alangalangkumitir

Javanese Manuscripts

SULUK DAKA


SULUK DAKA

 [1] Punika carita Daka

Kasalin saking aksara Arab
Ing aksara latin dening :

Mas Kumitir
Selasa, 1 Agustus 2017

@@@

Bismillahir rahmanir rohim

PUPUH I
ASMARADANA

  1. Nenggih punika kinardi, ingkang anggurit tembang, Suluk Daka caritane, auliha ngulama kang gita, ambabareken ing ujar, pitutur ingkang satuhu, kang tarus lan dalil Kur’an.
  2. Isun amimiti amuji, anabut namaning suksma, kang murah ing dunya reka, ingkang asih ing aherat, kang pinuji tan pegat, kang akarya ngalam iku, kang asih Nabi Muhammad.
  3. Ampuranen sun angawiti, isun anurun  carita, saking kitab daka asale, den sami angapuraha, sakehing kang amaca, den weruh ing tegesipun, caritane suluk daka.
  4. Lamun anembah amuji, pujine katur sapa, yen katuring Pangerane, mapan ora erna rupa, lamun ora katura, tampa gawe sembahipun, angur aja amujiya.
  5. Lamun ngaturaken puji, maring Allah sumantana, [2] mapan dudu papadane, mapan Allah kang amurba, kang misesa ing sira, den weruh kawitanipun, kang nembah kang senembah.
  6. Puji sapa kang duweni, lan puji pujining Allah, kawula ora duduwe, lawase ora kuwasa, miwah panggawenira, lawan bedane sakojur, anging Allah kag karya.
  7. Pundi ingkang aran puji, tegese puji punika, pan nugrahan sajatine, kang tumiba ing kawula, tegese kanugrahan, iya urip tegesipun, urip-uriping sapa.
  8. Lamun uriping Hyang Widhi, kalawan nyawa punika, tegese nyawa ta mangke, kang tumiba ing kaula, ingaranan kanugrahan, tegese nyawa punika, iya uriping manusa.
  9. Pundi tegese ahurip, wong anom ngaweruhana, becik ing tarimane, angel jenenging agesang, tegese urip iku, katitipan kang tetelu, iman tauhid lan makripat.
  10. Tegesing iman lan tauhid, kang iman pangetonira, ngetokaken Pangerane, [3] ajujuluk ingkang Esa, lawan kang amisesa, tan nana roro tetelu, Allah ingkang tunggal.
  11. Pundi ingkang aran tauhid, mapan tunggal sajatinya, pengleburan ing rorone, ing Gusti lawan kawula, yen atunggal kaya apa, yen bedhane bedhanipun, nora tunggal ora pisah.
  12. Salamet oleh ngaweruhi, tegese tauhid punika, tunggak lawan kawulane, mapan kawula tanana, apan jenenging kawula, sajati jatine suwung, tanpa polah tanpa tinggah.
  13. Katuring sembah lan puji, pan katuring dewekira, deweke Allah jatine, tanana sembah sinembah, endi kang ing ngaranan, Dat iku wajibul wujud, sajatine ingkang ana.
  14. Iya kang nembah amuji, kanyatahanning Datullah, pan dudu unine dewek, manteb jenenging panarima, kawulane lan Pangeran, tanpa polah tanpa wujud, lir sarah aneng lautan.
  15. Jenenging sembah lan puji, pan sarah ing panarima, pan konangan salawase, [4] dening Pangeran kang mulya, cilik dalasan tuwa, den becik tarimanipun, angel jenenging panarima.

PUPUH II
DHANDHANGGULA

  1. Angandikan nabi kang sinelir, angrasani jenenging sembahyang, arep weruh ing Pangerane, lamun ta ora weruh, siya-siya dennya ngalampahi, pertingkahe sholat den weruh satuhu, weruhe kadi punapa, yen tan weruha, sameloke jadi kapir, atuduh warna rupa.
  2. Yen tan weruha sira ing Widhi, yakti wuta besuk ing akherat, arep wruh dsameloke, yogya sami akukuru, ing pangeweruh ingkang sajati, pertingkahing sholat, kang tunggal lan wujud, iku kawula tanana, wujud iku campuh kawula lan Gusti, kang dadi wujud atunggal.
  3. Weruhipun ing kawula Gusti, jenenging niyat pan tigang perkara, qasdu ta’rudh lan ta’yin, weuha bedhanipun, niyat iki sawiji, qasdu ing panedya, niyat kang amengku, dadi basa lan [5] swara, kang angadeg ruku’ sujud alinggih, iya jenenging niyat.
  4. Ping kalihe pardhu kang gumanthi, lungguhira bedhaning rakangat, papat lawan titigane, ngasahar tan kena shubuh, dipun awas sawiji-wiji, jenenging rakangat tan kena kaliru, jenenging ta’yin kakaping tiga, nyata kena waktune subuh lan maghrib, miwah bangsane pisan.
  5. Yen takbira , ora nganggo ta’rudh ta’yin, apa iku tan durung sampurna, angangeha kafirohe, pan badal sholattipun, mapan niyat jenenging wajib, ora kena tininggal, jenenging tetelu, lamun maksih anganggoha, tan sampurna qasdu ta’rus lawan ta’yin, sholate tan sampurna.
  6. Waler sangker pocapan puniki, kang sawane nora anduga, dening ewuh babasane, saweneh anguguyu, pasthinira angaweruhi, angucap sadabangga, pada wani wong bingung, kudu ngajak tutukaran, kang sawaneh ngangungaken ngaji tafsir, katungkul amamaca.
  7. Teka kena ingkang pada [6] mukmin, jenenging sholat den ati-ati pisan, den weruh pisah kumpule, endi kang mukmin atuhu, iya iku kang angaweruhi, sajatine asholat, pisah lan kumpulipun, dadi sholat ing kawula, sajatine kanugrahan ing Yang Widhi, kang tumiba ing kawula.
  8. Lamun tinggal sholat pan wajib, sajatine iku kang mulya, wong kang tunggal panggawene, lamun ta ora weruh, takokena dipun sayekti, angel jenenging sholat, manawa kaliru, den dalih atinggal pisan, ambasane atinggal sholat sajati, wajibe kang linakonan.
  9. Lamun tinggal sholat pan kafir, ora eshah mayite dinusan, wong mati bangka hukume, lawan tumulihipun, ora kena atinggal bakti, ingkang atinggal sholat, mapan jangjinipun, lan malihe ora eshah anumbeleh, lan angruksak kalimah kalih, wong atinggal asholat.

PUPUH III
S I N O M

  1. Kafire kang tinggal sholat, [7] yakti ora anglampahi, atinggal pan sarwi ngucap, tanna gawe sholat iki, lawan ingkang angisi, sholat angu-guyu rasul, dadia ratuning syaiton, lir kafire wong yahudi, pasthi lebur ajur luluh ing naraka.
  2. Luhure kang tinggal sholat, kaya apa oleh ngaweruhi, wajibe atinggal sholat, pundi kang dados amargi, atinggal sholat lan bathin, tanana liyan kang ketang, miwah panggawenira, mapan ora anderbeni, anging Allah polahe ingkang asholat.
  3. Ilang jenenging kawula, sirna datan ana kari, datan ana gentene, dening kang amaha suci, kawula jenenging napi, lir carman perlabinipun, lir lintang karahinan, kasenenan Sanghyang rawi, lintang ilang kasorotan surya,.
  4. Wong tumeka ing sholat, tunggal qasdu ta’rudh ta’yin, iya iku kang sampurna, angaweruhana ing budi, lawan ati kang wening, tegese mangke puniku, pan arep ngaweruhana, [8] qasdu ta’rudh lawan ta’yin, paringena wiwitane lafadz Allah.
  5. Huruf alif parengena, wiwitane Alif puniku, mapan hakekating niyat, Lam awal lawan Lam akhir, parengena niyat singgih, niyat iku tibaning Hu, Allah jumeneng Dzat, tibaning niyat sayekti, lafadz akbar iku sampurnaning niyat.
  6. Jenenging niyat tanana, pangleburan ing sakalir, tanana Gusti kawula, mapan dereng utami, pira yen salameting kaweruh, roro dadi satunggal, satunggal dadi kalih, nora pisah kawula lawan bendara.
  7. Ing pangaweruhing kawula, pareng asih ing Yang Widhi, lamun tunggal ing kawula, tanana ingkang ngaran, kang anebut ing Gusti, tan liyan kawulanipun, dadi nyataning Pangeran, kang anembah kang amuji, pan kawula ingkang dadi kanyatahan.
  8. Endi kang aran manusa, tarusa dzohire lan bathin, anarima ing Yang sukma, tan darbe polah pribadi, ing Yang Kang Amaha Tinggi, kang asih nugrahan agung, den tarima [9] ing kawula, asih nugrahan Yang Widhi, pan gumetar ora kumpul ora pisah.
  9. Wondening jenenging sholat, lima katahingreki, kang dhingin asholat Jumngah, kang kawetu saking lathi, pakumpulaning jalmi, sholat Jumngah aranipun, sing sapa angucapena, ingkang dzohir saking lathi, iya iku lakune asholat Jumngah.
  10. Pan sapa angucapana, saking dzohir lan bathin, aja tunggal ing panutan, Nabi Rasul kang sinelir, kakasihing Yang Widhi, pan puniku lakunipun, den ngaweruhana, basa dzohir baa bathin, iya ikukang sholat Jumngah.
  11. Ping kalihe sholat wasta, andelengaken ing ati, tegese kang ora pegat, paningalira ing ati, sapatemon ing Widhi, kadhos pundhi beneripun, lamun atetemuha, mapan ora warni-warni, sapatemon Pangeran Kang Maha Mulya.
  12. Pan aja aja angroro tingal, jenenging kawula Gusti, tan kawula ora nana, kawula jenenging napi, mapan [10] ora anderbeni, kawula jenenging suwung, pan kagenten ing Yang Sukma, tan darbe polah pribadi, polah tingkah tingkahe Allah kang murba.
  13. Sholat khaji kaping tiga, nora atinggal kakalih, ruh jasad pan kawicara, jasad ruh kadi pundi, mapan dadi kagenti, dening Yang Sukma Agung, pan sajatining tunggal, tunggale tekadipundi, iya jasad iya ruh iya Allah.
  14. Iku pundi duwe rarasan, lan ewuh oleh ngaweruhi, luput bener winicara, lupute tekadi pundi, lupute kang dereng dugi, benere kang sampurna weruh, yugna pan burukena, punika jenenging ngalim, kaweuraha sholat khaji aranira.
  15. Waler sangker kang satengah, lamun micaraken ngilmi, nora nedya muwapakat, satengah pating burikeh, olehe rebut ngilmu, tan ayun kasuran kaweruh, ngangungaken yen ngulama. (kirang 2 gatra).
  16. Iku laku luput singgih, sasar susur lampahipun dadi sasar. (kirang 7 gatra).
  17. Dadi wong kuma bisa, angrasa [11] bisa pribadi, tan angrasa yen kapriba, ujare ngilmu sajati, yugya sami ngaweruhi, maring Pangeran kang agung, dadine wong punika, weruhe sajati andhap asor tan angrasa lamun bisa.
  18. Sholat dhaim kang kaping pat, tegese angaweruhi, nyatane maring Pengeran, nora lali saking ati, awasa ati ningali, maring Pangeran kang agung, pan jenenging maksifat, tanana Gusti kakalih, kang kasebut ing ati Allah kang tunggal.
  19. Aja angroro Pangeran, ing awal miwah ing akhir, awale kang dereng ana, jenenging akhir kang kari, iya kang aran jisim, kang awal jenengingipun, pan jadikanyatahan, pan pahesaning jati, iya punika ingkang atunggal katunggalan.
  20. Tegese kang kaping lima, kanugrahan kang sayekti, sholat ngelmu ngalim iki, jenenging roh lawan jisim, yugya sami angaweruhi, tegese maring kang agung, namaning Allah punika, tan pegat oleh tingale, mapan nyegah ingkang dadi kanyatahan.
  21. [12] Datanana tingalira, dadine bumi lan langit, iya iku kanyatahan  kang dadi ayat sayekti, kukuh jenenging ngilmi, tanana roro telu, jenenging kanyatahan, wajah jati ingkang suci, eroh iku tegese kang aran wajah.

PUPUH IV
DHANDHANGGULA

  1. Angandika Nabi kang sinelir, kang suci jenenging sareat, thariqat lan hakeqat, miwah sarettipun, mapan tunggal dadi siji, lamun pisah abathala, nenggih lampahipun, sareat ora khakeqat, mapan bathal sareate ora dadi, lamun ora khakeqat.
  2. Kang thoriqat mapan ora dadi, lamun ora sarta khakeqat, mapan bathal ing karone, kang khakeqat winuwus, mapan bathal oleh ngaweruhi, yen tan anganggoha ma’rifat, bathal kaweruhipun, yugya sami angaweruhana, mapan wijib sareat dennya ngaweruhi, lan aja sira pepeka.
  3. Aja sira tungkul bisa ngaji, kang sapane den gawe kabisa, ngarih kuncara ngilmu, [13] sajatine durung weruh, kang satengah den gawe tuqbil, ngagungaken yen ngulama, tansah ajajaluk, ngelmune den gawe bandha, dipun anggo saba omahing prayayi, mlaku pinaringan.
  4. Mapan pegat ya jenenging ngilmi, ingkang saba omahing nangkoda, miwah mantri apa dene, mapan ujaring ngilmu, ora wenang saba wong sugih, asor jenenging ngilmi, sangujaring pitutur, ngelmu kang sampurna nyata, mapan adhoh wong sugih den kalumuhi, tan arep kalepeyan.
  5. Wenang sama omahing preyayi, lan nangkoda wong kang saba iku, yen abecik pinuture, lamun ora kaya iku, tanpa gawe dennya ngaweruhi, ngilmune digawe banda, sasar susur iku, wekasane dadi sasar, kang tumeka ngilmu kang sampun luwih, tan angreksa lamun bisa.
  6. Yen angrasa bisa pribadhi ya ngilmune pandhita, [14] angrasa bisa dheweke, mapan ujaring ngilmu, ora nana ingkang duweni, anging Allah kang atunggal, tan ana roro tetelu, kang amurba kang amisesa, ing ngulama kinarya pahesan jati, kinarya katunggalan.
  7. Tunggal wujud tunggal dadi siji, yen tunggal dadi wujud tunggal, kaya apa pangaweruhe, lamun weruha kupur, kaya priye lehira ningali, lamun weruha kasasar wong ngiku, Gusti pan dadi kawula, pan kawula iya nora dadi Gusti, datan kumpul tan pisaha.
  8. Lamun beda mangke kados pundi, yen tunggal pan dadi punapa, den weruh pisah kumpule, lamun ora kayeku, ngaweruhi jenenging ngilmi, akeh-akeh kewala, tan ana ing besuk, ngulamane den gawe pokal, den rarasan kaya wong adagang singgih, den anggo kasuciyan.
  9. Kang tumeka ing ngilmu sajati, apitutur weh tuturonehan, amrih jejeg amalane, amuruk wong balilu, amrih bisa [15] jenenging ngilmi, mariya yen wis bisa, oleh tuduhioun, tuduhan kang sampurna wikan, pan ulama kinarya kateran jati, lan ulama ora bisa.
  10. Dipun angas aja sak lan sirik, yen mumuruk ing para shokhabat, pan amrih luntur asihe, ngilmune kang satuhu amumule maring santri, ora kena santri ingatur pikir, nganggungaken yen bisa.
  11. Yakti bathal pan jenenging ngilmi, paksa bisa kados sumantana, tur dudu unine dewek, lan Pangeran kang agung, ngujub riya sumaah takabur, tan riyaning kawula, kagungan Yang Agung, pan kibir kibire sapa, puniku pan sabaring Yang Widi, kang asih ing kawula.
  12. Lamun ora sampurnaning kibir, laku pan jenenging kawula, kaya prihe pertingkahe, jenenging kawula, upamane lir sarah keli, anut milining toya, ing saparonipun, anut saparoning toya, saparone tan bisa polah pribadi, [16] iku jenenging kawula.
  13. Kibir iku sapa kangduweni, kanggoha jenenging kawula, kaya prihe panganggone, lamun nganggoha luput, lamun ora nganggo iki, kaprihe pangngowanya, salameting kaweruh salameting lakuning lampah, ora ilang kawula kalawan Gusti, kang roro dadi tunggal.
  14. Lawan ingkang jenenging dadi siji, tunggal wujud lan tunggal kahanan, pangkeburan ing karone, iya haq lafadz iku, mapan iku jenenging Gusti, ilang kaya apa, endi tegesipun, ora rupa ora warna, pan rupane wus ana ingkang sajati, lafadz lakuwata.
  15. Tunggal tan ana rorone, miwah dzat sipatipun, apngalira datan kakalih, wus nyata ing manusa, endi tegesipun, kang ingaranan manusa, iy rasul panutan sajagat bumi, kang tinut agama Islam.
  16. Inggih punika jenenging urip, wajib anembut ing Nabi Muhammad, dadi urip salawase, tan beda uripipun, lamun sira [17] anut sayekti, pan lakuning Rasulullah, jenenging lumaku, sareat lawan thoriqat, khakeqat makrifat, denya ngaweruhi, ing panggawene Muhammad.
  17. Endi inkang aran sareat jati, lan thoriqat hakeqat makrifat, endi nyata iku lungguhe, sareat badanipun, kang ing ngati lungguhe reki, lungguhe ingkang sipat, khayat tegesipun, muhayati ingkang lampah, pan puniku ingkang jenenging urip, ingkang roh Rasulullah.
  18. Pan tegese makrifat ngaweruhi, lungguhira jenenging makrifat, iku ing rarasane, iku kakalihing Rasulul, wus tumaka den ngaweruhi, samiya ngaweruhana, aja ana kaliru, ingkang aran wujud tunggal, badan iku pikukuh dunya ngaweruhi, ing pangucap ilallah.
  19. Ilallah sahadat kang jati, ingaranan kalimah kang tunggal, den weruh ing pasejane,tegese ati lulut, mapan sampun denya ngaweruhi, ujar ilallah ika, ingkang pikukuhipun, [18] ing ati tan kena obah, kalimahe ati tan kena gingsir, ing pangucap illalah.
  20. Mapan erohku jenenging urip, pikukuhe iya iku Allah, dadi urip salawase, iku pikukuhipun, jenenging roh tan kena gingsir, yugya angetokaken, anejaha iku, endi pikukuhing rasa, pan Muhammad kahananira Yang Widi, jujuluk Rasulullah.
  21. Pan mulane ana kalimah kalih, jenenging Nabi kita Muhammad, nyatakaken ing sipate, lamun nora kaya iku, nora nyata jenenging Gusti, kang amuji kang anembah, marang Gustinipun, yugya sami mancanana ing pangewruh, weruhe kalaning sufi asale Kitab Daka. Wallahu alam.

Tamat

SERAT ILADOENI


SERAT ILADOENI

Anyariyosaken dhateng wawadosing
lalampahan ingkang winadi,
pipiridan saking kitab
adamakna

2E DRUK 1928

Anggitanipun :
M.Ng. MANGOENDIDJOJO

WONOGIRI (SOLO)

Diterbitkan dan  dijual oleh :
TAN KHOEN SWIE
KEDIRI

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir
Sidoarjo,  15 Mei 2017

ѺѺѺ

[5]BUBUKA

Nuwun wiyosipun anggénkula ngimpun kawruh pétung Iladuni, punika wigatining sedya boten pisan miminihi utawi nununtun dhateng bongsa kula titiyang Jati angantepi kawruh tawang tuwang tanpa wawaton sayektosipun namung angluhuraken dhateng sujana ingkang kagungan anggit sapisan adhuh, saiba angélipun sampun sawastu wonten wawadosipun ingkang winadin. Manut ombaking jaman para durjana ing wekdal punika saya sengkut anggénipun angudi amrih luhuring kaswaskithanipun ingkang anjalari para nara praja bingung anggénipun angulir budi : ambudi sageda amikut dhateng para ingkang ambek durta wau.

Saréhning watakkipun bongsa kula tiyang Jawi taksih luméngkét dhateng balung sungsum anengenaken dhateng pétang awon saéning dinten sarat masrut punapa déné pasatoan sapanunggilanipun sanadyang ingkang sampun kadunungngan kawruh sumungkir dhateng watek gugon tuhon inggih taksih nganggé pétang wau punika, déning sampun dados kalimprahan tuturutan saking Panejenganipun Ratu Jawi, bilih kagungan damel mikrama[6]kaken putra sapanunggilanipun sarta yayasan punapa punapa :  taksih sami mundhut pétangngan dinten saé dhateng Kangjeng Radén Adipati (Papatih Dalem) sarta mundhut sangat wanci ingkang saé dhateng Radén Pangulu, punapa déné dhawuh masang tutumbal sarat masrut dhateng Nyai Adipati Sedhah Mirah. Dadosé pétangngan awon saéning dinten wau kalebet kabetahanipun  bongsa kula tiyang Jawi, mila bab ngélmi Iladuni wau kula wontenaken sapepakkipun, ananging kuciwa  sanget déné punika  serat boten kula cithakkaken jalaran saking ajrih kula : sarta angaji aji saking suraosipun wau serat babonipun punika ngélmi pétang Iladuni asal kagunganipun ingkang minulya kangjeng Susuhunan ing Maja Agung (Bejagung).

Pamelenging cipta pajampuwa pangajaping sedya : amrih para ingkang sami lampah durta wau sagedda brastha daruna kataman saking ancas tuwis larasipun serat Iladuni punika.

ѺѺѺ

[7]BAB : I
Pamilihipun Pasitén

Manawi tiyang badhé angadhéggaken griya, langkung rumiyin kedah amiliha siti ingkang saé, sampun pisan angenggéni pasitén ingkang awon saking awon saéning siti wau saged dipun kasumerêpan kedah ningali saking lumahing siti, katrangnganipun kados ing ngandhap punika :

  1. Bilih wonten siti miring mangétan punika nami Rêtna Kencana, saé, sinten ingkang ngenggéni pikantuk barkah ageng, kathah rêjekinipun ageng begjanipun.
  2. Bilih wonten miring mangidul punikna nama Kalasalaba, awon sinten ingkang ngenggéni tansah nandhang sisah, sarta asring kapejahan.
  3. Bilih wonten siti miring mangilen punika nami kalabencana, awon sinten ingkang ngenggéni tansah nandhang prihatos lan asring kenging ing sasakit.
  4. Bilih wonten siti miring mangaler, punika nami retna supudya, sae, sinten ingkang ngenggéni pikantuk kamulyan sarta lumintir sandhang tedhanipun.
  5. Menawi wonten siti miring ngaler ngetan punika nami [8] kalamurka, awon sinten ingkang ngenggéni asring kecalan lan cendhak umuripun.
  6. Manwi wonten siti miring ngidul ngetan punika nami kala drubiksa, awon sinten ingkang ngenggéni tansah kasorang-sorang.
  7. Menawi wonten siti miring ngidul ngilen nami kalageni, punika awon sinten ingkang ngenggéni asring kobongan.
  8. Menawi wonten siti miring ngaler ngilen punika nami retna muncur, sae, sinten ingkang sinung raja brana.
  9. Manawi wonten siti kantingal waradin punika nami retna pakaja, sinten ingkang ngenggéni kathah anakkipun sarta sugih emas picis.

BAB KAPING : II
Amrih Rahayu Ingkang Pinanggih.

Manawi ngadani andamel griya utawi angalih griya, (boyongan) punika kedah nganggé petung kados ing ngandhp punika :

Neptuning dinten lan pekenan punika kakempalaken lajeng [9] kadhawahaken pétang : guru, ratu, rogoh, sempolong, tegesipun makaten :

  1. Guru : saé, badhé sinung darsana, ginuronan lumintir sandhang tedhanipun tebih ing sambékala, cepak begjanipun.
  2. Ratu : langkung saé, kinajrihan ing sasami, tebih sambekalanipun lumintu rijikinipun.
  3. Rogoh : awon asring kepandungngan.
  4. Sempolong : langkung awon asring nandhang sisah sarta asring sasakiten kémawon.

Neptuning Dinten :
Jumuwah : 7, Saptu : 8, Ngahat : 6, Senén : 4, Selasa : 3, Rébo : 6, Kemis : 5.

Neptuning Pekenan :
Kliwon : 8, Legi : 5, Paing : 9, Pon : 7, Wagé : 4.

BAB KAPING : III
Sarat Masrut Anumbali Griya.

Tiyang ingkang andamel griya kedah waspada dateng sarat masrut tu[10]mbaling griya, supados sampun ngantos kapandungan awit kapitunan ing wingking badhé dados sanggemanipun pribadi, wondéning tumanjaning sarat masrut tutumbal wau kula terangaken kados ing ngandhap punika :

Bilih saka guru sampun ngadeg ing dalu wanci jam 1 pojokking griya sakawan pisan kedah dipun isingi, manawi dhawah malem dinten Jumuwah jam 1 pojokking griya sakawan pisan wau kedah dipun pendemi tigan ingkang wukkan kawiwitan saking pojok lér wétan ngantos kemput dhateng sekawan pojok wau. Saben wau tigan kapasang, kedah ngungelaken japa montra makaten : “Alif bé, bé, bayan bayan ora ana penggawé, padha wurung bébaé baé”. Kaungelaken kaping tiga tanpa ambegan sasampunipun lajeng mendhem wau tigan ngantos sarampungipun sakawan pisan. Manut pangandikaning Kangjeng Susuhunan ing Bejagung dhateng ingkang wayah Nyai Ageng Mruwun Dwander Dhistrik Kanor, Dhistrik Pelem (Sumberja) Bojanagara, sarat masrtu tuwin tutumbal wau supados kasumerépan dhateng para putra wayahipun awit supami katindakkaken kanthi tumemen sarta kandel kumandelling tékad ing salaminipun boten pisan badhé kénging dipun pa[11]ndungi utawi dipun lebetti déning durjana kampak utawi kécu,awit sinten ingkang badhé lampah awon manawi sampun lumebet dhateng pekarangan lajeng santun paningal griya ingkang badhé dipun lebetti : punika katingal wana ageng utawi saganten.

BAB KAPING IV
Daya Sarana Saged Angicalaken Lemut utawi Jingklong

Manawi kapéngin tilem sakéca jalaran pun lemut utawi jingklong boten purun manggén wonten salebeting griya : punika kedah anindakaken daya sarana kados ingkang kula pratélakaken ing ngandhap punika :

  1. Boten kénging ura-ura, utawi omong-omong kosong, kajawi rérémbaggan bab tumindakipun andamel utawi nindakaken pakaryan ingkang dipun lampahi.
  2. Boten kénging udud (rokok) nginang utawi madhang jajan wonten salebetipun griya ingkang nembé kagarap.
  3. [12]Manawi badhé sarapan madhang, ngombé utawi sasaminipun kedah sumingkir saking griya ingkang kagarap ngriku.

Manut papacuhipun ingkang minulya Kangjeng Susuhunan Rathu ing Giri : sinten ingkang nindakaken dhateng daya sarana wau, pun lemut utawi jingklong sampun dipun papacuhi boten kénging pisan-pisan lumebet dhateng griya kados ingkang kasebat ing nginggil wau.

BAB KAPING V
Saged nyumerépi barang ingkang ical
punapa ical saéstu utawi botenipun.

Manawi badhV nyumerepi barang ingkang ical punapa ical saéstu utawi botenipun punika petanganipun makaten : uwit epang, godhong, kléyang, terangipun makaten :

  1. Manawi dhawah uwit punika barang boten ical sanadyan icalla inggih saking pangrékadayanipun ingkang gadhah griya utawi ingkang gadhah barang piyambak pramila manawi dhawah [13] ing pétang uwit paranara praja, (priyantun utawi pulisi) kedah prayitna, pamariksanipun ingkang salesih. Sampun kesesa, kawawas ulat utawi solah bawanipun ingkang gadhah barang utawi griya, awit sadaya solah muna lan muni : dados pratondha panengerraning batos jer salugunipun wau barang boten ical sayektos.
  2. Menawi dhawah pétang: epang, ingkang mendhet wau barang taksih sanakipun ingkang gadhah griya utawi barang.
  3. Menawi gadhah pétang: godhong, ingkang mendhet wau barang tetepanganipun ingkang gadhah griya utawi barang : nanging saking éstri, kénging ugi mambet sanak nanging sampun tebih.
  4. Manawi gadhah pétang: kléyang , ingkang mendhet wau barang tiyang sanés.

BAB KAPING VI
Saged nyumerepi dhateng barang ingkang ical énggal
pinanggih utawi botenipun

Menawi badhé nyumerépi dhateng barang ingkang ical punapa saged pinaggih utawi boten punika kedah nganggé pétangngan pal sakhabat rasul ingkang sampun kaagem dhateng panjeneng[14]anipun Kangjeng Susuhunan ing Kalijaga, ananging sarananipun kedah kapétang nganggé arta katahipun : 40 : iji, wau arta kedha ingkang sami, upaminipun rupi sén inggih sén sedaya, menawi kethip sadaya, asal gunggungngipun wau arta jangkep : 40. Wau arta lajeng katumpuk dados satunggal tumunten kawacakna dhateng donga atining surat Angam rambah kaping : 3 : ugi tanpa ambegan sasampunipun wau artalajeng kapendhet sakajengipun kadhawahaken dhateng pal sakhabat rasul kados ingandhap punika :

  1. [15]Manawi pungkasanipun arta wau dhawah Mukammad barang ingkang ical wau mesthi énggal pinanggih, ananging sarananipun kedah slametan sekul wuduk bumbu sapikajenganipuningkang ngolah, ingkang kinurmatan Kangjeng Nabi Mukammad donganipun kabulla lan selamet.
  2. Manawi dhawah Abubakar, barang ingkang ical boten saged pinanggih.
  3. Manawi dhawah Ngumar, barang ingkang ical wau ugi saged pinanggih: ananging radi lami, sarananipun kedah slametan sekul punar, bumbu sakeparéngipun ingkang kinurmatan sakhabat Bagendha Ngumar, donganipun slamet.
  4. Manawi dhawah Ngusman barang ingkang ical wau enggal pinanggih, sarananipun kedah slametan sekul golong, pecel ayam ingkang kinurmatan sakhabat Bagéndha Ngali, donganipun slamet.

Wondéning atining surat An Ngam wau makaten: Latuddriku [16]  huwa Absaru, wahuwa yuldrikul Absara, wahuwallatiful khabir.

BAB KAPING VII
Saatting lumampah ngupados katrangan

Manawi badhé bidhal ngupadoskatrangan kedah manut lan miturut dhateng saatting dinten ingkang kula terangaken kadhos ing ngandhap punika :

  1. Dinten Akad kedah lumampah wiwit wanci ngasar.
  2. Dinten Senén kedah lumampah wiwit wanci palethékking surya.
  3. Dinten Slasa, kedah lumampah wiwit wanci énjing.
  4. Dinten Rêbo, kedah lumampah wiwit wanci palethékking surya.
  5. Dinten Kemis kedah lumampah wiwit wanci lingsir wétan.
  6. Dinten Jumuwah, kedah lumampah wiwit wanci lingsir kilén.
  7. Dinten Saptu, kedah lumampah wiwit serapping surya.

Sadéréngipun limampah: langkung rumiyin kedah maos dhateng atining surat An Ngam (Bab kaping : VI, kaca : 13) badheé jumangkah medal saking korining griya kedah angyektossi [17] lampahing napas ingkang medal saking léngnging grana, manawi lampahing napas benten ingkang kanan ingkang jumangkahlangkung rumiyin kedah suku ingkang tengen manawi lampahing napas banter ingkang kéring: ingkang jumangkah inggih  kedah suku ingkang kéring. Sarta kedah mangésthi punapa ingkang sinedya, katokidna gampang éwuh: satemenipun botén wonten jalarran sadaya punika sampun kawengku sarta kawasésa dhateng gesang kita, pramila sandyan éwetta inggih  badhé dados gampil.

BAB KAPING VIII
Punika pétangngan ingkang kagem dhateng Kangjeng Susuhunan ing
Bondhang (?) nganggé wawaton saking dinten.

Manawi wonten tiyang kécalan ing dintenipun siyang utawi malemmipun dinten :

  1. Jumuwah: tiyang ingkang mendhet dedeggipun réspati, rambutipun kathah, darijining asta cendhak kaken ingkang tingkah polah, kasenenganipun asring kékésahan utawi saba ing tongga, griyanipun wonten salér wétanipun tiyang ingkang kécalan barang ingkang kapendhet: kadelikaken wonten ing longan utawi sacelakking sumur, amrih pinanggihi[18]pun kedah slametan sekul ulamipun dagingnging kéwan suku sakawan kaolah sapikajenganipun ingkang kinurmattan Kangjeng Nabi Mukammad donganipun Rasul.
  2. Saptu: ingkang mendhet sagriya utawi sapakarangan dedeggipun pideksa, rambutipun cemeng, darijining asta ckapan barang ingkang kapendhet wau taksih kadhelikaken wonten salebeting griya, prenahipun wonten ing lér, supados éenggal pinanggih kedah slametan sekul golong, jangan menir, ulam pecel sawung, ingkang kinurmattan Kangjeng Nabi Saléh, donganipun kabulla.
  3. Akad: ingkang mendhet tepanganipun watakkipun lamun kékésahan seneng anyanyangking, kulit bambang awak griyanipun salérripun ingkang kécalan barang ingkang kapebdhet kabekta késah mangidul amrih pinanggihipun sagedda slametan sekul punar, ulamipun lembaran ayam ingkang dipun urmatti Kangjeng Nabi Ngisa, donganipun slamet.
  4. Senén: ingkang mendhet kempal sagriya, rambuttipun lemes lan lemes tingkah polahipun kupingipun panjang amprih énggaling pinanggih kedah slametan sekul wuduk ulamipun eloh, ingkang kinurmattan Kangjeng Nabi Dawud donganipun kubur.
  5. [19] Slasa: ingkang mendhet manis ulatipun kulitipun bambang ngawak rambutipun akas irungipun cendhek (pésék, dungik) barang ingkang kapendhet kadelikaken wonten ing pakarangan utawi wana, amrih pinanggihipun kedah nganggé slametan kupat: 40: bumbu kados adat ingkang kinurmattan Kangjeng Nabi Suléman donganipun slamet.
  6. Rêbo: ingkang mendhet rupinipun kuning, lemes rambutipun lan tingkah polahipun wau barang ingkang kapendhet dipun delikaken wonten sangandhaping kakajengan prenahipun ing kidul kilén amrih pinanggihipun kedah slametan  sekul golong, pecel ayam janganipun menir, ingkang kinurmattan Kangjeng Nabi Yakub donganipun kabulla.
  7. Kemis: ingkang mendhet sanakkipun piyambak dedegipun cekapan rupinipun kunin, juwéh pangucapipun nglading bauning asta, lemes tingkah polahipun kasenenganipun asring raraosan dhateng lalampahan saé. Amrih pinanggihipun kedah slamettan bubur bacingah, (abrit, pethak, cemeng) ingkang kinurmattan Kangjeng Nabi Ibrahim donganipun kubur.

[20] Pépénget bilih ngupadossi katrangan saking Bapa (?) punika, manawi dinten Jumuwah, Saptu, Senén sarta Rêbo, sampun kasupén ingkang kempal sagriya, saperangan utawi tongga tepalihipun awit punika ingkang badhé dados jalaran pinanggihipun wau barang.

BAB KAPING IX
Punika pétangngan ingkang kagem dhateng Kangjeng Susuhunan
Rathu ing Giri, nganggé  wawaton saking pekenan

Menawi wontwn tiyang kécalan saking pekenan :

  1. Manis (legi): ingkang mendhet wau barang rupinipun pethak griyanipun wontening wéten amrih pinanggihipun kedah slamettan buceng, ulamipun ayam pethak mulus ingkang kinurmattan Kangjeng Susuhunan ing Ngampél donganipu rasul.
  2. Paing: ingkang mendhet wau barang rupinipun pethak sarta abrit griyanipun wonten ing kidul amrih pinanggihipun kedah slamettan sekul golong pecel pitik jangan menir, kang dén mumulé Kangjeng Susuhunan ing Kalijaga, donganipun kunut.
  3. [21] Pon: ingkang mendhet wau barang rupinipun kuning, griyanipun ing kilén amrih pinanggihipun kedah slamettan sekul ulamipun sawung abrit ingkang dipun kurmati Kangjeng Susuhunan ing Kudus donganipun slamet.
  4. Wagé: ingkang mendhet rupinipun cemeng, griyanipun ing lér, amrih pianggihipun kedah sklamettan sekul wuduk ulamipun ayam cemeng, ingkang kinurmattan Kangjeng Susuhunan ing Giri, donganipun kabul.
  5. Kliwon: ingkang mendhet rupinipun bambang awak griyanipun wonten ing tengahing kampung utawi dhusun amrih pinanggihipun kedah slamettan sekul punar, ulamipun sawung blorok abrit.

BAB KAPING X
Punika pétangan ingkang kagem dhateng
Susuhunan Siti Jenar, nganggé wawaton sastra Arab

Manut kawruhipun Kangjeng Susuhunan Siti Jenar: naminipun tiyang ingkang lampah durjana punika sampun kapathokkan mesthi nganggé sastra Arab sastra wau dumunung wonten salah satunggiling wanda [22] namanipun tiyang wau, katranganipun kados ing ngandhap punika :

  1. Dinten Akad naminipun tiyang ingkang mandung wau wonten satranipun Kaf barang ingkang kapendhet kabekta mangalér, ingkang kajujug ing panggénan utawi ing dhusun ingjang rêja (ramé).
  2. Dinten Senén naminipun tiyang ingkang mendhet wau barang ugi wonten sastranipun Kaf barang ingkang kapendhet kabekta mangidul.
  3. Dinten Slasa, naminipun tiyang ingkang mandung barang wau wonten sastranipun: Sin barang ingkang kapendhet kabekta mangidul.
  4. Dinten Rêbo, naminipun tiyang mandung barang wau wonten sastranipun , utawi Ra, barang ingkang kapendhet kabekta mangétan.
  5. Dinten Kemis naminipun tiyang ingkang mandung wonten sastranipun Ga, barang ingkang kapendhet kabekta mangalér.
  6. Dinten Jumuwah, naminipun tiyang mandung wonten sastranipun Jim barang ingkang kapendhet kabekta mangilén.
  7. Dinten Saptu, naminipun tiyang ingkang mandung wonten sastranipun Sin barang ingkang kapendhet kabekta ngalér ngétan.

ѺѺѺ

[23] Wondéning bab prakawis Iladuni punika kajawi ingkang kasebut ing nginggil wonten malih  miturut katranganipun Bagus Ngarpah, ngulama dalem ing Surakarta Adiningrat kados ing ngandhap punika :

Pétung Iladuni iku tabnsah dadi parêbuttan  déning sulayaning panemu, siji ngarani tiba pati, sijiné: katekan sakarêppé, iba sulayané, mongka witting pétung mung siji saka dina pipitu.

Kangjeng parétah gedhé andangu marang Bagus Ngarpah, aturé:

Menggah Iladuni warni kakalih punika sami lêressipun sanadyan sulaya dhawah ing pétang awon saéning dinten nanging pancen dhasar makaten amargi Iladuni punika ingkang kacirénan aksara (a) anggitanipun pandhita ajujuluk Empu Hartati ing Wiratha, ingkang kacirénan aksara (b) anggitanipun Ajar boten terang naminipun.

[24] Awit saka iku kang sayoga milih dina becik
kang tumbuk tibané pada becik.

SERAT PONCADRIYA


SERAT PONCADRIYA

PUNIKA SERAT PONCADRIYA

Kekarangan sangking kitab pinangkané

Mawi sekar

¤¤¤¤

Kacapaken dhateng kantor pangecapanipun
Tuwan Ghé, Shé, Té, Pandhorép

Ing nagari Samarang,
Taun 1872

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :

Mas Kumitir

Sidoarjo, 20 April 2017

@@@

PUPUH I
H A R T A T I

  1. Jam sadasa énjing ari Kemis, legi Rajap tanggal ping nembelas, nuju mongsa kawoluné, warsa Daé puniku, sapta naga pandhita théng sipi, sengkala duk manurat, agyama anurun, mangun langening carita, kekarangngan sangking Jeng Iman Nawawi, kinarilan déning Hyang.
  2. Purwaning réh wasita ginupit, caritané Serat Poncadriya, sangking kitab pinangkané, lafalé kang rinacut, sinalinan ing basa Jawi, mangsudé lafal murat, dadya kang ing ngapus, sinawung kalawan tembang, witing raras sajagad samya amuji, ing kanugrahaning Hyang.

PUPUHM II
ASMARADANA

  1. Kang sedya leluri Nabi, ngawruhi sang liring ngalam, panjenengnganira kathong, kang kaumuk ing ngakasa, nagara Poncadriya, ajujuluk Raja Napsu, tuhu Rathu Binathara.
  2. Saluhuré kang pratiwi, sangandhapé ing ngakasa, tanana madha Sang Kathong, kasasra Nungsontara, sadaya kumawula, dhumateng sira Sang Prabu, Raja Napsu tanpa sama.
  3. Ingkang kinarya [4] Pepatih, ing nagari Poncadriya, Arya Budiyah julukké, jatiné sandi upaya, tanana kang uningnga, sekawan niyakanipun, sami prajurit sadaya.
  4. Ngabéhi LuamaH Sekti, salira banglir tembaga, pan ati kedadéhané, lair medal sangking netra, pan kelangngenanira, sasimpen rérasanipun, ing dalu pantaréng siyang.
  5. Lan niyakanipun malih, jujuluk Demang Amarah, lir minangsi sarirané, rémpelu kedadyanira, medal sangking talingngan, déné kelangngenanipun, ngadu adu kekeréngngan.
  6. Mematéni siyang ratri, sadina dina aduka, lawan malih niyakané, jujuluk Rongga Supiyah, jeni kang pasariran, kadadéhané pupusuh, lair medal saking grana.
  7. Siyang ratri pan kuwatir, maras gumeter tan pegat, nanging ta kathah artiné, lan malih niyakanira, kéwani namanira, sarirané ijo iku, sing limpa kadadyanira.
  8. Sangking dubur génya lair, déné kalangngenanira, anggung dhahar lawan saré, kanggep pangawulanira, mila nagara réja, inggih sangking mawénipun, kéwani dhaharané nendra.
  9. Yé[5]n tan dhahara sahari, dadya réngkaning nagara, grahana lindhu temahé, sesalat agring prahara, nagara Poncadriya, permila gemah kalangkung, kéwani tutugas karsa.
  10. Lurah Kajineman sekti, wus tatébedhah nagara, sumurup ing ngajur rajér, pun makruh ing ngaranira, kocapa Sri Naréndra, tinangkil wadya penuh, ing ngarsanira Sang Natha.
  11. Satriya Punggawa Mantri, lelurah manggung pepakkan, andhér sorré tarub gedhé, wus pinarak Sri Naréndra, sitinggil padmasana, pinatikking rétna murub, tinon lir giri kusuma.
  12. Ngandika Sri Narapathi, Bapa Patih kayangapa, ing kuna kelawan mangké, ing nagari Poncadriya, gemah ingkang nagari, Ki Patih nembah umatur, pukulun atur kawula.
  13. Yektos gemah ing mangkin, tinanthing ing kuna-kuna, tan kadi gemahé mangké, murah kang sarwa tunumbas, wong cilik kathah suka, metu kang sarwa tinandur, manggut mésem Sri Naréndra.
  14. Kawula ngaturi uning, dhateng paduka Bathara, kula miréng pawartosé, wonten Satriya utama, tuhu trahé kusuma, tanarsa nungkuling Pra[6]bu, Sanubari padhekahan.
  15. Lalima sami respati, akekasih Radén Iman, anoma ing kawayahané ba-, gusé tanana madha, éstri ingkang satunggal, warnané ayu pinunjul, akekasih Mutmainah.
  16. Kang jalu apekik pekik, Radén Tokit namanira, Radén Makripat wastané, kalawan Rahadén Islam, sami lit Hyang ngasmara, sarta wonten nembanipun, kekasih Nata Agama.
  17. Duk miyarsa Sri Bupati, ing ngaturê Patihira, yata ngandika Sang Kathong, dhateng lurah kajineman, Makruh sira sun duta, anggowaha layangngingsun, katampiya Radén Iman.
  18. Sinung tinampanan aglis, duta pamit awot sekar, sang Nata bibar ngedhaton, ginarêbeg ing wanodya, luwar wadya aséba, kawarnaha kang lumaku amu-,ndhi mundhi nawala.
  19. Datan kawarna ingmargi, ing Sanubari wus prapta, derojog duta lampahé, yata sigra jajar lenggah, kagét Radén Iman, praptané lurah Makruh, kepanggih sami nonoman.

PUPUH III
S  I  N  O  M

  1. Ngandika Rahadén Iman, ing pundi ngayun kawingking, pu[7]napa ingkang sinedya, lan sinten sinambat wangngi, kang tinakon nauri, aran kawula pun Makruh, titiyang Poncadriya, dinuta déra Nerpathi, amaringken layangngé Sri Naranatha.
  2. Dhumateng andika uga, sigra ing ngelungken nuli, tinampanan gya winaca, sinukma sajroning galih, tan katara ing lathi, winaca ing purwanipun, prapteng titi wekasan, aksara sampun atiti, pan mangkana ungelé jroning layang.
  3. Pénget layangé Sang Natha, Poncadriya Sri Bupathi, Raja Napsu dhumatengnga, Radén Iman Sanubari, mangkana lingnging tulis, yén tan sébaha sun gempur, sira Radén Iman, malékat amalik bumi, lah antinen sandhangngen gurdakaning wang.
  4. Kang layang sinebit sigra, pun Makruh medal tan pamit, datan kawarna ing marga, ing Poncadriya wus prapti, ngarsané Sri Bupathi, sapolahé sampun katur, Raja Napsu Bramatya, tebah jaja nétra andik, pan gumeter kumejut padoné lésan.
  5. Wedana Bang wingnga-wingnga, talingan kadya sinebit, ngandika Sri Naranatha, dhumawuh dhateng Ki Patih, éh undhangngana sami, sarupa[8]né wadyaningsun, sigra wusing ngundhangngan, sadaya sampun miranti, sasikepé ngayuda sampun sumekta.
  6. Lir péndah sasapu wedhi, wadya bala angajrihi, panganggo abang asinang, pan sampun misihur sami, wadya bala miharsi, yén Sang Natha arsa gempur, dhumateng Radén Iman, kang dhadhekah Sanubari, sigra budhal wadya bala tan pétungngan.
  7. Sang Natha nitih Dipongga, pan Ujub wastané ésthi, palana pinasang riya, angkusé cegah ngabekti, wus angembanan giri, busananira Sang Prabu, arasukkan sumengngah, akampuh langgeng tan muji, lancingngané kuma-kuma kang dén angsar.
  8. Amakutha karam mutlak, paningsetira jinail, adhuwung dhapur kiyanat, pan kemat ingkang jemparing, gendhéwanipun kidib, keparat wastané busur, kakenthengnya pitenah, giyuné ngumpeting janmi, wadya bala lir péndah sagara bena.
  9. Sami anitih turongga, sumekta sikeping jurit, wau ta Si Brubah Niyat, watangngé laku tan yekti, wegig linali-lali, gagodhég maha dalurung, sopalé anguwawa, tueongga pengkuh tan éling, ke[9]ndhaliné sampun taté pala cidra.
  10. Ganggong amrih ken duduka, apus cidraniréng jangji, apus gulu peksa iya, apus buntuté tan éling, kekapa manah serik, sungkanan pan rarabinipun, ébék alem maleman, kendhaliné peksa drengki, wus dén cangking cemethi susuring tingal.
  11. Neng ngakenati seksana, winarna ing Sanubari, akekasih Radén Iman, duk bakda salatnya rambi, cahyané anelahi, pan sampun miarsa tutur, ing mangké linurugan, pepekkan wong Sanubari, Radén Iman kang manah langkung sungkawa.
  12. Tumuli asalat khajat, pancering tingngal kang ening, sawusé salat nenedha, dhumateng Hyang Maha Suci, anjunjung asta kalih, Pangéran amba kang Ngagung, Tuwan kang luwih wikan, kang dadékakén ing sekalir, Tuwan uga atulungnga ing kawula.
  13. Panedhané tinarima, déning Hyang Kang Maha Suci, Rahadén Iman wus dandan, busana sikeping jurit, miwah Rahadén Tokit, Makripat sampun angrasuk, Radén Iman samekta, Nata Agama tan kari, samawana Sang Rêtnayu Mutmainah.
  14. Wong Sanubari pepekkan, tengngara dhikir pamuji, tengarané [10] maju ngrana, madhep ing kéblat kang baris, binudhalaken sami, tan tilar ing tartipipun, Radén Iman punika, lumaris miwiti muji, sarwi sira asikep watang tuwekal.
  15. Sampun anitih turongga, siniriggaken tumuli, awasta sabar derana, siriggé nebut mring Widi, rinakit kang kendhali, cipta rasa westanipun, gegiwang tingal tunggal, wus buntut percaya puji, sinutrénan puji datanpa pegatan.
  16. Songgo wedhi wani kalih, amben pikukuh ing dalil, apus guluné tan pegat, pan ébék saréhing ngati, nugraha rarabnéki, kadhal wangkong iklas iku, muncéné sukurring Allah, carangngan pasrah ing Widi, wus cinangking cemethi awasing tingngal.
  17. Pan emban nata agama, kang kinarya sénapati, sikep watangngé istigpar, siriggé dhikir tan lali, dhahu pupuji jati, wegiggé lampah rahayu, sinerêk tobatira, tindakké tasbéh lumaris, nguwuh lawan sesumbar maca istigfar.
  18. Rêtna Ayu Mutmainah, punika tan kena kari, dhasaré ayu utama, angrasuk busana adi, ngimbuhi ayu manis, cahya guwiwang sumunu, ara[11]sukkan saréngat, sinjangngé tarékhat jati, kekembené khakhékhat tepi makrifat.
  19. Sinampuran sahadat, asengkang brongta Hyang Widi, panunggul ngamal jariyah lampahé tinandhu yakin, Radén Iman neng ngarsi, para kadang anéng pungkur, datan kawarnéng marga, prapténg payudan abaris, Radén Iman tunggul payung angléla.
  20. Binabar bandéra kurmat, tunggulé nginggil pan tasdik, taklim tabuhanira, pan asri tanbéh ngerangngin, bandérané kumitir, kangnginan asi dinulu, anginé rahmatollah, wus ayun-nayunan sami, barising prang tinata tata tilawat.
  21. Busanané Radén Iman, rasukanira tubadil, kampuhé cinitréng ikhram, paningset mikraj Ing ngati, lancinganipun kadis, pan wiri babentingipun, dhuwungngé Amarollah, wrongka kayu mawdanahi, wus rinasuk makutha munajat Akah.
  22. Asikep panah sirrollah, gendhéwa sabiling ngati, busuré laku supangat, mujadah kakentheng néki, tandangngé ati éling, lembahé kang manah kulur, éndhong tan tilar kojah, kakéjék pitutur [12] jati, sigra mara sabar nebut nama Allah.
  23. Ngagem cakra rukyattollah, Raja Napsu aningali, ngandika ing wadyanira, Demang Amarah tinuding, sira mapagga jurit, kang kinon sigra umagut, Radén Iman tumingal, Nata Agama tinuding, sarêng mara tanana arsa mundura.

NCHA

  1. Cinarita wau Sang Patih Budiyah, sayekti lair batin, kelahiranira, milu ing Poncadriya, batin milu Sanubari, tengahing rana, milu ing Sanubari.
  2. Yata sampun sinalinan tatunggangngan, bleggedaba ngajrihi, wasta pun Kalimah, sikeping sinalinan, pedhangngé tuturing dalil, taméng tilawat, tandangngé ati éling.
  3. Raja Napsu kalintang bramantyanira, pegat lir bumi gonjing, kasekténé medal, buta lawan wenara, sangking nétra sangking kuping, wendran ayutan, tandangngé angajrihi.
  4. Wadya bala kathah kabur déné buta, wenara anauti, malih kawarnaha, wau Demantg Amarah, acampuh ruketing jurit, mungsuh kelawan, emban Nata Agami.
  5. Demang Amarah numbak barubah niyat, panggah Nata Agami, a[13]males pan éklas, puji jati kang tumbak, Amarah jajané kanin, terus walikat, Amarah dén gongsongngi.
  6. Radén Tokit pinedhang déning Luamah, pedhangngé srik kepati, yata tinamsiran, Radén Tokit apanggah, taméngngé cegahing Nabi, amales sira, Radén Tokit anitir.
  7. Dhuwungngipun pangéstu kasduning manah, Luamah lambung kanin, kiri terus kanan, wus mundur ginosongngan, lurah kajineman prapti, ayun nayunan, mungsuh lawan Sang Déwi.
  8. Mutmainah arsa cinekel kéwala, Sang Déwi anggati, sarwi nabet sira, sampuring mushadat, pun Makruh niba kuwalik, amales sigra, towokké angajrihi.
  9. Ageng wiyar towokké aran was uwas, rasukan Sang Dyah keni, saréngaté suka, Sang Déwi males lawan, pinjungngé tuturing kadis, pinabet sigra, Makruh pilingngan keni.
  10. Buntayangngan pun Makruh kajengkang jengkang, Raja Napsu marani, anitih dhipangga, liman pun ujub meta, dénira akupur kapir, sigra angada, Radén Iman ngingati.
  11. Yata ke[14]bat amales panah sirrollah, gendhéwanira sabil, busuré saréngat, gandhéwa wus pinenthang, lumepas kena kang ésthi, rubuh kang liman, Raja Napsu malesi.
  12. Menthang sigra pun kidip gandhéwanira, kiyanat kang jemparing, busuré keparat, jemparingngé lumepas, Radén Iman ambeneri, kudané kena, meksih éca sasirig.
  13. Radén Iman tan pisah lawan Makripat mungsuh lawan Kéwani, agebang ginebang, Kéwani katriwandhan, lumayu dipun gongsongngi, Sang Natha sira, yudané silih ukih.
  14. Reméning prang Sang Natha lan Radén Iman, sami sudiréng jurit, tanana kasoran, surak ambal ambalan, Rahadén Iman tumuli, angagem cakra, rahmattollah ngajrihi.
  15. Dyan lumepas kebaté cakra kumilat, Sang Natha ambeneri, kang makutha pecah, terus dhateng ing sirah, muncar rahira dres mijil, Sang Natha niba, kantak Sri Bupathi.
  16. Wadya bala Punggawa ing Poncadriya, rêbut arsa gongsongngi, dhateng Sri Naréndra, gumuruh awurahan, anglir rêbah ingkang langit, tunjung tinunjung, wadya kang ngungsi urip.
  17. Samya [15] nangis sambaté ngaru-ara, wadya bala kang mati, sarwi tumpangan, ludira ambelabar, lir pindah segara getih, Sang Natha sigra, binekta malbéng puri.
  18. Raja Napsu sadhatengngé Poncadriya, gumuruh ponang tangis, lir gabah nginteran, tanbuh ing polahira, wong sanubari nututi,ing Poncadriya, sinamber dhandhang putih.

PUPUH IV
DHANDHANGGULA

  1. Wusing ngalap kuthané Narpathi, Poncadriya kinukut jinarah, giniring raja kayané, Raja Napsu anungkul, atur pati kelawan urip, anenggih Radén Iman, kang jumeneng Ratu, Sanubari amakutha, Sri Naréndra juluk Raja Iman Suci, lir Ratu Waliyollah.
  2. Wus jumeneng Rathu Sanubari, Raja Iman tansah anéng pura, tan winarna ing tiyasé, anekakakén sampun, nyatakakén ingkang sajati, ing Sanubari pura, wangunira unggul, ginapura kutha rêtna, lapis sapta bata pan rinakit adi, tinon asri korinya.
  3. Lawan malih kalangenanéki, maliki mas binatur sosotya, nila widuri wastané, sinirab ing mas murub, akik mirah jumanten wi[16]wilis, pucukking ngaras sinungngan, mustaka jumerut, ingkang nétra munggéng toya, sinawuran sosotya lan mirah adi, kasturi gonda nganbar.
  4. Awibawa panjenengngan aji, Maha Raja Iman aparintah, kang kinarya pepatihé, Arya Budiyah wau, tinarima Sang Rêtna Déwi, Mutmainah kinarya, Patihé Sang Prabu, kang ngimpuni ing parintah, wus pinatah ing jawi Rahadén Tokit, kang nanggel kinarya.
  5. Kang kinarya pakartining jawi, ing wijeksan Rahadén Makripat, ngawruhi salah beneré, sakéhé kang doséku, angawruhi nata nagari, Rahadén Islam Punggawa Modinira Kukum, Pangulu nata agama, déné ingkang negara ing Sanubari, kerta gemah raharja.

Tamat Serat Poncadriya.
Walahu Aklam.

%d bloggers like this: