal[l]i kang kembar;
  3. Héstri Hajeng Singawijaya;
  4. Héstri Hajeng Raksawinata.

Kangganti dalem putrané nami Radén Benggal[l]a dijeneng[ng]i Wiralodra pangkat dalem no. 4 4. Wiralodra Dalem Darmayu sabrang kulon dapiyu 3 tahun lawassé lan kagung[ng]an putra 8 kathahé nami :

  1. Kakung Radén Lahut;
  2. Kakung Radén Ganar;
  3. Héstri Hajeng Parwawinata;
  4. Kakung Radén Solo haliyas Kartawijaya;
  5. Héstri Hajeng Nahiyasta;
  6. Héstri Hajeng Gembrak;
  7. //Héstri Hajeng Tayub 62a (129, 963);
  8. Héstri Hajeng Moka.

Sawis[s]é 3 tahun diganti malih hadiné kang dadi dalem nami Radén Benggal[l]i. dijeneng[ng]i Singalodraka pangkat dalem no. 5 .

  1. Singalodraka Dalem Darmayu sabrang kulon kagungan putra 1. nami Radén Semangun hangganti dalem dijeneng[ng]i Wiralodra pangkat dalem no. 6.
  2. Wiralodra Dalem Darmayu sabrang kulon kagungan putra 4 nami :
    1. Kakung Radén Suryapati;
    2. Kakung Radén Suryabrata;
    3. Kakung Radén Suryawijaya;
    4. Kakung Radén Kerstal.

Kang ganti dalem putran[n]é nami Radén Kerstal dijeneng[ng]i Wiralodra pangkat dalem no. 7.

  1. Wiralodra Dalem Darmayu sabrang kulon sawis[s]é lawasna trus kasowak hora hana dalem lan kagungan putra kathah[h]é nami :
  2. Kakung Radén Marngal[l]i Wirakusuma Demang Bébersindang;
  3. Héstri Nyayu Wiradibrata dadi ranggah;
  4. Héstri Nyayu Malayakusuma Demang Plumbon;
  5. Héstri Nyayu Hékasubrata Demang Hanjatan;
  6. Héstri Nyayu Suradisastra hulu-hulu;
  7. Héstri Nyayu Hanjan[n]i mantri tanah;
  8. Kakung Radén Yogya Kartawilas[s]a;
  9. Kakung Radén Kalid Wiradaksan[n]a Demang Lobener;
  10. Kakung Radén Prawiradirja Wiradaksan[n]a.

Demang Los[s]ari Demang Béhi Radén Wirakusuma peputra 4 :

  1. Kakung Radén Wirasentika Demang Lobener;
  2. Héstri Nyayu Sastrakusuma dadi jrutulis Demang Brengenyéber;
  3. Héstri Nyayu Wiradibrata wékling;
  4. Héstri Nyayu Patimah Demang Leléya.

Radén Yogya Kartawilas[s]a peputra 2 :

  1. Radén Madi Wirasomantri;
  2. Nyayu Cilik.

Radén Kalid Wiradaksan[n]a peputra 3 :

  1. Radén Wirasaputra dadi demang;
  2. (Radén) Wirahatmaja;
  3. (Hés)tri Nyayu Sumbadra.

Radén Prawiradirja demang Los[s]ari putra 2 :

  1. Héstri Nyayu Wiradiwangsa;
  2. Radén Prawirakusuma.

(Ha)jeng Wira(di)brata rang[g]ah peputra 4 :

  1. Radén Wiramadengda;
  2. héstri Nyayu Sumaga;
  3. Radén Mardada Wiradibrata;
  4. Radén Marsada.

Nyayu Malayakusuma demang peputra 2 :

  1. Radén Perdata Wirahastabrata;
  2. Radén Sumarga Wirasudirga.

    @@@

%d bloggers like this: