alangalangkumitir

Javanese Manuscripts

SERAT SULUK RASA SEJATI


SERAT SULUK RASA SEJATI

PUPUH I
ASMARADHANA

  1. │ │[71]Lamun anêmbah amuji │ maring Allah sumêntana │ apan dudu sêsamané │ Allah ingkang amisésa │ ingkang murba mring sira │ dèn wêruh kawitanipun │ kang anêmbah kang sinêmbah││
  2. ││Lamun ngaturakên puji │ pujiné katur ing sapa │ yèn katura Pangérané │ apan nora warna rupa │ lamun nora katura │ tanpa gawé sêmbahipun │ angur aja amujia││
  3. ││Pujiné sapa duwèni │ pan puji pujiné Allah │ kawula nora dêduwé │ [72]lawasé nora kuwasa │ sulaya pakaryanya │ miwah badané sêkojur │ iya Allah ingkang murba││
  4. ││Pundi ingkang aran puji │ têgêsé puji punika │ kanugrahan sêjatiné │ kang tumiba mring kawula │ êndi aran nugraha │ iya urip têgêsipun │ pan urip uripé sapa││
  5. ││Lamun uripé Hyang Widi │ tan urip kêlawan nyawa │ têgêsé nyawa ta mangké │ kang tumiba mring kawula │ ingaran kanugrahan │ têgêsé nyawa puniku │ iya uripé manungsa││
  6. ││Ya êndi têgêsé urip │ wong anom padha wruhana │ dèn bêcik ing tarimané │ angèl jênêngé panrima │ têgêsé urip ika │ titipan ingkang têtêlu │ iman tokit lan makripat││
  7. ││Lamun ora anduwèni │ sisipé tigang prakara │ iman tokit makripaté │ ingaranan sato kéwan │ milané dèn waspada │ iman lawan tokitipun │ kêlawan jênêng makripat││
  8. ││Têgêsé iman lan tokit │ kang iman pangèstonira │ ngèsto[73]kakên Pangérané │ ajêjuluk ingkang Êsa │ datan wontên kang liya │ tan ana roro têtêlu │ nanging Allah Ingkang Tunggal││
  9. ││Pundi ingkang aran tokit │ apan sêjatiné tunggal │ palêburan ing roronê │ Gusti kêlawan kawula │ yèn tunggal kaya apa │ yèn béda ndi bédanipun │ apan nora pisah-pisah││
  10. ││Sêlamêt dènnya ngawruhi │ têgêsé tokit punika │ tunggal lawan kawulané │ apan kawula tan ana │ ya jênêngé kawula │ sêjati-jatiné suwung │ tanpa polah tanpa tingkah││
  11. ││Katuré sêmbah lan puji │ pan katur ing dhèwèkira │ dhèwèké Allah jatiné │ tan ana sêmbah sinêmbah │ êndi kang aran sêmbah │ aran Dat Wajibul Wujud │ sêjatiné ingkang ana││
  12. ││Iya kang nêmbah amuji │ kênyataaning Datullah │ pan dudu uniné dhéwé │ mantêp jênêngé panrima │ têgêsé kang panrima │ tanpa polah tanpa wujud │ lir sarah anèng lautan││
  13. ││[74] Jênêngé sêmbah lan puji │ pasrahé anèng panrima │ kauningan sêlawasé │ dhatêng Pangéran Kang Mulya │ alit dalasan tuwa │ dèn bêcik panrimanipun │ angèl jênêngé panrima││
  14. ││Padha rasakêna kaki │ sêjarahé ingkang nyêrat │ narimaa sêbarangé │ aja rumangsa yèn bisa │ tingalana badannya │ yèn wus awas tingalipun │ raosé apait kilang││

PUPUH II
DHANDHANGGULA

  1. ││[74]Angandika Nabi kang sinêlir │ angrasani jênêngé asalat │ arêp wêruh Pangérané │ lamun iku tan wêruh │ siya-siya dènnya nglakoni │ pratingkahé wong salat │ dèn wêruh satuhu │ wêruhé kadi punapa │ yèn wêruha samêloké dadi kapir │ tuduh yèn warna rupa││
  2. ││Lamun nora wêruh ing Hyang Widi │ yêkti wuta bênjang ing akérat │ arêp wêruh samêngkoné │ yogya sami gêguru │ ing pangawruh ingkang sêjati │ pratingkahé wong salat │ dèn wêruh satuhu │ jê[75]nêngé asalat tunggal │ tunggal wujud kawula kêlawan Gusti │ kang dadi wujud tunggal││
  3. ││Wêruhipun kawula lan Gusti │ jênêng niyat kang tigang prakara │ kasdu takrul lan takyiné │ wêruha bédanipun │ niyat iku sawiji-wiji │ kasdu ingkang panêdya │ niyat iku mêngku │ dudu basa lan surasa │ ingkang ngadêg arukuh sujud puniki │ ku dudu jênêng niyat││
  4. ││Ping kalihé takrul kang gumanti │ lungguhipun bédané rêkangat │ papat lawan têtigané │ ngasar tan kêna Subuh │ dipun awas sawiji-wiji │ jênêngé kang rêkangat │ tan kêna kalèru │ tanginé kang kaping tiga │ nyatakakên wêtu Subuh lawan Magrib │ lawan ngisané pisan││@@@
  5. ││Yèn nganggoa kasdu takrul takyin │ tan sampurna salaté wong ika │ yèn nora nganggo kêpriyé │ pan batal salatipun │ niyat iku jênêngé wajib │ tan kêna tininggala │ iya kang têtêlu │ yèn lamun mêksih nganggoa │ kasdu takrul kêla[76]wan jênêngé takyin │ salaté rung sampurna││
  6. ││Walêr sangkêr pocapan puniki │ kang satêngah pan nora anduga │ déné éwuh bêbasané │ gêguyu pêksa wêruh │ pangucapé mêgêlkên ati │ tan kêna dèn kalahna │ paduné wong bingung │ kudu ngajak kakêrêngan │ kang sawênèh ngaku bisa ngaji tapsir │ katungkul ngaji sastra││
  7. ││Atakona ingkang padha mukmin │ jênêng kawruh sêjatiné salat │ dèn wêruh pisah kumpulé │ pundi kang mukmin tuhu │ iya iku ingkang ngawruhi │ sêjatiné wong salat │ pisah tunggalipun │ dudu salaté kawula │ sêjatiné kanugrahaning Hyang Widi │ kang tumiba mring kwula││
  8. ││Ingkang tinggal salat apan wajib │ wus sampurna ingkang tinggal salat │ yogya apa kawêruhé │ lamun tan kaya iku │ siya-siya dènnya nglampahi │ angèl jênêngé salat │ mênawa kalèru │ dèn malih atinggal pisan │ bêbayani atinggal salat sejati │ pan wajib linakonana ││
  9. ││[77]Lamun tinggal salat apan kapir │ ora kêna mayité dinusan │ wong mati bangka kukumé │ kêlawan malihipun │ nora kêna tunggalan bukti │ ingkang tinggal asalat │ iku janjanipun │ lan malihé ora êsah │ anêmbêlèh rusak kêlimahé kalih │ yèn mocung tinggal salat│││

PUPUH III
P O C U N G

  1. ││Uwong kapir kang tinggal salat puniku │ tinggal sarwi angas │ amêmada mring wong mukmin │ apan sarwi ngisin-isin wong kang salat││
  2. ││Amrêsalat agêguyu Kanjêng Rasul │ dadi ratu duraka │ lir kapiré wong Yahudi │ pêsthi lêbur gêmpur anèng ing nêraka││
  3. ││Luhuripun kang tinggal salat puniku │ kupur kawruhira │ wajib tinggal salat kaki │ kadi pundi kang dadi margané tinggal││
  4. ││Lair batin tan nana liyan kang kétung │ kabèh pakartinya │ apan nora anduwèni │ anging Allah polahé ingkang [78]asalat││
  5. ││Ilang jênêng kawula pan sira lêbur │ ana ananira │ kang gêntèn maring Hyang Widi │ kwula iku jênêngé napi sêdaya││
  6. ││Lir carêmé punika pralambangipun │ lir lintang krainan │ kasênênaning Hyang Rawi │ lintang ilang kasorotan déning surya││
  7. ││Wong kang salat atinggal ingkang têtêlu │ kasdu takrul ika │ kêlawan jênêngé takyin │ iya iku kang jênêng salat sampurna││
  8. ││Kawruhana ing budi lan ati iku │ ati marêngêna │ kasdu takrul lawan takyin │ parêngêna wiwitané lapal Allah││
  9. ││Aksara tha parêngana salat iku │ wiwitan wêkasan │ alip kabèh kang kakiki │ êlam awal lam akir parêngé niyat││
  10. ││Apan niyat tibané êhu sawujud │ Allah jênêng êdat │ tibané niyat sayêkti │ lapal akbar jênêngé niyat sampurna││
  11. ││Jênêng niyat palêburan kalih iku │ Gusti lan kawula │ têgêsé [79]kawula Gusti │ apan dèrèng utami yèn dèrèng wruha││
  12. ││Dipun tuhu pagurokna ingkang tuhu │ éwuh jênêng gêsang │ lamun nora wruh ing urip │ yèn tan wêruh pêsthi sirna mati bangka││@@@
  13. ││Pangawruhé kawula lan Gusti iku │ parêng lé sêmbahyang │ lamun tan tunggala abdi │ datan ana ngarani nêmbah Hyang Sukma││
  14. ││Datan ana liyané kawulanipun │ nyata ing Pangéran │ kang anêmbah kang amuji │ pan kawula ingkang kinarya lantaran││
  15. ││Pan kawula ênggoné nyata sawujud │ kahananing sukma │ datan ana malih malih │ kêkasihé Hyang Agung amung manungsa││
  16. ││Nora nana mung manungsa ingkang putus │ êndi ran manungsa │ ingkang têrus lair batin │ kang narima sakarsané ing Hyang Sukma││
  17. ││Nora duwé kawula solah lan wujud │ mung Allah kang polah │ ingkang angsung marga lungid │ pan kawula nora nana liyan liyan││
  18. ││Liyan jênêng Pangéran Kang Ma[80]ha Luhur │ yèn nrima ing titah │ kanugrahané Hyang Widi │ mung manungsa sinomé rasané sukma││

PUPUH IV
S I N O M

  1. ││Wadiné jênêngé salat │ lêlima nênggih winarni │ kang dhingin salat Jumungah │ kang kawêtu sangking lathi │ pakumpulané janmi │ salat Jumungah ranipun │ singa dèn ucapêna │ kang kêlair sangking lathi │ pakumpulané janmi │ salat Jumungah ranipun │ singa dèn ucapêna │ kang kêlair sangking lathi │ iya iku lakuné salat Jumungah││
  2. ││Pan singa dèn ucapêna │ nadyan lair lawan batin │ aja tinggal lan panutan │ Kanjêng Nabi kang Sinêlir │ kêkasihé Hyang Widi │ pan iku lêlakonipun │ yogya sami wruhana │ bangsa lair bangsa batin │ iya iku kang aran salat Jumungah││
  3. ││Ping kalihé salat Wustha │ angêningakên kang ati │ têgêsé kang nora pêgat │ satingalira kang ati │ sapatêmoning Hyang Widi │ kados pundi ta trapipun │ kêlamun atêmua │ apan nora warna rupi │ têgêsira sapatêmon lan Pangêran││
  4. ││[81]Aja angroro ing tingal │ kawula jênêng napi │ pan nora nana kawula │ amung anané Hyang Widi │ ingkang olah pribadi │ jênêngé kawula suwung │ wus kagêntèn ing sukma │ wêruhé maring Hyang Widi │ polah tingkah tingkahé Allah kang murba││
  5. ││Salat Kaji kaping tiga │ tan nana tingal kêkalih │ roh jasad pan kawicara │ jasad tan roh kadi pundi │ apan dadi kagênti │ dhumatêng Hyang Maha Luhur │ pan sejatiné tunggal │ tunggalé kadi punapi │ iya jasad iya êroh iya Allah││
  6. ││Iku pan dudu rêrasan │ pan éwuh dènnya ngawruhi │ bênêr luput winicara │ luputé pan kadi pundi │ luput kang dèrèng dugi │ bênêré kang sampun wêruh │ yogya padha wruhana │ pan iku jênêngé ngèlmi │ kawruhana salat Kaji aranira││
  7. ││Walêr sangkêr kang satêngah │ yèn lamun arêbut ngèlmi │ nora nêdya ngupakatan │ sêtêngah pating barêkis │ olèh[82]é rêbut ngèlmi │ tan gêlêm kasoran kawruh │ ngêgungkên yèn ngulama │ lamun asor pêsthi isin │ kaluputan kawruhé apan dadi sasar││
  8. ││Dadiné wong kuma bisa │ ing rasa bisa pribadi │ nora ngrasa yèn kapurba │ ujaré ngèlmu sêjati │ yogya sami ngawruhi │ pan akèh ujaré ngèlmu │ dadiné wong punika │ wêruhé ngèlmu sêjati │ andhap asor aywa sira ngrasa bisa││
  9. ││Salat Daim kang kaping pat │ têgêsé sira ngawruhi │ nyatané maring Pangéran │ nora lali sangking ati │ awasé aningali │ marang Pangéran Kang Agung │ jênêngé kang makripat │ tan ana Pangéran kalih │ kang kasêbut ing ati Allah kang tunggal││@@@
  10. ││Aja ing roro ing tingal │ ing awal kêlawan akir │ awalé kang dèrèng ana │ jênêngé akir kang kèri │ kang akir jênêngé jisim │ kang awal jênêngé rohipun │ pan dadi kênyata[83]an │ minangka paèsan jati │ iya iku kang minangka katunggalan││
  11. ││Têgêsé kang kaping lima │ kanugrahan kang sêjati │ salat Èsmu Ngalim ika │ jênêng roh lawan jisim │ yogya samya ngawruhi │ têgêsé maring Hyang Agung │ namané Allah kang pêgat │ olihé Allah ningali │ apan jagad ingkang dadya kênyataan││
  12. ││Tan pêgat ing tingalira │ dadiné kang bumi langit │ iya iku kênyataan │ kang dadi ayat sayêkti │ kukuh jênêngé ngèlmi │ tan ana roro têtêlu │ jênêng ing kênyatahan │ wajah jati ingkang suci │ iya êroh manisé kang jênêng wajah││

PUPUH V
DHANDHANGGULA

  1. ││[83]Angandika nabi kang sinêlir │ ingkang suci jênêngé saréngat │ tarékat lan kakékat │ miwah makripatipun │ apan tunggal dadi sawiji │ kêlamun yèn pisaha │ batal la[84]mpahipun │ saréngat nora tarékat │ apan batal saréngaté nora dadi │ lamun nora tarékat││
  2. ││Kang tarékat iya nora dadi │ lamun nora kêlawan kakékat │ apan batal ing karoné │ kang kakékat winuwus │ apan batal dènnya ngawruhi │ yèn tan nganggo makripat │ batal kawruhipun │ yogya sami ngawruhana │ sakathahé ingkang amiyarsa sami │ aja sira pêpéka││@
  3. ││Aja sira tungkul bisa ngaji │ kang satêngah dèn gawé kabisan │ amrih kuncara ngèlmuné │ sêjatiné durung wruh │ kang satêngah dèn gawé pokil │ agung wayang wuyungan │ pijêr ajêjaluk │ ngèlmuné dèn gawé bandha │ agung gawé asaba omah priyayi │ mila ku winéwèhan││
  4. ││Apan cêgah jênêngé kang ngèlmi │ yèna saba omahé nangkoda │ miwah mantri apa déné │ i[85]ya ujaré ngèlmu │ nora wênang saba wong sugih │ asor jênêng ulama │ ujaré pitutur │ ngulama kang sampun wignya │ apan adoh wong sugih dipun lumuhi │ tan arsa kalèpètan││
  5. ││Iya wênang sobèng wis mèng pyayi │ miwah saba omahé nangkoda │ lamun bêcik pituturé │ lamun datan kadyèku │ tanpa gawê dènira ngaji │ ngèlmu digawé bandha │ têmah sasar susur │ wêkasan agawé sasar │ ing wong bodho béda wong kang sampun luwih │ datan ngrasa yèn bisa││
  6. ││Yèna ngrasani sané pribadi │ kadari tah ngèlmuné pandhita │ angrasani sané dhéwé │ apan ujaré ngèlmu │ nora nana ingkang duwèni │ nanging Allah kang tunggal │ tan roro têtêlu │ ingkang murba amisésa │ mring ngulama kinarya lantaran ngèlmi │ kang kinarya tunggalan││
  7. ││Tunggal wujud tunggal dadi siji │ yèn atunggal dadi wujud tunggal │ kadi [86]pundi pêngarahé │ yèn datan wêruh kupur │ ngangka angka dèn sidhêp tunggil │ saya wuwuh kêsasar │ saujaré nglèmu │ Gusti tan dadi kawula │ pan kawula iya ora dadi Gusti │ tan kumpul datan pisah││
  8. ││Lamun béda mangké kadi pundi │ lamun tunggal lah kadi punapa │ rêp wêruh pisah kumpulé │ lamun nora kayèku │ angawruhi jênêngé ngèlmi │ hya ngakèhkên rêrasan │ tan ana kang mangsud │ ngèlmuné dèn gawé bandha │ bêbayané ngèlmuné dèn gawé pokil │ lan ginawé sugihan││
  9. ││Kang tumêka ngèlmu kang sêjati │ apitutur lumuh winèwèhan │ amrih jêjêg agamané │ amuruk wong bêlilu │ amrih bisa dhumatêng ngèlmi │ mariné yèn wus bisa │ olihé pitutur │ tuduhé kang sampun wikan │ pan ngulama kinarya lantaran ngèlmi │ ngulama kang tan bisa││
  10. ││Yèna ngaji aja sak lan sêrik │ yèna muruk mring para sêkabat │ [87]amrih lunturé asihé │ pan ngulama kang tuhu │ amêmulé mring para santri │ walêr ingkang satêngah │ lamun amêmuruk │ gawé angas mring sêkabat │ datana mrih linulutan dhatêng santri │ angêgungkên yèn bisa││
  11. ││Yêkti bakal jênêngé kang nglèmi │ pêksa bisa kudu sumêntana │ tur dudu uniné dhéwé │ uniné Pangéran Gung │ ujub riya sumingah kibir │ riya-riyané Allah │ kawula pan suwung │ lan kibir kibiré sapa │ lawan sumbar iya sumbaré Hyang Widi │ pangucapé mring kwula││
  12. ││Lamun arêp sampurna ing kibir │ lakonana jênêngé kawula │ kaya paran pratingkahé │ jênêngé kawulèku │ upamané lir sarah kèli │ katut obahé tirta │ saparané alun │ iya iku kawruhana │ saparané tan bisa polah pribadi │ iku jênêng kawula││
  13. ││Pan jênêngé kawula puniki │ tunggal wujud kêlawan Pangéran │ [88]palêburan ing roroné │ lakola wala katu │ apan ilang jênêngé Gusti │ apan sampun têtèla │ jênêng manungsa ku │ pandènakên katunggalan │ pan wus sirna tan wonten wujud kêkalih │ dat sipat iku tunggal││
  14. ││Lan angapêngal iya tan kêkalih │ pan wus nyata wau ing manungsa │ punika êndi wujudé │ têgêsé manungsèku │ ingaranan manungsa jati │ yaiku Rasulullah │ panutup satuhu │ sêjagad bumi akasa │ samya anut ing kajêng Nabi sinêlir │ samya nut gama Islam││
  15. ││Kawruhan jênêngé wong urip │ wajib anut ing Nabi Muhammad │ dadi urip sêlawasé │ tan béda uripipun │ lamun sira anut sayêkti │ lakuné Rasulullah │ jênêngé lumaku │ saréngat lawan tarékat │ lan kakékat makripat ngawruhi dhiri │ pakaryanya mring Muhammad││
  16. ││Êndi ingkang aran sréngat jati │ lan tarékat [89]kakékat punika │ kêlawan ing makripaté │ nêng êndi lungguhipun │ pan saréngat badalé ati │ klawan ingkang kakékat │ êndi lungguhipun │ lungguhé ing sipat kayat │ mukayaté punika jênêngé urip │ roh iku Rasulullah││
  17. ││Têgêsira makripat ngawruhi │ lungguhipun jênêngé makripat │ iya iku ing rasané │ kêkasihé rasul ku │ sampun têmu dènnya ngawruhi │ pan sami gêgurua │ aja sakaliru │ ingaranan badan ika │ pikukuhé badan dènnya ngawruhi │ lailahaillallah││
  18. ││Iya iku sahadat sêjati │ ingaranan kalimah kang tunggal │ dèn wêruh siji-sijiné │ têgêsé ati lulut │ wus sampurna jênêngé ati │ diati kang sampurna │ iya ingkang anut │ anêbut ilallah ika │ pikukuhé ing ati tan kêna gingsir │ pangucapé ilallah││
  19. ││Apan iku jênêngira urip │ pikukuhé [90]yaiku Pangéran │ êdat urip sêlawasé │ yèku pikukuhipun │ jênêngé roh tan kêna gingsir │ yogya sami ngèstokna │ anêdyaa tulus │ êndi pikukuhé rasa │ ya Muhammad kahanané kang kêkalih │ jêjuluk Rasulullah││
  20. ││Mila ana kalimah kêkalih │ jênêngé Kanjêng Nabi Muhammad │ anyatakakên sipaté │ lamun tan kaya iku │ nora kaya jênêngé Gusti │ kang muji kang anêmbah │ maring Gusténipun │ yogya sami mancènana │ ing pangawruh wêruha yèn bênêr sisip │ sinomé kitab baka││

 

@@@

LAYANG SASMITA TITIKA


LAYANG SASMITA TITIKA

Mratélakaké sasmitané wong arêp : metu
seneng utawa sedih, katekan utawa ora katekan
sedyané, nemu bungah utawa susah,
nemu begja utawa cilaka, dawa utawa cendhak umuré,
kabéh mau katitik saka patitising kawruh titikan,

purnéng gita ing Surakarta

Warsa cinondra sangkala :
(1858)

1e Druk

UITGEVERIJ EN BOEKHANDEL
STOOMDRUKKERIJ ‘DE BLIKSEM’
SOLO 1927

Kasalin saking aksara Jawa
Ing aksara latin dening :
Mas Kumitir

Sidoarjo 10 Januari 2017

@@@

SASMITA TITIKA

 

[3] Sasmita, tegesé : ngalamat utawi pasemon.
Titika, tegesé : Kawruh titikan.
Dadi : Sasmita titika, karêpé : Pasemon kang kapariksa saka ing kawruh titikan, babaré kapratélakaé ing ngisor iki.

1. Sasmitané wong arêp nemu seneng utawi susah,
katitik saka rasaning awak.

Sadina-dina rasaning awak kapriyé, kapénak apa ora. Manawa énthéng sarta dhangan apa déné ana kang karasa lara, ngeres, linu, ngelu, mules sapapadhané, iku aran pénak, kang mangkono dadi ngalamat bakal nemu seneng, senengnging ati nélakaké anggawa pakoléh.

Kosok baliné, manawa rasaning awak abot aras-arasen ngaléntroh mung tansah kusu turu baé, sarta tansah laranen, iku aran awak ora kapénak, kang mangkono dadi ngalamat bakal nemu sedih, sedih ing ati nélakaké anggawa kapitunan, yén anduwé[4]ni rasa kang kaya mangkono, sakéhing kakarépan kaendhakaké dhisik, mulané manawa krasaa ora kapénak sathithik baé, prayoga nuli kasirnakna sarana totomba, aja nganti kabanjur-banjur, awit lalara iku manawa kaeningaké, watakké saka angrebda. Luwih manéh manawa arêp lulungan adoh, sadurungé mangkat mamalaning awak kudu di rêsikki disik kang nganti bagas kuwarasan apa urus-urus apa adus kramas apa kethok-kethok kuku, lan liya-liyané, kang ora andadékaké pakéwuhing lulungan aja kongsi nemu lalara ana ing paran supaya ora nuwuhaké ribeding pamikir, kajaba yén lunga tirah.

2. Sasmitané wong arêp katekan utawa ora katekan sedyané,
katitik saka kahananing lalakon.

Titikané wong duwé kakarêpan sanadyan kakarêpan tumrap sadhéngah, manawa sarwa gampang, utawa ora kangelan bakal kalakoné, sarta ora kena ing sambékala lan rubéda, apa déné adoh ing godha rêncana, iku ngalamat bakal kadadiyan sarta makoléhi, kayata : wong [5] duwé karêp kapéngin duwé gawé mantu, nganggo pasamuwan mongka jodhoné ana kang gangsar, (panjenengan dalam Nata isih ngagem pétung kang ambiyantu akéh, wong tuwa utawa padha rujuk sanak sadulur sayuk bocahé padha mathuk, kang mangkono nélakaké bakal kadadiyan wekasan kang di mantokaké iya dadi ambangun turut goné bobojowan padha asih atut runtut temah bisa nurunaké anak putu babranahan rijekiné tansah sempulur ora kendhat nganti kakén-kaén ninén-ninén.

Kosok baliné, manawa kakarêpan kang grag-greg nunggal-nunggil ikras-ikris ora kentheng-mantheng sawiji, iku iya dadi ngalamat bakalé ora pakoléh. Kayata : wong arêp lungan luru pagawéyan pikiré mangu-mangu ga arêp mangkat ga ora, dumadakan lakuné dadi kangélan ana baé pangkalané. Barêng dilakoni nembung pangawéyan marang sawijining panggedhé, diwangsuli séjv dina baé sabab saiki durung ana garapan bésuk sasi ngarêp baé kapurih bali. Kang luru pangawéyan kapeksa ngarantékaké, bareng tumekaning mongsa semayané di baléni, jebu[6]l wis dileboni wong liya, batiné kang nyarantékaké : ora genah anané, adoh-adoh diparani jebul ngoyani, pancén sembrana temenan gawé kangelaning laku baé. Kayata manéh : wong ajak-ajak prakara remeh, yaiku yén anjagong menyang tanggané diajak barêng, wangsulané kang diajak :  Kamanah rumiyin, iku uga nélakaké ora kadadiyan, kang di wangsuli gremengan ing batin : prakara gampang-gampangan baé kathik kangelan temen pamikiré, wong diajak barêng anjagong rak mung gelem lan ora, dadak semaya dipikir dhisik kabangeten temen goné ahli pikir, apa pikiré kuwi ora tahu dianggo mimikir, sabab wis angel dadi mung mangkat anjagong dhéwé-dhéwé.

Sanadyan ing donya ana lalakon kang wiwitané gampang, wekasané ora kalakon babasan : othak-athik di bethot angel, utawa wiwitané angel wekasané gampang, babasan thik-pril, kaya diné gebyos wadhah lénga wangi, kang tutupé rapet adu seret karo wadhahé, di bukak miring angélé pecat mati, wusanané barêng tu[7]tupé di thithik miring bisa mingar sathithik gréwél banjur menga.

Éwadéné gampang angélé mau kudu kadungkap sambung karo wekasané apa ora, yén sambung iya untung, yén ora sambung iya suwung.

3. Sasmitané wong arêp nemu bungah utawa susah,
kathithik saka kaconggahing budi.

Katitik saka kaconggahing budi,
utawa rasaning poncodriya.

Wong arêp nemu bungah, iku wis anggawa ngalamat kang ngantarani bakal tumeka, yaiku manawa :

  1. Ora duwé lalayan prajanji, kasaguhan semayan lan sanggeman kang kasangsitan dening liyan.
  2. Ora anduwéni butuh anjaluk pitulunganing liyan.
  3. Ora anduwéni kamilikan marang darbéking liyan.
  4. Ora kepingin oléh pangaji-aji saka pakurmataning liyan.
  5. Ora kapingin nulad kang dadi lakuning liyan.
  6. Ora kapingin methik kawruh kang dadi panemuning liyan.

Samubarang tindak kaconggah nglakoni sarta ngrasakaké dhéwé. Sawisé saka rasa mangkono, nuli anduweni ka[8]éngetan yén kabungahan iku nganggo watara, ora ambanjur tanpa andhegan nganti gawé lali marang apesing manungsa. Kang mangkono wis ngantarani cedhakking mangun kabungahan.

Kosok baliné, wong arêp nemu susah iku uga wis angawa ngalamating ngantarani tumeka, yaiku manawa :

  1. Rasaning ati tansah kumelap ora karuwan jalarané.
  2. Pangucapé ora patitis tansah anggladrah tanpa tuménja.
  3. Pratingkahé ambalasak tansah ora jujur.
  4. Lakuné tansah saléwéngan.
  5. Linggihé moyég tansah ora jenjem.
  6. Poncodriyané tansah moyar, ora maton kayata, manawa :
  7. Pangepokkaning awak ora nanggor, yaiku yén : nyénggol nyampé, nyampar, nyandhung, sapanunggalané, padha ora di rumasani.
  8. Pangandané ora landhep ora bisa ambédakaké wangi lan arum [9].
  9. Pangenyamé ora énak ora bisa ambédakaké gurih lan anyir.
  10. Pangrunguné ora dhamang, ora bisa ambédakaké cumenthéng lan kemlénthéng.
  11. Panduluné ora pramana, ora bisa ambédakaké putih lan maya-maya.

Yén wis kaya mangkono manungsa kudu yitna, ngandheggi karêpê, aja nglalu kabanjur lali, balik di enggal adusa gebyur, ésuk soré aja nganti kendhat supaya bisa ngungkad ngenteling kaéngetan, rumasaha yén manungsa kasinungan apes mulané kang prayoga banjur tobat nalongsa nyuwun pangapura sarta pitulunganing sukma.

4. Sasmitané wong arêp nemu begja utawa cilaka,
katitik saka woworané.

Kabegjan iku uga ana ngalamaté, kang dadi titkané dumunung ana ing woworan yén manggung woworan lan wong sugih kagunan, sugih kapinteran, sugih raja brana, sugih pangaotan, sugih kawruh mengku pangkat gedhé, sarta rahayu ing budi, apa déné ora karêp woworan li[10]yané kang kasebut ing dhuwur, iku, kanthi kadhasaran watak patang prakara :

  1. Ana duwéni kawekelan.
  2. Ana duwéni kalantipan.
  3. Ana duwéni kuwanthen.
  4. Ana duwéni katemenan.

Munggug kang baku sajeroning woworan manawa wong mau wis ora ngetung kangelané bahu suku sarta pamikir, karêpé mung marang kasucen nganti ora gelem katémpélan regéding ati salugut karêpé mung kudu mulus lan murni, sanadyan ana kamélikan kang melok anggawa kauntungan kang gedhé, janji ora rêsik iya katampik, kang mangkono dadi ngalamat bakalé oléh kabegjan kang linuwih.

Kosok baliné, kacilakan iku iya nganggo ngalamat titikané uga ana ing woworan yén manggung woworan karo wong dhemen anglakoni bébéngkrahan nuruti karêpan kang ngambra-ombra tanpa tumanja, ngumbar angkara murka, nguja hawa napsu tanpa duga watara, dhasar kang winoworan utawa awaké dhéwé, ora anduwéni kawruh, ora anduwéni kapinteran ora anduwéni [11] kagunan anduwéni kawekelan ora anduwéni katemenan apa déné ora anduwéni lalabetan becik kang kaésthi mung thenguk-thenguk nganggur ngathekur, tansah ngulah kapénakking awak doyan mangan tanpa planggeran watoné mung janji arêp baé, sudhing tumandhang ing gawé, sudhing mimikir marang kabecikan sarta ora niyat oncat saka ing woworané kono, mongka woworané mung dhemen anggung-ginunggung, ambek dumukan gumuru, gumaib gumagus gumagah, lan kumasura, wis ora ngéngéh-ngéngéh, nganti ngorakaké marang kekendelaning liyan dhemen ubyang-ubyung kang tanpa kucur, dhemen saba balasakan kang ora patut-patut lakuné, karêpé mung amberung lan ambekunung, ora doyan marang wulangnging wong tuwa, ora maélu marang susulangnging liyan, sakehing pitutur wis padha kasingkur, kang di tekadi mung amburu pakarémané dhéwé. Wong kang mangkono ora wurung katularan saka woworané, utawa genti nulari marang kancané kang padha sara wungon, iku dadi ngalamat bakal nemoni ka[12]cilakan.

Kang baku dadi titikan manusa wong mau kasinungan bongkéngpikiré, wis dadi ciri ana kena ditambani, karêpé mung kudu miala marang sesama, malak marang kamilikan arêp urip dhéwé, ora ngétung saru siku, ora nolak dosa lan duraka. Kang mangkono dadi ngalamat ora lawas wong mau bakal nemu kacilakan.

.5. Sasmitané wong arêp dawa utawa cendhak umuré,
katitik saka rowa utawa mringkusing karêp.

Yén manungsa isih gedhé panggalihé, sanadyan wis wayah tuwa, manawa isih anduwéni rasa jembar tebané, mintir pamikiré, isih kapingin anjajah paran kasonggah lunga menyang ngendi-endi, kapingin mengku kasugihan kasingihan kagunan sarta kapinteran opa déné isih kapingin anglakoni kaluwihaning ngakéh, duwé gawé mantu, tetakan sunatan lan liya-liyané, kang karêngga lawan tatanggapan kanthi semuwa nganti onjo, awit wong mau rumasa durung kalegan pikiré. Kang mangkono dadi ngalamat [13] nelakaké yén isih dawa umuré.

Kosok baliné, sanadyan isih nom-noman manawa ngalundhung karêpé, ora anduweni panggayuh kang kaé-kaé, ora ngudi kuwarasaning badan ora sumedya nengkaraké pamikir, nurunaké wiji, anak-anak, puputu, sapituruté, wis ora karaskaké babar pisan apa déné angayuh babagan kang abot-abot sarta kang angél-angvl saya ora kaconggah pikir, sarta maneh ora kapengin sumuruping papan pamikiré muthek bola bali mung menyang tongga teparoné, utawa menyang sanak saduluré kang padha duduning ing cedhak kang manggon ing adoh babar pisan wis ora dirasani. Kang mangkono kena diarani rupak jagadé. Apa maneh yén nuju kataman ing lalara, katitik ing pucuk irung soroté wis katon semu putih, polatané wis katon jrabangan bulé kaya ulesé jaran napas iku dadi ngalamt nélakaké wis nyedhaki cendhak umuré.

Awit saka mangkono, sabisa-bisa manungsa aja dhemen ngunder, supaya pikiré ora ngendhel becik kang karêp kakaring  lulungan saka ing omah, dadi oléh padhang hawa, kata[14]man soroting srengéngé, wekasan bisa mentheraké pamikir. Parangbara gelem sarawungan lan pawong mitra padha gosokan kawruh, kang anjalari ngrebdaning budi, iku sya luwih déning prayoga, amarga bisa anjembaraké kaéngétan nanging goné sarawungan kudu milih kang nunggal larasan sarta padha jongngé, apa déné kang dhadhasar rahayu ing budi mangko iku bisa kapénak.

Mungguh sarawungan mau, ora kudu milih kang lamak wayahé, sanadyan nom tuwa utawa lanang wadon janji gawé bombongé pikir utawa muwuhi pakoléh, iya becik rinaket kang nganti supeket awit senengnging ati bisa ngawétaké umur, sanadyan tumiba ing pati, nanging wis muput uripé ana ing donya, ora kawung gela ing sambékala lan rubéda, kang mangkono kena diarani muwuh kautipané.

Kabicara : yén  mangkono dawa cendhakking umur apa kena pinardi, déné isih nganggo sarana di seseneng.

Wangsulan : dawa cendhakking umur, bener ora kena pinardi, sarta wis pinanci marang kang gawé urip nanging iku tumraping kawruh kabatinan mungguh tumraping kawruh lahir bisa béda, pati iku kena karuda peksa, kayata : yén nuju perang [15] amuk-amukan manungsa ora sumurup pepesthéning pati ana ing ngendhi, wong katrajang lumaraping mimis lumrahé mesthi mati. Mangkono uga kauripan iya kena kaupakara supaya dadi awété, kayata : kaati-ati tindhaké, kaseger awaké, kabobot kukuwatané, sarta kaseseneng pikiré. Awit senengnging pikir nununtun bagasing badan mangkono panggula wentahing ngaurip kang wis katata lan iku bisa mutuhaké kauripan.

Ing wusana sakéhing piwulang lan susulang, kang kamot ing layang iki kabeh, muga andadékna kapénakking laku, mung kariya nemu suka lan rahayu.

— titi —

 

 

 

 

 

 

LAYANG SASMITA WRINITYA


LAYANG SASMITA WRINITYA

Mratélakaké sasmitané wong arêp nemu pakolih
utawa kapitunan kawistara saking semu,
tumrap tangkebbing sarawungan.

Purneng gita ing Surakarta
Warsa cinondra sangkala :
Madyaning Satata Angésthi Condra
(1858)

1e DRUK

UITGEVERIJ EN BOEKHANDEL
STOOMDRUKKERIJ “DEBLIKSEM”

SOLO 1927

Kasalin saking aksara Jawi
Ing aksara latin déning :

Mas Kumitir

Sidoarjo, 15 Januari 2017

@@@

———————————————————–

[3]SASMITA WRINITYA

Sasmita, tegesé : Ngalamat.
Wrin, tegesé : Weruh.
Nitya, tegesé : Semuning ngalamat.
Dadi : Sasmita Wrinitya, karêpé : ngalamating kawistra saka pasemoning kono. Babaraké pratélakaké ing ngisor iki :

Sarawungan

Awit saka sadina-dina manungsa tansaha niniténi, samubarang kang tinemu ing dalem uripé, iku bisa nuwuhaké ungahing pangraita, tumrap sarawunganing manungsa. Sarawunganing iku yén kapatitisaké pamawasé, dadi ngalamat ala becikking lalakon kang bakal makoléhi utawa mitunani, katon saka tanggap tanduking patrap lan pangucap utawa tangkebing sapatemon, jéréngané mangkéné :

  1. Titikan.

Kang tumeka ing surasané muwuhi rijeki utawa panemu apa ngelongi. Yén muwuhi ngalamat bakal pakoléh, sanadya muwuhé mau ngandhut pangarah. Yén ngelongngi ngalama[4]t bakal ora pakoléh, sanadyan kalongé mau bakal anduwéni kaundhakan sabab séjé mongsa iku bisa gawé owah gingsiring pamikir, iku wis kalebu ing babasan : dhék wingi lan sésuk iku kalah karo saiki. Dadi kang perlu iku ya saiki, sarta manéh sanadyan paguting gunem sajak nyenéngaké, iya durung kena katetepaké, awit tandukking patemon iku mung lagi kondha, éwadéné yén wis cundhuk karo kira kirané, sarta nganggo wawaton kang patang prakara : kandha iku kalah déning tondha, tondha kalah déning nyata, nyata kalah déning yekti, upamané mangkené :

Ana wong kondha bisa gawé klambi, tandhané prigel ambedhahi, sarta baut andondomi bakal nyatané bisa kalakon dadi klambi, yektiné kena dianggo kalawan kapénak, kang mangkono dadi titikan ngalamat bakal pakoléh, déné bedané nyata karo yekti iku kayata mangkéné : Si Suta saiki wis Sugih, tandhané goné nganggo sandhangan sarwa becik lan murwat jarité tigas klambiné sutra a[5]nyar, ali-aliné mripat inten, tétéla yén sugih, nyatané nganggo-anggo srwa becik nanging bareng kayéktékaké ali-ali mau jebul silihan, kang mangkono durung dadi wawatoning pangandel, prakara iki ora nuntuni marang cupeting pangandel malah marsudi marang kawiwekan kaprayitnan lan kasujanan, patemon wau kudu katitik kahananing lair, bathi dhisik apa kari, yén bathi dhisik iya becik wis genah pakoléh, yén bathi kari durung mesthi, mesthiné yén wis tumeka ing wanci, awit wosing surasa iku, kena  kawawas saka kawaspadan yaiku nyumurupi pada lungsining karêp kanggo paugeran suméléhing gunem.

  1. Tumeka.

Kang tinekan tangkebing patemon rêna apa ora. Manawa rêna, rênané mau samudana apa pasaja. Yén pasaja iya nbakal pakoléh, yén samudana iya bakal kapitunan, déné panitiké samudana lan pasaja, kena kalalar saka nalar-nalaring kono, nyebal naro kahanané apa ora. Yén nyebal iya samudana, yén nétési iya pasaja. Mungguh kang nyebal upamané mangkéné :

Wong kang mengku balé omah gedhé sarta patut barangngé [6] sapirang-pirang. Prabot pirantiné becikbecik mangkono banjur anduwéni kondha kang nelakaké kamlaratané, ing sadina-dina, ga : pangan ga : ora, sumelang yén katempuhing panembung wong kang luru butuh, nganti dibandani kandha kang anggawa praja, liré : gawé kusut marang awaké dhéwé, iku tétéla mung ulas-ulas, kosok baliné wong kang kahanané ora mejaji, banjur anduwéni kondha anggarap dhuwit éwon tur sugih pametu, iku iya mung gelar kanggo api-api baé, kang mangkono bakalé ora makoléhi.

  1. Kapethuk utawa patemon ana ing dalan.

Patemoné rêsep apa kemba, tanggap apa tumembuh. Yén rêsep sarta tanggap iya bakal pakoléh. Yén nemba sarta tumembuh, iya bakal ora pakoléh. Sanadyan tanggapa utawa rêsep, yén mung anggunem sarta mokaléhaké perluné dhéwé, iya bakal ora makoléhi, éwadéné yén padha  ngrasakaké kangdadi perluné saka loron iya bakal makoléhi, kajaba kang patemon mung sadléréngan.

[7] 4. Srawungngan karo batih.
(kang dadi ingon nunggal saenggon)

Ulating bojo peteng apa padhang. Yén padhang sarta turut-tinurut ing panemu, iya bakal gangsar, gampang kang kaarah. Yén peteng sarta cengkahing batin sabab saka sulaya ing karêp iya bakal siyal kangélan kang kaarah, sebel pangudiné marang pakoléh. Apa manéh tumrap marang anak kang wis diwasa, manawa ora ambangun turut iya bakal ora pakoléh. Kang tumrap marang batur, manawa kurang sregep sarta kurang tumemen iya bakal mitunani. Déné kang bakal mitunani manawa kabéh padha runtut ora ona kang pasulayan iku bakalé pénak sarta makoléhi, amarga padha nunggal laras ora ana kang saléca karêp wekasan anggampangaké sedya kang kaudi.

  1. Srawungngan lan sanak sadulur utawa akrab.

Yén tangkebing patemon isih rumaket ora nganggo sika-siku, iya bakal pakoléh. Yén wis kumliya sarta kurang rêsep iya bakal ora pakoléh. Rumaketing lair iku béda karo rumaketing batin manungsa bisa ngra[8]sakaké gelar gulunging gunem kang sejati.

  1. Srawungngan lan tongga.

Yén labuh linabuhing kabutuhan sarta mathuk padha ngudi kasenengan iya bakal pamér-paméran ngandakaké ajiné duwékké dhéwé, sarta ora anggunem kacingkrangnganing tatanggan iya bakal ora pakpléh, selawasé tansah kumliya.

  1. Srawungngan lan kanca.

Yén bantu-binantu padha ambirat pakéwuh, sarta gelem tulung-tinulung ing karibedan iya bakal pakoléh. Yén mung amburu kacukupé dhéwé, iya bakal tanpa gawé.

  1. Srawungngan lan wong kang durung wanuh.

Yén tangkebing patemon nyambung rembugan kang kalawan kapénak sarta [9] methuk padha jongngé pakoléh. Manawa ora mathuk ora pethuk iya bakal ora mathuk dadi tangkebing patemon mung lamis-lamis lambé baé, ing wekasan tanpa gawé.

  1. Srawungngan lan wong kang wis wanuh.

Sapisan, kawawas sasemoné. Kaping pindho, pangangoné genep sarta rêsik tembungé katon rêna, tondha prayoga, bakal mahanani bungah. Déné manawa pasemoné memelas pangangoné kurang pantes tembungé ngasih-asih, wong mau tandha ngandhut prihatin, bakal mahanani ribed.

  1. Srawungngan lan pawong mitra.

Yén nelakaké kangén sarta wuwuh rumaketé, iya bakal pakoléh. Yén ora mangkono, sarta tangkebé rada kemba, iya bakalé ora makoléhi. Apa manéh yén wis ora rumeksa marang karikuhané mitra, malah ngalamta bakal pedhot.

  1. Srawungngan lan sapadha-padha.

Yén tangkebing patemon kanthi anoraga, sarta mengani jembar[10]ing polatan liré : padha nimbang endi kang kepénak linakon tumrap pangudining pakoléh, iya bakal pénak, yén tangkebing patemon tanduking deksura, sarwa ora sumedya nyambung kabutuhan iya bakalé ora pakoléh.

  1. Srawungngan lan sapadha-padha.

Gelar wutuhé kapriyé. Yén ambaledak katon ora ngéman  bondha, tandha bakal mahanani kabungahan, déné manawa wong sugih mau nanjakaké pétung, tumraping sarawungan nganti katon angguthil iku tandha bakal ora makoléhi.

  1. Srawungngan lan wong mlarat.

Kawawasa kang dadi tékadé, yén sumarahing pangréh, ambangun-ambangun turut sarta ora ngémung bau suku, tandha bakal mahanani kauntungan, déné yén wong mlarat mau adol umuk sarta kamélikané kadokok ing ngarêp nganti katon enggoné anduwéni pamrih, tandha bakal mahanani kapitunan.

  1. Srawungngan lan wong mejana.
    (liré : ora mlarat ora sugih)

Yén gunemé seseg angrembug pangawéyan utawa ngrembu[11]g liya-liyané kang nélakaké pakoléhé, tandha bakal mahanani kauntungan, déné manawa bakal nuntuni kapitunan.

  1. Srawungngan lan wong pinter.

Kang mawas kawruhé, yén ulah ngélmi kabatinan kang kalayan yekti, tandha bakal mahanani karaharjan, déné yén wong pinter mau kawruhé mung kawruh kalahiran sarta di sasapi gelar, samudana lalamisan tandha bakal mahanani karusakan.

  1. Srawungan lan wong busuk.

Yén mangan wuruk sarta anggatékaké ing pitutur, tandha bakal mahanani kabegjan sabab wong kang mangan wuruk mau calon dadi dandanan kena pinitaya ing panggawé yén gedhé. Déné manawa wong bodho mau gunémé doso dhasar ambrengkelo, sarta ngugemi panemuné, dhéwé, tandha bakal ambubraha kétata, sarta ngrusakaké cara.

  1. Srawungngan karo dhudhuwuran utawa panggedhé.

Yén patemoné manggung mituturi, utawa wulang wuruk [12] sarta tansah gawé ririgen apa déné, paring pratikel kang kapénak iya bakal pakoléh, yén ora rumengkuh ora anggapé, iya tanpa gawé, tegésé ora sumedya nuntun marang sor-sorané, wekasan ora makoléhi.

  1. Srawungngan karo karéréhan.

Yén karéréhané ngepék-epék sarta sumusup apa déné sumarah marang dhudhuwurané tumraping pangluruh, iya bakal pakoléh. Yén malah ladak sarta sumengguh, iya bakal kangelan pangarahé marang pakoléh, terkadhang mung nuwuhaké éwaning panggedhé baé.

  1. Srawungngan karo bongsa luhur.

Kudu kawawas sarasaning karsa, yén tansah anggunem kautaman lan kasubratan tandha bakal dadi pangauban sarta kena di susupi. Déné manawa bongsa luhur mung manggung anggunem lalangen kamuktén sarta kawibawan tandha bakal mahanani kamlaratan apa déné anggégéndang ing ngakéh.

  1. Srawungngan karo wong ngisor.
    (bongsa kawula)

Kang kawawas karêpé kang adakan yén katon waléh, [13] liré : mung masajakaké kangdadi wosing sedya, tandha bakal mahanani kamayaran, déné manawa wong ngisor mau ancéngkok sarta kakéhané onggok ora anglungguhi enggoné dadi wong ngisor, tandha bakal ora maédahi.

  1. Srawungngan lan satru utawa mungsuh.

Yén srawungngané isih munget-munget semu-sumengit sarta laladak iya bakal ora kapénak, yén wis sirêp sarta sarêh, iya bakal pakoléh.

  1. Srawungngan karo wong julig.

Wondéné srwungngané karo wong kang nandukaké gelar kajuligan liré  : ing lahir ngemohi, nanging ing batin ngarêpi, ing lahir pradah, nanging ing batin ngarah, sapapadhané, iku kudu kawawas sasantosaning atiné, samongsa onya, tandha ora pasaja iku bakal mahanani pasuwalan kang mangkono sarawungané, aja nganti dadi sengit, prayoga di kendhoni, supaya wudhar.

——— @@@ ———

 

Déné panitih kabéh mau, ora liya mung katon saka ing pasemon patrap lan pangucap, iku kang nela[14]kaké rasaning ati, janji wis kacandhak wosé, dadi ngalamat bakal wusanané.

Wong srawungan iku wis andudut rasaning pamikir, terkadhang nuwuhaké seneng, terkadhang nuwuhaké gela lan éwa. Kang nuwuhaké seneng, iku dudungkapan rasané kena kang kinira cundhuk lara rasané kono, yaiku condhong, condhong tetembungané, condhong pratingkahé, sarta condhong lagon lagéyané, kayata : padha dhemené ginunggung, padha demené diajéni, kang sinarawung ora condhong yén dialem, kang sumarawung dhemen diajéni, kang sinarawung ora kapengin oléh pakurmatan dhemené mung barés lan pasaja dadi nampik marang tindak lalamisan nanging saréhning isih dhemen marang tata krama, dadi panampikké mung binatin baé. Tarkadhang manéh, kang sinarawung dhemen diwéwéhi, nanging kang sumarawung dhemen sapadha-padha, wéwéh winewéh, tulung tinulung, sarta ora gawé kapitunaning liyan, dadi wis tétéla banget wong kang lagi sarawungngan baé, wis nuwuhaké dudungkapan warna-warna, [15] apa manéh yén sapatemon kanthi wawan gunem rasaning pamikir saya warna-warna banget nanging saréhné warnaning petemon iku ora kena cinacahaké, sarta ora kena binastu, dadi mung anjupuk wawaton kang dadi gaprukké baé kapriyé, ora liya kang surasané sasmita wrinitya, kang wis kapratélakaké ing ngarêp, déné manawa srawungngan utawa sapatemon karo wong kangtansah langkahing pangucap kuminter, gumuna, dhumukun gumuru, gumedhé, kumingsun sarta kumasura, apadéné tansah ngumukaké becikké dhéwé, nyaritakaké alaning liyan utawa ngumukaké sawijining wong,  tumrap ala becikké, sugih mlaraté, bodho pinteré, lan bener luputé wong kang diumukaké mau, iku aja agé-agé ginugu, kudu ngenténi tandha yekti kang dadi sahing katemenan, luwih manéh yén spatemon karo wong kang sir pikiré, saya ora perlu kalebokaké ing ati. Iku bakal migunani, apesé oléh wuwuh panemu, pirang bara oléh raja braja sarta oléh kapénakking awak kang mang[16]kono pantes kaudi kalakoné, déné pangudiné ora liya mung sarana tindakking kabecikan kang kalawan saboboté.

Ing wusana surasaning piwulang kang kamot ing Layang Sasmita Wrinitya iki, muga andadekna kapénakking tindak tumrap kang padha sarawungan minongka pambirating karibedan mung kariya nemu karaharja.

=== @@@ ===

Versi pdf-ipun saged dipun unduh wonten mriki.
versi naskah aslinipun saged dipun unduh wonten mriki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

%d bloggers like this: